T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2018/127 Esas
KARAR NO:2024/116
DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:06/04/2018
KARAR TARİHİ:12/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı...A.Ş.'nin Romanya'dan ithal ettiği ve ... (IMO No: ...) isimli gemi ile Constanta (Romanya) Limanından Hopa Limanı'na taşınan 3.205 Paket (752.400 Adet / net: 5.007.790,000 kg, gross: 5.189.040,000 kg) Kapı Paneli emtiası davacı tarafından 02.04.2017 tarih ... no.lu Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, ... ve Dış. Tic. Ltd. Şti. taşıma tarihi itibari ile ... gemisinin ...'ı (gemi işleticisi)...ise ...'ı (maliki) konumunda olduğunu, anılan gemi Hopa Limam'na varışına müteakip 06.04.2017 tarihinde başlayan tahliye işlemi 14.04.2017 tarihinde tamamlandığını, tahliyenin devamı sırasında taşıma konusu eşyada kaşarlanmalar olduğunun gözlendiğini ve davalı tarafa 07.04.2017 tarihli noter ihtarnamesi gönderildiğini, bu nedenle sigorta ekspertiz incelemesi de yaptırılmaya başlandığını, tahliyenin tamamlanması sonrası gerek tahliye raporu (...) ile gerekse sigorta ekspertiz raporu ile toplam 108 palette 2389 adet kapı panelinin hasarlı (kırık) olduğunun tespit edildiğini, yapılan inceleme ve hesaplamalar sonucu sigorta poliçesi kapsamında olarak sigortalının zararı (sovtaj bedeli de düşülmek suretiyle) 21.447,74.-TL olarak hesaplandığını ve davacı tarafından sigortalı...A.Ş.'ye 22.06.2017 tarihinde 21.447,74.-TL sigorta tazminatının ödendiğini ve sigortalıdan ibraname ve üçüncü şahıslara karşı olan talep ve dava hakları devir ve temlik aldığınu, böylece davacı sigortalısının haklarına TTK madde 1472 gereğince kanuni halef ve TBK madde 183 vd. gereğince de akdi halef olduğunu, davalı taraf temiz ve hasarsız olarak teslim almış olduğu eşyayı hasarlı olarak tealim etmesi sebebiyle oluşan zarardan TTK madde 1178 vd. hükümleri gereğince gönderilen / sigortalı...A.Ş.'ye karşı sorumlu olup, ayrıca sigortalının haklarına halef olmakla müvekkil davacıya karşı da sorumlu olduğunu, sigorta tazminatının davalı taraftan rucuen tahsili için işbu davayı ikame zaruretinin hasıl olduğunu belirterek 21.447,74.-TL sigorta tazminatının ödeme tarihi 22.06.2017 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalı taraftan müteselsilen tahsiline, masraf ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermemiş, delil ibraz etmemiştir.
Mahkememizin 22/03/2022 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, mali müşavir bilirkişiden aldırılan raporda özetle; Dosya mevcudu, dava dışı sigortalı...A.Ş.'nin 2016, 2017 ve 2018 yılı ticari defterleri, dava dosyası ile yine bu kayıtların dayanağı belgelerin muhasebesel yönden tetkiki sonucunda ve raporumuzun içinde açıklanan nedenlerle,İncelenen dava dışı sigortalı...A.Ş.'ye ait 2016, 2017 ve 2018 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve dava dışı sigortalı...A.Ş.'nin 2016, 2017 ve 2018 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan dava dışı sigortalı...A.Ş.'nin 2016, 2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, dava dışı sigortalı...A.Ş. ünvanına 29.12.2016 tarihli 9026043586 numaralı 1.286.673,60 USD tutarlı ve 31.03.2017 tarihli ...numaralı 859.326,00 USD tutarlı olmak üzere toplam 2.145.999,60 USD tutarında emtia faturalarının düzenlendiği, Dava dışı sigortalı...A.Ş. emtiaların gümrükten çekildiği ve Gümrük Kapama Beyannamesinin verildiği tarih olan 14.04.2017 tarihinde 871185 yevmiye numarasıyla tarafına düzenlenen faturaları ticari defterlerde kayıt altına aldığı, dava dışı sigortalı...A.Ş. ile dava dışı Kastamonu Romanıa S.A. arasında 2016, 2017 ve 2018 yıllarında cari hesap ilişkisine dayanan ticari ilişkinin bulunduğu, Dava dışı sigortalı...A.Ş.'nin dava konusu emtianın bedelini dava dışı Kastamonu Romanıa S.A.'ya cari hesaba istinaden 2018 yılının Nisan ayında ödediği, dava dışı sigortalı...A.Ş.'ye ait emtianın taşıma esnasında hasara uğraması ile davacı ... Sigorta A.Ş.'nin hasara uğrayan emtialar için...Bankası A.Ş.'ye aracılığı ile dava dışı sigortalı...A.Ş.'ye 22.06.2017 tarihinde 21.447,74 TL tutarında ödeme yaptığı belirtilmiştir.
Yine mahkememizin 22/03/2022 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Hasarın teknik açıdan sebebi, emtianın yükleme limanında uygun istifleme, yükleme ve lashing yapılmamasından kaynaklı olduğu, gemi kaptanın nezaret görevi kapsamında yükleme sırasında yükümlülüklerini yerine getirmediği ve dolayısıyla hatalı istiften dolayı emtianın uğradığı hasardan Davalıların müteselsilen sorumlu olduğu, toplam hasar miktarının 6,056.46 USD x 3.5412 TL/$ = 21.447. TL olduğu, talep edilen miktarın kadru maruf bulunduğu, hasar ihbarının TTK m.1184 hükmü kapsamında usulüne uygun yapıldığı, talebin hak düşürücü süre içinde ileri sürüldüğü belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan ek raporda özetle kök rapordaki görüşlerinin aynen muhafaza edildiğini bildirmişlerdir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili isteğine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı...A.ş. tarafından Romanya 'da yerleşik ... isimli firmadan 29.12.2016 tarih ve 9026043586 nolu ve 31.03.2017 tarih ve ...nolu fatura muhteviyatı olarak satın alınan toplam 3.205 paket kapı panelinin, Constanta Limanı / Romanya 'dan Hopa Limanı / Türkiye 'ye ... isimli gemi ile sevk edildiği, tahliye esnasında bazı paletlerde hasar olduğunun görüldüğü, tahliyenin tamamlanması sonrası yapılan inceleme ve sayım sonucu toplam 108 palet kapı panelinin hasarlı olduğunun tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Davalı ... in donatanın acentesi olmadığı tespit edildiğinden davalı ...' e dava dilekçesi yurtdışı istinabe yoluyla 04/03/2021 tarihinde tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır. Davalı ... vekili 13/06/2022 tarihli dilekçesi ile davalının 23/11/2018 tarihinde adres değişikliği yaptığını, dava dilekçesinin sicilde kayıtlı adrese tebliğ edilmediğini ileri sürmüş ise de dava dilekçesinin davalının adres değişikliğinden önce 06/07/2018 tarihinde kayıtlı adresine TK 35. Maddesine göre usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüştür. Buna göre davalının 13/06/2022 tarihli beyan dilekçesi ile ileri sürmüş olduğu tahkim itirazının süre yönünden reddine karar verilmiştir.
Dava konusu taşımanın 02.04.2017 Tarihinde ... Romanyada Düzenlenen 1 No'lu (...1994) konişmento tahtında yapıldığı, Yükletenin Romanya da mukim ... firması, Alıcı ve ihbar olunanın Türkiye de mukim...A.Ş. olduğu, taşıma konusu 3.205 Paket KAPI PANELİ cinsi emtianın temiz ve hasarsız olarak (... ) 02.04.2017 tarihinde ... isimli gemiye CONSTANTA / ROMANYA limanında yüklenerek varış yeri olan HOPA PORT / TÜRKİYE limanında tahliye edilmek üzere deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu , konişmentonun gemi kaptanı tarafından kaşe ile imza altına alındığı, konişmentoda navlunun çarter parti hükümlerine göre ödeneceğinin kayıtlandığı anlaşılmaktadır.
Dava dilekçesinde kendi adına asaleten ve donatan ... e izafeten ...'e husumet yöneltelmiştir.Davacı vekili 11/05/2018 tarihli beyan dilekçesi ile davalı ... in equasis kaydında commercial manager, yükleme limanı olaylar çizelgesinde disponent owner olarak belirtildiğini, acente olarak dava yöneltilmediğini ...’in gemi işletme müteahhidi olarak taşıyan sıfatı ve sorumluluğunun bulunduğunu ileri sürmüş, davalı ... vekili ise davalının ...olduğunu, geminin ticari yönetiminin üstlenilmediğini, taşıyan olmadıklarını savunmuştur.
Davaya konu ...isimli geminin ...üzerinde yapılan incelemede Kayıtlı Gemi Donatanın Panama da mukim...olduğu ve ... in ise ..., .../...manager olarak olarak kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporunda da eguasis kaydına göre davalının ticari ve idari işletmecisi olduğu, davalının husumet ehliyetini haiz olduğu belirtilmiş, yükleme limanı olaylar çizelgesinde de davalı gemi işletme müteahhidi olarak gösterilmiştir. Ancak dosyaya sunulan çarter partide navlun lehtarı donatan... olarak gösterilmiş, navlun faturası yine donatan tarafından dava dışı sigortalı adına kesilmiştir. Dosyaya sunulan donatan... ve ... arasında düzenlenen ...Gemi Yönetim Sözleşmesinin incelenmesinde davalının ticari yönetimi üstlenmediği, sadece teknik yönetimi üstlendiği anlaşılmaktadır. Gemi yönetim sözleşmesi, çarter parti hükümleri, navlun faturasının donatan tarafından düzenlenmiş olması birlikte değerlendirildiğinde davalının ticari yönetimi üstlenmediği, işleten ve taşıyan konumunda olmadığı anlaşıldığından davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Davaya konu mal faturasına göre emtianın FOB teslim şartı ile satıldığı görülmektedir. Bu satış türünde emtia gemi küpeştesini geçtikten sonra her türlü risk alıcıdadır. Dava dışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi ile aldırılan bilirkişi raporunda ...A.Ş. ünvanına 29.12.2016 tarihli 9026043586 numaralı 1.286.673,60 USD tutarlı ve 31.03.2017 tarihli ...numaralı 859.326,00 USD tutarlı olmak üzere toplam 2.145.999,60 USD tutarında emtia faturalarının düzenlendiği, Dava dışı sigortalı...A.Ş. emtiaların gümrükten çekildiği ve Gümrük Kapama Beyannamesinin verildiği tarih olan 14.04.2017 tarihinde 871185 yevmiye numarasıyla tarafına düzenlenen faturaları ticari defterlerde kayıt altına aldığı, sigortalı...A.Ş. ile dava dışı ... arasında 2016, 2017 ve 2018 yıllarında cari hesap ilişkisine dayanan ticari ilişkinin bulunduğu, Dava dışı sigortalı...A.Ş.'nin dava konusu emtianın bedelini dava dışı ...'ya cari hesaba istinaden 2018 yılının Nisan ayında ödediği, emtianın taşıma esnasında hasara uğraması ile davacı ...Sigorta A.Ş.'nin ...Bankası A.Ş.'ye aracılığı ile dava dışı sigortalı...A.Ş.'ye 22.06.2017 tarihinde 21.447,74 TL tutarında ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Buna göre buna göre dava dışı alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının TTK 1472. maddesi gereğince halefiyete istinaden aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, bunun yanında davacının sigortalıdan ibraname ve üçüncü şahıslara karşı olan talep ve dava haklarını devir ve temlik aldığı TBK madde 183 vd. gereğince de aktif husumetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda tahliye raporuna 06/05/2017 tarihinde boşaltmaya başlandığı, 14/04/2017 tarihinde boşaltmanın bittiği ve aynı tarihte gümrük beyannamesinin düzenlendiği, davanın 06/04/2018 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. 14.04.2017 tarihinde Hopaport Limanında Hazırlanan Yük Tahliye Raporuna göre, Yükleme limanında uygun istifleme, yükleme ve lashing yapılmaması nedeniyle boşaltma limanında 108 palet yükün hasarlı bulunduğu şerh konulduğu, ayrıca hasarlı emtianın listesinin yer aldığı ... gemisi kaptanı tarafından görülerek kaşe ile imza altına alındığı görülmektedir. Buna göre ayrıca bir hasar ihbarına gerek bulunmayıp, meydana gelen hasardan sorumluluğunun bulunmadığını ispat yükünün taşıyanda olduğu değerlendirilmiştir.
14.04.2017 tarihli tahliye raporunda el yazısı ile " Yükleme limanında uygunsuz istifleme, yükleme ve lashing yapılması nedeniyle boşaltma limanında 108 palet yükün hasarlı bulunduğu" şeklinde şerh düşüldüğü ve gemi kaptanı ve terminal şefi tarafından kaşe ile imza altına alındığı görülmüştür. Ayrıca 13.04.2017 tarihinde tahliye firması...Lojistik tarafından gemiden tahliyesi sırasında düşürülen 7 palet muhteviyatı kapı panellerinden yapılan ayrım sonucu toplam 516 adet kapı panelinin hasarlı olduğu ve talep edilen navlun dahil 1.277,30 USD 'nin...Lojistik firması tarafından karşılandığından bu hasarla ilgili uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmaktadır. 20.06.2017 tarih ve ... no'lu Ekspertiz Raporu özetle yapılan ayrımlar sonucu 108 palette toplam 25.920 adet (108palet x 240 adet/palet) kapı panelinden toplam 2.389 adet kapı panelinin hasarlı olduğu, hasarın gemi ile nakliye sırasında paletlerin birbirine yaslanması/çarpması sonucu meydana geldiği belirtilmiştir. 02.04.2017 Tarihinde Constanta Romanyada Düzenlenen 1 No'lu Konişmentoya (... 1994) üzerinde yer alan "...' kaydı ile taşıma konusu emtianın gemiye hasarsız yüklenmiş, meydana gelen hasar tahliye sırasında tespit edilmiştir. Bilirkişi raporunda ağaç ve türevi ürünlerin deniz yolu ile taşınması esnasında maruz kalınacak dış kuvvetlerden en az etkilenmesi (Geminin yalpa yapması durumlarında) için yükün uygun istiflenmesinin önem arz etmesi nedeniyle öncelikle Kapı panellerin aynı hizada, alabandadan alabandaya, aralarında boşluk kalmayacak şekilde dunnage tahtası kullanılarak istif yapılması gerekmektiği, yük arasında oluşan boşluk nedeniyle oluşan yatay kuvvetlere karşı, kaymayı önleyici ve kereste veya muadili dayanıklı malzemeden yapılmış yastıklar ile gerekli tüm boşlukların doldurulması zorunlu olduğu, gerek ekspertiz raporu gerekse dosyada mevcut hasarlı emtiaya ait fotoğraflar incelendiğinde; emtia üzerinde oluşan fiziki hasarların uygunsuz istifleme ve lashing yetersizliği sonucu oluştuğu belirtilmiştir.
TTK'nın 1178. maddesinde (1) taşıyanın, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, (2) taşıyanın, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Yine TTK'nın 1091. maddesi"(1) Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır. (2) Kaptan, denizcilikte geçerli olan kurallar uyarınca; geminin aşırı derecede yüklenmemesine, geminin ambarlarının taşınacak olan eşyayı kabule ve korumaya elverişli bir şekilde donatılmış olmasına dikkat etmek zorundadır." şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret etme görev ve sorumluluğu bulunmakta olup eldeki davada kaptanın yükümlülüklerini yerine getirdiği davalı tarafça ortaya konulamadığından oluşan hasardan davalının sorumlu olması gerektiği kanaatine varılmıştır. Davalı vekili konişmentoda güvertede taşınan yükler konusunda taşıyanın sorumlu olmadığı yönünde düzenleme bulunduğunu, bu nedenle taşıyanın sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürmüş ise de dosyaya sunulan kargo planı ve tahliye raporundan yükün güvertede taşınmadığı anlaşıldığından bu yöndeki itirazları yerinde yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle meydana gelen hasardan davalı taşıyan... in sorumluluğunun bulunduğu, davacının ödediğini tazminatı davalı taşıyana rücu edebileceği kabul edilmekle, ekspertiz raporunda tespit edilen yük hasarından 971,62 USD sovtaj tenzili ve % 10 ilave bedel uygulaması ile sonuç olarak 6.056,46 USD tazminat hesaplanmış ise de rücuya esas tazminat miktarı, gerçek hasar bedeline eşdeğer olduğundan ilave bedel uygulaması söz konusu olamayacağından 6.056,46 USD den ilave bedel olarak hesaplanan 550,59 USD düşülerek 5.505,87 USD nin karşılığı 20.056,23 TL yönünden davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalı ... aleyhine asaleten açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Davalı... 'ye yönelik açılan davanın KISMEN KABULÜ ile 20.056,23 TL'nin 22/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
3-Karar harcı olan 1.370,04 TL'den peşin alınan 366,28 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.003,76 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacının peşin olarak yatırdığı 366,28 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı yargı gider toplamı olan 15.681,90 TL'nin ( 35,90 TL başvurma harcı, 346,00 TL posta gideri ve 15.300,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 14.664,14 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı için takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili için takdir edilen 1.391,51 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12/03/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim .
¸e-imzalıdır