T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2019/155 Esas
KARAR NO:2022/107
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:22/05/2019
KARAR TARİHİ:09/03/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının sigorta şirketi olduğunu, sigortalısı ... ... ...'ye ait dökme halde, ... eşyası ... ... isimli gemi ile Kocaeli Yarımca Limanından ... Limanına taşındığını ve taşıması esnasında ıslanarak hasarlandığını, davacının sigortalısı ... ... ...'ye söz konusu hasar nedeniyle 26/11/2018 tarihinde 947.446,32 TL sigorta tazminatı ödediğini ve sigortalıya kanuni halef ve ayrıca sigortalıdan aldığı temlikname ile aynı zamanda akdi halef olduğunu, 1 nolu davalının ... ... gemisinin donatanı olup, fiili taşıyan sıfatıyla 2 nolu davalının sigortalı ile akdettiği navlun sözleşmesi gereğince taşıyan sıfatıyla, 3 nolu davalının navlun faturası düzenleyen freight forwarder sıfatıyla oluşan zarardan müteselsilen sorumlu olduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... d.iş sayılı dosyası üzerinden keşif icra suretiyle oluşturulan bilirkişi raporu ile geminin kıç perdesindeki dip tanklarının ambar...kapaklarından giren su nedeniyle eşyanın hasarlandığının tespit edildiğini, davalılar karşı dava şartı Arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, ancak anlaşmaya varılmadığını beyanla 947.446,32 TL'nin sigorta tazminatı ödeme tarihi 26/11/2018'den itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin müteselsilen davalılardan alınıp davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... San. Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin forwarder/taşıma işleri komisyoncusu olmadığını, sadece gemi kiralama brokeri olduğu gerek navlun sözleşmesi hükümlerince gerekse taraflar ile müvekkilinin kurduğu ticari faaliyete göre müvekkilinin hiçbir şekilde taşıma işleri komisyoncusu olarak addedilmesinin mümkün olmadığını, akdi taşıyan (alt taşıyan) olarak addedilmesi de mümkün olmadığını, zira böyle bir durum olması için müvekkilin ... ile ayrı bir navlun sözleşmesi kurması, bu sözleşmeye göre taşıyan olarak gözükmesi, ... gemisi ile ayrı bir sözleşme kurup, burada da kiracı olarak gözükmesi gerekeceğini, müvekkilinin navlun faturası düzenlemesi, davacının sigortalısının özel talebinden kaynaklandığını, geminin donatanı davalı ... Ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketi tarafından müvekkiline verilmiş olan 28.06.2018 tarihli taahhütnameden de görüleceği üzere, müvekkilinin navlun faturasını sadece taraflara yardımcı olmak amacıyla kestiğini, zira ilgili taahhütnamede de davalı ... Şirketinin, kendilerinin ... mali sisteminde kayıtlı olmamaları nedeniyle navlun faturasının müvekkili tarafından kesilmesini talep ettiklerini beyan ettiğini, 28.06.2018 tarihinde, 185107 seri no ile ... Denizcilik Tic. Ltd. Şti tarafından müvekkiline kesilen faturada yer alan 147.000,00 TL tutarındaki navlun bedeli üzerine hiçbir fark eklenmeden doğrudan doğruya sadece ...'a 29.06.2018 tarihli 002363 numaralı fatura ile 147.000,00 TL olarak yansıtıldığını, geminin klas kuruluşu ilgili klozda da sayılan IACS üyesi kuruluşlardan olmadığı halde ve geminin ...sigortası, poliçenin yapıldığı ve aynı zamanda hasarın tespit edildiği esnada geçersiz olup her halde poliçe, ıslak yüklerle ilgili kapsam dışında olduğu halde yine de davacı tarafından ilgili emteanın sigortalandığını, emteada hasar meydana geldiği zaman, hasar sigorta teminat dışında olduğu halde ödeme yapıldığını, davacının ve/veya sigortacısının zarara uğramasında müvekkilinin hiçbir kusuru olmadığını, müvekkilinin yerinde başka birisi olsa da söz konusu hasar ve zarar yine oluşacağını beyanla davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacı tarafa bırakılmasını ve dava tarafından lehe vekalet ücreti ödenmesi yönünde karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Denizcilik Tic Ltd Şti firmasının bu yük taşımasında taşıyıcı sıfatı olmadığından, bu yük hasarının talep edilmesi mümkün olmayıp, davalı sıfatı da olamayacağından davanın taraf sıfat eksikliği yönünden reddi gerektiğini, müvekkilinin ... ... gemisinin resmi kayıtlarında “gemi işletmecisi” olmadığını, geminin işletilmesine ilişkin faaliyetlerde yardımcı olduğunu, bir firmanın donatanın adına gemi işletmecisi olabilmesi için gemi sicilinde ve sertifikalarında gösterilmesi gerektiğini, ... ... gemisinin seferlik kiracısı, ... ...'ye navlun faturasını düzenleyen ... San Tic A.Ş firması olduğunu, dolayısıyla müvekkili şirketin ... TA.Ş'ye fatura kesmediğinden ... ...'nin taşıyanı olmadığını, her ne kadar ... Denizcilik taşıma sözleşmesine taraf olmasa bile bu taşımadan kaynaklanan tüm ihtilafların Türk hukuku ile tahkim ile çözümlenmesi gerektiğini, tarafların ... ... parti genel hükümlerini kabul ettiğinden arada tahkim anlaşması kabul edildiğini, davacı şirketin ... Denizcilik fırmasına TTK 1185 maddesi gereği taşıyıcı olduğu ve yük hasarının olduğu ve bundan sorumlu olacağını 3 gün içinde bildirmediğini, tüm yük hasar tespitlerinden gemi donatanı ... ve Nak, San. Ltd firması taraf olarak gösterildiğini, davacı sigorta şirketinin, dava dilekçesinde sigortalısı ... ... ...' ye ödediği 947.466.32 TL hasar nedeniyle TTK 1472 gereği kanuni halef olduğunu belirttiğini, sigortacının halefiyetinin ve dolayısıyla rücu hakkının doğabilmesi için, sigortalı ile sigortacı arasında zararın doğumuna yol açan olayı sigorta teminatı kapsamına alan geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcudiyeti gerektiğini, sigorta poliçe şartlarına göre ödenen hasar teminat şartları kapsamında olmadığını, davacının deniz suyu ile ... yükünün hasarlandığını iddia ettiğini, deniz suyunun zengin minerallari içerdiğini, gübreye zarar vermeyeceği ve tam tersine olumlu katkısı olacağını, ... yükünden nemliliğin yüksek olmasının kimyasal özelliğini yitirmesine sebep olmayacağını, dökme yükünün tahliyesinden %1 fire payının düşülmesi gerektiğini, raporlarda % 1 fire payı düşülmediğini, bu hesaplamanın yanlış olduğunu gösterdiğini, yük için ton başıma 1500.-TL talep edildiğini, meblağın yüksek olduğunu, yükün toptan değerinin talep edilmesi gerektiğini, bu yükün değerinin 1000-TL'yi geçmemesi gerektiğini beyanla davanın reddine, takip giderleri ve avukatlık vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ve Nakliyat Sanayi ve Tic. Ltd. Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı sigorta şirketinin hukuken hüküm ifade etmeyen bir sigorta sözleşmesine dayanak tutularak ödeme yaptığından TTK 1472 maddesi uyarınca halefiyetten söz edilemeyeceğini, halefiyet hakkının doğması için öncelikle geçerli ve yürürlükte bir sigorta sözleşmesinin bulunması, sigortacının bu sözleşmeye dayanarak sigortalısına bir ödeme yapmış olması ve nihayet sigortalısının kendisine zarar verene karşı dava hakkının bulunmasının mevcut olması koşullarının gerçekleşmesi gerektiğini, geminin klas kuruluşu ... isimli kuruluş olup, sigorta poliçesinde IACS üyesi olan kuruluşları sıralanmış olup, ... ... gemisinin klası IACS üyesi kuruluşlardan olmadığını, yükün ıslanmasından kaynaklanan tüm hasarın kapsamı dışı tutulduğunu, davacı tarafından sigorta teminatı kapsamında olmadığı halde emtianın sigortalandığını, emtiada hasar meydana geldiğinde teminat dışı olduğunu bile bile davacı tarafın ödeme yaptığını, bu ödemenin ise rücuen tazmini mümkün olmadığını, müvekkili şirkete ait ... ... gemisinin daha önce belirli aralıklarla aynı şartlarda yaklaşık 3-4 sefer davacının sigortalısının yükünü taşıdığını, müvekkili şirkete ait ... ... gemisi yüklediği dökme ... emtiasını tahliye etmek üzere 04/07/2018 tarihinde ... ... Limanına yanaştığını, yükün tahliyesine başlandığı 1 nolu ambarın kıç tarafındaki emtianın ıslak olması sebebiyle yükün tahliyesi durdurularak malı teslim almaktan imtina ettiğini, malın gemiden tahliye edilmesi için müvekkili tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesine başvuruda bulunulduğunu, ... d.iş dosyası ile anılan mahkeme kararı gereğince hasarlı yük gemiden davacının sigortalısına ait olan ... ...'nin deposuna tahliyesine karar verildiğini, mahkeme kararı ile malın gemiden indirilininceye kadar davacının sigortalısı gemiyi depo olarak kullandığını, gemide az miktarda meydana gelen ıslaklık bekleme sebebiyle diğer bölümlere sızarak yayılma sonucunda zararın artmasına sebebiyet verdiğini, deniz suyunun gübrenin kimyasal yapasını bozmayacağını, ıslak gübrenin sıvı ... olarak kullanılmasının da mümkün olduğundan ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... d.iş sayılı dosyasında bilirkişiler tarafından bu hususun gözden kaçtığını, tarafların ... ... parti genel hükümlerine kabul ettiklerini, davacının yük hasarına ilişkin talebini tahkim yoluyla talep etmesi gerektiğinden mahkemede dava açıldığını, davacı tarafından atanan ... ... Hiz. Ltd firmasının 16/10/2018 tarihli raporda yükün nemlilik oranının %1 olması gerektiğinden ve mevcut yükte ambara deniz suyu girmesi nedeniyle nemlilik oranının %6,80 olduğundan ve nem sebebiyle kimyasal yararlık özelliğini yitirdiğinin belirtildiğini, teknik olarak bu açıklamanın yanlış olduğunu, dökme yükünün tahliyesinden %1 fire payının düşülmesi gerektiğini, raporlarda %1 fire payı düşülmediğini, bu hesaplamanın yanlış olduğunu gösterdiğini, gemide taşınan yükün 4.200 ton olduğunu, bu durumda nakliye için %3 ve kantar farkı için de %1 olmak üzere toplam %4 fire payı olan 168 ton düşülmesi gerektiğini, yük için ton başına 1500 TL talep edildiğini, yükün değerinin 1.000 TL geçmemesi gerektiğini beyanla davanın reddine, takip giderleri ve avukatlık vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasından aldırılan 18/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda; ....Sulh Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı delil tespiti dosyasında gerek tespit edilen hususlar gerekse eksper raporunda belirtilenler dikkate alınarak dava konusu hasarın geminin ambarlarına giren deniz suyu sonucu oluştuğunun tartışmasız bir gerçek olduğu, dava konusu olayda ambar içinde biriken suyun fazlalığı ya sintine devresinden ambara su basıldığı ya da ambar içindeki balast tankı menhollerinin yeteri kadar kapatılmaması ve sızdırmaz olmaması nedeni ile dip ambara alınan balastın ambar içine dolduğuna işaret ettiği, gemi kaptanının ...'a 05/07/2018 tarihinde gönderdiği protestoda 1 nolu ambarın öncelikle tahliye edilmesini istediği, oysa dengeli bir tahliye için sadece 2 ambarlı bir gemide her iki ambardan da baş ve kıç kısımlarından eşit ve orantılı olarak yükün tahliyesi gemideki bending momentleri ve sharing kuvvetleri daha az etkileyeceği, dosyada bulunan renkli fotoğraflardan birinde ambar içindeki deniz suyunun gemi güvertesinden ambar içine indirilen hortum ile yani seyyar pompa ile denize basıldığının görüldüğü, bunun da geminin gerek balast gerekse sintine devresinin ambar içindeki deniz suyunu tahliyede kifayetsiz olduğunu gösterdiği, ambar içindeki suyun ilk olarak 1 numaralı ambarda görülmesi ve tahliyeye 1 nolu ambardan devam edilmesine rağmen daha sonra 2 nolu ambarda da aynı sorunun yaşanması ya 1 nolu ambardaki problemin 2 nolu ambarda da yaşandığına yada ambarlar arasında sızdırma olduğuna işaret ettiği, bu da dava konusu geminin denize ve yüke elverişli olmadığı ile teknik bakımdan yapılan incelemeler sonucunda hasarın tamamen geminin kusurundan kaynakladığı, ıslanmış süper ekin gübresindeki azot (N) suda eriyerek eksildiği gibi buharlaşma ile de azalma gösterebileceği, aynı şekilde gübredeki fosfor da deniz tuzundan dolayı bağlanacağı ve tarlada bitkinin faydalanmasının zorlaşacağı, bu nedenle dava konusu yük ıslanma nedeniyle zarar uğradığı, ekspertiz raporunda zarara uğrayan yükün birim fiyatı olarak esas alınan 1.500 TL/ton uygun ve kadri maruf olduğu, dosyaya sunulan ... numaralı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesinin 3.sayfasında...klozlarına atıf yapıldığı, ıslanma nedeniyle meydana gelen zararların 4, 5,6 ve 7.klozlarda istisna edilen hallerden olmadığı, anılan klozlarda istisna edilen haller ise dava konusu uyuşmazlıkta gerçekleşmediği, davacı sigorta şirketinin anılan kloz uyarınca sevkiyat başlamadan önce verilmiş bir yazılı ön onay sunmadığı, davacı sigortacının sevkiyat öncesinde yazılı onay vermemiş ise, gerçekleşen zararın poliçenin 3.sayfasında yer alan kloz uyarınca teminatın kapsamı dışında kaldığı kabul edilmek gerektiği, bu takdirde ise sigortacının sigortalısının haklarına TTK 1472.madde hükmü uyarınca kanunen halef olabilmesi mümkün olmadığı, 15/11/2018 tarihli ibraname/temlikname başlıklı belge çerçevesinde davacının dava dışı sigortalısının dava konusu yük hasarından kaynaklanan tazminat talep hakkının TBK'nun 183 maddesi uyarınca temellük ettiği ve alacağı temellük eden sıfatı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, 1 nolu davalının dava konusu taşıma bakımından taşıyan sıfatına haiz olduğu ve dava konusu taşımayı donatanı olduğu gemi ile fiilen icra ettiği, gemi bağlantı özetinin 4.maddesinde gemi işleticisi ... Denizcilik açıklaması yer almakta ise de, geminin ... Denizcilik tarafından işletilmediği gerek Denize Elverişlilik Belgesi, gerek 30/03/2018 tarihli sigorta poliçesi ile sabit olduğu, geminin maliki tarafından işletildiği, ... Denizciliğin dava konusu taşıma işini üstlendiği, dolayasıyla akdi taşıyan sıfatına haiz olduğu yada dava konusu taşımanın gerçekleştirildiği geminin TTK 1061/2 maddesi uyarınca işleteni olduğu dolayasıyla fiili taşıyan sıfatına haiz olduğunun ispatlanmadığı, ... Denizcilik bağlantı özetinde navlun alıcısı olarak gösterilmiş ise de, sözleşmede ... Denizcilik lehine kararlaştırılmış olan bu hususun tek başına ... Denizciliğin taşıyan sıfatını haiz olduğunu ispatlamayacağı, komisyoncu sıfatını kazandığının ispatlanamadığı, 3 nolu davalı ... Denizcilik tarafından dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bir navlun faturası bulunduğu, gemi bağlantı özetinin 26.maddesinde "%1,25 ... Denizcilik broker komisyonununu armatörden alacaktır" kaydı yer aldığı, taşıma sözleşmesini ispatlayan bağlantı özetinde 3 nolu davalının brokerlik yaptığının açıkça belirtilmiş olması karşısında, yalnızca navlun faturası düzenlenmesinden yola çıkılarak taşıyan sıfatını haiz olduğunun kabul edilemeyeceği, 1 nolu davalı taşıyan ... firmasının kendisinin ve adamlarının kusursuzluğunu ortaya koyamadığı, 1 nolu davalının yükün gemiden boşaltılamaması nedeniyle zararının arttığını iddia ettiği, ancak kısmi sorumluluk için zarara sebep olan ve taşıyanın ve adamlarının kusuruna bağlanamayacak kısmının taşınanca ispatı gerektiği, davalı taşıyanın TTK 1183/c-son maddesi uyarınca üzerine düşen ispat yükünü yerine getiremediği, açıklanan nedenlerle davalının meydana gelen yük zararından sorumlu olduğu, ekspertiz raporunda hasarlanan emtianın değeri ton başına 1.500 TL olarak hesaplanmış olup, heyette bulunan uzman bilirkişinin görüşüne göre bu değerin uygun ve kadri maruf bulunduğu, buna göre sovtaj ve muafiyel tenzilli toplam yük hasarının 869.890,85 TL olduğu, 750 TL tutarındaki bilirkişi ücreti masrafının, TTK 1184/2-c.son maddesi uyarınca taşıyandan talep edilebileceği, toplam mebtağ TTK 1186/1 madde uyarınca hesaplanacak sorumluluk sınırının altında kaldığından tamamının talep edilebileceği, ekspertiz raporunda ayrıca hasar dolayısıyla yapılan bir takım masraflar hesaplamaya dahil edilmişse de bu masraf kalemlerine ilişkin olarak dosyaya bir belge sunulmadığından anılan masrafların fiilen yapıldığı hususunun ispatlanmadığı, dolayısıyla talep edilemeyeceği yönünde görüş bildirilmiştir.
10/01/2022 havale tarihli ek bilirkişi raporunda; İlk raporda kanuni halefiyet gerçekleşmese dahi alacağı temellük alan sıfatıyla sigortacının taşıyana başvurabileceği sonucuna varılmışsa da, geminin inşa yılının poliçede "1986" olarak gösterildiği ve dolayısıyla yükleme tarihinde geminin 35 yaşın altında olduğu vakıasının sehven gözden kaçtığının anlaşıldığı, bu durumda sigortacının kanuni halef sıfatına haiz olduğunda bir tereddüt bulunmadığı, diğer hususlarda ilk raporda varılan kanaatlerin değiştirilmesini gerektiren bir husus tespit edilmediği, sovtaj ve muafiyet tenzili toplam yük hasarının 869.890,85 TL olduğu, 750 TL tutarındaki bilirkişi ücreti masrafının TTK 1184/2-c.son madde uyarınca taşıyandan talep edilebileceği, TTK 1186/1 madde uyarınca hesaplanan sorumluluk sınırının 2.958.000 ÖÇH olduğu hususunda görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Dava; yük hasarından dolayı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalılara rücu edilmesi istemine ilişkindir. Davalı ... İşletmeleri ve ... Denizcilik Tic. Ltd. Şirketi vekilleri tarafından, navlun sözleşmesinde atıf yapılan ... partide tahkim şartının bulunduğundan bahisle tahkim itirazında bulunmuş ise de, taşıma koşullarının kararlaştırıldığı gemi bağlama özetinde, İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğu kabul edildiği görülmektedir. ... partiye yapılan atıf ise bağlama özetinde kararlaştırılmayan konulara ilişkindir. Taraflar İstanbul mahkemelerini yetkili kılmak suretiyle uyuşmazlıkların çözümü için yargı önüne gidileceğini kabul ettiklerinden, davalının tahkim itirazı yerinde görülmemiştir.
Davalılardan ... İşletmeciliği Ltd. Şirketi hakkında ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında iflas erteleme davası açıldığı tarafların beyanlarından anlaşılmış olup, anılan mahkemenin 04/06/2021 tarihli cevabi yazısında gönderilen karar örneği ve kesinleşme şerhinden 12/06/2019 tarihinde davanın reddine karar verilip, hükmün 13/07/2020 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.
Dosya kapsamından, davacı sigorta şirketinin Sigortalısı ... ... A.Ş.'ye ait ... yükünün, şirketin Yarımca tesislerinden, ... Limanın da bulunan deposuna yapılacak taşımayla ilgili ... nolu, 27.06.2018 tarihli nakliyat sigorta poliçesi düzenlediği, taşıma sırasında yükte meydana gelen hasar nedeniyle 26/11/2018 tarihinde sigortalıya 947.446,32 TL sigorta tazminatı ödediği anlaşılmış olup taraflar arasındaki uyuşmazlık yük hasarının sigorta teminatı kapsamında kalıp kalmadığı, davacı sigorta şirketinin kanuni ve yasal halefiyet hakkını kazanıp kazanmadığı, 2 ve 3 nolu davalıların taşayan sıfatına haiz olup olmadıkları, hasar nedeniyle TTK'nın 1178 ve devamı maddelerine göre sorumluluğunun doğup doğmadığı hususlarında toplanmaktadır.
Dosyaya sunulan ... numaralı Nakliyat Emtea Sigortu Poliçesi'nde, sigortalı “... ... AŞ“, emtianın cinsi “...", nakil vasıtası “gemi”, gemi adı “...”, kalkış yeri “Yarımca”, varış yeri “...”, yükleme tarihi “27.06.2018” olarak gösterilmiştir. Poliçenin 3. sayfasında ...klozlarına atıf yapılmıştır. Atıf yapılan Enstitü Yük Klozları A.1'da “bu sigorta, aşağıdaki 4, 5. 6 ve 7. klozlarda istisna edilenler hariç, sigorta edilen şeyin her türlü riziko nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasarı kapsar.” hükmü yer almaktadır. Dava konusu olayda yük hasarına ıslanmanın neden olduğu tüm dosya kapsamı ile sabittir. Islanma nedeniyle meydana gelen zararlar 4, 5, 6 ve 7. klozlarda istisna edilen hallerden değildir. Anılan klozlarda istisna edilen haller ise dava konusu uyuşmazlıkta gerçekleşmemiştir. Poliçenin 3. sayfasında “gemi ile yapılan taşımalarda taşımayı yapan geminin IACS üyesi olması, ISM sertifikasının bulunması ve Institute Classification Clause 1/1/2001 hükümlerine uygun olması kaydıyla teminat verildiği; Institute Classilication Clause 1/1/2001 hükümlerine uygun olmayan ve/veya IACS üyesi olmayan ve/veya 35 yaşı aşan (tanker 15 yaş üstü) gemilerle yapılan taşımalarda kargoya teminat veren ...sigortasının ve klasının bulunması kaydıyla sevkiyat başlamadan önce sigorta şirketinin yazılı ön onayının alınması, fiyat ve kapsamda mutabık kalınarak teminat verileceği” kararlaştırılmıştır. Poliçede geminin inşa yılı 1986 olarak gösterildiğinden yükleme tarihinde 35 yaşın altındadır. Tüm bu tespitlere göre dava konusu zarar, sigorta teminatı kapsamında kaldığı değerlendirilmiştir. Davacının sigortalısına yaptığı ödeme ve dosyaya sunulan 15.11.2018 tarihli ibranameye göre, sigortalısının zarara sebebiyet verenlere karşı olan tazminat talep hakkını kazanmış olduğundan TTK Mad.1472 ve TBK Mad. 183'e göre aktif husumet ehliyetine haiz olduğu kabul edilmiştir.
Davalı ... tarafından, 3. davalı ... Denizciliğe hitaben düzenlenmiş olan 28.06.2018 tarihli "Taahhütname" başlıklı belgede, davalı ... tarafından dava konusu taşıma sözleşmesinin kendi adına kurulduğunu beyan edilmiştir. Dosyaya sunulan ve dava konusu taşıma sözleşmesini ispatlayan gemi bağlantı özetinde de; “gemileri işleten/donatan/armatör adına kiraya veren ... sözleşmesi ifade edilmek isteniyor) firma: ... Denizcilik” kaydı yer almaktadır. Dava konusu taşımaya ilişkin konişmentoda yükleten ve gönderilen olarak dava dışı sigortalı ... .... olarak gösterilmiş olup konişmento gemi kaptanının kaşe ve imzasını havidir. TTK m. 1238/2 uyarınca konişmentoda taşıyanın adı ve soyadı veya ticaret unvanı ile işletme merkezinin gösterilmemiş olduğu veya açıkça anlaşılmadığı hâllerde, donatan, taşıyan sayıldığından, tüm bu tespitlere göre 1. davalının dava konusu taşıma bakımından taşıyan sıfatına haiz olduğu ve dava konusu taşımayı fiilen icra ettiği değerlendirilmiştir.
Davalılar vekilleri dilekçelerinde taşıtan-sigortalı ...'ın çalışanının ... ile ... Denizciliğin kendi muhasebe sistemlerinde kayıtlı olmaması nedeniyle muhasebe işlemlerinin kolaylığı açısından navlun faturasının ... Denizcilik tarafından kesilmesini istediği, ... İşletmelerinin ... adına düzenlediği 28/06/2018 tarihli taahhütnamede de bu hususun belirtildiğini, kararlaştırılan bu duruma göre ... tarafından ...'a 29/06/2018 tarihli 173.460 TL tutarlı fatura kesildiğini, ...'in bu tutardan %1,25 oranında broker komisyonu kesintisi yaparak geriye kalan 171.291,75 TL'yi ... Bankasının 03/07/2018 tarihli banka dekontuyla navlun alıcısı ... Denizciliğin hesabına gönderildiği, bu tutar ile ilgili olarak ... Denizciliğin ...'e 28/06/2018 tarihli 171.291,75 TL'lik navlun faturası düzenlediği, dolayısıyla ...'in navlunun tahsil edilmesine sadece aracılık yaparak brokerlik komisyonu kesintisinden sonra kalan tutarı ödediği beyan edilmiştir. Davalı ... Denizcilik vekilinin 11/06/2021 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu Albaraka Türk Katılım Bankasına ait 03/07/2018 tarihli ödeme dekontunda ... Denizciliğin ... İşletmeciliği hesabına navlun ödemesi olarak 149.000 TL tutarında havale yaptığı görülmüş olup, bu şekilde ...'nın ... tarafından gönderilen navlun bedelini Kartal Denizciliğin hesabına aktarmış olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu taşımaya ilişkin Gemi bağlama özetinde, "Gemileri kiraya veren firma (işletici/donatan/ Armatör adına) ... denizcilik olarak belirtilip, ... ayrıca "navlun alıcısı" olarak da gösterilmiştir. Sözkonusu kayıtlara göre ..., gemi donatanı adına hareket ettiği ve donatanı temsilen navlun sözleşmesi düzenlediği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Gemi bağlantı özetinin 26. maddesinde “%1,25 ... Denizcilik broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydı yer almaktadır. Broker komisyonunun doğrudan donatan tarafından ödenmesinin kararlaştırılması da sözleşmenin donatan adına akdedildiği kaydı ile ile örtüşmektedir. Diğer yandan, dosyaya sunuları 5.6.2018 düzenlenme tarihli, Denize Elverişlilik Belgesinde, ... gemisinin donatanı ve işleteninin 1. davalı ... olduğu bilgisine yer verildiği görülmektedir. Dosyada bulunan 30.03.2018 tarihli sigorta poliçesinde de, ... gemisi donatanının sorumluluğunun dava dışı Arsenal İnsurance Company tarafından sigortalandığı, donatan olarak ise 1. davalı ... gösterildiği belirlidir. Davacı taraf hernekadar geminin ... Denizcilik tarafından işletildiğini ileri sürsede gerek Denize Elverişlilik Belgesi, gerek 30.03.2018 tarihli sigorta poliçesi ile geminin maliki tarafından işletildiği sabit olduğundan, ... Denizciliğin dava konusu geminin işleteni olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu açıklananların dışında davalı ... Denizciliğin dava konusu taşıma işini üstlendiği, dolayısıyla akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu yahut dava konusu taşımanın ifasını gerçekleştirdiğini gösteren bu davalı tarafından düzenlenmiş konişmento yahut her hangi bir yazışma, navlun faturası vb. belge sunulamamıştır. Dolayısıyla davalı ... Denizciliğin taşımayı yapan geminin TTK m. 1061/2 uyarınca işleleni ve fili taşıyan sıfatını haiz olduğu ispatlanmış değildir. Dosyada bulunan ve 1.nolu davalı tarafından düzenlenmiş olan 28.6.2018 tarihli, Taahhütmame başlıklı belgede 1. davalı, 2. davalının taşıma sözleşmesini kendi adına akdettiğini beyan etmiş olup davacı bu belgenin muvazaalı olduğunu ileri sürmüşse de, muvazaa iddiası ispatlanamamıştır. Kaldıki söz konusu belgedeki beyan, gemi bağlantı özetindeki kayıt ile de uyuştuğundan davacının muvaaza iddiası yerinde görülmemiştir.
Davacı vekili, davalı ... Denizcilik tarafından navlun faturası düzenlenmekle bu davalının TTK 921. Mad göre taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettiğini ileri sürülerek, dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş navlun faturasını dosyaya ibraz etmiştir. Ancak gemi bağlantı özetinin 26, maddesinde,“%1,25 ... Denizcilik broker komisyonunu armatörden alacaktır.” kaydı yer almaktadır. Anılan bağlantı özeti ... Denizcilik tarafından dava dışı sigortalı yetkilisine e-posta yolu ile gönderilmiş ve dava dışı sigortalı tarafından da teyit edilmiştir. Bu çerçevede taşıma sözleşmesini ispatlayan bağlantı özetinde ...'in brokerlik yaptığının açıkça belirtilmiş olması karşısında, yalnızca navlun faturası düzenlemesinden yola çıkılarak taşıyan sıfatını haiz olduğunun kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir.
Dosyaya sunulan gemi kaptanının kaşe ve imzaşını havi Protesto başlıklı belgeden, eşyanın teslim alınmasından önce kaptana zararın yazılı olarak bildirildiği anlaşılmaktadır. TTK m. 1185/6 uyarınca eşya, fiili taşıyan tarafından teslim edilmişse, bu madde uyarınca kendisine yapılan her bildirim taşıyana yapılmış gibi ve taşıyana yapılan her bildirim de fiili taşıyana yapılmış gibi hüküm ifade eder. Kaptan ve sorumlu gemi zabiti dâhil olmak üzere, taşıyan veya fiili taşıyan ad ve hesabına hareket eden bir kişiye yapılan bildirim, taşıyana veya fiili taşıyana yapılmış sayıldığından, somut olayda gönderilenin TTK m, 1185/1'de düzenlenen zararı bildirim yükümlülüğünü yerine getirdiği kabul edilmiştir. Bu durumda hasardan sorumlulukla ilgili ispat yükümlülüğü taşıyana düştüğünden, davalı taşıyan ancak TTK m, 1179 gereğince hasarın meydana gelmesinde kendisinin ve adamlarının kusur ve ihmalinin bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilecektir.
Bilirkişi raporunda, teknik inceleme neticesinde; ambar içindeki suyun ilk olarak bir numaralı ambarda görülmesi ve tahliyeye 1 nolu ambardan devam edilmesine rağmen daha sonra 2 nolu ambarda da aynı sorunun yaşanması ya 1 nolu ambardaki problemin 2 nolu ambarda da yaşandığına ya da ambuarlar arasında sızdırma olduğuna işaret ettiği, bu durumun ise dava konusu geminin denize ve yüke elverişli olmadığını gösterdiği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla bilirkişi raporuna göre hasarın tamamen geminin kusurundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bilirkişi kurulunda yer alan ... uzmanı bilirkişi tarafından da yükün ıslanma nedeniyle hasara uğradığı tespit edilmiştir.
Dosya kapsamına göre, TTK m. 1179/1 uyarınca ispat yükü üzerinde olan davalı taşıyan ..., kendisinin ve adamlarının kusursuzluğunu ortaya koyamamıştır. Davalı vekili, yükün gemiden boşaltılmaması nedeniyle zararın arttığını iddia etmiş ise de TTK m. 1183/c son uyarınca kısmi sorumluluk için zararın, taşıyanın ve adamlarının kusuruna bağlanamayacak kısmının taşıyanca ispatı gerekmektedir. Dosyada, yük hasarının gönderilenin kusuru ile arttığı iddiası somut şekilde kanıtlanmadığı gibi ne oranda arttığı da ortaya konulamamıştır. Bu nedenle davalı taşıyan TTK m. 1183/c, son uyarınca üzerine düşen ispat yükümlülüğünü yerine getirememiştir. Bu nedenle davalı ... İşletmesinin meydana gelen yük zararından sorumlu olduğu kabul edilmiştir. 2. ve 3. Davalıların ise akdi veya fiili taşıyan yahut taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettikleri ispatlanamadığından, dava konusu zarar nedeniyle bu davalılara husumet yöneltilemeyeceği değerlendirilmiştir. Dosyaya sunuları ekspertiz raporunda hasarlanan emtianın değeri ton başına 1.500 TL olarak hesaplanmış olup alınan bilirkişi raporunda da bu değer uygun ve kadri marufunda görülmüştür.
Bilirkişi raporunda hasar miktarının tespitine ilişkin olarak; " ekspertiz raporundaki hesaplama çerçevesinde hasara uğrayan emtianın değeri toplam 2.242.500 TL'dir. Hasarlı emtia, ton başına 907 TI. birim fiyat üzerinden toplam 1.355.,965 sovtaj bedeli ile satılmıştır. Ekspertiz. raporunda sovtaj bedeli 1.341.739.15 TL olarak belirtilmişse de dosyaya sunulan ... Bankası'na ait 14.08.2018 işlem tarihli dekontta işlem “hurda ... sigorta ihalesi, 1.495 ton. fiyat 907 TL/ton, işlem tutarı 1.355,965 T1.”olarak gösterilmiştir. Dosyaya sunulan ... Bankası'na ait 26.09.2018 işlem tarihli dekonttan, dava dışı sigortalının 14.225.82 TL'yi dava dışı sovtaj alıcısına iade eltiği ve ekspertiz raporunda da bu iade düşülerek sovtaj bedelinin hesaplandığı anlaşılmakıdır. İadenin nedeni dosya içeriğinden anlaşılamamaktaysa da, ekspertiz raporunda sovtaj - bedeli hesaplanırken sovtaja konu yük miktarı 1.495 ton olarak değil, 1.479.3155 olarak hesaplandığından, iadenin bundan kaynaklandığı, buna göre sovtaj ve muafiyet tenzilli sonucunda toplam yük hasarının 869.890,85 TL olarak tespit edildiği yönünde kanaat bildirilmiştir.
16.10.2018 tarihli hasar ekspertiz raporunda, sovtaj bedeli 1.479,3155 ton hasarlı emtia üzerinden yapılmış olduğundan bu durumda hasarlanan ... miktarının 1.479,3155 ton olduğu kabul edilmelidir. Emtianın hasarsız haldeki birim fiyatı 1500 TL/ton'dur. 1.479,3155 ton emtianın hasarsız haldeki ederi, 1500 m/ton üzerinden 2.218.973,25 TLdir. Ekspertiz raporunda sovtaj hesabı 907,00 TL/ton üzerinden yapılmıştır. Buna göre;1.479,3155 ton'un 907,00 TL/ton birim fiyattan karşılığı ise 1.341.739,15 TL'ye tekabul etmektedir. ( Sovtaj için tahsil edilen bedel 1.355.965 TL olduğundan, dosyaya sunulan ... Bankası'na ait 26.09.2018 tarihli dekonttan anlaşıldığı üzere fazla tahsil edilen 14.225.82 TL sigortalı tarafından sovtaj alıcısına iade edilmiştir.) Buna göre hasar miktarı; 2.218.973,25 TL-1.341.739,15 TL = 877.234,10 TL'dir. Bu tutardan 31.500 TL sigorta muafiyeti tenzil edildikten sonra davacının isteyebileceği tazminatının 845.734,10 TL olduğu tespit edilmiştir. Davalı ... İşletmeleri vekili cevap dilekçesinde sorumluluğun sınırlandırılmasını talep etmediği gibi hasar miktarı TTK m. 1186/1 uyarınca hesaplanacak (1.479 X 1.000 X 2= 2.958.000 ÖÇT) sorumluluk sınırının altında kaldığından davacının 845.734,10 TL 'nin tamamını talep edebileceği değerlendirilmiştir.
Sonuçta; yukarıda açıklanan tüm bu değerlendirmeler neticesinde; davalılar ... ... Şirketi ile ... Sanayi Ticaret A.Ş. Hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, Davalı ... Limited Şirketi hakkındaki davanın kısmen kabulü ile 845.734,10 TL'nin 26.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davalılar ... ... Şirketi ile ... Sanayi Ticaret A.Ş. Hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Davalı ... Limited Şirketi hakkındaki davanın KISMEN KABULÜ ile 845.734,10 TL'nin 26.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalıdan tahsil edilerek davacıya ÖDENMESİNE,
Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 57.772,09 TL karar harcından 16.180,02 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 41.592,07 TL harcın davalı ... ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketinden tahsili ile Hazineye irad kaydına,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 16.180,02.-TL nin davalı ... ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketinden alınıp davacıya verilmesine,
4- Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 59.336,70 TL vekalet ücretinin davalı ... ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine,
5- Davalılar ... ... Şirketi ve ... San. Tic. A.Ş'nin vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6- Davalı ... ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketinin vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 13.612,66 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak işbu davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 44,40 TL başvurma harcı, 287,40 TL posta gideri, 13.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 13.331,80 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 11.900,57 TL'sinin davalı ... ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketinden alınarak davacıya ödenmesine,
8- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.178,29-TL sinin davalı ... ve Nak. San ve Tic. Ltd. Şirketinden, 141,71-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, Davacı vekili ve davalılar ... denizcilik ile ... denizcilik vekillerinin yüzlerine karşı, davalı ... Nakliyat Ltd Şti vekilinin yokluğunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/03/2022
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır