T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2019/248 Esas
KARAR NO: 2022/72
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 20/01/2017
KARAR TARİHİ: 22/02/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketi nezdinde emtia blok sigorta poliçesi ile sigortalı olan emtianın sigortalı şirket tarafından Almanya'da yerleşik dava dışı şirketten satın alındığını ve emtianın deniz yolu ile taşınması hususunda davalı ile anlaşıldığını, 17/05/2016 tarihinde davaya konu emtianın içinde bulunduğu sandığın davalı şirket tarafından üstlenilen nakliyesi sırasında kaba elleçleme nedeni ile hasara uğradığını sandığın ... ile kaldırılması sırasında ters biçimde devrilmesine bağlı olarak hasarlandığını eksper raporu ile tespit edilen 68.385,29 Euro hasar tazminatının sigortalı şirkete ödendiğini davalının TTK nın 1178. Maddesi gereğince hasardan sorumlu olduğunu belirterek sigortalısına ödediği 68.385,29 Euro 'nun ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile tahsiline yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın Denizcilik İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiğini davaya konu uyuşmazlık hakkında tahkim şartının mevcut olduğunu davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını , malların yükleme limanında gemiye yüklemeden önce taşınırken fork lift tarafından düşürüldüğü ve hasarlandığının iddia edildiğini, hasarın rücu muhatabının ... firması olduğunu ayrıca iddia edilen zarardan taşıyan ... firması olduğunu belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen tazminatın rücuen davalıdan tahsili talepli alacak davası olup; uyuşmazlığın, davalı vekilinin tahkim itirazının yerinde olup olmadığı, davacının aktif husumet ehliyetini haiz olup olmadığı, hasarın davalının sorumluluğu altında meydana gelip gelmediği ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin 28/12/2017 tarih ve 2017/... Esas, 2017/... sayılı "Görevsizlik" kararının ... Mahkemesi ... HD'nin 04/07/2019 tarih ve 2018/... Esas 2019/... Karar sayılı ilamıyla kaldırılarak, dosyanın mahkememize geldiği anlaşılmıştır.
... BAM ... HD Mahkememiz kararını " emtiadaki hasarın davalının sorumluluğu altındayken meydana geldiği iddia edilmiş olmasına göre, uyuşmazlığa Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen deniz ticaretine ilişkin hükümlerinin uygulanması ihtimali bulunduğundan ve bu hususu değerlendirme görevi de ihtisas mahkemesine ait bulunduğundan mahkemenin görevsizlik kararı yerinde değildir. " gerekçesi ile kaldırmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 20/10/2020 tarihli raporda; davalı ...'in dava dışı ... 'ya karşı taşıma taahhüdünde bulunduğu ve akdi taşıyan sıfatına sahip olduğu, dava dışı ... Linie'nin fiili taşıyan sıfatına sahip olduğu, dava konusu hasarın eşyanın gemiye yüklenmek üzere yükleme terminalinde forkliftten düşmesi sonucunda meydana geldiği, yükleme işlemini yapan terminal işletmesi dava dışı ... 'nin taşıyanın adamı sayılacağı, sigorta poliçesinin Türkçesi dosyaya sunulmadığıdan himaye kapsamının kesin olarak belirlenemediği ancak poliçedeki "Loading/Unloading" başlıklı hükmün eşyanın yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek hasar ve zıyaın teminat dahiline alındığı şeklinde Türkçe'ye çevrilmesinin mümkün olduğu, davacı sigortacının sigorta tazminatı ödediğinin ortaya konulduğu, satış faturasındaki ... kaydından teslim esasının ... A olduğunun anlaşıldığı, Incoterms ... hükmüne göre teslim yerinin ... kaydı gereği ... limanındaki yükleme terminali olarak kabul edilmesinin gerektiği ve yükleme terminalinde hasarın dava dışı sigortalı ... 'a geçtiği, yükleme limanında sağlam olarak taşıyana teslim edilen eşyanın varma limanında hasara uğramış olarak yük ilgilisine teslim edildiğinin anlaşıldığı, yükleme sırasında meydana gelen hasardan kaynaklanan zarardan taşıyanın sorumlu olduğu, davacı sigortacının dava dışı sigortalı ve yararına navlun sözleşmesi kurulan gönderilenin halefi olarak davalıdan tazminat talep edebileceği, davalı taşıyanın söz konusu zarar için yükleme İşini gerekleştiren ... ve fiili taşıyana rücu hakkının bulunduğuna ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazları üzerine dosya bilirkişi kuruluna yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 10/11/2021 tarihli ek raporda; Bilirkişi Kök Raporu'nda varılan sonuçların değiştirilmesini gerektiren bir hususun bulunmadığı, ancak davalı taşıyanın sorumluluğunun sınırlı olduğu, TTK m. 1186 gereğince sorumluluk sınırının 3916 ÖÇH olarak tespit edilmesi gerektiğine ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile, tahkim itirazında bilinmiş olmakla, itiraza konu sözleşme incelendiğinde sözleşmeye davacı sigortalısının taraf olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca konşimentoda bulunan tahkim kaydı bakımından isi davalının tahkim kaydının bulunduğu konşimentoda taraf olarak görünmediği anlaşıldığından, davalı vekilinin tahkim itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
TTK 1472 maddesi gereğince sigortacının halef sıfatını kazanabilmesi geçerli bir sigorta sözleşmesi kapsamında kalan bir riziko sebebiyle haklı bir ödeme yapmış olması gereklidir.Dosyaya sunulan 07/04/2015 tanzim tarihli, 25/03/2015 -27/05/2017başlangıç-bitiş tarihli, sigorta poliçesinin incelenmesi neticesinde; eşyanın yüklenmesi sırasında meydana gelebilecek hasar ve zıyaın da teminat dahiline alındığı, davacı vekilince sunulan poliçenin Türkçe tercümesi, mahkemece incelendiğinde ise, yükleme sırasındaki zararları teminat haricine çıkaran başka hükümlerin bulunmadığı anlaşılmıştır. Dosyaya sunulan satım faturasında FCA terimine yer verilmiş olması ve taşıma sözleşmesinde taşıma konusu mallar için kullanılabilecek terimler arasında FCA'nın da yer almış olması nedeniyle dava konusu satış sözleşmesinin Incoterms ... esasına göre kurulduğu kabul edilmiştir. Dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda açıklandığı üzere; ... teriminde satıcı, malları, alıcı tarafından belirlenen veya taşıma sözleşmesi satıcı tarafından kurulmuşsa, satıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya, belirlenen yerde teslim etmesi ile birlikte satış sözleşmesinden kaynaklanan teslim etme borcunu ifa etmiş sayılır. FCA teriminde teslim için belli bir noktanın belirlenmesi mümkün olmakla birlikte teslim için belirli bir nokta belirtilmemişse, bu durumda satıcı, daha önce sınırları belirlenmiş bir alan içinde veya yerde malları taşıyıcıya devredeceği noktayı kendisi seçebilir. Taşıma sözleşmesinde 1.1.1. maddesinde teslimat yerleri başlığı altında "...'nın tercihine bağlı olarak ... lokasyonu yakınında ... kalkış limanı" ifadesine yer verilmiştir. Buna göre; dosyadaki delillere göre, eşyanın Bremerhaven limanındaki yükleme terminalinde gemiye yüklenmek üzere terminal işletmesine teslim edilmesi ile, dava dışı satıcı ... tarafından satış sözleşmesinden kaynaklanan teslim yükümlülüğünün ifa edildiği; Incoterms 2010 FCA A5 hükmü gereği teslim ile birlikte eşyaya ilişkin hasara katlanma yükümlülüğü de alıcı sigortalı ...'a geçmiş olduğundan, dosya kapsamında sigortalanabilir menfaate dava dışı alıcı sigortalının sahip olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Dosyada bulunan 26/12/2016 tarihli İbraname, davacı ... Sigorta tarafından düzenlenen 05/01/2017 tarihli belge ve ... tarafından düzenlenen 03/01/2017 tarihli ödeme dekontu bir arada değerlendirildiğinde ise, davacının yapmış olduğu tazminat ödemesi ile dava dışı sigortalının haklarına halef olduğu, aynı zamanda dava hakkını temlik aldığı ve buna göre davacının aktif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dava konusu emtia için dava dışı ... tarafından dava dışı sigortalı ... muhatap gösterilerek düzenlenen 05/11/2016 tarihli ... nolu faturada, teslim şeklinin "..." olarak belirtildiği yukarıda açıklanmıştı. Satıcı ... ile davalı arasında kurulan sözleşmenin "Sözleşmenin İçeriği" başlıklı 1. maddesinde 1.1.1. hükmünde sözleşmenin kapsamı "asli hizmetlerin verilmesi de dahil olmak üzere Ek 3'te tanımlanan şekilde aşağıda belirtilen yerler arasında kargoların taşınmasından ibarettir" şeklinde belirlenmiştir. Davalı .... tarafından düzenlenen ... nolu fatura açıklamasında faturaya yansıtılan bedelin dava konusu emtianın da içinde bulunduğu eşyanın navlununa ilişkin olduğu görülmektedir. Bunlara göre, TTK 921 maddesi gereğince davalının navlun tahsil etmiş olması nedeniyle taşıyan sıfatını ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dava konusu zararın meydana gelmesine ilişkin ... tarafından düzenlenen ekspertiz raporu dosyaya sunulmuş olup raporda yükleme limanı işletmesinin dava dışı ... olduğu, eşyanın ... Limanı'nda ... Terminalinde bir forklift ile kaldırıldığı sırada ters biçimde devrildiği, sandık içindeki ekipmanın sandığın kapağını delerek dışarı çıktığı ve hasarlandığı, eşyanın hasara uğraması sebebiyle meydana gelen zararın 68.385,29 Euro olduğu tespit edilmiştir. Hasarın meydana gelmesine ilişkin dosyada başka bir delil bulunmadığından, Ekspertiz Raporu'ndaki tespitlerin hasarın oluşma şeklini açıkladığı mahkemece kabul edilmiştir. Buna göre, öncelikle hasarın eşyanın gemiye yüklenmek üzere hareket ettirildiği sırada, henüz yükleme terminalinde iken forkliftten düşme sonucunda meydana geldiği kabul olunmuştur. TTK 1143 maddesi gereğince sözleşme, yükleme limanı düzenlemeleri ve bunlar yoksa yerel teamül ile aksi öngörülmüş olmadıkça, eşyanın gemiye kadar taşıma gideri taşıtana, yükleme gideri ise taşıyana aittir. Navlun sözleşmesinin tarafları arasındaki masraf paylaşımını düzenleyen bu hüküm aynı zamanda tarafların faaliyet sahalarını da belirlemektedir. Hükme göre, eşyanın gemiye yüklenmesi kural olarak taşıyanın sorumluluk alanında kalmaktadır. Dosyaya sunulan taşıma şartlarının belirlendiği sözleşmede eşyanın gemiye yüklenmesinin taşıtan tarafından gerçekleştirileceğine dair bir şart yer almadığından her ne kadar eşya yükleme terminalinde yükleme işlemini gerçekleştiren dava dışı ... çalışanları tarafından forkliftten düşürülmüş olsa da, yukarıda açıklandığı hali ile dava dışı ...'nin, taşıyanın TTK m1179/2 maddesi gereğince navlun sözleşmesinin ifasında kullandığı kişi olarak, yükleme işini taşıyanın adamı olarak gerçekleştirdiği kabul edilmiştir. Buna göre, eşyanın yükleme sırasında forkliftten düşerek hasara uğramasından taşıyan sorumludur. Dava konusu uyuşmazlıkta tazminat talep eden yükle ilgili sigortalı gönderilen, davalı akdi taşıyanın sözleşmesinin tarafı olmadığı gibi, dosyaya sunulan konişmento da akdi taşıyan tarafından düzenlenmemiştir. Bununla birlikte dosyaya davalı tarafça sunulan ve dava dışı taşıtan ... ile davalı arasında kurulduğu kabul edilen taşıma sözleşmesinin konusu ... projesi olup, navlun sözleşmesi üçüncü kişi lehine sözleşme niteliği gereği, taşıma konusu eşyanın satıldığı dava dışı sigortalı ... Elektrik Üretim'in yararına sözleşme kurulan üçüncü kişi olarak kabul edilerek, dava dışı sigortalı ... Üretim'in, yararına navlun sözleşmesi kurulan 3. kişi gönderilen olarak ve yukarıda açıklandığı hali ile TTK 1472 maddesi gereği halefiyet hususu gözetilerek, hasarın davalının sorumluluğu altında meydana geldiği ve davalının hasar nedeni ile davacıya karşı sorumlu bulunduğu mahkemece kabul olunmuştur.
Taşıyanın yüke özen gösterme borcunun ihlalinden kaynaklanan sorumluluğu TTK 1178 vd. hükümlerinde düzenlenmiş olup kanunda öngörülen ayrık haller sözkonusu olmadıkça taşıyanın sorumluluğu sınırlıdır. TTK 1186 maddesi gereğince eşyanın uğradığı hasar sebebiyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safî ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutan aşan zarar için sorumlu olmaz. Buna göre eşyanın hasara/zıyaa uğraması sebebiyle ortaya çıkan zarar ne olursa olsun taşıyan hükümde belirlenen iki hesaplama usulü ile varılan sonuçtan hangisi yüksek ise o tutarla sınırlı olarak sorumlu tutulabilecektir. TTK'nın 1186.maddesinde taşıyanın sorumluluğunun sınırlandırılabileceği kabul edilmiş olup sorumluluğun sınırlandırılması eşyanın miktarı ile değerinin konişimento veya taşıma senedine yazılmamış olması şartına bağlıdır. Eldeki dosyada, dava dışı fiili taşıyan ... ... tarafından düzenlenen ... numaralı konşimentoda yükün değerine ilişkin herhangi bir kayıt olmadığından davalı taşıyanın sorumluluğunun sınırlandırılmasına yasal bir engel bulunmamaktadır. TTK'nın 1187.maddesinde kabul edilen sorumluluğunun sınırlandırılmasını ortadan kaldıracak herhangi bir durumda sözkonusu olmadığından davalı açısından sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanabileceği kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan survey raporunda hasara uğrayan eşyanın gayrisafı ağırlığı 1,958 kg olarak gösterilmiştir. Buna göre davalı sorumluluğunun sınır, 1958 kg x 2= 3916 ÖÇH'ye karşılık gelmektedir. Konişmentodan dava konusu eşyanın parça veya ünite olarak ne şekilde belirlenmiş olduğu anlaşılamamaktadır. Survey raporunda ise düşen ahşap kasadan bir ünite olarak bahsedilmiş ve içinde dört parça olduğu belirtilmiştir. Bu durumda her bir ahşap kasanın bir parça veya ünite olarak kabul edilmesi mümkün olacağından hasarlanan 1 parça ahşap kasa muhteviyatı eşya için diğer hesaplama usulü ile ulaşılacak sonuç 1x666,67= 666,67 ÖÇH olacaktır. Buna göre taşıyanın sorumluluğunun üst sınırının kilogram başına yapılan hesaplamaya göre 3916 ÖÇH olduğu kabul edilmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 4.825,027 Euronun 03.01.2017 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca işleyecek Euro faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
-Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 4.676,05.TL den karar harcı olan 1.345,38.TL nin mahsubu ile fazla alınan 3.421,67TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 1.345,38TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 4.758,30TL'nin ( 31,40TL başvurma harcı, 226,90.TL posta gideri ve 4.500,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 335,72.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı için takdir edilen 5.100,00TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
6-Davalı vekili için takdir edilen 26.611,26TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair,Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/02/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır