T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2019/257 Esas
KARAR NO :2025/149
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:21/08/2019
KARAR TARİHİ:18/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dava dışı sigortalısı ...Ve Tic. A.Ş.nin Japonya'dan satın aldığı emtiaların taşınması işinin davalı tarafından üslenildiğini, Söz konusu emtianın 26.01.2017 tarihinde Japonya'nın Kobe Limanından ... Limanına nakliyesi için "..." gemisine yüklendiğini, bu yükleme için ... Firması tarafından 12/03/2017 tarihinde sörvey raporu düzenlendiğini, 12/03/2017 tarihinde ... Limanından "..." adlı ...'a yüklenerek aynı gün ... Limanına sevk edildiğini, 06/04/2017 ve 17/04/2017 tarihlerinde ... Limanından 22 adet CMR belgeleri kapsamında 22 farklı tıra yüklenerek nihai varış yeri olan ...'daki şantiye sahasına sevkinin sağlandığını, şantiye sahasında firma çalışanları tarafından yapılan incelemelerde emtianın hasar uğradığının tespit edildiğini, müvekkilinin sigortalısının zararının 26/12/2017 tarihinde 4.414,80USD hasar ödemesi yaparak tazmin ettiğini, ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili için ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, FİATA kurullarına göre eşyanın teslim tarihinden itibaren 9 aylık süre içerisinde takibin yapılması gerektiğini, eşyanın 17/04/2017 tarihinde taşıyıcının hakimiyetinden çıktığını ancak hasar iddiası ile takibin 01/08/2018 tarihinde yapıldığını, dosyaya sunulan ekspertiz raporunun eşyanın tesliminden 6 ay sonra yapıldığını ve bunun kabul edilemeyeceğini, ekspertiz raporunda da tespit edildiği üzere taşıyıcıya süresinde bildirim yapılmadığını, süresinde ve usulüne uygun olarak yapılmış bir hasar ihbarının bulunmadığını, taşıyıcının sorum olduğu iddiasını kabul etmemek kaydı ile sınırlı sorumluluk hükümlerinin dikkate alınması gerektiğini beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın davalının sorumluluğu altında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. borçlusunun ... Hiz. Ltd. Şti. olduğu, 28/02/2022 tarihinde 4.214,80.USD'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin tebliği için icra müdürlüğünce 15/02/2019 tarihinde tebligat hazırlandığı, borçlu vekilinin 25/02/2019 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 21/08/2019 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 21/05/2021 tarihli raporda; Davalının dava konusu taşıma bakımından taşıyıcı sıfatını haiz olduğu, Dava dışı sigortalı ...'ın dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir menfaati bulunduğu ve davacının, dava dışı sigortalısının haklarına TTK m. 1472 uyarınca halef olduğu, Dosya içeriğinde hasarın usulüne uygun şekilde taşıyıcıya ihbar edildiğine dair bir belge ya da bilgi bulunmadığından ispat yükünün taşıyıcı lehine yer değiştirdiği, Kurulumuzda bulunan uzman bilirkişinin dosyaya sunulan belgeler çerçevesinde "hasarın büyük olasılıkla emtianın gemiden tahliyesi ve / veya karayolu taşıması için araçlara yüklenmesi sırasında hatalı elleçlemc / yükleme / boşaltma operasyonları nedeniyle meydana geldiğini değerlendirdiği; bu değerlendirme ile TTK m. 1185/4 uyarınca oluşan karinenin çürütülüp çürütülmediğı hususunda takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu; Sayın Mahkeme böylece taşıyan lehine oluşan karinenin çürütüldüğü kanaatine ulaşırsa taşıyanın meydana gelen zarardan sorumlu olduğu sonucuna varılmak gerekeceği, Sayın Mahkemelin davalının meydana gelen zarardan sorumlu olduğu kanaatine ulaşması hâlinde, zararın miktarının hesaplanmasının gerekeceği; taşıyıcıdan talep edilebilecek zarar miktarının 3.718 USD olduğu; hasar gören parçanın brüt ağırlığı dosya içeriğinden tespit edilemediğinden, tazminatın üst sınırının hesaplanamadığı, Dava dışı sigortalı ile davalı arasındaki sözleşmede FlATA Örnek Kurallarfna atıf yapıldığının ispatlanmadığı; ispatlansa dahi hak düşürücü süreye ilişkin gerek TTK m. 1188 gerekse CMR m. 32 hükümleri cmrcdici nitelik taşıdığından 9 aylık hak düşümü süresi öngören bir kuralın uygulanmasının mümkün olmadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizde yargılaması yapılan ... Esas sayılı dosya davacısı ile eldeki dosya davacısı sigorta şirketlerinin, uyuşmazlığa konu taşıma ve aynı emtia için müşterek sigorta poliçesi düzenlemiş oldukları tespit edilmekle, hakimin yargılamanın gereksiz gider yapılmaksızın sağlaması gerekliliği ve çelişkili kararların çıkmasının önlenmesi gerekliliği uyarınca, mahkememizin 06/07/2021 tarihli ara kararı ile ... Esas sayılı dosyanın kesinleşmesi bekletici mesele yapılmış olup, neticede 31/10/2024 tarihinde mahkememizin ... Esas ve ... Karar sayılı "Davanın Reddine" ilişkin ilamının İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 2021/1555 Esas ve 2024/1536 Karar sayılı ilamı ile denetimden geçerek kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.
Davalı vekilince FIATA kuralları gereğince davanın 9 aylık hak düşürücü sürede açılmadığından bahisle itirazda bulunulmuşsa da; Taşıma İşleri Komisyonculuğu Hizmetleri İçin FIATA Örnek Kuralları (FIATA Model Rules for Freight Forwarding Services), Uluslararası Taşıma İşleri Komisyoncuları Birliği (International Federation of Freight Forwarders Associations) tarafından hazırlanan ve Kuralların 1.1. maddesi uyarınca ancak taraflarca sözleşme içeriğine dahil edilmesi halinde uygulanabilen kurallardır. Kuralların 20. maddesine göre ise, Kurallar ancak uluslararası antlaşmaların ya da ulusal hukukun emredici hükümlerine aykırı olmadığı takdirde ve ölçüde uygulanır. Dosyaya sunulan davaya konu sözleşmede FIATA Örnek Kurallan'na atıf yapılmadığı gibi, yapılsa dahi hak düşürücü süreye ilişkin gerek TTK 1188 maddesi gerekse CMR 32 maddesi hükümleri emredici nitelik taşıdığından 9 aylık hak düşümü süresi öngören bir kuralın uygulanmasının mümkün olmadığı kabul edilmiş ve davalının itirazı yerinde görülmemiştir.
Dosyaya sunulan ve dava konusu taşımaya ilişkin olarak davalı ... tarafından dava dışı sigortalı ... adına düzenlenen 16/05/2017 tarih vc ... numaralı navlun faturasında, gemi adı "..."; teslim alma yeri "Kobe, Japonya"; teslim etme yeri "Akhal Velayet, Türkmenistan"; yükleme limanı "Kobe, Japonya"; boşaltma limanı "Bandar Abbas, İran"; "sahaya kadar taşıma ücreti toplam 148,297.64 Amerikan Dolan karşılığı 527,361,24 Türk Lirası" olarak gösterilmiştir. Bu çerçevede davalı ..., dava konusu taşıma bakımından taşıyıcı sıfatını haiz olup taahhüt ettiği taşıma gerek deniz gerekse kara yolu ayaklarını içerdiğinden karma bir taşımadır. Kaldı ki davalı ..., 08/10/2019 tarihli cevap dilekçesinde "işbu davaya konu taşımanın iki ayrı taşıma aracı ile yapılmış multimodal bir taşıma oIduğu"nu beyan etmiş olup; dava konusu taşıma işini üstlenmediği, taşıyıcı sıfatını haiz olmadığı savunmasında bulunmamıştır. Bu çerçevede davalının dava konusu taşıma bakımından taşıyıcı sıfatını haiz olduğu ve dava konusu taşımanın hem deniz hem de karayolu ile taşımayı içeren karma bir taşıma sonucuna varılmıştır.
Dosyada bulunan ve dava dışı satıcı ... Ltd. tarafından düzenlenmiş olan ClP kaydını havi 17/01/2017 tarihli mal faturası; dosyada bulunan JP-52 referans numaralı "Deniz Yük Sigortası Sertifikası"; 124977584 numaralı, 17/06/2016 başlangıç, 03/11/2017 bitiş tarihli Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile ... Bankası'na ait 26/12/2017 işlem tarihli dekontun incelenmesinden, dava dışı sigortalı ...'ın dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir menfaati bulunduğu ve davacının, sigorta himayesi kapsamındaki rizikonun gerçekleşmesi sonucunda, geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak ödemesi gereken sigorta tazminatını ödediği; dolayısıyla dava dışı sigortalısının haklarına TTK 1472 maddesi uyarınca halef olduğu anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.
TTK 1185/1 maddesi uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yanlı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasann neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir " TTK 1185/2maddesinde eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.
Dava dışı ... tarafından düzenlenen Eksik-Fazla-Hasarlı Malzeme Tutanağında yükün sahaya vanş tarihi 06/04/2017 olarak gösterilmiştir. Anılan tutanak 01/05/2017 tarihli olup taşıyıcının yahut bir temsilcisinin imzasını havi değildir Davadışı Heavindpro tarafından davalı ...'a hitaben yazılmış olan yazıda da yükün sahaya varış tarihi 06/04/2017 olarak gösterilmiştir. Anılan yazı 12/05/2017 tarihli olup taşıyana gönderildiğine dair bir belge ya da bilgi dosyaya sunulmamıştır.
Dosya içeriğinde hasarın TTK 1185/1 maddesine uygun şekilde taşıyana ihbar edildiğine yahut TTK 1185/2 maddesine uygun olarak tarafların katılımıyla mahkemece inceleme yapıldığına dair başkaca bir belge ya da bilgi bulunmamaktadır. TTK 1185/4 maddesi uyarınca "eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirce, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir". Düzenlemesi mevcuttur.
Taşımanın karayolu ile gerçekleştirilen kısmı bakımından da CMR 30 maddesine uygun bir hasar ihbarı yapılmamış olduğundan, karayolu taşımasının sonunda yükün gönderilene taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim edildiği karine olarak kabul edilir .
Dosyada bulunan ve yükün sahaya varış tarihinden iki ay kadar sonra evrak üzerinden yürütülen ekspertiz incdemesi neticesinde hazırlanan hasar ekspertiz raporunda "hasarın büyük olasılıkla boşaltma ve aktarma sırasındaki ve/veya karayolu taşıması için kamyona yükleme esnasındaki dikkatsiz elleçlemeler neticesinde meydana geldiği; ancak konişmentoda bir ihtirazı kayıt bulunmaması karşısında ve boşaltma limanında bir tutanak tutulmamış olması nedeniyle zararın kara taşıması sırasında kötü yol koşulları ve/veya dikkatsiz sürüş nedeniyle oluşmuş olabileceği" sonucuna varılmıştır. Ekspertiz raporunda varılan bu sonucun gerek zararın hangi aşamada meydana geldiği, gerekse taşıyana atfı mümkün bir kusur sonucunda oluşup oluşmadığı bakımından çeşitli belirsizlikler içerdiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu taşıma bakımından davalı ..., karayolu ayağı da dahil olmak üzere nihai varış yerine kadar taşımayı üstlendiğinden, zarar deniz yoluyla taşıma sırasında değil de karayolu taşıması sırasında meydana gelmiş olsa dahi, karayolu taşımasını gerçekleştirenler davalının yardımcı şahsı olup davalı bunların kusurlarından sorumludur. Bu bakımdan davalının sorumlu tutulup tutulamayacağının belirlenmesinde zararın taşımanın hangi safhasında meydana geldiğinin tespiti bir farklılık yaralmayacaktır. Buna karşılık zarann sebebinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Belirtildiği üzere dava konusu uyuşmazlıkta zarar süresinde ve usulüne uygun şekilde bildirilmiş olmadığından ispat yükü yer değiştirmiş olup, davacının dosyaya sunulan ekspertiz raporu ile söz konusu ispat külfetini yerine getirmiş sayılamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
Dosyada alınan bilirkişi raporunu düzenleyen uzman bilirkişi, dosyada bulunan ekspertiz raporu ile benzer şekilde hasarın büyük olasılıkla boşaltma ve aktarma sırasındaki ve/veya karayolu taşıması için kamyona yükleme esnasındaki dikkatsiz elleçlemeler neticesinde meydana geldiği; ancak konişmentoda bir ihtirazı kayıt bulunmaması karşısında ve boşaltma limanında bir tutanak tutulmamış olması nedeniyle zararın kara taşıması sırasında kötü yol koşulları ve/veya dikkatsiz sürüş nedeniyle oluşmuş olabileceği kanaatini bildirmiştir. Bilirkişilerce de zararın karayoluyla taşıma safhasında oluştuğu değerlendirilmekle birlikte, nasıl meydana geldiğinin ve taşıyıcıya atfı mümkün bir kusur sonucunda oluşup oluşmadığının ispatı külfeti davacı üzerindedir. Ancak hasarın davalıların kusuru nedeniyle ve sorumlulukları altında meydana geldiği dosyaya sunulan belgeler çerçevesinde ispat edilememiştir. Dolayısıyla davalı taşıyıcının dava konusu yük hasarından sorumlu tutulamayacağı sonucuna varılmıştır.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporlarındaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE.
2-Karar harcı olan 615,40TL'den peşin alınan 482,26.TL'nin mahsubu ile bakiye 133,14.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davalı vekili için takdir edilen 28.239,16.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı tarafın yokluğunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/03/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır