T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2015/562 Esas
KARAR NO:2023/543
DAVA:Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:22/10/2015
İSTANBUL 17.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... SAYILI DOSYASI
BİRLEŞEN DAVADA:
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:12/04/2017
KARAR TARİHİ:29/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin müşterisi... için ürettiği boruların ve malzemelerin Türkmenbashı/Türkmenistan limanına gemi ile nakliyesi için davalı ... ile 22.09.2014 tarihinde bir taşıma sözleşmesi imzalandığını, taraflar arasında akdedilen taşıma anılan sözleşme gereğince davalı ... taşıma konusu 96 kap/paket 1536 ton malı ... Türkiye limanından yükleyerek Türkmenbashı/Türkmenistan limanına gemi/gemiler ile taşınması işini üstlendiğini, müvekkil şirketinde buna karşılık beher kap için 4.208,33 USD toplam 404.0000,00 USD navlun bedeli ödemeyi taahhüt ettiğini, sözleşme m.8.2 itibarıyla taşımalar için sefer süresi asgari 18 gün, nehir geçişlerine bağlı olarak azami 25 gün şeklinde belirlendiğini, akabinde ilk parti malın zamanında kararlaştırılan limana vardığını ve navlun bedeli olan 79.959 USD müvekkili şirket tarafından davalıya ödendiğini, taşınması planlanan diğer 42 kaplık malların bir kısmı ise davalı tarafın belirlediği gemilere yüklendiği halde Türkmenbashı limanına ulaşmadığını, ... gemisine 10 kap mal yüklendiğini ve gemi 03.11.2014 tarihinde yola çıktığını, ... gemisine 29 kap mal yüklendiğini ve gemi 13.11.2014 tarihinde yola çıktığını, ... gemisine bir önceki yüklemede ... gemisine alınmayan 3 kap mal yüklendiğini ve gemi 23.11.2014 tarihinde yola çıktığını, anılan 3 gemide bulunan toplam 42 kap taşıma konusu malların sevkinde çok önemli gecikmeler olduğunu esasen gemiler sözleşmede kararlaştırılan varış limanına ulaşamadığını, her ne kadar davalı şirket gecikmenin güzergah üzerindeki ... kanalının donmasından kaynaklandığının bir anlamda mücbir sebep olduğunu, ....Noterliğince keşide olan 26.12.2014 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ile belirtmişse de bu gerekçe hiçbir surette kabul edilemeyeceğini, zira ... Kanalı yılın belirli zamanında her sene donduğunu, ayrıca gemilerin ... Kanalı buzlanmaya yani donmaya başlamadan geçiş yapmadıkları davalı şirketçe izah edilemediğini, zira davalı tarafça müvekkil şirkete sadece ... kanalının donduğu ve Mart 2015 sonuna kadar geçişlere kapatıldığı bilgisi verildiğini, malların Mart 2015 sonuna kadar varış limanı olan Türkmenbashı'na ... kanalı yoluyla taşınamayacağı anlaşılması üzerine müvekkil şirket müşterisi ... ve davalı ... ile durumu değerlendirdiğini ve yukarıda ayrıntıları belirtilen 42 kap mal ...'nın tasarrufu ile Gürcistan'ın ... limanına boşaltıldığını, daha sonra sözkonusu mallar müvekkil şirketin müşterisi ... tarafından varış noktası olan Türkmenistan'a taşındığını, ancak malların ... limanına boşaltılması hiçbir surette davalı şirketin taşıma sözleşmesi ile yüklendiği borcu gereği gibi ifa ettiği veya müvekkil şirketin herhangi bir hakkından feragat ettiği veya müvekkil şirketin davalı şirkete ibra ettiği şeklinde yorumlanamayacağını, 42 kap malın ... limanından Türkmenistana taşınması ile ilgili müvekkil şirketin müşterisi ... nakliye ( ...- Türkmenistan güzergahı) işlemi için ödenen toplam 199.904,61 USD taşıma bedelini müvekkil şirketten ....Asliye Ticaret Mahkemesinde ... Esas dosya no'lu dava ile talep ettiğini, dolayısıyla müvekkil şirketin anılan davayı kaybetmesi halinde uğrayacağı zararın da davalı tarafça karşılaması gerekte olduğunu, müvekkil şirketçe davalı şirkete bu dava ile ilgili rücu davası ayrıca açılacağını, bu konuya ilişkin her türlü yasal ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutulduğunun belirtildiğini, davalı şirkete teslim edilen toplam 61 kap maldan sadece 19 kap mal süresinde teslim edilmiş geriye kalan 42 kap mal davalının akde uygun davranmaması nedeniyle davalı ...'ce teslimi gerçekleştirilmediğini, bu bağlamda müvekkili şirket 22.12.2014 tarihinde ....Noterliği'nin ... yevmiye no'lu ihtarnamesi ile sözleşme konusu malların geç teslim edildiğini ve davalının taşıma sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmemesinden doğan zararın davalıdan tahsil edileceğini davalı şirkete bildirdiğini, bunun üzerine davalı şirket ....Noterliğince keşide olan 26.12.2014 tarih ve ... yevmiye nolu cevabı ihtarnameyle 42 paket malın varış noktasına ulaştıramadıklarını kabul ettiğini, ancak kendilerinin üzerine düşen takip ve denetim görevlerini eksiksiz yaptıklarını ve ... kanalın donmasının mücbir sebep teşkil ettiğini iddia ettiğini, davalı tarafın bu iddiaları hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davalı ... taraflar arasında akdedilen taşıma sözleşmesi gereği sözleşme konusu malların taşınması üstlendiğini, ve bu yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmediğini, bu durum ayrıca davalının kendi kabulünde olduğunu, davalı ... malları taşıyan gemileri ... kanalından buzlanma ve donma başlamadan geçirseydi malların varış limanına sözleşme süresi içerisinde ulaşmaları mümkün olacağını, davalı taraf yükümlerini yerine getirmediğini bu durumda navlun bedeline de hak kazanması mümkün değilken davalı şirket müvekkil şirkete toplam 272.695,00 USD 'lık faturalar gönderdiğini, bu faturalara istinaden müvekkil şirket davalı şirkete ilk gemi ile taşınan 19 kap için 79.959,00 USD ve diğer 42 kap malın taşınması için ayrıca 88.375 USD toplam 168.334,00 USD ödendiğini, ancak ilk parti haricindeki 42 kap malın 3 gemi ile taşınması gereği gibi ifa olunmadığından davalı ...'in ilk partiye ödenen 79.959, USD haricinde müvekkil şirketten herhangi bir alacağı olmadığı gibi ayrıca müvekkil şirkete tazmin yükümlülüğünün var olduğunu, başka bir deyişle davalı şirket taşıma sözleşmesinden kaynaklanan taşıma yükümlülüğünü gereği gibi ifa etmemesine rağmen müvekkil şirket davalı şirkete anılan 42 kap malın taşıması için ücretin 88.375 kısmını ödemiş olduğunu, ödenen bu ücretin de davalı şirketçe iade edilmesi gerektiğini, zira davalı şirket taahhüt ettiği taşıma işini sözleşmeye uygun surette tamamlayamadığını, müvekkili şirketin işbu dava konusu olaylardan doğan zararının tespitinde ayrıca nazara alınması gerektiği ortada olduğunu, ... kanalının donması nedeniyle son parti 34 kap malın gemiyle süresinde gönderilmesi mümkün olmadığından müvekkili şirketin son parti malları alternatif yolla taşıtmak durumunda kaldığını ve bu taşıma işlemi için de toplam 244.800 USD ödemek zorunda kaldığını, oysa davalı şirketin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmiş olsaydı müvekkili şirket 34 paketin taşınması için taraflar arasında bulunan sözleşmeye göre 143.084 USD 34 kap x 4.208,33 USD birim fiyat ödeyecek olduğunu, son gönderilen 34 kap mala ilişkin müvekkil şirketin fazla ödemeden dolayı uğradığı zarar 101.716,00 USD olduğunu, müvekkil şirketin bu zararı davalı tarafça tazmin edilmesi gerektiğini, alternatif şekilde gönderilmek zorunda kalınan 34 kap malın taşınması için fazladan ödenen 101.716,00 USD nin ve müvekkil şirketin davalı şirkete 42 kap malın taşınması için borcu olmadığı halde ödediği 88.375,00 USD'nin yani müvekkil şirketin toplam 190.091,00 USD'lik zararın tazmin edilmesini talep ettiğini beyan etmekle, ortaya çıkacak hususlar karşısında fazlaya dair her türlü talep, dava ve yasal hak saklı kalmak kaydıyla davalının sözleşmeden ve yasadan doğan yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmemesi nedeniyle 190.091,00 USD bedelin ihtarnamenin tebliği 22.12.2014 tarihinden itibaren kamu bankalarınca bir yıl vadeli USD mevduata uygulanan en yüksek orandaki faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, tüm yargılama masrafları ve giderlerinde vekalet ücretinin davalı tarafa tahmilini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı şirket sözleşme konusu taşıma işinin ifası için üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz bir şekilde ve kendisinden beklenecek azami özenle yerine getirdiğini, dolayısıyla davacının haksız, mesnetsiz ve hukuken dayanaksız rücu talebi külliyen reddedilmesi gerektiğini, davacı ... davalı arasında 22.09.2014 tarihinde akdedilen sözleşmenin konusu, davalının acenteliğini üstlendiği nakliye firmalarının ... veya ... gemi/gemiler ile Türkmenistan, Türmenbaşı limanına taşıması işi olduğunu, yani davalı sözleşme kapsamında üstlenmiş olduğu yegane sorumluluğu sözleşme konusu taşıma işinin gereği gibi yerine getirilmesini sağladığını ve davalının buna ek herhangi bir sorumluluğu veya yükümlülüğü bulunmadığını, bu durum ilgili sözleşmenin "taşıyanın hak ve yükümlülüklerini" ni düzenleyen ikinci maddesinde de açıkça düzenlendiğini, davalı huzurdaki ihtilafa konu taşıma işinin fiili taşıyıcısı olmadığını ve sözleşme uyarınca da hiçbir surette böyle bir taahhüt ve yükümlülüğü bulunmadığını, davalının sözleşme uyarınca üslendiği tek borç taşıma işinin gereği gibi yerine getirilmesini sağlamak olduğunu, nitekim davalı bu doğrultuda üzerine düşen sorumluluğu azami özen ile yerine getirdiğini, sürecin en başından itibaren denetim ve gözetim yükümlülüklerini eksiksiz bir şekilde ifa ettiğini davacıya tüm sürece ilişkin olarak gerektiği gibi bilgilendirdiğini, davalı taşıma işinin ifası için dava dışı ... ... Şirketi ile anlaştığını, dava dışı ... firması tayin edilirken mevcut rotada taşıma faaliyeti yapan firmalar incelendiğini, bu doğrultuda taşıma alanında 20 seneyi aşkın tecrübeye sahip sektörün önde gelenleri arasında bulunan ... firmasının tespit edildiğini, davalı huzurdaki ihtilafa konu taşıma işinin en iyi şekilde gerçekleştirilebilmesini temin etmek adına sadece alanında uzman olan dava dışı ... şirketiyle anlaşmakla kalmadığını, taşıma işi sürecinin başından sonuna kadar üzerine düşen gözetim denetim ve davacı firmaya bilgi verme yükümlülüklerini de harfiyen yerine getirdiğini, bu durum davacının da malumu olduğunu, süreç boyunca yaşanan aksaklıkların takibinde dava dışı ... şirketi ile yapılan tüm yazışmalara davacı firma yetkilileri de dahil edildiğini, sürece dair alınması gereken tüm kararların birlikte alındığını, davalının taşıma işinin yerine getirilmesinde gerekli özeni gösterip süreci dikkatle takip ettiğine dair yazışmaların dosyaya sunulduğunu, yaşanan aksalıklar da dahil olmak üzere davacı'yı zamanında haberdar ettiğini ve sürece dahil ettiğini, bu durum dava dışı ... davalı ... davacı arasında yapılan yazışmalarda da sabit olduğunu, davalının meydana gelen olumsuz durumun çözüme kavuşturulması ve davacı'nın mağdur olmaması için kendisinden beklenebilecek tüm çabayı iyi niyetli bir şekilde gösterdiğini, taşıma işini üstlenen dava dışı ... şirketinin taşıma işini usulüne uygun şekilde yerine getirmesi gerektiği ve bu doğrultuda oluşabilecek masraflardan ne davacı ne de davalının sorumluluğunun olmayacağı ... şirketine ihtar edildiğini, yani süreç boyunca davalı taşıma işini üstlenen ... şirketinin faaliyetlerini takip ettiğini, süreci azami özenle takip ettiğini, aksaklıkları zamanında tespit ettiği ve olası zararlardan ötürü davacının herhangi bir kayıp yaşamaması için dava dışı ... şirketine gerekli ihtarlarda bulunduğunu, davalının aynı zamanda ihtarta bulunmakta kalmadığını, mahkeme nezdinde ... sayılı dosya ile ... firması aleyhinde bir dava açtığını, davalı dava konusu taşıma işi ile ilgili olarak hem gözetime ve denetim yükümlülüğünü yerine getirdiğini hem de davacı lehine alabileceği tüm tedbir ve önlemleri aldığını, davalının tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğinin sunduğu deliller ile sabit olduğunu, davacı tarafın haksız mesnetsiz ve hukuken dayanaksız olan talebinin ve dolayısıyla işbu davanın esas yönünden reddi gerektiğini, davacının yöneltmiş olduğu tazminat talebi kanunun sorumluluğu ilişkin emredici hükümlerinin aykırı olduğundan külliyen reddedilmesi gerektiğini, davada ilgili talebin muhatabı kesinlikle davalı olamayacağını, davacı taraf davalı ile akdedilen sözleşmenin 2.3. Maddesi uyarınca nakliyat sigortası yaptıracağını, taşımadan kaynaklı olası sorumluluğun da ancak ve ancak bu sigorta limitiyle sınırlı olacağını açıkça kabul ve beyan ettiğini, davacı taraf ne dava dilekçesinde ne de eklerinde ilgili sigorta poliçesinin yaptırıldığına veya limitin ne olduğuna dair herhangi bir kayıt sunamadığını, davalının sigorta limitini aşan bir zarardan sorumlu olması veya bu zarar nedeniyle davacı tarafın davalıya rücu edebilmesi mümkün olmadığını, davacı nakliyat sigortası yapma yükümlülüğünü yerine getirdiğini, kanıtlayan poliçelerini ivedilikle dosyaya sunulmasına karar verilmesi gerektiğini, huzurdaki ihtilafa konu taşıma işini üstlenen dava dışı ... şirketinin yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle davalı tarafından dava dışı ... şirketine karşı hukuki süreç başlatıldığını, ... şirketine karşı açılan ve hali hazırda mahkeme nezdinde görülmekte olan işbu davanın huzurdaki dava ile ilgili hüküm verilmesine bekletici mesele yapılması gerektiğini, davalı dava dışı ... şirketiyle anlaştığını davalı her ne kadar taşıma işinin gereği gibi gerçekleştirilmesi için kendisinden beklenebilecek tüm çaba ve özeni göstermiş olsa da süreçte bazı aksaklıklar yaşandığını fark ettiğini bunun üzerine davalı taraf sözkonusu aksaklıkların giderilmesi için çalışmalara başladığını ve davacının mağdur olmaması adına her türlü destek ve takip yapıldığını, buna rağmen taşıma işi dava dışı ... şirketi tarafından planlanan doğrultuda gerçekleştirilemediğini, davalının sayın mahkeme ... şirketine karşı dava açma zorunluluğu hasıl olduğunu, ilgili dava hali hazırda devam ettiğini ve bu davanın sonucunu etkileyeceğini bekletici mesele yapılması gerektiğini beyan etmekle, davacının haksız ve mesnetsiz taleplerinin ve davanın külliyen reddini, İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ...dosya numarasıyla görülmekte olan davanın bekletici mesele yapılmasını ve masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin nakliye işi ile iştigal eden şirket olduğunu, davalı ile arasında 22/09/2014 tarihinde bir taşıma sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye istinaden müvekkilinin davalının ihraç ettiği emtiaların değişik tarihlerde 4 farklı gemi ile Türkmenbaşına denizyolu ile nakliyesi için aracılık hizmetlerinde bulunmayı taahhüt ettiğini, toplam 5 tane fatura düzenlendiğini, cari hesap ekstresinde görüleceği üzere borç kısmi olarak ödendiğini, toplam 104.361 USD bakiye borcu bulunduğunu, bu sebeple alacağın tahsili için .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası üzerinden icra takibine başlandığını, borçlu tarafından takibe haksız olarak itiraz edildiğini beyanla itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ... için ürettiği boruların ve malzemelerin .../Türkemenistan limanına gemi ile nakliyesi için davacı ile 22/09/2017 tarihinde bir taşıma sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye istinaden davacı malları 96 kap/paket malı ... limanından yükleyerek ... limanına gemiler ile taşınması işini üstlendiğini ve müvekkil şirketin buna karşılık beher kap için 4.208,33 USD navlun bedeli ödemeyi taahhüt ettiğini, akabinde ilk parti malın 10/10/2014 tarihinde gemiye yüklendiğini ve limana vardığını, navlun bedeli olan 79.959 USD müvekkil şirket tarafından davacıya ödendiğini, ancak planlanan diğer malların 42 kaplık bir kısmı ise davacı tarafından belirlenen gemilere yüklenmesine rağmen bu malların sevkinde çok önemli gecikmeler olduğunu ve gemilerin kararlaşıtrılan varış limanına ulaşmadığını, 42 kap mal müşteri ...'nın tasarrufu ile Gürcistan'ın ... Limanına boşaltıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
29/12/2021 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle;Davacı ... davalı tarafın dava konusu döneme ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak yapılmış olduğunu, taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğunu, davacı şirketin davalı firma ile ilgili faturaları ve ödemeleri muhasebe teknik ve usullerine uygun olarak 2014-2015 yılı defter kayıtlarına işlediğini, yevmiye kaydı ile detayı verilen tüm faturalar ve ödemelerden sonra oluşan 31.12.2015 tarihi itibari ile 242.002,72 TL $ karşılığı (104.361,00 USD) defter ve kayıtlarında davalıya borçlu gözüktüğünü, bu borcun 2016 yılına devrettiği başkaca ödemenin olmadığını, davacının defter ve kayıtlarında dava dışı taşıma işlemini gerçekleştiren, ... Denizcilik Tic.Ltd.Şti'ne TL para biriminden düzenlenen navlun faturalarına 70.717 TL navlun gideri ödediğini, Dolar para biriminden düzenlenen navlun faturaya 244.800 USD navlun gideri ödediğini, davalının düzenlemiş olduğunu, 5 adet toplamı 272.695,00 USD taşıma ve yükleme bedelli fatura tutarlarının, davacı tarafından 168.334 USD'lik kısmının ödendiğini, davalı şirketin davacı firma ile ilgili faturaları ve ödemeleri muhasebe teknik ve usullerine uygun olarak 2014-2015 yılı defter kayıtlarına işlediğini, yevmiye kaydı ile detayı verilen tüm faturalar ve ödemelerden sonra oluşan 31.12.2015 tarihi itibari ile 242.002,72 TL $ karşılığı (104.361,00 USD) defter ve kayıtlarında davacıdan alacaklı gözüktüğünü, bu alacağın 2016 yılına devrettiği başkaca ödemenin olmadığını, taraflar arası yapılan sözleşmeler gereği yüklerin tamamının Türkmenistan'ın ... Limanına taşınması gerektiğini, ancak seyir güzergâhının donması nedeniyle taşımanın yapılamamasının mücbir sebep sayılamayacağını, kara yolu ile taşınan 42 parça yükün sözleşme gereği oluşan ek masrafların taşıyanın karşılaması gerektiği,yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
28/03/2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; Davacı ...’nun 2014 ve 2015 yıllarına ait yasal ticari defterler üzerinde yapılan incelemede; davalı ...’e ait hesapların, ... no.lu cari hesap kodunda ve ... ... ... Ltd. Şti. hesap adında takip edildiği, davalı ... tarafından davacı ... adına tanzim edilen USD cinsinden fatura tutarlarının bu hesaba alacak, ...’e USD olarak yapılan ödemelerin ise bu hesaba borç kaydı yapıldığı, ilgili hesabın dava tarihinde 104.361 USD alacak bakiyesi verdiği ve davacı ...’nun kendi yasal ticari defter kayıtlarına göre davalı ...’e 104.361 USD borçlu gözüktüğü, Davalı ... ... Ltd. Şti’nin 2014 ve 2015 yıllarına ait yasal ticari defterler üzerinde yapılan incelemede; davacı ...’ya ait hesapların, 120.20.S039 no.lu cari hesap kodunda ve ... San. A.Ş. hesap adında takip edildiği, davalı ... tarafından davacı ... adına tanzim edilen USD cinsinden fatura tutarlarının bu hesaba borç, ... tarafından ...’e USD olarak yapılan ödemelerin ise bu hesaba alacak kaydı yapıldığı, ilgili hesabın dava tarihinde 104.361 USD borç bakiyesi verdiği ve davalı ... ... Ltd. Şti’nin kendi yasal ticari defter kayıtlarına göre davacı ...’dan 104.361 USD alacaklı gözüktüğünün tespit edildiği, tarafların hesap bakiyeleri karşılaştırıldığında, hesap bakiyelerinin karşılıklı olarak 104.361 USD olduğu, cari hesap bakiyelerine göre; davalı ...’in davacı ...’dan 104.361 USD alacaklı olduğu, davacı ...’nun da davalı ...’ e bu tutar kadar borçlu olduğu hususunda mutabık olduklarının görülmekte olduğu, ...'in, kısmi de olsa taşıma borcunu ... Limanı’na kadar ifa etmiş olmakla navlun ücretine hak kazandığının değerlendirilmekte olduğunu, taşımanın bu kısmı için istenebilecek navlun alacak miktarını tespiti ise uzmanlı alanları dışında kalmakla, bu konuda taraflarınca herhangi bir tespitin yapılması mümkün olamadığını, Mahkemenin de dava konusu borcun ifasında davalının kusurunun bulunmadığı kanaatinde olması halinde 34 kap eşyanın ifa edilmemiş olunması sebebiyle davacının fazladan ödemek zorunda kaldığı navlun farkını ...’ten isteyemeyeceğini, Mahkemenin 34 kap eşyanın ifa edilmemiş olunmasında davalı ...’in kusurun bulunduğu kanaatinde olması halinde ise tazminatın miktarınında indirime gidilebileceğinin, kanaat ve sonucuna varılmıştır.
13/11/2023 Tarihli Ek Raporda Özetle; Davacı ile davalı şirket yetkilisi arasında teati olunan 06 Kasım 2014 4:39 PM tarihli elektronik posta bu dava açısından tarafların sorumluluklarını belirlemede önemli olduğunu, ... Esas sayılı dava dosyasına sunulan ek raporda belirtildiği üzere gerek dava dosyasına sunulan, mesajlar gerekse dosyaya sunulan diğer belgeler sonucunda 39 kap emtianın ...arası deniz yolu ile taşınması için taşımanın yapıldığı dönemdeki rayiç navlunun ise 42.000 USD olarak kabul edilebileceğini, Mahkemenin dava konusu borcun ifasında davalının kusurunun bulunmadığı kanaatinde olması halinde 34 kap eşyanın ifa edilmemiş olunması sebebiyle davacının fazladan ödemek zorunda kaldığını, navlun farkını ...’ten isteyemeyeceğini, mahkeme’nin 34 kap eşyanın ifa edilmemiş olunmasında davalı ...’in kusurun bulunduğu kanaatinde olması halinde ise tazminatın miktarında indirime gidilebileceğine dair kanaat bildirilmiştir.
Asıl dava; davalı ...'in taşıma sözleşmesindeki yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle, üçüncü bir şirkete taşıtılan 34 kap eşya için fazladan ödenen navlun ile söz konusu eşya için davalıya peşinen ödenen navlun ücretinin tahsili istemine ilişkindir.
Birleşen dava ise; taşımayı üstlenen ... ... tarafından, taşıtan ... A.Ş'ye karşı navlun alacağı ile bekleme ücretinden dolayı kesilen fatura alacağının tahsili amacıyla başlatılan takibe itirazın iptali davasıdır.
Davacı ile davalı arasında düzenlenen 22/09/2014 tarihli navlun sözleşmesi incelendiğinde, davacının yurt dışına (...'ya) satışını yaptığı boru emtiasının ... Limanından ... Limanına gemi ile taşınması konusunda anlaşmaya varıldığı, sözleşmede yükleme tarihinin 26 Eylül-10 Ekim 2014 aralığı olarak belirlendiği, taşımanın direkt sefer veya en fazla 4 seferlik parsiyel olarak yapılacağı, majör durumlar hariç asgari taşıma süresinin 18 gün, nehir geçişlerine bağlı olarak da 25 gün olarak kabul ve taahhüt edildiği, taşıma ücretinin beher kap 4.208,33 USD olarak belirlendiği görülmektedir. Davalı-birleşen dosya davacısı ...'in üstlendiği taşımanın ifası konusunda dava dışı ...ile mutabakata vardığı, bu doğrultuda taşımaların fiilen ...'ye ait olan gemilerle yerine getirildiği, taşınacak yükün 96 kap olduğu, bunlardan 19 kabın sorunsuz olarak ...'na taşınıp navlun ücretinin tahsil edildiği, 42 kap eşyanın ise sözleşmede taahhüt edilen yükleme tarihlerinden sonra üç ayrı gemiye yüklenerek sevk edildiği, ancak yolculuk başladıktan sonra Don Volga Kanalındaki donma sebebiyle güzergah değişikliği yapılarak gemilerin ... Limanına yöneldikleri ve yükün ... Limanına tahliye edilerek, buradan da alıcısı ... Şirketi tarafından masrafları karşılanmak suretiyle demir yoluyla ...'na taşındığı, ...'nın yaptığı taşıma masraflarının ...'dan tahsili için .... ATM'nin ... esas sayılı dosyasında ...'e karşı dava açtığı dosya kapsamından anlaşılmakta olup asıl dosyadaki hukuki uyuşmazlık belirtilen tüm bu gelişmelerden sonra 34 kap eşyanın ... tarafından ... ... Ltd.Şti'ye yaptırılması sebebiyle fazladan ödenen navlun ücreti ve yine 34 kap eşya için başlangıçta peşin olarak ...'e ödenen navlun ücretinin iadesi istemine ilişkindir. ...'in ...'e karşı açtığı Birleşen davada da, ... tarafından 34 kap eşya nedeniyle kesilen navlun faturasından dolayı ödenmeyen bakiye bedel ile yükleme limanındaki beklemeden dolayı ... adına kesilen ... fatura ücretinin tahsili talep edilmektedir.
Asıl dosya konusu olan 34 kap eşyanın dava dışı bir şirkete taşıtılmış olması, davacı ... ile ... arasındaki taşıma sözleşmesinin fesh edildiği anlamına gelmektedir. ...'in üçüncü şahsa yaptırmış olduğu taşıma nedeniyle fazlada ödemek zorunda kaldığı navlun ücretini ...'e rücu edebilmesi için ... ile aralarındaki sözleşme haklı bir nedenle fesh edilmiş olmalıdır.
Taraflararasındaki sözleşmede yükleme tarihleri 26 Eylül-10 Ekim 2014 olarak belirlenmiştir. Asgari taşıma süresi 18 gün, nehir geçişlerine bağlı olarak bu süre azami 25 olarak düzenlenmiştir. 42 kap eşyadan 10 kabı 03/11/2014 tarihinde ... gemisine, 29 kap eşya 13/11/2014 tarihinde ... gemisine, kalan 3 kap eşyada 23/11/2014 tarihinde ... gemisine yüklenerek, gemilerin ... Limanı'na gitmek üzere ... Limanından sefere çıktığı dosya kapsamına göre sabittir. Dolayısıyla 42 kap eşya sözleşmede belirlenen tarihten sonra gemiye yüklenmiş olduğundan, yüklemedeki gecikmenin kimin kusurundan kaynaklandığı taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olacaktır
Davalı ... cevap dilekçelerindeki savunmalarında, müvekkilinin söz konusu taşımanın ifa edilmesinde hiçbir kusurunun bulunmadığını, Davalının, taşıma işinin ifası için mevcut rotada taşıma faaliyeti yapan firmaları detaylı şekilde inceleyerek, taşıma alanında 20 seneyi aşkın tecrübeye sahip, sektörün önde gelenleri arasında bulunan ... ile anlaştığını, böylelikle taşıma şirketi seçiminde kendisinden beklenen özen ve dikkatle hareket ettiğini, ... Şirketini devamlı olarak takip etmek suretiyle taşıma ile ilgili gelişmeleri izlemek ve gözetmek noktasında üzerine düşen yükümlükleri aksatmadan yerine getirdiğini beyan etmiştir. Davacı ... Mahkememizin 2015/660 Esas sayılı dosyasında ... Aleyhine açtığı davada da, davalının kendisine karşı üstlendiği taşımada 2014 yılının Ekim ve Kasım ayı içerisinde malların 4 gemi ile teslim alınacağını taahhüt etmesine rağmen, malların belirtilen tarihlerde teslim alınmadığını, mallar limanda bulunmasına rağmen davalı firma ve taşıyıcıdan kaynaklanan sebeplerle gemiye yüklenemediğini, davalının taşıma işlemini 4 ayrı gemi ile gerçekleştireceğini önceden bildirdiğini, gemilerden ilkinin ... Limanına zamanında ulaşarak taşıma işlemini tamamlandığını, ancak diğer 3 gemide yer alan ürünlerin sözleşme ile kararlaştırılan ve taahhüt edilen süre içerisinde varış noktası olan ... Limanına ulaştırılamadığını ileri sürdüğü görülmektedir. Davalı tüm bu beyan ve iddialarından sonra, yüklerin alıcısı ...'nın .... ATM'nin ... Esas sayılı dosyasında kendisine karşı yönelttiği davada dosyaya sunulan e-posta yazısına dayanarak, davacının ödemelerini geciktirdiği ve bununda müvekkilinin ayarladığı gemilerin kaçırılmasına sebep olduğu; neticede başka gemilere yüklenmek durumunda kalınan malların, ... - ... nehrindeki buzlanma nedeniyle varış limanına ulaşamadığı yönünde bir savunma ileri sürmüş ise de, söz konusu bu beyan savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında kalmaktadır.
Bununla birlikte, Taşıyıcı ile alt taşıyan arasında geçen somut taşıma ile ilgili yazışmalar incelendiğinde; taşıyanın gecikme durumunun sonuçlarından endişe ederek alt yükleniciyi yüklerin taşınması için zorlamakta olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, alt taşıyan tarafından olayın mücbir sebebe dayandırılarak sorumluluk kabul etmeyip yüklerin ... Limanına gemi ile boşaltılıp bilahare kanalların açılmasına müteakip ücretsiz Tükmenbaşı Limanına taşıyabileceğini teklif etmiş olduğu, aksi taktirde acil taşıma durumunda ... üzerinden yapılacak karadan taşımadan doğacak masrafları üstlenmemektedir. Burada dikkat çekici bir husus gemi donatanı sanki gecikmeden kendileri mesulmüş gibi davranarak yükleri ...' ye boşaltacağını, bilahare kanalların açılması sonucunda yükleri kendi inisiyatifi ile ücretsiz Türkmenistan'a götürebileceğini ifade etmiştir. Bu durum, alt taşıyanın kendi kusurunu kabul edip, alternatif teklif çözüm önerisi sunduğu şeklinde anlaşılmıştır. Ayrıca navlun sözleşmesinde asgari taşıma süresi 18 gün, nehir geçişlerine bağlı olarak bu süre 25 gün olarak belirlendiği halde, bu süreye de uyulmamıştır. Tüm bunların sonucunda yükleme tarihlerine uyulmamasının taşıyanın kusurundan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.
Taraflar arasında yapılan sözleşme gereği, sözleşmede belirtilen seyir güzergâhı olan ... nehirlerinin donması /nedeniyle bu güzergâhın kullanılmaması üzerine dava konusu 42 paket yük gemi ile ... Limanına götürülemeyip, Gürcistan'ın ... Limanına boşaltılmıştır. Yükler, 30.10.2014 tarihinde 10 paket ..., 13.11.2014 tarihinde 29 paket ... ve 23.11.2014 tarihinde 3 paket ... adlı gemilere yüklenmiştir. Bu arada seyir edilecek nehirlerin/kanalların donması ve suların çekilmesi nedeniyle ... gemisine yüklenmesi gereken 3 paket yükün ... gemisine yüklendiği ifade edilmiştir. Sorunların başlangıcı ise donma olayının başlamasına yakın tarihlerde yüklerin ... Limanından gemiye yüklenmeleri olmuştur. Nitekim, buzlanmanın başlamasıyla anlaşmada belirtilen yüklerin taşınması yapılamamıştır. Gerek satış, gerekse taşıma sözleşmelerinde (...) taşıma esnasında ihtimal dahilinde olan mücbir sebeplerden bahsedildiği halde söz konusu taşımaya esas olan özel durum Don-Volga kanatları/nehirleri donma ihtimali dikkate alınmamıştır. Kasım ayı ile Mart ayları arasında mevsimsel olarak bu nehirlerin donması sözleşmede belirtilen mücbir sebep maddelerine girmediği gibi, kış aylarında Don-Volga nehirlerinde gemi taşımacılığının yapılamayacağı denizciler tarafından bilinmekte olduğundan, mücbir sebep olarak nitelenmeyecek bir durumdur.
Bu değerlendirmelerin sonucunda 42 kap eşya için ...'in sözleşmedeki yükleme tarihlerine uymadığı, gemilerin gecikmeli olarak yola çıktığı kabul edilmiştir. Yolculuğun da uzaması sebebiyle mevsim koşullarına bağlı olarak ...Kanalının donması sebebiyle gemiler belirlenen güzergahta seferlerini gerçekleştirememiştir ve nihayetinde çözüm olarak yükün ... Limanına boşatılması konusunda anlaşma sağlanmıştır. O halde ... 42 kap eşya bakımından, sözleşmede Superlit'e karşı taahhüt ettiği yükümlülüklerini yerine getirmemiştir.
... tarafından ...'e çekilen 22/12/2014 tarihli ihtarnamede 42 paket yükün halen ... Limanı ve ... Limanı açıklarında beklediği, sorunun çözümüne ilişkin atılmış somut bir adımın bulunmadığı, taşıma sözleşmesindeki sürelere ve teslim yükümlülüğüne uyulmadığı, teslim süresinin geçtiği, bu nedenle kalan 34 kap yükün Batum Limanı aktarmalı Batum'dan demir yolu ile alıcıya gönderilmek zorunda kalındığı, bu taşıma ile ilgili tüm masrafların tahsili cihetine gidileceği, 42 kap yük için gerekli tüm önlemlerin alınarak sözleşme konusu yükün bir an önce teslim yerine ulaştırılması için gerekli çözümün sağlanması aksi halde yasal yollara başvurulacağının ...'e ihtaren bildirildiği görülmektedir. ...'in 26/12/2014 tarihli cevabi ihtarnamesinde de, alt taşıyıcı firmadan kaynaklanan nedenler, mevsimler koşulların olumsuzluğu, Don-Volga nehirlerinin donması sebebiyle taşımanın gerçekleştirilemediği, kanalın donmasının mücbir sebep oluşturduğu, bu nedenle ihtarnamede beyan edilen tazminata ilişkin talepleri reddettikleri bildirilmiştir. Söz konusu ihtarnamelerin içeriklerinden, 42 kap yükün taşınmasındaki gecikme, taşıma ediminin sözleşmedeki taahhütlere göre yerine getirilmemesi nedeniyle 42 kap eşyanın ... tarafından bir başka şirkete taşıtılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 7.maddesinde taşıtanın, taşıyanın işbu teklifnameden doğan asli hükümlüklerini eksik yerine getirmesi ve/veya hiç yerine getirmemesi halinde keşide edeceği bir ihtarname ile taşıtandan söz konusu durumun makul süre içerisinde düzeltilmesini talep edeceği, taşıyanın eksiklikleri ihtarnamede belirtilen süre içinde düzeltmemesi halinde taşıtanın işbu teklifnameyi tek taraflı olarak derhal fesh edebileceği hükmü düzenlenmiştir. ...'in ihtarnamesinden 34 kap eşyanın üçüncü bir kişiye taşıtılmasından önce ...'e sözleşmede belirtildiği şekilde bir ihtarnamenin çekilmediği belirlidir. Bu durumda ...'in sözleşmede belirtilen ihtar yükümlülüğünü yerine getirmediği düşünülse de, TBK'nun 124.maddesinde karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, temerrüt için önceden süre verilmesini gerektirmeyen durumlar düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm ile borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılırsa, süre verilmesine gerek olmadığı kabul edilmiştir. Somut olayda, 34 kap eşya Aralık ayının sonuna gelindiği halde hala ... Limanına dahi tahliye edilmemişken, ...'in müşterisine bir an önce teslim etmeyi istediği, 34 kap eşyanın taşınması konusunda sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ...'e çekilecek bir ihtarnameden sonuç alınamayacağı açıktır. Bu sebeple ...'e herhangi bir süre verilmemiş olsa dahi, ...'in TBK'nun 124.maddesine göre temerrüde düştüğü ve sözleşmenin ... tarafından haklı nedenle fesh edildiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda ..., 34 kap eşyayı başka bir firmaya taşıtmasından dolayı fazladan ödediği taşıma ücretini TBK'nun 112.maddesine göre ...'ten talep etme hakkına sahip olacaktır. Bilirkişi raporlarında ... Denizcilik tarafından 34 kap eşyanın taşınması için tanzim edilen faturada birim kap taşıma bedelinin 7.200 USD olduğu, ... tarafından kap başına birim fiyat olarak 4.208,33 USD belirlendiğinden, 2 birim taşıma bedeli arasındaki farkın 2.991,67 USD olduğu, bu farkın 34 kap eşya için 101.716 USD ilave maliyet getirdiği tespit edilmiş olduğundan, davacının bu maliyet farkını davalı ...'den tahsil edebileceği kabul edilmiştir.
Asıl davada davacı ...'in diğer bir talebi ise 34 kap eşya için önceden ödenen 88.375 USD'nin iadesi istemine ilişkindir. Bu tutarın önceden ...'e ödendiği konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı ... üstlendiği taşımayı taahhüdüne uygun şekilde tamamlayamamıştır. Yükü farklı bir limana, ... Limanına boşaltmak zorunda kalmıştır. Bu durumda ancak isteyebileceği navlun ücreti yükleme limanı olan ... Limanı'ndan ... Limanı'na kadar olmalıdır. Bilirkişi raporlarında bu mesafe navlunu 42. 000,00 USD olarak tespit edilmiş olduğundan, davalı bu miktarın üzerindeki 88.375 USD- 42. 000,00 USD= 46.375,00 USD'yi davacı ...'e iade etmelidir.
Asıl davada, davalı ... vekili müvekkilinin sorumluluğunun TTK'nun 1186.maddesi uyarınca azami önceden kararlaştırılan navlunun 2,5 katı ile sınırlı olduğunu ileri sürmüş ise de, taşıma tamamlanmamış olduğundan gecikmeden söz etmek mümkün değildir. Bu nedenle TTK m.1186/f.6'daki düzenlemenin somut olayda uygulanma yeri bulunmamaktadır. Zira asıl dosyadaki talep, taşıyanın üslendiği taşımayı taahhüdüne uygun şekilde yerine getirmemesinden doğan zararın tazmini istemine ilişkindir. Burada taşıyan açısından taşımanın gecikmesinden ziyade, sözleşmeye aykırılık söz konusudur. O halde, asıl davanın hukuki dayanağı TBK'nun 112.maddesi olup davalının sorumluluğu da TBK'nun 112 ve devamı maddelerine göre gerçek zarar miktarınca olmalıdır. Davacının bu kapsamda tespit edilen zararı 101.716 USD'dir. Yukarıda açıklandığı üzere davalı peşinen tahsil ettiği tam mesafe navlunundan, 46.375,00 USD'yi iade etmesi gerektiğinden; neticede, asıl dosyada davacı ...'in talebinin 101.716 USD+ 46.375,00 USD = 148.091,00 USD üzerinden kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Birleşen davanın konusu, asıl davada uyuşmazlık konusu olan 34 kap eşya için ...'in peşinen düzenlediği 176.751 USD bedelli navlun faturasından bakiye kalan 88.375 USD navlun alacağı ile 42 kap eşyanın yükleme limanındaki beklemesinden dolayı düzenlenen 15.985 USD sürestarya faturasına ilişkindir. ...'in 34 kap eşyayı taşıma yükümlülüğünü yerine getirmediği, 42 kap eşyanın taşınması ile ilgili yaşanan sorunlardan dolayı 34 kap eşyanın dava dışı ... Şirketine yaptırıldığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durumda ...'in yerine getirmediği taşımadan dolayı navlun istemesi söz konusu olamayacağından, 88.375 USD alacak talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. 15.985 USD sürestarya ücreti bakımından ise bu faturanın önceden taşınan yüklere ilişkin olduğu ve ...'in faturayı kabul ederek ticari defterlerine işlediği bilirkişi incelemesi ile tespit edilmiş olduğundan, davalının bu miktar alacağa yönelik takibe itirazının haksız olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır
Tüm bu değerlendirmelerin neticesinde; asıl davanın 148.091,00 USD üzerinden kısmen kabulü ile bu tutarın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesine göre işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, birleşen davanın 15.985,00 USD üzerenden kısmen kabulü ile davalının .... İcra ... Esas sayılı icra takibine itirazının kısmen iptaline, 15.985,00 USD'nin takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan tahsili için icra takibinin devamına, kabul edilen alacak faturaya dayanmakla likit olduğundan, takdiren %20 oranına göre hesap edilen 11.073,76 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, koşulları oluşmadığından dolayı davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Asıl davanın KISMEN KABULÜ ile 148.091,00 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesine göre işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Birleşen davanın KISMEN KABULÜ ile davalının .... İcra ... Esas sayılı icra takibine itirazının KISMEN İPTALİNE, 15.985,00 USD'nin takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca işleyecek USD faizi ile birlikte davalıdan tahsili için icra takibinin DEVAMINA, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
-Kabul edilen tutar üzerinden takdiren %20 oranına göre hesap edilen 11.073,76 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine,
-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Asıl davada; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 29.461,10 TL karar harcından 9.414,22 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 20.046,88 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
4-Asıl davada; Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 66.379,95 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Asıl davada; Davalı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 19.570,66 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Asıl davada; Davacı yargılama gider toplamı olan 15.634,20 TL'nin (27,70 TL başvurma harcı, 606,50 TL posta gideri ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 12.179,87 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Birleşen 2017/142 esas sayılı davada; Peşin alınan 5.166,91 TL harçtan, karar harcı olan 4.070,18 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 1.096,73 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
8-Birleşen 2017/142 esas sayılı davada; Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 19.700 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
9-Birleşen 2017/142 esas sayılı davada; Davalı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 52.779,99 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
10-Birleşen 2017/142 esas sayılı davada Davacı yargılama gider toplamı olan 9.076,40 TL'nin (31,40 TL başvurma harcı, 45,00 TL posta gideri ve 9.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 1.314,39 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
11-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/12/2023
Başkan ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Katip ...
✍e-imzalıdır.