T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2019/413 Esas
KARAR NO: 2022/219
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 18/12/2019
KARAR TARİHİ: 14/04/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... San. Ve Tic. A.Ş.ne ait emtiaların Mersin'den İngiltere'ye taşınması işinin davalılardan ... tarafından üslenildiğini, davalı ... nin taşıyan sıfatına haiz olduğunu, emtiaların ... ... isimli gemi ile taşınmasının yapıldığını, 29/04/2019 günü yapılan eksper incelemesinde elma emtiasının %27,88 lik kısmın çürümüş ve ezik olduğunun tespit edildiğini, emtialardaki hasar ve zayiatın konteynerin soğutucu kapasitesinin yeterli olmadığından kaynaklandığının tespit edildiğini, müvekkili şirketin sigortalısının zararının %10 tenzili muafiyet sonrası 13.046,80.GBP olarak tespit edildiğini, müvekkilinin dava dışı sigortalısının haklarına halef olduğunu beyanla, davanın kabulüne, 13.046,80.GBP nin sigortalıya ödeme tarihi olan 10/10/2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanun 2. Maddesine göre TCMB belirlenen kısa vadeli avanslar için uygulanan faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; aktif husumet itirazlarının bulunduğunu, davalının sigortalısına gönderilen gönderi formunda ödeme şeklinin CIF olarak teslim şekli olarak belirlendiğini, bu durumda taşıma esnasında hasar meydana gelmesi durumunda bu hasara katlanma yükümlülüğünün dava dışı alıcıda olduğunu, dava dışı alıcı tarafından gönderilen "... " da alacak miktarının 7.746,16GBP olarak belirtildiğini ancak davacının 13.046,80.GBP karşılığı ödeme günündeki değeri olarak 90.367,00.TL ödeme yaptığını, pasif husumet itirazlarının bulunduğunu, konşimentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayanın ... ... tarafı olduğunu, müvekkili şirketin taşıyan sıfatına haiz olmadığını, istifin yüklenen tarafından gerçekleştirildiğini, usulüne uygun olarak yapılmış bir ihbarın bulunmadığını, müşterek katılımlı bir ekspertiz raporu tanzim edilmediğini, müvekkili şirketin davaya konu taşımada Taşıma İşleri Komisyoncusu sıfatına haiz olduğunu beyanla davanın öncelikle husumetten reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... SA'ya izafeten acentesi ... ... A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde; milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili Mahkemelerin Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunu, dava konusu konşimentonun 30. Maddesinde Fransız Hukukunun uygulanacağının kararlaştırıldığını, düzenlenen ekspertiz raporunun, Türkiye de mukim bir ekspertiz şirketi tarafından bir kısım fotoğraflara bakılarak ve tek taraflı olarak tanzim edildiğini, CIF tesliminde davacı sigortalısının meydana geldiği iddia edilen hasarla ilgili talepte bulunma hakkının bulunmadığını, davacının yaptığı ödemenin hatır ödemesi olarak kabul edilmesi gerektiğini, konşimento üzerinde bulunan "shippers stow, load and count" istif, yükleme ve sayım yükletence yapılmıştır" kaydının bulunduğunu, ambalaj yetersizliğinden veya malın cinsi ve mahiyetinden kaynaklanan sebeplerle meydana gelen zarardan dolayı müvekkilinin acenteliğini yaptığı taşıyanın sorumlu tutulamayacağını beyanla davanın öncelikle milletlerarası yetkisizlik nedeni ile reddine ve her halükarda davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların deniz taşımasında hasarlanması iddiasıyla sigortalısına ödenen hasar tazminatının rucüen davalılardan tahsili talepli alacak davası olup; Uyuşmazlığın konusunun;Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davanın milletler arası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 02/04/2021 tarihli raporda, Hasar ihbarının dava dışı sigortalı tarafından kanuni süreler içerisinde yapılmamış olduğu, 1 no. lu davalı ... Ltd. Şti nin taşıma işleri komisyoncusu akdi taşıyan ve 2 no. lu davalı ... ... A.Ş. nin ise fiili taşıyan olarak hareket ettikleri ve pasif husumet ehliyetlerine sahip oldukları, Oluşan zarardan hukuki olarak pasif husumet ehliyetine sahip hangi üçüncü tarafın sorumlu olduğunu, diğer bir ifade ile arızalı konteynerin tedarikçisinin hangi taraf olduğunu, ıspatlayamayan Davacı ... Sigorta A.Ş. nin aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı, Yüce Mahkeme'nin zarardan davalının sorumlu olduğuna yönelik kanaate varması halinde, tazmini gereken zararm 13.046, 80 GBP olduğuna ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen muhasip bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 23/02/2022 tarihli raporda, Davacının yasal defterlerinde ; uyuşmazlığa konu emtiaların hasarlanması nedeni ile dava dışı satıcı ... tarafından mal satış bedelinin 14.496,44 GBP'lik kısmının tahsil edilmediğinin ve buna göre sigortalı şirket nezdinde 14.496,44 GBP'lik zarar kaybının bulunduğu, Davacı/sigorta firması ... Sigorta A.Ş tarafından hasarlanan ürünler karşılığında dava dışı sigortalı ...'ye ödenen 13.046,80 GBP'nın, sigortalı firmanın yasal defterlerinde gelir hesaplarına yansıtılmış olduğuna ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ve zarardan sorumlu üçüncü bir kişinin bulunması gereklidir. Dosya içerisinde bulunan ... numaralı, 05/03/2019 tanzim tarihli Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi'nden, davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalı ... AŞ arasında davaya konu elma emtialarının "... ... ..." isimli gemi ile gerçekleştirilecek Mersin- İngiltere arası taşıması sırasında meydana gelebilecek nakliye rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi kurulduğu anlaşılmaktadır. Sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle ödeme yapmış olma koşulu bakımından dosyaya sunulan 10/10/2019 tarihli ödeme belgesi ile davacının sigorta tazminatını dava dışı sigortalıya ödediği anlaşılmaktadır. Davaya konu emtiaların satışı CIF esaslı olduğundan, dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığı, mal bedelini tahsil edip edemediği hususlarında muhasip incelemesi yaptırılmış olup, bu bilirkişi raporuna göre, dava dışı sigortalının hasarlı elmaların bedeli olan 14.496,44 GBP lik kısmı tahsil edemediği ve bu hali ile bu bedel bakımından sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu tespit edilmiştir. Buna göre davacının yapmış olduğu ödeme gereğince TTK 1472 maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan 2 no lu davalı ... ... A.Ş tarafından Düzenlenmiş ... numaralı konşimento ile; dava dışı sigortalı ... A. Ş. ile ... ... A.Ş arısında taşıma sözleşmesi bulunduğu ve bu sözleşme çerçevesinde yükün taşıtanı ... A.Ş iken yükün fiili taşıyanı ise ... ... AŞ olduğu anlaşılmaktadır. 1 no lu davalı ... ... Ltd. Şti. Açısından yapılan değerlendirmede ise; dosyada bulunan 11/03/2019 tarihli ... ... Lojistik Dış Tic. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, dava dışı sigortalı ... AŞ. adına dava konusu taşımaya ilişkin “ DENİZ NAVLUN BEDELİ” açıklamalı ... no'lu 4.880,00 USD tutarındaki navlun faturası nedeniyle, ... ...'in de TTK 921 maddesi gereğince yükün taşıyanı (akdi taşıyan) olduğu anlaşılmıştır. Buna göre her iki davalının da pasif husumet ehliyetin haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
2 nolu davalı ... ... SA tarafından düzenlenen 07/03/2018 tarih ve ... numaralı konşimentoya göre; dava dışı sigortalı “... A.Ş.” tarafından, davaya konu emtiların, ... ve ... no.lu reefer (soğutuculu) konteynerlere yüklenerek kapılarının mühürlendiği ve İngiltere'de mukim ... Ltd. firmasına gönderilmek üzere 07/03/2019 tarihinde Mersin limanından ... ... isimli konteyner gemisine yüklendiği, 25/04/2019 tarihinde elmaların alıcı firmaya ulaşıp, konteynerlerin açılması ile emtiadaki hasarın fark edildiği anlaşılmaktadır. Konişmento üzerinde; “Shipper's load, stow and count” , "FCL" kaydı ve “... konteynerin sıcaklık derecesinin (yükletenin isteği doğrultusunda) 0 dereceye ayarlanmış olduğu" kayıtları bulunmaktadır. Bunlara göre; emtea konteyner içerisine bizzat yükleten “...” firması tarafından istif edilmiş, yüklenmiş, sayılmış ve sonrasında konteyner kapıları mühürlenmiş olduğu, konteyner içerisindeki tüm yükün aynı satıcıya ait olduğu ve emtiaların taşınması gereken sıcaklık değerinin 0 oerece olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Konişmentoya dercedilen “Shipper's load, stow and weight ” klozu gereğince; yükleyici “...” dava konusu ısı kontrollü reefer konteynerin taşınmak üzere taşıyana teslim edilmeden önce, könteynerin yüklemeye uygun bir şekilde önceden soğutulmasını, malların konteynere uygun bir şekilde istiflenmesini ve termostatik kontrollerin yapılması hususlarını üstlenmektedir. Fiili taşıyan ... ... ise, reefer konteynerler güvertede prize takılıyken soğutma sistemlerine elektrik getireceği hususunu ve konşimentoda tanımlanan muayyen sıcaklık aralık limitinde termostatik kontrolleri yapacağı hususunu üstlenmekte ancak konteyner içerisindeki herhangi bir aparatın arızasından ve/veya soğukluk kontrolü işlemini durdurmasından kaynaklanan mallarda oluşan hasar veya kayıplardan sorumlu tutulamayacaktır. Konşimentoya göre konteynerin 07/03/2019 tarihinde gemiye yüklemesinin yapıldığı ve termostat kaydedici çıktılarına göre, deniz nakliyesi sırasında ... no.lu konteynerdeki sıcaklığın seyir boyunca 4 derecede olduğu, 4. ve 7. Gün aralığında 5 derecede olduğu anlık yükselmelerle 7 dereceye kadar yükselip düştüğü, sonraki süreçte sevkiyat sonuna kadar sıcaklığın 3 ile 2,5 derece arasında olduğu ve ... no.lu konteynerdaki sıcaklığın 6 gün 5 derecede, 6. günden sonra sevkiyat sonuna kadar iç sıcaklığın 4 derecede seyrettiği bilirkişilerce açıklanmıştır. Buna göre denizyolu nakliyesi sırasında olması gereken 0 derece sıcaklığın nakliyenin hiçbir aşamasında söz konusu reefer konteynerler tarafından düzenli olarak sağlanamadığı kabul edilmiştir. Dosya kapsamında rapor düzenleyen gıda mühendisi bilirkişi konteynerlerin thermoking soğutucunun konteyner içindeki ısıyı 0 dereceye getiremeyerek ortalama 4 derecede seyretmesi sebebiyle istenilen taşıma sıcaklığının, yüklerin konteyner içerisine yüklenilmesinden boşaltma anına kadar sağlanamaması sebebiyle dava konusu hasarın oluştuğunu belirtmiş olup, mahkemece bu husus benimsenmiştir.
Dosya muhteviyatından emtia teslim tarihinin 20/04/2019 olduğu ve aynı gün konteynerlerin açılması ile emtiadaki hasarın fark edildiği belirtilmektedir. Ancak TTK 1185 maddesi gereği belirtilen süreler içerisinde usülüne uygun olarak yazılı yapılan bir ihtarın yapıldığına ilişkin dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmamaktadır. Dolayısıyla TTK 1185/ 1 de belirtilen süreler içerisinde zamanında hasar ihbarında bulunulmaması nedeni ile eşyanın -aksinin Ispatı mümkün olmak kaydıyla konşimento çerçevesinde alındığı gibi teslim edildiği ve iddia edilen zararın taşıyanın kusurundan kaynaklanmayan bir nedenle ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Ancak bu karinenin aksi ispat edilebilir. Yukarıda açıklandığı üzere, Gıda Mühendisi bilirkişi tarafından yapılan değerlendirme ile hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiği hususu mahkemece kabul edilmiştir. Ancak bu durumda tespit edilmesi gereken husus konteynerlerin kim tarafından sağlandığı hususudur. Bu kapsamda mahkemece davacı vekilinden konteynerlerin kim tarafından temin edildiği hususunda açıklama istenmiş olup; davacı vekili tarafından ara karar doğrultusunda dosyaya sunulan beyan ve e-posta yazışmalarından 1 numaralı davalının konteyner temin etmek dahil olmak üzere tüm süreci organize ettiği anlaşılmıştır. Buna göre davaya konu olan hasar nedeni ile, konteynerleri temin ettiği kabul edilen ... ... Ltd. Şti. 'nin hasar nedeni ile sorumlu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Konteyner bilgileri incelendiğinde ise, ... numaralı konteynerin 2 numaralı davalı ... ... firmasına ait olduğu kabul edilmiştir. Ancak ... numaralı konteynerin 2 numaralı davalıya ait olduğuna dair davacı vekilince dosyaya somut bir beyan yahut delil sunulamadığından, bu konteyner muhteviyatı emtia bakımından 2 numaralı davalı ... ... nin sorumlu tutulamayacağı ancak ... numaralı konteyner muhteviyatı emtia bakımından sorumluluğunun bulunduğu kanaatine varılmıştır.
Bu kapsamda konteyner içerisinde bulunan emtiaların miktarı bakımından mahkemece yapılan ayrıştırma neticesinde; ... numaralı konteyner muhteviyatı emtia hasarının 6.971,94 GBP olduğu; ... numaralı konteyner muhteviyatı emtia hasarının6.075,25 GBP olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafça dava dışı sigortalıya yapılan ödeme 10/10/2019 tarihli ödeme belgesine göre, 90.367,00 TL olup TL cinsinden ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre ödeme tarihli kur bilgileri dosya arasına alınmış olup, davacı yanca bu bilgilere göre hesap yapılmadığı, davacı vekilince Merkez Bankası kurundan daha düşük olacak şekilde, , (90.367,00 TL/ 13.046 GBP) 6,926 TL kur üzerinden hesap yapılarak ödemenin gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin dava dilekçesindeki talebi her ne kadar 13.046,80 GBP ise de, davacı tarafından sigortalıya ödemenin TL cinsinden yapılmış olması nedeni ile, yukarıda açıklandığı üzere ödeme tarihindeki, davacı tarafça uygulanan kur miktarı üzerinden yapılan hesaplama neticesinde bulunan 90.367,00 TL toplam hasar miktarı üzerinden davalılar sorumluluğu oranında aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir. Davalılardan ... ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi bakımından, davacı tarafça yapılan tam hasar ödemesi dikkate alınarak tamamından sorumlu olduğu kanaatine varılmış olduğundan, dava tarihi itibarı ile esas alınan kur karşılığı hesap edilen harç miktarı bakımından oluşan fark oranında davalı ... ... lehine yargılama gideri ve vekalet ücreti hesap edilmemiştir. Zira, bu davalı bakımından, açıklandığı üzere, tüm hasar miktarından sorumlu olduğu kabul edilerek tam kabul kararı yapılan TL ödeme tutarında verilmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalılardan ... ... Ticaret Limited Şirketi hakkındaki davanın KABULÜ ile 90.367,00 TL'nin ödeme tarihi olan 10.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
2-Davalılardan ... ... Sa Adına İzafeten ... ... Anonim Şirketi Hakkındaki davanın KISMEN KABULÜ ile 42.081,43 TL'nin ödeme tarihi olan 10.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
2-Karar harcı olan 6.172,96.TL'den peşin alınan 1.733,59.TL'nin mahsubu ile bakiye 4.439,37.TL harcın (2.686,46.TL'si davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilen tahsili olmak üzere) davalı ... ... Lojistik Dış Ticaret Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 1.733,59TL harcın (807,15.TL'si davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilen tahsili olmak üzere) davalı ... ... Ticaret Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 5.769,89.TL'nin ( 1.784,39.TL ilk alınan, 235,50TL posta gideri ve 3.750,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere) (2.686,46.TL'si davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilen tahsili olmak üzere) davalı ... ... Ticaret Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden alınıp davacıya ÖDENMESİNE,
5-Davacı için takdir edilen 12.534,87.TL vekalet ücretinin (5.837,14.TL'si davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilen tahsili olmak üzere) davalı ... ... Lojistik Dış Ticaret Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
7-Davalı ... ... Sa Adına İzafeten ... ... Anonim Şirketi vekili için takdir edilen 7.077,12.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp işbu davalıya VERİLMESİNE,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin, (614,59.TL'si davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilen tahsili olmak üzere) davalı ... ... Limited Şirketi yönünden davanın kabulüne, davalı ... ... Sa Adına İzafeten ... ... Deniz Acenteliği Anonim Şirketi yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiğinden, davalı ... Ticaret Limited Şirketinden alınarak hazineye gelir KAYDINA,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair,Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/04/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır