T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2019/425 Esas
KARAR NO:2022/593
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:25/12/2019
KARAR TARİHİ:18/10/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin ... numaralı Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi ile sigortalısı olan ... A.Ş.'ye ait Fore Kazık Makinesinin ... Gemisi ile denizyoluyla Suudi Arabistan'dan Irak'a nakliyesinin davalı ... ... A.Ş. tarafından gerçekleştirildiğini nakliye anında emtiaların hasar gördüğünü, davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalısının 34.969,41 USD zararının ödendiğini ve davalı taşıyıcıdan talep edildiği ancak ödenmediğini arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını davalı ... ... A.Ş.'ye Suudi Arabistan'dan Irak'a Nakliye işlemini organize edip, gerçekleştiren Freight Forwarder (Taşıyan) sıfatıyla tüzel kişilik olarak dava açıldığını, Suudi Arabistan'dan Irak'a emtiaların nakliyesi anında hasara uğradığının tespit edildiğini hasar raporu düzenlendiğini ve ekspertiz yapıldığını taşıma işlemini gerçekleştiren davalı ... ... A.Ş. firmasının hasardan sorumlu olduğunu ve zararın tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazı ile durdurulduğu açıklanarak ... İcra Dairesinin 2018/... E dosyasıyla 34.069,41 USD hasar tutarı (asıl alacak) ile ödeme tarihi 06.03.2018 itibariyle 2.453,00 USD işlenmiş faizin toplamı 36.522,41 USD tazminatın tahsili için 20.12.2018 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, CMR Konvansiyonuna göre davanın zamanaşımına uğradığı, davacının ... numaralı sigorta poliçesinin ... A.Ş. adına düzenlendiği halde poliçenin lehdarı olmayan ... ... Ltd şirketine ödeme yapıldığını, mutabakatname ve tazminat makbuzunun bu şirketten alındığı; dosyada temlikname bulunmadığı dikkate alındığında davacının sigorta poliçesine istinaden halefıyet ve rücu hakkının olmadığı, davalının taşıyıcı sıfatına, hasardan sorumlu olduğuna ilişkin navlun faturasının, taşıma sözleşmesinin veya herhangi bir belgenin sunulmadığı; teslim belgesindeki ... Ambleminden, taşıma ve teslimin ... Ltd. Şti tarafından yapıldığının anlaşıldığı, taşımanın hangi aşamasında hasarın meydana geldiğinin belirsiz olduğu; icra inkar tazminatı talep edilemeyeceği açıklanarak davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizin 07/12/2020 tarihli celsesinin 9 nolu ara kararı uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi kaptan ... , Taşıma uzmanı ... , makine mühendisi ... 'dan aldırılan raporda özetle; Taşıma anında hasar gören ... marka tipi, 2007 model, 3.690 km kullanılmış ...Hidrolik Delgi Makinesinin toplam onarım bedelinin 30.287,83 USD olduğu ve davacı tarafından 06.03.2018 tarihinde sigortalısına ödendiği, onarım bedeli 30.287,83 USD ile ödenme tarihi 06.03.2018 ve takip tarihi 20.12.2018 arasındaki süreye denk 1.932,61 USD işlenmiş faiz toplamının 32.220,44 USD olduğu, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmasına mukabil, davalının pasif husumet ehliyetinden bahsedilemeyeceği hasar ihbarının süresine yapılmadığı ve keza davalının da davaya konu zarar sebebiyle sorumlu tutulmasını gerektir bir bilgi ve belgenin dosyadan tespit edilemediği belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora beyan ve itirazları doğrultusunda Davalı tarafın ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle dava konusu taşıma nedeniyle davalının dava dışı sigortalı şirketten navlun bedelini tahsil edip etmediğinin tespiti ile davacı tarafın itirazları tek tek değerlendirilmek suretiyle dosyanın aynı bilirkişi heyetine tevdiine, heyetten makine mühendisi bilirkişinin çıkartılarak yerine mali müşavir ... un eklenmesine karar verilmiş olup, alınan ek raporda özetle; Davalının şirket merkezinde yapılan inceleme sırasında davaya konu taşımalar için tanzim edilen faturalar talep edilmiş olmasına rağmen, ilgili yıllara ait faturalar dahil tüm belgelerin arşivde olduğu belirtildiğinden davaya konu taşımalar nedeniyle tanzim edilen faturalar üzerinde inceleme yapılamadığı, davaya konu taşımanın 19,10,2017 tarihinde başladığı ve 05.01.2018 tarihinde bittiği göz önüne alındığında, davaya konu taşıma için davalı tarafından davacı adına tanzim edilen deniz ve kara navlun faturalarının, davalının kayıtlarında yer alan faturalar olabileceği ilgili hesapların hareketleri incelendiğinde, davalı tarafından tanzim edilen navlun faturalarının bedellerinin, dava dışı ... tarafından fatura bazında ödendiği ve davalının kendi kayıtlarına göre tüm navlun fatura bedellerinin dava dışı ...'dan tahsfl edildiği ve herhangi bir alacağının bulunmadığı, heyete eklenen muhasip bilirkişi tarafından yapılan tespit ve değerlendirmelerinin mahkemenin takdirinde olarak, davalı tarafından davaya konu taşımalar için tanzim edilmiş navlun faturaları seklinde kabul edilmesi halinde/şartıyla, kök raporumuzda varmış olduğumuz tespitten farklı olarak, davalı tarafın taşıyan ve buna bağlı olarak pasif husumet ehliyetini haiz olduğunun söylenebileceği, hasar ihbarının TTK m. 1184 veya 1195 manasında yapılmış olduğundan bahsedilemeyeceği ve buna bağlı olarak TTK m. 1185/4 gereğince taşıyan lehine doğan karinenin aksi ispat edilmedikçe yükün zıya veya hasarından taşıyanın sorumlu tutulamayacağını belirtmişlerdir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tazmini istemine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı ... A.Ş. tarafından, Irak'daki şantiyelerinde kullanılmak üzere ... LTD. isimli firmadan 11.10.2017 tarih ve ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi ile ... model ... Makinesi kiralandığı, yükün nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, Irak ta bulunan şantiyeye varışına müteakip yapılan kontrollerde makinenin hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı ... Limited'e ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Dava konusu taşıma ... sayılı konişmento tahtında ... Limanından ... Limanına yapılmış olup, konişmentoya göre gönderenin/yükletenin ... Ltd., gönderilenin/alıcının ... Limited Iraq , ihbar ilgilisinin Adına düzenlendiği görülmüştür.
Davalı vekili dava davalının dava konusu taşımanın hangi aşamasında hangi yükümlülükler altına girdiğine dair delil sunulmadığını belirterek pasif husumet itirazında bulunmuş, bilirkişi raporunda da davalı tarafça düzenlenmiş navlun faturası sunulmadığı, konişmentonun davalı tarafından düzenlenmediği belirtilerek davalının pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı yönünde kanaat bildirilmiştir. Davacı vekili davalının dava konusu taşımayı organize ettiğini, navlun faturasını temin edilemediğini, davalının ticari defterleri incelendiğinde davalının navlun bedelini tahsil ettiğinin tespit edileceğini ileri sürmüştür. Davalının ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde sunulan bilirkişi raporunda davalının şirket merkezinde yapılan inceleme sırasında davaya konu taşımalar için tanzim edilen faturalar talep edilmiş olmasına rağmen, ilgili yıllara ait faturalar dahil tüm belgelerin arşivde olduğu belirtildiğinden davaya konu taşımalar nedeniyle tanzim edilen faturalar üzerinde inceleme yapılamadığı, davaya konu taşımanın 19.10.2017 tarihinde başladığı ve 05.01.2018 tarihinde bittiği göz önüne alındığında, davaya konu taşıma için düzenlenen faturaların davalı tarafından davacı adına tanzim edilen 19/10/2017 ve 9/11/2017 tarihli faturalar olabileceği, davalı tarafından tanzim edilen navlun fatura bedellerinin ... tarafından fatura bazında ödendiği belirtilmiştir. Davalı tarafça navlun bedeli tahsil edilmiş olduğu anlaşıldığından bu bedellerin dava konusu taşımaya ilişkin olmadığının ispat yükü davalı tarafta olup Mahkememizin 30/06/2022 tarihli celsesinde davalı tarafa navlun faturalarını sunmak üzere süre verilmiş ise de yapılan ihtarata rağmen faturaların sunularak ödenen bedellerin başka taşımalara ait olduğunun ortaya konulamadığı, ayrıca davaya konu sevkiyat bildirisinde davalının sevkiyat acentesi olarak belirtildiği anlaşıldığından davalının dava konusu taşımayı üstlenerek navlun bedelini tahsil ettiği, buna göre pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ve davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenmiş bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi incelenmesinden, davacının dava konusu yükü, dava konusu taşıması bakımından nakliye rizikolarına karşı sigorta himayesi altına aldığı ve sigortalı (sigorta ettiren) olarak dava dışı ... ... A.Ş.'nin gösterildiği, davaya konu zararın sigorta sözleşmesi ile öngörülen bir riziko sonucu meydana geldiği anlaşılmaktadır. Davacı sigortacının sigorta tazminatını dava dışı sigortalısına değil ... Limited'e ödediği görülmekte ise de adı geçen şirketin gönderilen olduğu, sigortalanan yük üzerindeki menfaatin de işbu şirkete ait olacağı, bilirkişi raporunda da dava konusu yüke yönelik sigorta sözleşmesinin başkası lehine sigorta niteliği arz ettiğinin ve buna bağlı olarak ödemenin de hak sahibine yapıldığının belirtildiği, dosyaya ... Limited tarafından düzenlenen ibranamenin sunulmuş olduğu görülmekle poliçe kapsamında meydana gelen zararı tazmin eden davacı sigortacının TTK m. 1472 ve TBK m. 183 uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda hasarın 05/01/2018 tarihinde meydana geldiği, icra takibinin 20/12/2018 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı görülmüştür.
Taşımaya konu makinenin 19.10.2017 tarihinde Cidde / Suudi Arabistan limanında düzenlenen ... numaralı konşimento ile ... adlı gemiye yüklenerek aynı gün ... Limanı'na sevk edildiği, buradan da 05.01.2018 tarihinde ... plakalı low-bed'e yüklenerek sigortalının Nasiriyah/Irak adresindeki şantiyesine sevk edildiği, hasarın makinenin şantiyeye teslimi sırasında fark edildiği anlaşılmaktadır. Ekspertiz raporunda konşimento belgeleri üzerine şerh düşülmediği görüldüğünden söz konusu hasarın Umm-Qasr Limanı ile Şantiye sahası arasındaki dahili nakliye sırasındaki aktarmalar sırasında makinenin düşürülmesi/devrilmesi sonucu gerçekleşmiş olabileceği, bilirkişi raporunda da dosyada mevcut " ... " yani "TIR Boşaltma ve Teslim Alma Protokolü"nde; "Kazalı araç olup arka bomda hasar oluşmuştur. ... yetkilileri hasar raporu tutacaktır." şeklinde bir kayıt yazılmış olduğu; aracın -... plakalı olduğu ve işbu belgenin boşaltma ekibinden ... tarafından imzalandığı, bu belgeden sigortalı makinenin taşındığı -... plakalı TIR'ın Umm Qasr limanından ...'nın Nasiriyah'da bulunan şantiye sahasına kara yoluyla yapılan taşıma sırasında kaza yapmış olduğu ve makinenin de bu kazada hasarlanmış olduğu belirtilmiştir. Davaya konu navlun faturaları sunulmadığından bu faturalarda kara taşımasın ilişkin bir kayıt bulunup bulunmadığı tespit edilememekle birlikte dosyaya sunulan sevkiyat bildirisinde sevkiyat acentesi olarak davalı, bölgenin "Nasiriyah" olarak belirtildiği, ekspertiz raporunda da kara taşımasının yapıldığı kamyonun davalı tarafından görevlendirildiğinin belirtildiği görülmekle davalının kara taşımasını da üstlendiği kanaatine varılmıştır. Dosyaya sunulan "TIR Boşaltma ve Teslim Alma Protokolü"nde; "Kazalı araç olup arka bomda hasar oluşmuştur. ... yetkilileri hasar raporu tutacaktır." şeklinde bir kayıt yazılmış olduğu, 06/01/2018 tarihli belgede de hasarın kayıt altına alınarak belgelerin araç sürücüsü S. Yıldırım tarafından imzalanmış olduğu görülmüştür. TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Davalı tarafın kara taşımasını üstlenmesi ve hasar tutanağının araç sürücüsü tarafından imzalanması karşısında ayrıca bir hasar ihbarına gerek bulunmayıp davalı taşıyanın hasarın sorumluluk alanında meydana gelmediğini ispatlaması gerekmektedir. Ekspertiz raporu, Inchape tarafından tarafından düzenlenen ekspertiz raporu, hasar tutanakları birlikte değerlendirildiğinde hasarın kara taşıması sırasında meydana geldiği, yukarıda açıklanan nedenlerle akdi taşıyan konumundaki davalının yük hasarından sorumluluğun bulunduğu, bilirkişi raporunda hasar miktarının 30.287,33 USD olarak belirtildiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
... İcra Müdürlüğü'nün 2018/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın KISMEN İPTALİ ile takibin 30.287,33 USD asıl alacak ve 1.932,61 USD işlemiş üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranın üzerinden faiz uygulanmasına,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Yasal koşullar oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Karar harcı olan 38.539,15 TL'den peşin alınan 2.738,03 TL'nin mahsubu ile bakiye 35.801,12 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacının peşin olarak yatırdığı 2.738,03 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı yargı gider toplamı olan 5.214,30 TL'nin ( 44,40 TL başvurma harcı, 169,9 TL posta gideri ve 5.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 4.323,69 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı yargı gider toplamı olan 19,00 TL'nin posta giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 3,24 TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı için takdir edilen 80.059,83 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
8-Davalı vekili için takdir edilen 18.421,69 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/10/2022
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır