T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2020/288 Esas
KARAR NO: 2023/411
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 17/09/2020
KARAR TARİHİ: 18/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait ...gemisine ilişkin olarak davalı Navigators tarafından 11.10.2011-2012 vadeli ...2 sayılı 14.1.2011 tarihli...sigorta poliçesi düzenlendiğini, bu nedenle davalı şirketin ...gemisinin sorumluluk sigortacısı olduğunu, ...'un 25.1.2012 tarihinde Romanya'da buluna Galabi limanında yükleme yaptıktan sora tahliye limanı olan İskenderun Limanına doğru seyri sırasında demir bölgesinden çıkışı esnasında gemi karaya oturduğu, oturduğu yerden kurtarılarak tekrar yüzdürüldüğü ve akabinde römorkörler vasıtasıyla çekilerek 09.03.2012 tarihiden Tuzla tersanesine getirildiği, 05.05.2012-7.05.2012 tarihleri arasında Diliskelesinde yükün tahliyesinin tamamlandığı ve akabinde tamir için Tuzla'da bir tersaneye çekildiği, bu süreçte müşterek avarya ilan edildiği, ... Ltd Şt. tarafından 29.10.2012 tarihli dispeç raporu düzenlendiği, yük ilgililerinin hangi tutarlar bakımından sorumlu tutulabileceğinin tespit edildiği, Davalı Şirketin bu arada...'den isim değişikliği yaparak ...ünvanını aldığı, ilgili dispeç raporu uyarınca yük ilgilileri tarafından ödenmesi gereken 584.116,05 USD nin 455.000 USD nin ödenmiş olmasına rağmen bakiye kısmın ödenmediği, mezkur poliçe kapsamında ödenmeyen bu bakiyenin Davalı Şirket'in sorumlu olduğu, alacağın tahsili amacıyla İstanbul ...İca Müd.nün... E. Sayılı dosyası ile poliçe tahtındaki 14.000 USD prim borcu ve 10.000 USD muafiyet bedeli mahsup edilerek, Davalı'dan talep edildiği, Davalı Şirket vekilinin devreve girerek takibe itiraz edildiği, takibin durdurulduğu, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığı, itiraz iptali ile poliçe kapsamında Davalı'nın 500.000 USD'ye kadar yüke ilişkin talepler ve ayrıca m/a kapsamından yüke düşen payın tahsil edilemeyen kısmından dolayı Müvekkili Şirkete ödeme yapmakla yükümlü olduğundan 139.646,54 USD üzerinden faiziyle birlikte alacağın 9020 sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin Davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yurt dışında mukim bir şirket olması nedeniyle HMK'nın 6. Maddesine göre Londra Mahkemelerinin yetkili olduğu gibi poliçe kuralı madde 7'deki yetki klozuna göre de Londra Mahkemelerinin yetkili olduğunu, sigorta poliçesinin Bölüm A uyarıca primin ödenmemesi durumunda sigorta sözleşmesinden doğan taleplerin sigortacıya yöneltilemeyeceği, primin ödenmediğinin ve mahsup edildiğini davacı şirket tarafından ikrar edildiğinin, müvekkil şirketin Türkiye'de kurulu herhangi bir şubesi bulunmayıp tebligat yapılan ... Sigorta'nın müvekkili şirketin acentesi olmadığını, bu nedenle tebligatın iade edilmesinin haklı olduğu, dispeç raporunun ...uygulaması hakkında açık olmadığı, raporun kendilerine tebliğ edilmediği, M/A hadisesine, paylaştırma, garame payı, gemi ve yük tarafından ödemesi gereken kısım, donatanın şahsi mesuliyeti ile denize, yola ve yüke elverişlilik haline ilişkin beyanlarını saklı tutuklarını, hasar ihbarının en geç 36 aylık zaman aşımı süresi içerisinde yapılması gerektiğini, ancak bu sürede ihbar yükümlülüğü yerine getirilmediğinden talebin zamanaşımına uğradığını, geminin denize elverişli olup olmadığının öncellikle açıklığa kavuşturulması gerektiğini, davacı'nın iddia ettiği hasar tutarinın haksız ve fahiş olduğunu, icra takibinden önceki faizinin mesnetsiz ve hukuka aykırı olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Dosyaya sunulan 27.10.2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; ... madde 66 ve 11.10.2011-2012 vadeli... sayılı 14.1.2011 tarihli...sigorta poliçesi tahtında yüke ilişkin müşterek avarya katılma payının kulüpten tazmini için gerekli şartların yerine getirilmiş olması gerektiği, buna Göre; 3.a. Yük ilgilisi katılma payı için teminat vermiş olduğundan, bu “teminatın” içeriği ve tahsil edilen miktarın ispatı ve bakiye kısmın teminattan tahsili için hangi tedbirlerin alındığı veya alınmasına rağmen tahsil edilemediğinin açıklığa kavuşturulması gerektiği, 3.b. Davalı Kulübe ihbarın ne zaman yapıldığı, 3.c. İlk primin ve devam eden taksitleri ödenip ödenmediği ve ödenmiş ise ne kadar prim ödemesi yapıldığının dosya içerisindeki mevcut bilgi ve belgelerden anlaşılamadığı, nihai bir sonuca varılabilmesi bu eksikliklerin tamamlanması gerektiği, eksikliklerin tamamlanmasından sonra sunulacak belge ve beyanlara göre yeniden değerlendirme yapılabileceği belirtilmiştir.
28.08.2023 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; ...madde 66 ve 11.10.2011-2012 vadeli ...sayılı 14.1.2011 tarihli P& sigorta poliçesi tahtında yüke ilişkin müşterek avarya katılma payının kulüpten tazmini için gerekli şartların yerine getirilmiş olması gerektiği, buna göre; yük ilgilisi katılma payı için teminat vermiş olduğundan, bu “teminatın” içeriği ve sulh sözleşmesi tahtında tahsil edilen miktarın ve sulh sözleşmesinin ispata muhtaç olduğu, davalı Kulübe ihbarı usulüne uygun yapıldığının ispata muhtaç Olduğu, 3.c Sayın Mahkemenin alacağın varlığı kanaatine varması halinde ilk primin ödenmiş ve sözleşmenin Davalı Şirket tarafından fesh edilmemiş olması nedeni ile riziko tarihinde geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğuna dair görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Dava; Davacıya ait ...gemisinin Galati-İskenderun seyri sırasında karaya oturması olayına ilişkin dispeç raporunda tespit edilip, yük ilgilileri tarafından ödenmediği ileri sürülen zararların geminin...sigortacısından tahsiline yönelik icra takibine itirazın iptali ilişkindir.
Dava konusu olan İstanbul ...İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinden, davacının 105.116,65 USD asıl alacak ile 34.529,89 USD işlemiş faizden oluşan toplam 139.646,54 USD'nin, asıl alacağa takip tarihinden itibaren dolar faizi yürütülmek suretiyle davalı sigorta şirketinden tahsili için 24/01/2018 tarihinde ilamsız icra takibi başlattığı, davalının icra dairesinin yetkisine, borca ve faize itiraz etmesi nedeni ile takibin durdurulduğu, takibe itiraz ile davanın İİK'nın 67.maddesine göre süresinde olduğu anlaşılmıştır.
Davalı icra dairesinin yetkisi ile mahkemenin yetkisine itiraz ettiğinden öncelikle yetki itirazının değerlendirilmesi gerekmektedir. İcra dairesinin yetkisine vaki itiraz davalının Londra'da mukim olduğundan bahisle HMK'nın 6. Maddesine dayanmakta ise de, davalı vekilinin sunduğu vekaletnamede davalı şirket merkezinin Newyork/ Amerika'da bulunduğu anlaşıldığından, bu nedenle yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Mahkemenin yetkisine ilişkin itiraz ise, HMK m.6'daki genel yetki kuralının yanı sıra ile sigorta poliçesindeki yetki klozuna dayandırılmaktadır. HMK'nın 19/2 maddesine göre yetki itirazının dinlenebilmesi cevap süresi içinde ileri sürülmüş olmasına bağlıdir.
Davalı yurt dışında mukim olduğundan dava dilekçesi istinabe yolu ile tebliğ edilmiştir. İstinabe evrakının tercümesinden dava dilekçesinin 10.12.2021 tarihinde davalıya tebliğ edildiği görülmektedir. Davalı vekili 17/01/2022 tarihinde cevap için süre uzatım talebinde bulunduktan sonra 08/02/2022 tarihinde cevap dilekçesi ibraz etmiştir. Cevap süresinin uzatılması talebi HMK m.122'de öngörülen 2 haftalık cevap süresi içinde ileri sürülmelidir.17/01/2022 tarihinde cevap süresi geçmiş olduğundan, süresinde olmayan yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
Dosyaya sunulan delililerden, davacıya ait ...isimli geminin davası ... (eski ünvanı:..) tarafından 11.10.2011-2012 vadeli, 14.1.2011 tarihli ... sigorta poliçesi ile sigortalandığı, dolayısıyla ...'nin ... gemisinin sorumluluk sigortacısı olduğu, 25.01.2012 tarihinde Romanya Galabi limanında yükleme yapılan geminin İskenderun Limanına yapacağı yolculuk için demir bölgesinden çıkışı esnasında karaya oturduğu, daha sonra geminin oturduğu yerden kurtarılarak römorkörler yardımıyla Diliskelesi'ne getirildiği, burada yükünün tahliye edilmesinin ardından tamir için Tuzla'da bir tersaneye çekildiği, donatan olay nedeni ile müşterek avarya ilan ettiğinden bu kapsamda 29.10.2012 tarihli dispeç raporunun düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Geminin...Kulüp sigorta poliçesi kloz 7 ile uyarınca Uygulanacak hukuk olarak İngiliz Hukuku ve kanunları kabul edilmiştir. MÖHUK 'un “sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk” kenar başlıklı 24. Maddesi uyarınca, sözleşmeden doğan borç ilişkileri tarafların açık olarak seçtikleri hukuka tabi olduğundan dava konusu uyuşmazlık İngiliz Hukukuna göre çözümlenmelidir.
Dispeç raporunun “Müşterek Avaryanın Dağıtımı” başlıklı 50.sayfasında; davaya konu geminin katlanılan harcama ve masraflarının 939.244,37 USD olduğu, donatan'a düşen müşterek avarya tutarının 350.153,44 USD olduğu, yük sahibine düşen müşterek avarya tutarının; 1 nolu Konşimento ile 395.127,72 USD, 2 nolu Konşimento ile 193.963,21 USD olmak üzere toplam 589.090,93 USD olarak hesaplanmıştır. Davacı, dispeç raporu kapsamında dispeççi tarafından yük ilgilileri tarafından ödenmesi gereken miktarın 584.116,65 USD olarak tespit edildiği, bu tutarın 455.000 USD'lık kısmının yük ilgilileri tarafından sulhen ödendiğini, bakiye kısmı 105.116,65 USD ödenmediğini, poliçe kapsamında anılan bakiye kısmının geminin sorumluluk sigortacısı davalıdan ödenmesinin talep etmektedir. Dolayısıyla davacı sigortalının talebi, ... kulüp poliçesi tahtında yüke düşen bakiye müşterek avarya garame payının davalı Kulüp'ten tahsili talebine ilişkindir. Müşterek avarya teminatına ilişkin olarak İngiliz Hukukunda temel yasal düzenleme 1906 tarihli ...,- ( ...) İngiliz Deniz Sigortaları Kanunu'dur. MIA madde 66 uyarınca, sigorta sözleşmesindeki açık hükümler saklı kalmak üzere, sigortalı sigorta konusu değer sebebiyle müşterek avarya katılma payı ödemiş veya ödemek yükümlülüğü altına girmiş olduğu takdirde, bu pay için sigortacıya başvurabilir. Bir başka ifade ile, müşterek avaryada da sigorta sözleşmesine özel hükümler konulabilir ve sigortacının ödeme yükümlülüğü dispeç raporunun tamamlanması koşuluna bağlanabilir. Yine MIA madde 66/7 uyarınca, müşterek avarya paylaştırması, katılan değerlerin (gemi, navlun, yük) her biri ayrı bir ilgiliye ait imiş gibi yapılır ve sigortacı alacaklı ve borçlu değerlerin aynı kişiye ait bulunduğuna dayanarak ödeme yükümlülüğünden kurtulamaz. Sigortacı, sigortalının diğer bir sigortacıdan almaya hakkı olduğu tutarları ödeyeceği sigorta bedelinden indirebilir. Uygulamada, primlerin mahsubu sigortacının takdirine bağlıdır.
Kulüp sigortacısından müşterek avarya garame payı talep edilebilmesi için öncelikle belirlenen primlerin zamanında ödenmiş olması gerekmetedir. Üye/sigortalı kulübe yapacağı hasar tazminatı talebini, avans ve ek prime karşılık mahsup edilmesini talep edemez ve bu sebepten dolayı prim tediyesini geciktiremez. Kulübün, takdir yetkisi saklı kalmak üzere, tazminat ödemeden imtina edebilir ve sözleşmeyi feshedebilir. Her ne kadar Sigorta poliçesi Bölüm A uyarıca, primin ödenmemesi durumunda sigorta sözleşmesinden doğan taleplerin kulübe yönetilemeyeceği belirtilmiş ise de, ilk primin ödenmesi ile sigorta sözleşmesi yürürlüğe girmiş olacaktır. Dosyada yer alan “prim ödemelerine ilişkin taksitlendirme notu” uyarınca uyuşmazlık konusu 14.1.2011 tarihli P&I sigorta poliçesiyle ilgili prim borcunun yıllık ve oransal bazda 45.000 Dolar ve 4 eşit taksitte ödenmesi kararlaştırılmış olup taksit ödeme tarihleri 10.Kasım 2011, 9 Ocak 2012, 9 Mart 2012, 8 Mayıs 2012'dir. Buna göre olay tarihi olan 25.1.2012 tarihinde ikinci taksidin ödenmiş, avarya dispeç raporunun düzenlendiği 29.10.2012 tarihinde ise primlerin tamamının ödenmiş olması gereklidir. Davacı vekili 06.12.2022 tarihli dilekçesi ekinde prim ödemelerini gösteren ödeme dekontlarını dosyaya ibraz etmiştir. Garanti Bankası tarafından düzenlenen dekontlar incelendiğinde; 24.11.2012 tarihinde 11.500 USD, 25/01/2012 tarihinde 11.250 USD ve 23/05/2012 tarihinde 6.600 USD ödenmiş olduğu görülmektedir. Böylelikle davacı vekilinin yaptığı açıklamalar ile sunulan ödeme dekontlarından davacı sigortalı/ üyenin pirim ödeme borcunu yerine getirdiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte dosya içerisinde, sigortalının prim ödenmemesi nedeniyle, Kulüp tarafından sözleşmenin feshedildiğine dair yazılı bir irade beyanı bulunmamaktadır. O halde taraflar arasındaki Klüp sigorta poliçesi olay tarihi itibariyle geçerlidir.
Davalı ...sigortacısının sorumluluğu bakımından aranan bir diğer koşul ise, sigortalının ihbar yükümlülüğünü uygun bir şekilde yerine getirmediğidir. Kulüp kuralları gereğince, üye/ sigortalı sigorta teminatı kapsamında olan bir rizikonun gerçekleştiğini hasarın meydana geldiğini öğrenir öğrenmez derhal ve yazılı olmak şartı ile üye kulübe bildirmekle mükelleftir. Üye tarafından bu bildirim kulüp kuralları gereğince belirli bir süre ile sınırlandırılmıştır. Uyuşmazlık konusu poliçede bu süre müşterek avarya dispeç raporunun kesinleştiği tarihten itibaren 36 aydır.
Sigorta sözleşmesinin kurulması aşamasında ... Sigorta ve... A.Ş.'nin poliçesinin kurulmasına aracılık ettiği ... şirketi yetkilisi ile davacı yetkilisi arasında yapılan yazışmalardan anlaşılmaktadır. Davacı tarafın rizikonun gerçekleşmesinden sonra 30/05/2013 tarihinde ...yetkilisi ...ye gönderdiği e-posta mesajında, müvekkili şirkete karşı yöneltilebilecek muhtemel bir dava / talep bertaraf edilerek yük ilgilileri ile anlaşma sağlandığı bu kapsamda müşterek avarya bedeli olan 584.116,65 USD'nin 455.000 USD 'sinin tahsil edildiği, bakiye kısmın ise geminin ... Sigortacısından talep edileceğinin bildirildiği görülmektedir. Bu şekilde sigorta brokerine yapılmış olan bildirim, ihbar niteliğindedir. Olay 25/01/2012 tarihinde gerçekleşmiş olduğundan buna göre sigorta brokerine yapılan ihbarın, 36 aylık ihbar süresi içerisinde gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Taraflar arasında yapılan Klup Sigortası poliçesinin Bölüm A/kloz 13.'de yük için müşterek avarya payının teminat alındığı açıkça belirtilmiştir. Ancak, yük ilgililerinden tahsil edilemeyen garame payı kulüp sigortası poliçesindeki şartlara uygun olduğu takdirde teminat kapsamındadır. Buna göre; yüke ait müşterek avarya garame payı, yük ilgilileri veya sigortacılarından kısmen veya tamamen tahsil edilemediği takdirde sigorta teminatı kapsamına dahil olur.
Dosya içerisinde yer alan "29.10.2012 tarihli ... Ltd Dispeç Raporu"'nun "Müşterek Avarya Verileri" "3.Teminat dokümantasyonu bölümünde; "Müşterek Avarya teminatı, yük alıcıları tarafından doldurulan bir ... Müşterek ... Senedi ve yük sigortacıları tarafından doldurulan Müşterek Avarya teminatları formunda yük sorumlusundan alınmıştır." şeklinde bir açıklama bulunmaktadır. Bu açıklamalardan, yük ilgilileri ve yük sigortacısı tarafından masraflara katılma payları için müşterek avarya garantisi verildiği anlaşılmaktadır. Yük ilgilisinin katılma payına ilişkin verilen “teminat” dosyaya sunulmamıştır. Bu nedenle davacının yük ilgilisi katılma payını verilen bu teminattan tahsil edip etmediği anlaşılamamıştır. Diğer yandan davacı vekilinin dosyaya sunduğu 31/05/2013 tarihli sulh sözleşmesi incelendiğinde, sözleşmenin davacı ... ile Yük sigortacıları arasında yapıldığı, dispetçinin belirlediği müşterek avarya bedeli olan 584.116,65 USD'nin 455.000 USD 'sinin yük sigortacıları tarafından davacıya ödenmesinin kabul edildiği, sözleşmenin 5.maddesinde de; sulh bedelinin ödenmesi karşılığında malikler( ... Ltd Şti) yük ilgililerini müşterek avarya katkı payı kaynaklı herhangi bir başka sorumluluktan muaf tutularak, taraflardan her birinin diğerini herhangi bir yargı bölgesinde çarter parti, konşimento ve müşterek avaryadan doğan veya bunlarla bağlantılı herhangi bir talepten ibra ettikleri görülmektedir.
Yapılan yargılama sonucunda, geminin...Kulüp sigorta poliçesi kloz 7 ile MÖHUK 'un 24. maddesi uyarınca uyuşmazlığa İngiliz Hukukunun uygulanacağı ve bu konudaki yasal düzenlemelerin 1906 tarihli ... (...) İngiliz Deniz Sigortaları Kanunu olduğu, uygulanacak hukuk kuralları Klüp sigortası hükümlerine göre somut olayda yüke ilişkin müşterek avarya payının kulüp sigortası teminatı kapsamında kaldığı, 29.10.2012 tarihli ... Ltd Dispeç Raporu ile yük ilgilileri ve yük sigortacısı tarafından masraflara katılma payları için müşterek avarya garantisinin verilmiş olduğu halde davacının yük ilgilisi katılma payını verilen bu teminattan tahsil edip etmediğinin tespit edilemediği ile teminatın iade edilip edilmediğinin anlaşılamadığı, böylelikle davacı üye/ sigortalının İngiliz Deniz Sigortaları Kanunu (MIA)'nin 66/7. maddesine göre, yüke ait garame payını yük ilgilisinden tahsil imkanının bulunmadığını, gerekli tüm tedbirleri almış ve tüm imkanları kullanmış olmasına rağmen tahsil edemediğini ortaya koyamadığı, diğer yandan davacının yük tarafına ilişkin müşterek avarya payı ile ilgili olarak yük sigortacıları ile sulh sözleşmesi yaparak yük tarafına düşen 584.116,65 USD'nin 455.000 USD 'sinin yük sigortacılarından tahsil etmeyi kabul edildiği, bunun karşılığında yük tarafını kesin olarak ibra ederek, sulh bedeli olan 455.000 USD 'nin davacıya ödendiği anlaşılmış olup (...)'nin 66/7. Maddesine göreMIA madde 66/7 uyarınca sigortacı, sigortalının diğer bir sigortacıdan almaya hakkı olduğu tutarları ödeyeceği sigorta bedelinden indirebilme hakkına sahip olduğu, hükmüne göre davacının yük tarafını ibra ettiği dava konusu bakiye müşterek avarya garame payını davalıdan isteyemeyeceği kanaatine varılmış olduğundun, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın REDDİNE,
2- Peşin alınan 15.185,20 TL harçtan, karar harcı olan 269,85 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 14.915,35 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 145.091,65 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4 Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/10/2023
Başkan ✍e-imzalıdır.
Üye ✍e-imzalıdır.
Üye ✍e-imzalıdır.
Katip ✍e-imzalıdır.