T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2020/180
KARAR NO:2022/91
DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:02/03/2016
KARAR TARİHİ:03/03/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ...'nin ... Limanında tamir ve bakımı için Kredi Sözleşmesi akdedilmiş ve 120.000,00 USD kredi sağlanacağı hususunda anlaşıldığını, ... ve ... ... tarafından sözleşme uyarınca ön ödeme 40.000,00 USD ödemesi yapılmış fakat sözleşmenin 5.maddesi uyarınca belirlenen hiçbir ödemenin yapılmadığını, müvekkil şirket tarafından geminin eksikliklerniin ve tamirinin tamamlanarak hareket edebilmesi için Hat San Limanıa tüm ödemelerin yapıldığını, geminin sefere hazır hale gelmesi kararlaştırılan tarih olan 18/12/2015 tarihinde geminin üm eksiklikleri tamamlandığını ve sefere hazır hale getirildiğini, sözleşme maddesi uyarınca ödemeler yapılmadan geminin ... limanından ayrıldığını, davalı şirketin ödenmesi gereken bakiye kredi borcu olan 80.000,00 USD müvekkil şirkete ödenmediğini, 01/02/2016 tarihinde geminin ...Limanına geleceği bilgisinin alındığını ve ... Mahkemesinden ihtiyati haciz kararı alınarak geminin seferden men edildiğini, ödemenin muaccel olduğu tarihten sonra davalı tarafından 45.900 USD ödeme yapıldığını ancak müvekkili şirkete ödenmesi gereken 34.100 USD ödeme borç muaccel olmasına rağmen ödenmediğini, davanın geminin son acentesine karşı ikame edildiğini belirterek TTK m 1352/1-p uyarınca deniz alacağı hakkı vermekle birlikte Kredi Sözleşmesinden kaynaklanan ve müvekkil şirkete ödenmesi gereken 34.100,00 Amerikan Dolarının işleyecek faizleri ile birlikte aynen veya fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden TL olarak tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin Amerika'da mukim bir şirket olduğunu, yabancılık teminatından muaf olunacağına dair bir ikili sözleşme bulunmadığını, dava değerinin %20'sinden az olmamak koşulu ile yabancılık teminatının dosyaya depo etmesine karar verilmesini, müvekkil şirket adına acenteye yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, müvekkilinin yurt dışı adresine tebligat yapılması gerektiğini, davanın ... ... ve Tic Ltd Şti 'ye ihbarının gerektiğini, davacı şirketin müvekkili şirketin zor durumda olmasından kötüniyetle faydalanarak ... ve ...'e ödediğini iddia ettiği meblağın çok üstünde bir meblağın kendisine ödenmesini talep ettiğini, davacı şirketin müvekkilimiz şirket yedinde hak ve alacağının bulunmadığını, davacı şirket ile sudoservisin kardeş şirketler olduğunu, davacının tüzel kişiliği havi bir tacir olduu ve dava dışı üçüncü kişilere yapılan ödemelerin meblağı da göz önüne alınarak ödemelerin yazılı delille ispatının şart olduğunu, davacı tarafça gemi adına ödeme yapıldığı hususunun ispat edilemediğini, ikame edilen davanın ihtiyati haczi tamamlanan merasim niteliğine haiz olmadığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, davanın ihbarına, davanın ihtiyati haciz tamamlayan merasim niteliğinde olmadığının kabulüne, yabancılık teminatının dosyaya depo edilmesini talep etmiştir
Dava; taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacının bakiye alacağının tahsili talepli alacak davası olup; uyuşmazlığın, davacının MÖHUK uyarınca yabancılık teminatı yakırması gerekip gerekmediği, taraflar arasındaki sözleşmenin mahiyeti, sözleşmede belirtilen tutarın üst sınır olarak kayıt edilip edilmediği, davalının zor durumundan faydalanmak suretiyle verilen hizmetin üzerinde borçlandırma yapılıp yapılmadığı ve bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkemece, ... yazılan müzekkerede davacı şirketin eyaleti bildirilmediğinden, davacı şirketin mukim olduğu Delaware Eyaleti/ABD ile Türkiye arasında yargılama harç ve giderleri kapsamında mütekabiliyet bulunup bulunmadığı hususunda müzekkere yazılmasına karar verilmiş olup, gelen yazı cevabına göre; 16/07/2021 tarihli arar karar ile takdiren davacının MÖHUK 48 maddesi uyarınca yabancılık teminatı yatırmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
10/09/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... isimli geminin bakım ve onarımı için davacının, davalı adına yaptığı ödemelerin toplam tutarının 83.809,50 USD olduğunu, davalının davacıya yaptığı ödemelerin toplamının ise 85.900,00 USD olmakla, davacının davalıdan, onun adına yaptığı ödemeler nedeniyle bakiye alacağının bulunmadığını beyan etmiştir.
Mahkememizin 2016/126 Esas 2019/219 Karar 07/05/2019 tarihli kararı ile mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar verilmiş ve dosya İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzisi yapılmış , 2019/269 esas 2019/18 karar 26/09/2019 tarihli karar ile davanın karşı görevsizliğine karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 08/06/2020 tarih 2019/2763 esas 2020/1219 karar sayılı ilamı ile mahkememiz yargı yeri olarak belirlenmiş olmakla, davanın mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 08/06/2020 tarih 2019/2763 esas 2020/1219 karar sayılı ilamında; Taraflar arasında davalılara ait geminin bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere 18/12/2015 tarihinde kredi sözleşmesi düzenlendiğini, ve davacı tarafın talebinin bu kredi sözleşmesine dayandığını, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 6102 sayılı TTK'nın 1352/1 maddesi uyarınca gemi için alınan kredi kapsamında olup, deniz alacağına ilişkin olduğunu ve Denizcilik Mahkemesi'nin görev alanına girdiğinden 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22.maddeleri gereğince İstanbul 17.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Dosyaya sunulan ve uyuşmazlığa konu olan 18/12/2015 tarihli Kredi Sözleşmesi ve Zorunlu Borç Makbuzu başlıklı sözleşme incelendiğinde; borçlular, davalı gemi maliki..., davalı gemi işleteni ... ve dava dışı kaptan Karpenko Svyatoslav olarak, alacaklı/kredi veren ise davacı ... ... ... olarak kayıt edildiği anlaşılmıştır. Kredi miktarı 83.936,28 USD olarak belirlenmiş; bu tutarın kredi olarak, krediyi veren tarafından tersaneye 18-19/12/2015 tarihinde geminin Türkiye'den ayrılması için ödeneceği belirtilmiştir. Gemi'nin ve gemi maliklerinin toplam borcu;
- Tamir için ... Tersanesinde kaydedilen borç: inv. NT-2292 120.000,00 USD
- Yalovaliman masrafları için kaydedilen borç: inv. NA-... 3,936,28 USD olmak üzere 18/12/2015 tarihi itibariyle 123.936,28 USD olarak hesaplanmıştır.
Sözleşme'nin 6. Maddesinde, Kredi Veren'in, “... Tersanesi”ne ve acente “...-İstanbul'a toplam 121.000,00 USD ödeme yapacağı” yazılmıştır. Ancak Davacı'nın huzurdaki davasını toplam 120.000,00 USD tutarında kredi sağladığı yönündeki beyanı ile açtığı ve kendisine ödenmediğini iddia ettiği bakiye 34.100 USD alacağını talep ettiği anlaşılmaktadır.
Taraf beyanlarından, davacı ile davalılardan gemi işleteni ... ... arasında akdedilen
kredi sözleşmesinin konusunun, ... gemisinin ... tersanesi tarafından yapılacak tamiri, bakımı ve ... tarafından yapılacak liman masraflarının gemi ilgilileri adına davacı şirketçe karşılanması olduğu; geminin bakım onarım nedeninin ise, ...k'te daha önce liman devleti kontrolleri sırasında tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ihtiyacından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Ancak dosyada, liman devleti kontrolünde tespit edilen eksikliklerinin neler olduğunu anlamaya yarayacak, sözü edilen rapor sunulmamıştır. Ancak davalı yanca bu durumun aksi savunulmamıştır.
Mahkemece, dava dışı ... ve Tic. AŞ ye yazılan müzekkereye verilen cevapta, gemiye 04/12/2015 - 18-12/2015 tarihleri arasında 15 gün rıhtım hizmeti verildiği, bu kapsamda genel servisler (yangıncı, yangın hattı, elektrik, çöp alımı, kreyn hizmetleri) ve ambar içleri ile balast tanklarında 18.560 kg sac yenileme işi ile ambarında bir miktar teçhiz işlerinin yapıldığı, detaylı iş listesinin de bulunduğu imzalı hesap kesiminin ve ayrıca yapılan işlere ilişkin düzenlenen 24/12/2015 tarihli ... seri nolu fatura sureti ile yapılan ödemeye ilişkin banka dekontunun da ibraz edildiği anlaşılmıştır. Tersane'nin 85.000,00 USD alacağını, 24/12/2015 tarihli ve ... Nolu Faturası ile dava dışı ..., unvanlı dava dışı bir firmaya fatura etmiş olduğu görülmektedir. Keza, bu firma tarafından da ... Bankası A.Ş. aracılığıyla 18/12/2015 tarihinde bu miktarda ödemenin ...'a yapılmış olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, davacının dosyaya ibraz ettiği, ... Tersanesi tarafından davacı ...'a hitaben 18/12/2015 tarihinde düzenlenmiş “ÖDEME MAKBUZU VE GEMİNİN SERBEST BIRAKILMASI” başlıklı yazıda, ... IMO numaralı ... isimli geminin Liman Devleti Kontrol Yetkilileri tarafından 03/12/2015 tarihinde Gemlik'de alıkonulduktan sonra 04/12/2015 tarihinde tersanelerine geldiği, denetimlerde tespit edilen eksiklikler ışığında tamir işlerinin tamamlandığı, 18/12/2015 tarihinde Liman Devleti Kontrol Yetkilileri tarafından tamir işlemlerinin yerine getirildiğinin onaylandığı; geminin tamir masraflarının tamamının gemi maliki ve onun adına, geminin gecikmesini engellemek için gemi malikine finansman sağlamayı kabul eden temsilcisi ... ... tarafından ödendiği belirtilmiştir. Buna göre dava dışı tersaneye yapılan 85.000 USD ödemenin davacı adına yapıldığı mahkemece kabul olunmuştur. Zira bu durumun aksi davalı yanca da ileri sürümemiştir. Gelen yazı cevabı ile dosya kapsamı itibarı ile teknik bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda, tersanenin İş Listesi içinde fiyatlandırılmış olan “Gemi Sahibinin Talep Ettiği Diğer İşler: 5.265,00 USD” açıklamalı fatura kaleminin, huzurdaki davaya konu olan geminin zorunlu onarım işlerinin dışında yapılmış başka birtakım işler olduğu ve dava konusu zorunlu işlerle ilgisinin kanıtlanması gerektiği , bu bakımdan bu tutarın, tersane faturası içinden tenzil edilmesi gerekeceği ve bu tenzil yapıldığında 85.000,00 USD - 5.265,00 USD - 79.735,00 USD, zorunlu işler karşılığında tersaneye ödenmesi gereken tutar olarak hesaplandığı belirtilmiştir. Bu bedel bakımından davacının sözleşme giriği alacak hakkının bulunduğu mahkemece kabul olunmuştur.
Davaya ve sözleşmeye konu olan bir diğer alacak kalemi ise dava dışı ... firması tarafından ... isimli gemiye verilecek hizmet bedellerinin karşılanmasına ilişkindir. Mahkemece, davadışı ... ve Tic. Ltd. Şti'ye müzekkere yazılarak, ... isimli gemiye verilen hizmete ilişkin yapılan işleri gösterir belgeler, düzenlenen faturalar ve faturaların tahsiline ilişkin ödeme belgelerinin gönderilmesi istenmiştir. ... tarafından Mahkemeye verilen 28/12/2020 tarihli cevap dilekçesinde, müvekkilinin ... isimli gemiye ... Tersanesi'nde gerçekleşen bakım onarım hizmeti sırasında acentelik hizmeti verdiği, bu hizmet karşılığında toplam 5.557,35 USD tutarında fatura tanzim ettiği; bu meblağın Davalı tarafından ödenmemesi sebebiyle İstanbul 17. ATM nezdinde ... sayılı dosyanın ikame edildiği, davanın kabul edildiği ve 20/01/2020 tarihinde gerekçeli kararın yazıldığı belirtilmiş ve adı geçen tüm bu belgeler yazı ekinde dosyaya sunulmuştur.
... tarafından 25/12/2015 tarihinde düzenlenen NA-... nolu “...” başlıklı belgede, ... gemisine ... Tersanesi'nde onarımı için verilen acentelik hizmetlerinin dökümü gösterilmiş ve acente ... tarafından yapıldığı belirtilen harcamalar açıklanmıştır. Davacı Vekilinin dilekçesinde toplam 5.557,35 USD acente hizmet alacağı olarak belirttiği rakamın içinde, gemiye 21/08/2015-30/08/2015 tarihleri arasında Türk Boğazları Acentesi olarak verilen hizmet bedelinin bakiyesinin de bulunduğu görülmektedir. Ancak bilirkişi tarafından bu bedel, geminin Yalova'ya onarım için geldiği tarihten önceki bir tarihe ait olduğundan, dava konusu alacak talebinin içinde yer alamayacağı belirtilmiştir. Geminin onarım için zorunlu olarak Yalava'da bulunması nedeniyle Acente tarafından yapıldığı belirtilen hizmet bedeli ise bilirkişi tarafından 4.074,50 USD olarak hesap edilmiş olup, bu harcamaların, zorunlu, mutad ve bilinen acentelik hizmetleri olduğu ve tutarlarının makul ve kadri maruf bulunduğu tespit ve kanaatine varılmıştır. Buna göre hizmetin davalıya verildiği gözetildiğinde, bu alacak kalemi bakımından da davacının talep hakkı bulunduğu kabul olunmuştur.
Bu durumda Davacının, Davalı adına yaptığı ödeme tutarı; ... Tersanesine ödediği 79.735,00 USD ile acentelik hizmetleri bedeli olan 4.074,50 USD'nin toplamı olan 83.809,50 USD olarak tespit olunmuştur. Taraflar arasında çekişmesiz olduğu üzere, Davalının, Davacıya yaptığı ödemelerin toplamı 85.900,00 USD olmakla, Davacının Davalıdan, onun adına yaptığı ödemeler nedeniyle bakiye alacağının bulunmadığı anlaşılmaktaysa da, davalının imzasını içerir davaya konu sözleşmede geminin ve gemi maliklerinin toplam borcu 120.000 USD olarak kayıt edilmiş, taraflarca imza altına alınan ödeme planında ise ödenecek toplam tutarın 120.000 USD olduğu kayıt edilmiştir. Davalı yanca her ne kadar cevap dilekçesi ile, yapılacak onarım ve bakım bedeli belirli olmadığından bu bedelin üst sınır olarak kararlaştırıldığı savunulmuşsa da, sözleşme tarihi olan 18-12/2015 tarihinin aynı zamanda geminin tersane işlerinin biterek Liman Devleti Kontrol Yetkilileri tarafından tamir işlemlerinin yerine getirildiğinin onaylandığı ve geminin tersaneden çıkış yaptığı tarihtir. Buna göre, bu tarihte bakım onarım masraflarının davalı bakımından belirsiz olduğu savunması mahkemece yerinde görülmemiştir. Tüm işlemlerin bittiği tarihte akdedildiği anlaşılan ve davalının da bizzat imzası bulunan ve inkar edilmeyen sözleşme ile, davacı yanca sağlanan finansman ve ödemeler karşılığı 120.000USD olarak ödeneceği davalının bilgisi ve onayı dahilindedir. Basiretli tacir olan davalının sözleşmedeki imzasına karşılık, bakiye 34.100 USD nin ödenmemesi konusundaki savunmaları mahkemece yerinde görülmemiştir. Davaya konu olan sözleşme kredi sözleşmesinin asli unsurlarını barındırmamakla birlikte, hukukumuzdaki sözleşme serbestisi kapsamında düzenlenmiş her iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir ve davacı tarafça sözleşme konusu edimlerin yerine getirildiği dosya kapsamında sabittir. Davalının zor durumda kalmakla imza ettiği savunması diğer bir deyişle gabin savunması da mahkemece yerinde görülmemiştir. Zira, TBK 28 maddesi gereğince gabin iddiasının zor durum halinin ortadan kalktığı tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde ileri sürülmesi gerekmektedir. Davaya konu ... isimli gemi bizzat sözleşme tarihinde davalının hakimiyet alanına geçmiş olmasına karşın, davalı tarafça eldeki davaya cevap dilekçelerinde dahi, gabin iddiasını ileri sürmemişlerdir, kaldı ki bir an için ileri sürüldüğü düşünülse dahi, TBK da gabine ilişkin düzenlenen şartlar davaya konu olayda mevcut olmadığı gibi davalı yanca zor durumda olma haline dair de dosyaya somut bir delil sunulmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, sözleşmeye konu olan bakiye alacak bakımından davanın kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile 34.100,00 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca işleyecek USD faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Karar harcı olan 6.872,57 TL'den peşin alınan 1.718,15 TL'nin mahsubu ile bakiye 5.154,42 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (1,751,65 TL ilk harç 464,00 TL posta ücreti ve 3,500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 5.715,65 TL'nin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 13.507,82 TL vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
6-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair,Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.03/03/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır