T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2019/168 Esas
KARAR NO: 2022/591
DAVA: Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 31/05/2019
KARAR TARİHİ: 18/10/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait 1587 kap» 9.160 kg. bebek bezi nevi emtianın 1 numaralı davalı ... A.Ş. ile ... ... ... ... SA şirketine izafeten kendi adına ıısaleten ... Gemi Acenteliği A.Ş. tarafından düzenlenen konşîmentonlar tahtında Mersin limanından Kenya/Mombasa ... IMO numaralı ... gemisinde ... numaralı konteyner ile taşınmasından doğduğunu, taşımaya ilişkin olarak davacının bütün edimlerini yerine getirdiğini, davaldara navlun ücretini ödediğini, taşımayı gerçek eştiren ve taşıyan sıfatına haiz davalıların alıcı tarafından konşimento oıjînali ibraz edilmemiş olmasına ve davalılara davacıya ait olan emtianın bedelinin ödenmemesi durun unda abcı şirkete malın teslim edilmemesi hususunun defaten bildirildiğini, davacıya ait emtianın davacının bilgisi haricinde ve onayı olmaksızın alıcı şirkete testim edildiğini, atıcının davacıya emtia bedelini ödemekten imtina ettiğini, TTK'nun 1230, 1232, 1236 ve devam maddeleri uyarınca davalıların taşıyan sıfatına haiz olduğuna, davacıya ait olan emtiadan sorum! ıi olduklarım, 1 no.lu davalı île davacı arasında düzenlenen ... numaralı konşimentoya bakıldığında davacının taşıtan konumunda olduğunu, yükün teslim edilmesi öncesiıde konşimentonun bir örneğinin bizzat taşıyıcıya teslim edileceği kaydının altında taşıyan sifatinq haiz 1 no.lu davalının imza vc mührünün bulunduğunu, davalıların yükün taşınması amacıyla düzenlenmiş olan ... numaralı konşimentoya göre taşımadan sorumlu oldullarını, konşimentoda alıcı olarak ... Ltd. yer aldığını, alıcının talebi üzerine davan ya ait 1587 kap 9.160 kg. bebek bezi emtiayı her iki davalı tahtında düzenlenen konşimentolar tahtırda ... numaralı konteyner ile Mersin limanından Kenya Mombasa limanına taşındığım, emtianın Mombasa Limanı'na ulaşmasının ardından davalıların alıcı tarafından konşimento oıjinali ibraz edilmediğini, emtia bedeli ödenmeden alıcı şirkete teslimat yapılmaması huşunun defaten kendilerine bildirildiğini, davacıya ait emtiayı alıcı şirkete teslim edildiğini, konşimentonun TTK 1228 md. anlamında bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını İspatlayan eşyanın taşıyin tarafından teslim alındığım veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü senet olduğunu, TTK. md. 1178 de yer alan açık hüküm gereğince taşıyan tedbirli bir taşıyıcıdan beklenen dikkat ve özeni göstermeli bu anlamda da emtiayı buna uygun olarak taşımalı ve teslim etmesi gerektiğini, TTK. 1230. maddesine göre; konşimentonun meşru hamili eşyayı teslim almaya yetkili, konşimento birden çok nüsha olarak düzer lenmişse eşya tek nüshanın meşru hamiline teslim edilir denildiğini, TTK. 1232. maddesine göre, emre yazılı bir konşimento düzenlenmişse kaptan yükletenin eşyanın geri verilmesi veya teslini hususundaki talimatım ancak kendisine konşimentonun bütün nüshaları geri verildiği takdiıde yerine getirir, kaptan bu hükümlere aykırı hareket ederse, taşıyan, konşimentonun meşru hamiline karşı sorumlu kalmakta devam edeceğini, konşimentonun geri verilmesi karşılığında eşyanın teslimi başlıklı TTK'nın 1236, maddesine göre eşya ancak konşimento nüshasının eşyanın alındığına ilişkin şerhi düşülerek geri verilmesi karşılığında teslim edileceğini, konşimentosuz teslimden kaynaklanan mevcut zararını davalılardan tahsil edemeyen davacının zararının tahsil edilmesi amacıyla I no.lu davalıya 15.01.2019 tarihînde ... yevmiye numarası ile 2 no.lu davalı ya 15.01.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ihtarname keşide ettiğini, davalılardan herhaıgi bîr cevap alınamadığını, davalılar tarafından yapılan taşıma sonucunda davacıya ödenmesi gereken 26.560,45 USD emtia bedelinin alıcı veya söz konusu olayın meydana gelmesine sebep olan davalı1ar tarafından ödenmediğini belirterek, davacının uğramış olduğu zarar olan 26.560,45 USD nin fiili ödeme günündeki kuru ile emtianın konşimentosuz teslim edildiği tarih olan 20.12.2018 tarihinden itibaren bankalara uygulanan en yüksek banka mevduat faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının delillerinin tebligat yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davacının dava dilekçesinde dayandığı delille rden olan ve dava konusu taşımaya esas teşkil eden belge konşimento değil ... numaralı ... olduğunu, sea waybill'in arka yüzünün 10. maddesi ile işbu taşımadan kayna danan anlaşmazlıklarda İngiltere Londra'da İngiliz yüksek adalet mahkemesinin uyuşmazlığın çözümünde yetkili olacağının taraflarca kararlaştırıldığını, Milletlerarası yetki sözleşmelerine ilişkin olarak yasal düzenlemeler İncelendiğinde tarafların yabancılık unsuru taşıyan bir uyuşmazlığa ilişkin olarak yabancı bir devlet mahkemesini yetkilendirmek için yapacakları sözleşmede MÖHUK md. 47. uygulama alanı bulacağım, taşıyanın yabancı bir şirket olması yüklerin tahliye limanının yurt dışında bulunması ve emtianın alıcısının yabancı olması ve taşımanın yapıldığı geminin yabancı bayraklı gemi olması hususları neticesinde yabancılık unsuruna sahip işbu taşıma Sea Waybill hükümlerinde yer alan yetki anlaşması gereğince Londra Mahkemelerinin yetki alanında bulunduğunu, bu sebeple Sayın Mahkeme nezdinde ikame edilen bu davanın yetki yönünden reddini talep ettiklerini, davalının söz konusu taşımada yükleyici sıfatı ile yer aldığını, ilgili yüklerin taşınması ... ... ... S.A. tarafından gerçekleştirildiğini, Kenya'ya taşıması gerçekleştirilen emtialar dava konusu taşımaya ilişkin ve buna dayanak belge olan ... ll de yer alan alıcı firmaya teslim edildiğini, bu kapsamda davacının alıcının malın bedelini ödemediğine dair iddiasının doğruyu göstermediğini belirttiklerini, alıcı firma ile iletişime geçildiğinde kendilerinin davacı ile iletişimde olduğu ve ödemenin yapıldığının belirtildiğini, teslim edilen yüklerin bir kısmının hasarlı olması sebebi ile bunların kendileri tarafından kabul olunmaması neticesinde sadece bu kısma denk olan 6.000,00USD ödenmekten imtina edildiğinin belirtildiğini, 13/10/2018 tarihli ... Ltd. Şti. Antetli ve imza kaşeli belgede ilgili taşımaya dair halihazırda 15.000,00USD lik avans ödemesinin davacı tarafa gerçekleştirilmiş olduğunu, bu hususun da davacı bilgisi dahilinde olduğunun anlaşıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafından bahsolunan işbu kısmi ödemeden bahsedilmeyerek dava tahtında haksız kazanç sağlamaya çalıştığını, ihtilafın davacı ile alıcı arasındaki ticari anlaşmazlık olduğunu, davacının kendi iç ilişkilerinde bulunan zafiyet dolayısıyla meydana gelmesine sebebiyet verilen işbu olay neticesinde davalının ve diğer davalının sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, dava tutarı ve talep olunan faiz ve başlangıç tarihinin fahiş ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, husumet itirazlarının kabulüne, yetki itirazlı doğrultusunda İngiliz Hukuk ve Londra Yüksek Mahkemesinin yetki şartı sebebiyle dava dilekçesinin reddini, dava ve faiz talebine haiz davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... ... S.A. İzafeten ... A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde; Davacının dava konusu uyuşmazlığa konu taşımaya ilişkin olarak dava dilekçesinin ekinde sunduğunu belirttiği bir adet taşıma sözleşmesi bulunduğunu, buna göre davalının acentesi olduğu dava dışı ... ... ... S.A. taraflı dan düzenlenen ve davacının davasına dayanak olan ... numaralı sea way bill hükür ileri incelendiğinde yükleyicinin diğer davalı ... A.Ş. alıcının da ... Ltd. olduğunun anlaşıldığını, davacının işbu taşıma sözleşmesini gösterir sea waybill taraflarından birisi olmadığını, davacının iddialarının aksine davalının acenteliğini yaptığı taşıyan tarafından gerçekleştirilen taşıma sözleşmesinin davalı ile davacı arasında kurulmadığını, genel hükümler ve deniz ticaretini düzenleyen Özel hükümler ışığında davacı ile davalı arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığından bahisle davacının işbu davayı açabilmesi bakımından aktif husumetinin bulunmadığı, bu nedenle işbu davanın aktif husumet yönünden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, Sayın Mahkeme tarafından davacının aktif husumet ehliyetinin olduğu kabul edilecek olur ise, davalının İsviçre Cenevre Merkezli deniz yolu ile konteyner içinde yük taşıma işi ile iştigal eden ... ... ... ... S.A. şirketinin Türkiye acenteliğini gerçekleştirdiğini, taşıma sözleşmesinin bir tarafı İsviçre Merkezli ... ... ... S.A. oİduğunıı, davalının sözleşmede acente sıfatı ile hareket ettiğini, davalının acent eliğini yaptığı taşıyan tarafından düzenlenen ve taşıma sözleşmesi şartlarının yer aldığı taşıma senedinin 10. maddesi İle taşıma sözleşmesinden kaynaklanacak uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yetkili mahkemenin Londra Mahkemeleri ve uygulanacak hukuk ingiliz hukuku olarak belirlendiğini, Kırkambar taşıması olan konteyner taşımalarında taşıma senetlerinin arka yüzünde taşıma şartlarının yer aldığını, bu taşıma şartlan ise navlun sözleşmesinin kendisi olduğunu, konteyner taşıması olan kırkambar taşımalarında taşıma senedinin arkasında yer alan taşıma şartlarının navlun sözleşmesi hükümleri oldukları doktrinde kabul gördüğünü, davacının işbu davasını taşımaya ilişkin taşıma senedinin ön yüzündeki kayıtlar ve arka yüzünde yer alan navlun sözleşmesi hükümleri tahtında değerlendirmek gerektiğini, konteyner taşımalarında navlun sözleşmesinin taşıma senedinin kendisi yani konşimentonun arkasındaki taşıma şartlan olduğunun tartışmasız olduğunu, yabancılık unsuru taşıyan taşımalarda taşıma senetlerinde yer alan yetki sözleşmeleri MÖHUK gereğince taraflar için kesin surette bağlayıcı olduğunu, dava konusu taşımaya ilişkin sea waybillden anlaşılacağı üzere dava konusu uyuşmazlıkta taşımayı yapan yabancı taşıyan davalının merkezinin Cenevre İsviçre'de bulunan yabancı bir şirket olduğunu, dava konusu uyuşmazlıkta taşımanın yapıldığı geminin yabancı bayraklı gemi olduğunu, taşımaya ilişkin sea waybill muhteviyatı yüklerin Mersin'den Mombasa, Kenya'ya taşındığını, bu nedenle 5718 s. MÖHUK gereğince yabancılık unsuru taşıyan taşımada sea waybill hükümlerinde yer alan yetki anlaşmasının uygulanması gerektiğini, uyuşmazlığın taraflar arasında yetki anlatması ile yetkilendirilmiş Londra'da bulunan İngiliz Adalet Mahkemesi'nde görülmesini ve uyuşmazlıkta İngiliz Hukuku'nun uygulanması bu nedenler ile davacının davasının yetki yönünden reddine karar verilmesini talep etliklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla işbu davada Londra Mahkemelerinin yetkili olması nedeni ile davanın Londra mahkemelerinde açılması gerektiğini, davanın yetki yönünden reddedilmesi gerektiğini, davacı tarafından konşimento oıjinali teslim edilmeden mal teslimi yapıldığı iddia edilse de yükleyicinin talebi gereği malların sea waybill olarak tek kopya düzenlendiğini ve bu şekilde taşımasının yapıldığını, davacı tarafından kendi bilgisi ve onayı olmadan mal teslimi yapıldığı belirtilmişse de sea waybill üzerinde yer alan bilgiler gereğince davacıya bildirim yapılması ya da onayının alınması yükümlülüğü bulunmadığını belirterek, davanın aktif husumet nedeni ile davalı yönünden reddini, davanın yetkili mahkemede açılmamış olmasından dolayı yetkiszlik nedeni ile davalı yönünden reddini, Sayın Mahkeme tarafından işin esasına girilmesi halinde davalı yönünden haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, Davacıya ait emtiayı davacının rızası hilafına davalılarca dava dışı alıcıya teslimi iddiasına göre davacının tazminat talep hakkının bulunup bulunmadığı, tarafların husumet ehliyetleri, milletlerarası yetki noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 03/02/2021 tarihli raporda; İncelenen davacı şirkete ait 2018 ve 2019 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2018 ve 2019 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ... Ltd. Şti.'nin düzenlediği 12.11.2018 tarihli ... seri nolu 26.560,45 USD bedelli faturaya karşılık olarak dava dışı şirketten 01.10.2018 tarihinde 4.000,00 USD tahsilat yaptığı ve yaptığı tahsilatın 2.000,00 USD'sini 01.10.2018 tarihinde dava dışı şirkete iade ederek cari hesabından mahsup etmesi neticesinde; Davacı yanın dava tarihi olan 31.05.2019 tarihi itibariyle dava dışı ... Ltd.'den 24.560,45 USD (26.560,45 USD-2.000,00 USD) alacağınm alacağının bulunduğu, Dava konusu talebin her bir davalının düzenlediği taşıma senedine göre değerlendirilmesinin gerektiği, davalı fiili taşıyan ... ... tarafından düzenlenene taşıma senedinin deniz yük senedi olduğu, senet üzerindeki ifadelerde de belirtildiği üzere asıl taşıyanın bu senette hak sahibi gözüken kişiye senet ibraz edilmeksizin eşyayı teslim edebileceği, eşya hak sahibi gözüken kişiye teslim edildiği için davalı asıl taşıyan ... ...'in ödenmeyen mal bedelinden sorumlu tutulamayacağı, Davalı akdi taşıyan ... davacı ile aralarındaki navlun sözleşmesini konişmentoya bağlamış olduğundan sorumluluğunun da konişmentonun niteliğine göre belirlenmesinin gerektiği, taşıyanın eşyayı varma limanında senette hak sahibi gözüken kişinin senedi ibrazı üzere eşyayı teslim etmesinin gerektiği, senet ibraz edilmeden eşyayı teslim eden taşıyanın yükümlülüğünü ihlal ettiği, bu sebeple uğranılan zararın tazmini hususunda üst derece mahkemelerinin kararlarının göz önünde bulundurulmasının gerektiği, kararlarda eşyanın doğru kişiye teslim edilmiş olması halinde satış bedelinin ne şekilde ödeneceğinin göz önünde bulundurulduğu, somut uyuşmazlıkta olduğu üzere satış bedelinin peşin ödenmesi kararlaştırılmışa Yargıtay'ın taşıyanın satış bedelinin ödenip ödenmediğine dair bir araştırma yapmakla yükümlü tutulamayacağı esasından hareket ederek taşıyanı mal bedelinden sorumlu tutmadığı, ödenmeyen mal bedelini taşıyanın sebep olduğu bir zarar olarak görmediği, bu karar dikkate alınırsa davalı alt taşıyan ... Lojistiklin de dava konu uyuşmazlıkta mal bedelinden sorumlu tutulamayacağı, davacı çalışanının davacı adına mal bedeli tahsil ettiği hususunda bir şikayetin söz konusu olduğu ve mal bedelinin bu kişiye ödenmiş olma ihtimalinin de dikkate alınması gerektiğine dair görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 06/10/2021 tarihli raporda; Davacı defter kayıtlannda; dava dışı malın alıcısı ... Ltd. adına davaya konu emtiaya ilişkin 12.11.2018 tarih ... seri nolu 26.560,45 USD karşılığı 141.864,68 TL1 lik faturanın tanzim edilerek dava dışı şirketin hesabına ... nolu yevmiye madde numarası iîe borç kaydedildiği ve davacının dava dışı alıcı firmadan 19.11.2018 tarihi itibanyla 24.546,90 USD karşılığında 120.738,94 TL. alacaklı olduğunun gözüktüğü, Davacının 2019 yılı defter kayıtlannda ise davacının dava dışt şirketten 31.05.2019 dava tarihi itibanyla 24.546,90 USD USD karşılığı 103-593,94 TL. alacaklı gözüktüğü, Davacının e-defter kayıtlarında; davacı tarafından 1, davalı ... A.Ş. muavin kayıtlarının ... hesabında takip edildiği, ... tarafından davacı adına tanzim edilen faturalar karşılığında 31.12.2018 tarihi itibanyla 5.600 USD karşılığında 29.244,62 TL borçlu olduğu, davalı ... ile davacı arasında iş bu borç bakiyesi hususunda uyuşmazlığın bulunmadığı, Davalı ... ... A.Ş defter kayıtlannda; davalı ... tarafından davacı adına tanzim edilen 03.12.2018 tarih ... seri nolu 3.400 USD bedelli ve 20.11.2018 tarih ... seri nolu 2.200 USD bedelli " Navlun" bedeli açıklamalı toplam 5.600 USD'nin davacı hesabına borç kaydedildiği, davalının davacıdan 31.12.2018 ve 3L05.2019 dava tarihi itibanyla iş bu fatura bedelleri 5.600 USD karşılığı 33.171,60 TL. alacaklı gözüktüğü, Davalı ... defter kayıtlannda; davalı ... tarafından diğer davalı ... adına huzurdaki taşımaya konu ... nolu konşimento dahilinde 21.11.2018 tarih, ... seri nolu, 276,70 USD'lİk "İhracat Liman Hizmeti" açıklamalı ve 21.11.2018 tarih ... seri nolu 1.575 USD'lİk "Navlun- Deniz İhracat Navlunu" açıklamalı faturalannın tanzim edildiği, söz konusu faturaiann cari hesap bakiyesine mahsuben kısmı ödemeler île tahsil edilmiş olduğu, davalı tarafından diğer davalı ... firmasına herhangi bir iade faturasının tanzim edilmemiş olduğu, Davanın taraflannın ayn ayn davacı ve davalı ehliyederini haiz olduktan, 1 nolu davalı ... A.Ş.'nin yükleten ve aynı zamanda taşıtanın yükün teslim edilmemesi yönündeki talimatına rağmen, teslimini yapmış olması sebebiyle, yükün zıyaına sebep olduğu ve bu sebeple TTK m. 1178 gereğince davacı taşıtan/yüklctenin uğradığı zaran tazmin borcu altında olacağı, 2 numaralı davalı ... ... ... ... 'nin, 1 numaralı davalının aksine, tarafı olduğu (asıl) navlun sözleşmesinin yükleteni (1 numaralı davaİı) tarafından yükün teslim edilmemesi yönünde herhangi bir talimat geldiğinin dosya münderecatından anlaşılamadığına bağlı olarak, sea waybill uyarınca, İyinİyetle teslimini yapmış olduğu yük sebebiyle sorumlu tutulamayacağı, Dosyada mevcut diğer bilirkişi raporunda yer alan, talebine konu ücretin davacı tarafından tahsil edilmiş olabileceği yönündeki tespite; söz konusu mesele ayn bir dava ve halihazırda uyuşmazlık konusu olması ve işbu dosya kapsamında, söz konusu uyuşmazlık hakkında bir tespit yapmanın ve ona göre navlunun ödendiği yönünde bir değerlendirmede bulunmanın mümkün olmayacağı düşüncesi ile katılmadığımızı, Her iki tarafının tacir olduğu ve bir tarafın diğerine dayatmasından bahsedilemeyeceği, aynca basiretli olması gereği, söz konusu yetki şartını bilmediğinin de kabul edilemeyeceği bir durumda konişmentoda yer alan tahkim ve uygulanacak hukuk şartının geçerli olduğu; bu kapsamda dava konusu uyuşmazlığın, Londra'da ve İngiliz Hukuku'na göre çözümünün gerekeceği; buna karşılık, Yargıtay'ın konişmentoda yer alan yetki klozunun uygulanmasının dürüsüük ve iyiniyet kurallarına aykırı görülmesi halinin huzurdaki dava özelinde de mevcut olduğunun Mahkememizce değerlendirilmesi halinde ise Yüce Mahkememizin yetkili olacağı ve uyuşmazlığın Türk hukukuna göre çözümünün gerekeceğine ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 13/06/2022 tarihli raporda, Tarafların husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Davalı fiili deniz taşıyanı ... ...in ödenmeyen mal bedelinden sorumlu tutulamayacağı, Davalı akdi taşıyan ... Lojistikin de dava konusu uyuşmazlıkta mal bedelinden sorumlu tutulamayacağına ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Dosyanın esasına girilmeden önce HMK 116/1- a ve 117/2 gereğince milletlerarası yetki ilk itirazı değerlendirilmiş, her ne kadar davalı ... vekilince milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş ise de davalı tarafın taraf olduğu konişmentoda davacının taraf olmadığı, diğer davalı ... vekilince ileri sürülen milletlerarası yetki itirazının ise davalının Türk Firması olup kendisini Türk Mahkemesinde daha rahat savunacağı göz önüne alınarak millletlearası yetki itirazlarının ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
Dosyada dava konusu taşımaya ilişkin iki ayrı denizde taşıma senedinin bulunduğu , bu senetlerden birinin konişmento (bill of lading) diğeri ise deniz yük senedi (seaway bill)'senedi olduğu görülmüştür.
Davalı ... A.Ş. (kısaca "... Taşımacılık") tarafından düzenlenerek kaşelenip imzalanan ... nolu karma taşıma konişmentosunda ( ... ) yükleten davacı ... Ltd. Şti. (kısaca " ... Kozmetik"), gönderilen ve ihbar adresi ... Ltd., teslim için başvurulacak kişi Seagull Kenya Limited, yükleme limanı Mersin, boşaltma limanı Mombasa, taşımayı gerçekleştirecek gemi ... , taşıma konusu eşya ... nolu konteyner muhteviyatı 1.587 paket bebek bezi olarak kayıtlı olduğu, konişmentodaki "freight prepaid" kaydından navlunun peşin olarak ödeneceğinin anlaşıldığı, konişmentoda emre düzenlenmedikçe devredilemez nitelikte olduğuna ilişkin kaydın bulunduğu , konişmento nun dava dışı gönderilen ... Ltd. namına düzenlendiği, yine konişmentonun sağ alt kutucuğunda varma limanında yükün teslim edilmesinden önce taşıyan veya acentesine konişmentonun bir orijinal nüshasının ibraz edileceğinin kayıtlı olduğu görülmüştür.
Dava konusu eşyanın davacı ... Kozmetik tarafından dava dışı alıcı ... 'a satışına ilişkin 12.11.2018 tarihli fatudan eşyanın CFR esasma göre satıldığı, bu kayda göre yapılan taşımalarda satıcı malların taşınması için gerekli olan navlun sözleşmesini kurar ve navlunu öder ( ... ), Faturadan satış bedelinin ... Bankası ... Şubesine ödeneceği ve bedelin 24.360.00 USD olduğu, dosyada yer alan 13.10.2018 tarihli ve davacının imza ve kaşesi bulunan belgeden ... Kozmetik'e 15.000 Amerikan Doları avans ödeme yapılacağı ve söz konusu ödemeden 20 gün sonra konişmento nüshasının alıcıya teslim edileceği anlaşılmıştır.
... ile ... yetkilileri arasında yapılan Kasım 2018 tarihli elektronik posta yazışmalarından davalı ... ile davacı ... arasında bir navlun sözleşmesinin kurulduğu, davalı ... Taşımacılık'm taşıyan sıfatıyla konişmento düzenlediği, davacı ... Kozmetik'in eşyanın yükl eteni olduğu gibi navlun sözleşmesinin taşıtanı sıfatına da sahip olduğu anlaşılmıştır.
Davanın izafeten yöneltildiği davalı ... ... ... ... S.A. ( kısaca "... ...") tarafından düzenlenen ve acente sıfatıyla ... A.Ş. tarafından imzalanan ... nolu deniz yük senedinde yükletenin ... Taşımacılık, gönderilenin ... Ltd., ihbar adresinin ... Limited, yükleme limanının Mersin, boşaltma limanının ... , taşımayı gerçekleştirecek geminin adının ... Abidjan, taşıma konusu eşyanın ... nolu konteyner muhteviyatı 1.587 paket bebek bezi olduğu kayıtlandığı, deniz yük senedinin sağ alt kutucuğundaki açıklamada; "senedin ayni bir etkisinin bulunmadığı, teslimin senette hak sahibi görünen kişi olunduğunun ortaya konulması karşılığında gerçekleştirileceği, teslim için senet nüshasmın sunulmasına ihtiyaç olmadığı" , ifadelerine yer verilmiştir. Dosyada davalı ... ... ile davacı arasındaki herhangi bir yazışmanın bulunmadığı görülmüştür.
Yukarıdaki bilgiler göz önünde bulundurulduğunda davalı ... ile davacı ... Kozmetik arasında bir navlun sözleşmesinin kurulduğu, ... Taşımacılık'ın bu sözleşmeyi bizzat ifa etmeyip sözleşmenin ifası için davalı ... ... ile ayrı bir navlun sözleşmesi kurduğunun anlaşıldığı, böylelikle davalı ... Taşımacılık alt (akdi) taşıyan, davalı ... ... ise asıl (fiili) taşıyan sıfatına sahip olduğu , dolayısıyla davalı ... ... ile davacı ... arasında bir sözleşme ilişkisinin bulunmadığı fakat TTK m. 1191/2 gereğince ... davacıya karşı sorumludur.
Davalı ... ... dava konusu taşımanın gerçekleştirilmesi için davalı ... Taşımacılık ile kurduğu navlun sözleşmesi çerçevsinde bir deniz yük senedi düzenlediği görülmüştür. TTK m. 1242 gereğince "taşıyanın taşınacak eşyayı teslim aldığını göstermek üzere düzenlediği konişmentodan başka her tür senet, taşıma sözleşmesinin yapılmış ve eşyanın senette yazılı olduğu gibi taşıyan tarafından teslim alınmış olduğuna karine oluşturur; ancak bu karinenin aksi ispatlanabilir. " Deniz yük senedi olarak anılan taşıma senedi hükümde belirtilen konişmentodan başka senetlerdendir. Deniz yük senedi ile navlun sözleşmesinin kurulmuş olduğu ve şartlan, senette belirtilen eşyanın taşınmak üzere teslim almış olduğu taşıyan veya yetkili temsilcisi tarafından kabul edilmektedir. Senedin niteliğinin belirlenmesi için senetteki kayıtların incelenmesi ve senedin hükmünün tespit edilmesi gereklidir. Dava konusu olayda davalı ... ... tarafından düzenlenen deniz yük senedi üzerinde bulunan ve yukarıda yer verilen kayıttan anlaşıldığı üzere varma limanında yükün teslim edilmesi için senet namına düzenlenmiş olan kişinin senedin bir nüshasını sunmasına gerek duyulmayacaktır. Gönderilenin senet nüshasını ibraz etmesine gerek duyulmaksızın yalnızca senette gönderilen olarak kayıtlı bulunan kişi olduğunu ortaya koyarak eşyayı teslim alabilecek olması düzenlenen senedin kıymetli evrak niteliğinde olmadığını da ortaya koyar, zira senet- hak birlikteliği söz konusu değildir. Buna göre senetten kaynaklanan hak sahipliğinin ortaya konulması ve eşyanın tesliminin talep edilmesi için senet nüshasının sunulmasına gerek yoktur. Dolayısıyla dava konusu olayda davalı ... ... tarafından düzenlenen taşıma senedi deniz yük senedidir, senetten kaynaklanan teslimi talep hakkı senedin ibrazına bağlı değildir. Buna göre eşyanın senette yazılı gönderilene teslim edilmiş olduğu hususunda uyuşmazlık olmadığından davalı ... ...'in senette gönderilen olarak kayıtlı kimseye senet ibraz edilmese de eşyayı teslim etmiş olması (fiili) taşıyan olarak sorumluluğu bulunmadığından ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Davalı ... Taşımacılık davacı ... Kozmetik'e karşı üstlendiği taşıma edimine dair navlun sözleşmesini bir konişmentoya bağladığından taraflardın arasındaki durumu konişmentonun niteliği belirlediği, konişmento eşyanın varma limanında senedin haklı hamiline teslim edileceği taahhüdünü içerdiği bununla birlikte konişmento ibraz edilmeksizin eşya doğru kişiye teslim edilmiş ise tipik bir zarar halinden bahsedilemeyeceği için böyle bir durumda taşıyandan talep edilebilecek zarar, eşyanın konişmento ibraz edilmemesine rağmen teslim edilmiş olması sebebiyle ortaya çıkan nedensellik bağı içinde bulunan zarardır.
Yargıtay 11 HD'nin 2016/10489 E., 2018/2489 K. sayılı kararında; 6762 sayılı TTK'nin 1102 ile 1108. maddeleri ile malın gerçek sahiplerine tesliminin sağlanmasının amaçlandığı, emtianın taşıyıcı tarafından konişmentoda gösterilen gönderilene teslim edilmesi, davacının düzenlediği satış faturasının davalı gönderilene hitaben düzenlenmesi, gönderilen tarafından mal bedelinin kısmen davacıya ödenmesi ve taşıyıcıya satılan mal bedelinin tahsilinin sağlanması yönünde bir görev verildiğinin veya yükün bir başka alıcıya teslim edilmesi gerektiğinin iddia ve İspat edilememiş olması karşısında taşıyıcının ödenmeyen mal bedelinden hangi eylemi ve ne şekilde sorumlu olduğu açıklanmaksızın taşıyıcıya ödenmeyen mal bedelinden sorumluluk yüklenemeyeceği kabul edilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi'nin 2017/... E., 2018/ ... K., 5.7.2018 tarihli kararında; ihracat belgesinde mal bedelinin teslimden önce ödeneceğine dair şerh bulunması, taşıyan ile yükleten arasında konişmento ibraz edilmeden taşıyanın malı teslim etmeyeceği veya gönderilene teslim için talimat beklenmesi şeklinde bir talimat verildiğinin ispatlanamamış olması, Suriye'de yapılan teslimlerde konşimentonun relaese edildiğinin taşıyan tarafından yükletene bildirildiği esaslarına dayanılarak taşıyanın tahsil edilemeyen mal bedelinden dolayı sorumlu tutulamayacağına hükmedilmiştir.
Yukarıda belirtilen karardan taşıyan tarafından satış sözleşmesinde alıcı görünen ve konişmentoda gönderilen olarak kayıtlı bulunan kimseye konişmento ibraz edilmeksizin eşyanın teslim edilmesi halinde satış bedelinin ödenmesine dair esaslara bakılmadan taşıyanın satış bedelinin ödenmemesinden kaynaklanan zararı tazmine mahkum edilemeyeceğinin anlaşıldığı, somut olayda da dosyada bulunan ve satış bedelinin ne şekilde ödeneceğine dair hususların kararlaştırıldığı belgeden ... 'e 15.000 Amerikan Doları avans ödemesinin teslimden önce yapılacağı ve söz konusu ödemeden 20 gün sonra konişmento nüshasının alıcıya teslim edileceğinin anlaşıldığı, bu durum karar ışığında değerlendirildiğinde 15.000 Amerikan Dolan'nın davacıya ödenmemesinden kaynaklanan zarar eşyanın konişmento ibraz edilmeksizin teslim edilmiş olması ile nedensellik bağı içinde değildir. Dosyada bulunan satış faturasında ödeme şekli "peşin" olarak ifade edildiği, Proforma faturada da satış bedelinin % 70 peşin ödenmesi karşılığında belgelerin teslim edileceği, kalan % 30'luk kısmın da peşin ödeneceğinin kayıtlı olduğu, davacı şirket yetkilisi ... ' tarafından dava dışı gönderilen ... ... yetkilisine gönderdiği 26 Kasım 2018 tarihli elektronik postada ... sevkiyatı ibaresiyle ifade edilen sevkiyata dair konişmentolann taranmış hallerinin ve faturanın gönderilene iletildiği belirtildiği, aynı şekilde dosyaya sunulan ödeme anlaşmasına uygun şekilde ilk sevkiyattan 6000 USD tenzilat yapıldığı ... sevkiyatı için 9000 USD daha tenzilat yapılacağı bilgilerine yer verilmiş , Gönderilenden taşıyandan yüklemenin 11 Kasım 2018'de yapıldığına dair bilgi alındıktan sonra kalan ödemenin yapılmasının istendiği, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde satış bedelinin peşinen, eşyanın varma limanında teslim edilmesine bağlı olmaksızın ödenmesi gerektiğinden yüksek yagı kararları uyarınca nedensellik bağı uçinde bulunmayan bakiye satış bedelinden davalı ... de sorumlu tutulamayacağından bu davalı yönünden de davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 2.667,36TL den karar harcı olan 80,70TL nin mahsubu ile fazla alınan 2.586,66.TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı ... 'in yargı gider toplamı olan 3.000,00.TL'nin davacıdan alınıp iş bu davalıya ÖDENMESİNE,
4-Davalılar vekilleri için takdir edilen 24.428,17TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/10/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır