T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2018/412 Esas
KARAR NO :2025/525
DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:17/09/2018
KARAR TARİHİ:19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 23.09.17 tarihli konşimento ile ... gemi acentası aracılığı ile davalıya ait 22 palet ve 48.048 adet 0.5 LT’lik pet su şişesinin Düzce’den İsrail’e taşımasını yaptığını, İsrail’den alınan bilgiye göre geminin Haifa Limanı'na 01.10.2017 varış yaptığını, davalının alıcısı olan ...in gümrükçüsünün ordinoyu 02.10.2017 tarihinde teslim aldığını, 14.10.2017 tarihinde konteynerin alıcı tarafından teslim alınmadığının bildirildiğini, ... ile 21 gün demuraj free time anlaşması yapıldığını, demuraj bedelinin 27.09.2017 tarihinden itibaren Haifa limanındaki ardiye masrafı ise 01.10.2017 tarihinden itibaren işlemeye başladığını, davalının alıcısı kargo ile ilgili sağlık izinlerini alamadığı için kargoyu teslim almayıp oluşan masrafları da kabul etmeyeceğini ve tüm sorumluluğun davalıda olduğunu belirttiğini, bunun üzerine taraflarınca davalı tarafa ... 2. Noterliği’nin 19/07/2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edilmek sureti davalı tarafa rücu edileceğinin bildirildiğini, ihtarnameye davalı tarafça 07/08/2018 tarihine kadar cevap verilmediğini, İsrail’den malların imha süreci başlatıldığı bildirildiğinden taraflarınca davalı tarafa ... 2. Noterliği’nin 07/08/2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edildiğini, bu ihtarnameye de cevap verilmediğini, 2. ihtarnamenin keşide edilmesinden 2 gün sonra 09/08/2018 tarihinde davalı tarafın ilk ihtarnameye cevaplarını içerir ... 2. Noterliği’nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi tebliğ edildiğini, bunun üzerine İsrail’den dava konusu işlemler ile ilgili olarak davalı tarafın ödemesi gerekli bedeli gösterir 23/08/2018 tarihli 8.505,83 USD bedelli fatura tebliğ edildiğini ve bedelin müvekkiline yansıtıldığını, müvekkili şirketçe davalı tarafa davaya konu 28/08/2018 tarihli, ... numaralı ve 8.505,83 USD tutarlı fatura tanzim edildiğini ancak faturanın davalı tarafça reddedildiğini belirterek fazlaya ilişkin ve sair her türlü hakları saklı kalmak kaydı ile 28/08/2018 tarihli, ... numaralı ve 8.505,83 USD tutarlı fatura borcunun davalı tarafça dava tarihinden itibaren işleyecek dolara uygulanan en yüksek mevduat faizi, yargılama giderleri ile avukatlık ücreti ile birlikte fiili ödeme günündeki T.C. Merkez Bankası efektif satış karşılığı olan Türk Lirası olarak ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ancak cevap sunulmadığı anlaşılmıştır.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/10/2018 tarih ve 2018/... Esas 2018/... karar sayılı dosyası mahkememize görevsizlikle gelmiş olup, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetlerinin olup olmadığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa demuraj süresi ile taşıma dolayısı ile gerçekten demuraj ücreti ile terminal masrafları ve imha masrafı ödenip ödenmediği, ödenmiş ise yapılan ödemenin rayice uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususunda toplandığı görülmüştür.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... ve Uzakyol Kaptanı ... tarafından tanzim edilen 21/08/2019 tarihli raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2018 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2018 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davalının pasif dava ehliyet olmadığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediğinin dava dosyasına sunulan belgeler ile anlaşılamayacağı, davacı tarafından taşıma dolayısı ile gerçekleştiği ileri sürülen demuraj ücreti ile terminal masrafları ve imha masrafının davacı tarafından ödendiğinin ispat edilemediği, eğer yük alıcı tarafından teslim alınmadığı ise bu duruma davalının sebep olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... ve Uzakyol Kaptanı ... tarafından tanzim edilen 24/12/2019 tarihli ek raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2018 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2018 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediğinin dava dosyasına sunulan belgeler ile kesin olarak söylenemeyeceği, dosyaya sunulan imha belgesi ve diğer belgelerin mahkemece delil olarak kabul edilebileceğine kanaat getirilmesi durumunda söz konusu emtianın çekilmediği ve imha edildiği izlenimi doğduğu, takdirin mahkeme yetkisinde olduğu, davacı tarafından taşıma dolayısı ile gerçekleştiği ileri sürülen demuraj ücreti ile terminal masrafları ve imha masrafının davacı tarafından veya onun acentesi ... tarafından FİİLİ taşıyan ... firmasına ödendiğinin ispat edilemediği, eğer yük alıcı tarafından teslim alınmadığı ise bu duruma davalının sebep olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, temlik eden davacı tarafından organize edilen ... firması ile taşıması yapılan konteynerin emtia alıcısı davalı tarafından teslim alınmadığından tasfiyesi nedeniyle iadesine kadar geçen sürede oluşan konteyner demurajı bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Konteyner demurajı TTK'nda düzenlenmemiş olup uygulamada; kırkambar sözleşmesi veya konşimentoda kararlaştırılan, konteynerin iadesi borcunu kuvvetlendiren, bununla birlikte konteynerin iadesinde gecikme durumunda taşıyanın uğrayacağı zararı tazmin etmeye yarayan, öğretide hukuki niteliği bir kısım yazarlar tarafından götürü tazminat, bir kısmı tarafından ise cezai şart niteliğinde kabul edilen bir müessesedir. Konteyner demurajından kaynaklı alacağın istenebilmesi için, öncelikle taraflar arasında bir anlaşmanın bulunması gerekir. Taşıma sözleşmesinde veya konşimentoda bu yolda bir hüküm olmadığı takdirde taşıyan kural olarak demuraj talep edemez. Sadece genel hükümlere dayanarak ispat koşuluyla gecikmeden kaynaklanan zararını isteyebilir. Ancak TTK'nın 1203. maddesinde "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." hükmüne yer verilmiştir. Maddede bahsi geçen "navlun sözleşmesi, konşimento ya da diğer denizde eşya taşıma senedi hükümlerine göre üzerine düşen tüm borçlar" ifadesinin kapsamına konteynerin iadesi yükümlülüğü de dahildir. Bu hükme göre gönderilen, eşyanın teslimini talep etmesi halinde anılan yükümlülüğün muhatabı olur. Şayet etmezse, TTK'nın 1203. maddesi kapsamında borç yükümlüsü haline gelmez (... Deniz Ticareti Hukukunda Konteynerin Taşıyana İadesi ve Konteyner Demurajı, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Sayı:1 - Mart 2017, s.146). Bu durumda gönderilen konteyner gecikmesinden kaynaklanan bedelden sorumlu olmaz. TTK'nın 1207/1 maddesi hükmüne göre ise, gönderilenin eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmaması halinde, taşıtan, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür. Taşıma sözleşmesinin tarafı olmayan gönderilenin yükü teslim almaması, taşıyanın alacaklarını gönderilenden talep etmesinin hukuki dayanağını ortadan kaldırmaktadır. Bu halde navlun sözleşmesinin tarafı olan gönderen (taşıtan) borçlu olmaya devam etmektedir.
Somut olayda;... numaralı ara konşimento ve ... (....) tarafından düzenlenen ... numaralı Ana konşimento (Deniz taşıma senedi) ya göre gönderenin davacı, yükün alıcısı olarak ise "..." kayıtlı olduğu, fiili taşıyanın ... firması olup yükün, Haifa'ya gönderildiği, satışın CFR satış olduğu konusunda ihtilaf bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Davalı taşıtanın konişmento da taraf olmadığı anlaşıldığından konişmento sözleşme hükümlerinin doğrudan davalı aleyhine uygulanması mümkün değildir.
Fiili taşıyan ... firmasının 27.03.2025 tarihli yazı cevabına göre yüküm alıcısı tarafından teslim alındığı anlaşılmıştır.
TTK nun 1205/1. maddesinde "Eşyayı gönderilene teslim etmiş olan taşıyan, TTK. 1203.maddeye göre gönderilenden istenebilecek olan alacakların ödenmesini taşıtandan isteyemez. Ancak taşıtanın zararına olarak sebepsiz zenginleştiği oranda taşıyan taşıtana rücu edebilir." düzenlemesi, TTK nun 1207/1 maddesinde "Gönderilen eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmazsa, taşıtan navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır. Dava dışı gönderilenin yükü teslim almış olduğu dosya kapsamı ve beyanlar ile sabit olup TTK'nın anılan hükümlerine göre davalı taşıtanın oluşan demuraj ücretinden sorumluluğu bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, oluşan demuraj ücretinin rücuan tahsili talepli eldeki davada davalının sorumluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 883,90 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 268,50 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.19/06/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır