T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2020/307 Esas
KARAR NO:2022/420
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:25/09/2020
KARAR TARİHİ:28/06/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Çin'den ithal ettiği emtiaların bir kısmının fiili taşıyan ... tarafından ... limanından ... ve ... numaralı konşimentolar ile ... Limanına taşındığını, Bir kısmının ise fiili taşıyan ... tarafından ... limanından ... no.lu konşimento ile ... Limanına taşındığını, konşimentolarda davalı firmanın ifa yardımcısı - doğrudan temsilci olarak yer aldığını, tanzim edilen konşimentolarda yüklerin ... yani navlun bedeli ödenmiş olarak ve ...konteyner esasına göre yükü es teslim şekli ile taşımanın taahhüt edildiğini ve gerçekleştiğini, konşimentoda ... Serbest Çıkarma taahhüdü ile alıcısı müvekkiline liman teslimi taahhüt edildiğini, taşımaya konu yüklerin ... Limanına vardığında davalı tarafından müvekkiline varış bildirimi yapıldığını ve ithal edilen emtiaların Kumport Geçici Depolama'dan ve Mardaş Geçici Depolama'dan tesliminin gerçekleşeceğinin, emtiaların tesliminin Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, ... Yükleme Güvenlik Bedeli, Tahliye Ücreti, ... Tahliye Güvenlik Bedeli, Dokümantasyon Ücreti, Konteyner Tahliye Nezaret Ücreti, Yük Bildirim Ücreti, Geçici Kabul Ücreti gibi masrafların, emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiğinin, ödenmemesi halinde emtiaların tesliminin gerçekleşmeyeceğinin bildirildiğini, davacı tarafından konuya ilişkin olarak müvekkili adına faturalar tanzim edildiğini, müvekkili tarafından ilgili faturalara itiraz edildiğini ancak, fatura bedellerini ihtirazi kayıtla ödemek zorunda kaldığını, davalıya haksız olarak itirazı kayıtla ödenen tutarların iade edilmemesi nedeniyle davalı aleyhine ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını ve huzurdaki davanın açıldığını belirterek, davalarının kabulü, davalının yapmış olduğu itirazın iptaline ve takibin, ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden devamına, haksız itiraz nedeniyle davalı aleyhine alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı davaya cevap dilekçesinde özetle; davada görevli mahkemenin İngiliz mahkemeleri olduğunu, acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağını, müvekkili şirketin Türkiye acenteliğini yaptığı ... ... ... ait ... no.lu, ... no.lu ve ... no.lu konşimentolar ile Çin'den İstanbul'a taşman malların ... Limanında tahliyesini müteakip söz konusu taşımalara ilişkin olarak; ekipman denetim kontrol ücreti, navlun ... güvenlik bedeli, tahliye ücreti, dokümantasyon ücreti, tahliye acente nezaret ücreti, yük bildirim ücreti, geçici kabul ücreti olmak üzere ... no.lu konşimentoya ilişkin olarak 09.02.2020 tarihli ... no.lu 462,96 USD bedelli faturanın tanzim edildiğini, (davacının haksız itirazı sonrasında 20.03.2020 tarih, ... no.lu ve 462,96 USD tutarlı faturanın, davacının bu faturaya da itirazı sonrası 01.04.2020 tarih, ... no.lu 462,96 USD bedelli faturanın tanzim edildiğini), ... no.lu konşimentoya ilişkin olarak 05.05.2020 tarihli ... no.lu 297,96 USD bedelli ve 05.05.2021 tarih, ... no.lu 165 USD bedelli faturanın tanzim edildiğini, ... no.lu konşimentoya ilişkin olarak 07.08.2019 tarih, ... no.lu ve 457,06 TL tutarlı faturaların tanzim edildiğini, davacı tarafından, söz konusu fatura bedellerinin önce ödendiğini ardından iadesinin talep edildiğini, faturalarda yer alan hizmetlerin ardıl hizmetler olduğunu, davaya konu edilen taşımaların CİF taşıma olduğunu, bu taşımada satıcının; navlun bedelini, sigorta bedelini ve yükleme masraflarını yüklendiğini, alıcının ise, ithalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlamakla, gümrük vergilerini ödemekle ve malların varış limanındaki masraflarını ve liman ücretlerini ödemekle yükümlü olduğunu, malların varış limanındaki boşaltma ve liman ücretlerini ödemekle yükümlü olduğunu belirterek davanın yetki, husumet, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, davacının %20 den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama ve giderleri ile vekalet ücreti ve sair tüm masrafların davacı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce bilirkişi ... ile ...'den alında bilirkişi raporunda özetle; Davacının, ihtirazi kayıtla ödediği faturalar toplamı 1.382,98 USD alacağın iadesi için takibe giriştiği, 06.03.2020 tarihli takipte işlemiş faiz hesabı olmadığı,Davalı yanca tahsil edilen bedel toplamı bakımından, davalının dava dışı taşıyan ... firmasını temsilen-doğrudan temsil esasına göre hareket ettiği gözetilerek; davalının kendi adına ve kendi hesabına fatura tanzim ederek alacaklanamayacağı, yaptığı tahsilatı iade etmesi gerektiği, kaldı ki, taşıyan adına ve hesabına tahsilat yapacak dahi olsa, TTK m.1203 gereği davalının varma limanında katlandığı masrafları veya sözleşme ya da konişmento tahtında ek hizmetler karşılığı alacaklar için fatura düzenlenebileceği, somut olayda, davacının davalıdan icra takibine dayanak faturalar nedeniyle davalıya ödediği ekipman denetim ve kontrol ücreti, ... yükleme güvenlik ücreti, tahliye ücreti, ... tahliye güvenlik ücreti, dokümantasyon ücreti, konteyner tahliye nezaret ücreti, yük bildirim ücreti, geçici kabul ücreti, tahliye acente nezaret ücreti adı altında ödemelerinin gerçekte bir masraf veya iş görmeye dayandığının sabit olmadığı, davalının akdi ilişkiye dayanan iş görme veya yaptığı masraf-harcama olarak ortaya koymadığı bedeller için fatura düzenleyemeyeceği, davalının düzenlediği faturaların TTK m.21 manasında bir iş görme veya mal ve hizmet tedariki için düzenlendiğinin de sabit olmadığı, davacının, gümrük işlemlerini tamamlayarak malı almak için, ihtirazi kayıtla ödemek durumunda kaldığı toplam ödeme tutarı üzerinden iade talebinin yerinde olduğu belirtilmiştir.
Bilirkişi ... tarafından verilen ayrık raporunda özetle; Davalının dava konusu bu konteyner içindeki yük için yapmış olduğu makul bir dokümantasyon ücretini talep edebileceği, yük bildirim ücretini talep edemeyeceği, makul bir geçici kabul ücretini talep edebileceği, Terminal güvenlik hizmeti, konteynerin gemiden tahliye ücreti, tahliye nezaret ücretini belgelemesi halinde talep edebileceği belirtilmiştir.
Dava, deniz taşımasına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla ödenen Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, ... Yükleme Güvenlik Bedeli, Tahliye Ücreti, ... Tahliye Güvenlik Bedeli, Dokümantasyon Ücreti, Konteyner Tahliye Nezaret Ücreti, Yük Bildirim Ücreti, Geçici Kabul Ücreti açıklamalı fatura bedellerinin iadesi isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Davacının satın almış olduğu emtiaların ..., ..., ... sayılı konişmentolar tahtında ... ve ... Limanlarından ... limanına taşımasının yapıldığı, konişmentolara göre ... un taşıyan, davacının gönderilen, davalının ise taşıyanın varma limanı acentesi olduğu görülmektedir.
Davalı vekili müvekkilinin acente olduğunu, TTK 105/2 maddesi gereği acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağını belirterek pasif husumet itirazında bulunmuş ise de davacı tarafça ihtirazi kayıtla ödenen davaya konu faturalar davalı tarafından düzenlenmiş olduğundan davalıya doğrudan dava yöneltilebilecek olup buna göre davalının pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.
Davacı vekili davalı tarafından yükün teslimi için talep edilen masrafların eşyanın varma limanında yük ilgilisine teslim borcu kapsamında yapması gereken masraflardan olduğu, konişmentoda söz konusu masraflardan gönderilenin sorumlu olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığını, bu nedenle gönderilenden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise iadesi istenen bedellerin yükün bizzat tahliyesi ve sonrasında alınan ücretlere ilişkin olduğunu, taşıyan acentesi olduklarını, acente sıfatıyla verilen hizmetlere ilişkin ücret talep edilebileceğini belirtilerek davanın reddi talep etmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık varma limanında Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, ... Yükleme Güvenlik Bedeli, Tahliye Ücreti, ... Tahliye Güvenlik Bedeli, Dokümantasyon Ücreti, Konteyner Tahliye Nezaret Ücreti, Yük Bildirim Ücreti, Geçici Kabul Ücreti açıklamalı fatura bedellerinden gönderilenin sorumlu olup olmadığı hususundadır. Taşımalara konu mal faturasına göre satışın CIF teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır. TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203. Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi gerekmektedir. Davacı taraf yükü teslim aldığından konişmento kayıtları ile bağlıdır. Dava konusu ... ve ... sayılı konişmentolarda ... kaydı bulunmaktadır. Bu kayıt, yükün boşaltılması masraflarının TTK 1167. maddesinde belirtilen boşaltma masraflarının taşıyana ait olduğu yönündeki hükmün aksine gönderilene ait olacağı anlamına gelmektedir. Konişmentoda boşaltma giderlerine ilişkin olarak konulmuş FO kaydı gereğince yüke ilişkin olarak gönderilen adına yapılan tahliye masraflarından davacı gönderilenin sorumlu olduğu değerlendirilmiştir. Davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği masraf kalemlerinden Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, ... Yükleme Güvenlik Bedeli, Tahliye Ücreti, ... Tahliye Güvenlik Bedeli, Konteyner Tahliye Nezaret Ücreti ve Geçici Kabul Ücreti TTK 1203 maddesi gereğince gönderilen adına yapılan masraflardandır. Taraflar arasında, varma limanında yükün tahliyesine ilişkin işlemlerin davalı tarafından yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Yükün gönderilen tarafından teslim alındığı, buna göre taşıyan veya onu temsilen acentesi tarafından gönderilen adına yapılıp boşaltma gideri olarak değerlendirilecek olan bu masraflardan konişmentodaki FO kaydı ve TTK 1203 maddesi gereğince davacı tarafın sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Dava konusu faturalarda belirtilen Yük Bildirim Ücreti ve Dökümantasyon Ücreti ise niteliği itibariyle boşatma gideri olmayıp konişmentodaki FO kaydından bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Yük bildirim ücreti, yükün geldiğinin gönderilene bildirilmesi nedeniyle talep edilmekte olup, bu bildirimin navlun kapsamında yapıldığı, yine dökümantasyon ücreti ise konişmentonun ibrazı üzerine gönderilenin haklı hamil olduğunun tespiti, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep edilen bir ücret olup bu hizmetlerin taşıyan adına verildiği, anılan bu hizmet bedellerinin gönderilenden talep edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Faturalara konu yükleme limanı güvenlik bedeli ise yük gemi küpeştesine yüklenmeden önceki bir aşamaya ilişkin olup CIF satış şekline göre davacının sorumluluğu bulunmamaktadır. Davaya konu ... sayılı konişmentoda ise yükün konteyner sahasına kadar taşıyan hakimiyetinde olduğunu gösterir CFS/CFS, CY/CY gibi kayıtlar ile tahliye boşaltma giderlerlerinin gönderilenin sorumluluğunda olduğunda olduğunu gösterir FO kaydının bulunmadığı görülmektedir. Bu durumda TTK 1167 maddesine göre değerlendirme yapılması gerekmektedir.TTK 1167. Maddesinde " Sözleşme, boşaltma limanı düzenlemeleri ve bunlar yoksa yerel teamül ile aksi öngörülmüş olmadıkça, eşyanın gemiden çıkartılması gideri taşıyana, geri kalan boşaltma giderleri ise gönderilene aittir." düzenlemesini içermekte olup buna göre yükün gemiden çıkarılmasına ilişkin olan tahliye ve tahliye nezaret hizmetleri taşıyan adına yapıldığından bu hizmetlere ilişkin bedeller davacıdan talep edilemeyecektir. Davalı vekili söz konusu bedellerin ticari teamül haline geldiğini savunmuş, ayrık görüş sunan kaptan bilirkişi ... de bu bedellerin limanlardaki genel uygulama olduğunu belirtmiş ise de Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre bir hususun ticari teamül olarak kabul edilmesi için adet haline gelmesi, zamanla herkes tarafından uyulmak suretiyle kararlı bir nitelik kazanması gerekmekte olup genel uygulamanın bu yönde olması TTK 1167. Maddesi anlamında ticari teamül olarak olarak kabulü için yeterli değildir. Bu nedenle davalının tahliye ve tahliye nezaret ücretini talep edemeyeceği değerlendirilmiştir. Yine anılan maddeye göre diğer boşaltma giderleri gönderilenin sorumluluğunda olduğundan ve TTK 1203 maddesi gereğince, bu konişmento yönünden talep edilen ve TTK 1167. Maddesi kapsamında " diğer boşaltma gideri" olarak nitelendirilebilecek olan Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, Navlun ... Güvenlik, ... Güvenlik Bedeli ve Geçici Kabul Ücretinin gönderilenden talep edilebileceği kanaatine varılmıştır.
Dosyaya sunulan MM. ... ile taşıma uzmanı Dr....'den alınan bilirkişi raporunda özetle; tarafından düzenlenen kök bilirkişi raporunda davalının dava dışı taşıyan ... firmasını temsilen-doğrudan temsil esasına göre hareket ettiği gözetilerek; davalının kendi adına ve kendi hesabına fatura tanzim ederek alacaklanamayacağı, taşıyan adına ve hesabına tahsilat yapacak dahi olsa, TTK m.1203 gereği davalının varma limanında katlandığı masrafları veya sözleşme ya da konişmento tahtında ek hizmetler karşılığı alacaklar için fatura düzenlenebileceği, somut olayda, davacının davalıdan icra takibine dayanak faturalar nedeniyle davalıya ödediği ekipman denetim ve kontrol ücreti, 1SPS yükleme güvenlik ücreti, tahliye ücreti, 1SPS tahliye güvenlik ücreti, dokümantasyon ücreti, konteyner tahliye nezaret ücreti, yük bildirim ücreti, geçici kabul ücreti, tahliye acente nezaret ücreti adı altında ödemelerinin gerçekte bir masraf veya iş görmeye dayandığının sabit olmadığı, iadesinin gerektiği belirtilmiş, ayrık görüş sunan ... ise anılan raporda davalının yük bildirim ücretini talep edemeyeceği, makul bir geçici kabul ve dökümantasyon ücreti talep edebileceğini, diğer bedeller yönünden bu hizmetlerin verildiğinin ispatlanması halinde talep edebileceği belirtilmiş ise de bilirkişi raporlarında konişmentodaki FO kaydının değerlendirilmediği, Mahkememizde davacısı aynı olan ve benzer nitelikteki alacaklara ilişkin yargılaması devam eden başkaca dosyaların bulunduğu, söz konusu dosyalarda eldeki dosya ile aynı veya farklı bilirkişi heyetlerinden raporlar alındığı, ancak gerek farklı bilirkişi heyetlerinden alınan raporlar gerekse de aynı bilirkişiler tarafından taşıma şartları ve konişmento kayıtları aynı olan dosyalarda farklı görüşler bildirildiği, nitekim taraf vekillerinin talepleri üzerine dosyaya kazandırılan bilirkişi raporlarında aynı hizmetlere ilişkin farklı görüşler bildirilmiş olduğu, Mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında taşıma uzmanı .... tarafından düzenlenen, yine Mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında taşıma uzmanı Dr.... tarafından düzenlenen raporlarda ise Mahkememizce varılan sonuca benzer nitelikte konişmentodaki FO kaydı dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı, buna göre eldeki dosya ve yargılaması devam eden dosyalarda sunulan beyan ve itirazlar, gelen yazı cevapları ve sunulan bilirkişi raporlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmiş olup; yukarıda açıklanan nedenlerle dava konusu tüm taşımalarda dökümantasyon ücreti , yük bildirim ücreti, yurt dışı liman masrafları yönünden davalının gönderilenden talep edemeyeceği, iadesinin gerektiği, konişmentoda FO kaydı olan taşımalar bakımından taşıyanın gemiden tahliye ve boşaltma gideri niteliğindeki ekipman denetim ve kontrol ücreti, tahliye ücreti, 1SPS tahliye güvenlik ücreti, konteyner tahliye nezaret ücreti, geçici kabul ücreti, tahliye acente nezaret ücretinin talep edebileceği, FO kaydı bulunmayan taşıma yönünden tahliye ve tahliye nezaret ücreti dışındaki boşaltma giderlerini talep edebileceği, kanaatine varılarak taşıyanın talep edemeyeceği bedellerin iadesi gerekmekle davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
.... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 478,4 USD üzerinden devamına, kabulüne karar verilen takibe konu asıl alacağın takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranın üzerinden faiz uygulanmasına,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Kabulüne karar verilen 478,4 USD asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar harcı olan 250,97 TL'den peşin alınan 139,18 TL'nin mahsubu ile bakiye 111,79 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacının peşin olarak yatırdığı 139,18 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı yargı gider toplamı olan 3.152,60 TL'nin ( 54,40 TL başvurma harcı, 98,20 TL posta gideri ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 1.106,24 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı için takdir edilen 3.674,11 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili için takdir edilen 5.100,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 463,18 TL sinin davalıdan, 856,82 TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/06/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır