T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2020/320 Esas
KARAR NO: 2023/360
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/09/2020
KARAR TARİHİ: 03/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... ... ... ... Dış Tic. A.Ş.ne ait emtiaların İngiltereye taşınması işi için ... A.Ş. İle anlaşıldığını, emtiaların ...- Felixstowe/Birleşik Krallık limanına taşınması için "... ... ..." isimli gemiye ... Limanından yükleme yapıldığını, varış tarihi olarak kararlaştırılan 01/11/2018 tarihinde taşınan 10 konteynerin yalnızca 5 tanesinin varma limanına teslim edildiğini, diğer 5 konteynerin ise davalı Donatanının kusuruna dayalı olarak Ocak ayının ilk haftasında varma limanına getirildiğini, 5 konteynerin 4 tanesinin gecikmeli varış tarihinde Noel döneminin geçmiş olması nedeniyle Alıcı tarafından haklı nedenlerle kabul edilmediğini, Müvekkili şirkete geç teslimattan doğan zararın tazmini için başvuru yapıldığını, müvekkili tarafından sigortalısının 43.660,27USD tazminatın sigortalısına ödendiğini, bu nedenle müvekkilinin sigortalısının haklarına halef olduğunu, ödenen tazminatın rücuen tahsili için davalı aleyhine toplam 45.192,57USD tutarında ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının bulunduğunu, müvekkilinin ... ... ... nin acentesi olmadığını, bu nedenle öncelikle davanın husumet nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, davacının iddiasında belirttiği gecikmenin taraflarına süresi içinde bildirilmediğini, müvekkilinin gecikmeden, kayıp ve hasardan sorumlu olmadığını, müvekkilinin taşıma esnasında malların Birleşik Krallık limanında elle yükleme gereğince günde 2 konteynerin teslim edilebileceğini ve bu durumun gecikmeye yola açabileceğini dava dışı sigortalıya yazışmalarda bildirdiğini, söz konusu durumun müvekkilinin eylemlerinden değil, ihracatın yapıldığı ülke limanında kurullarından kaynaklandığını, müvekkilinin ürünleri hasarsız olarak taşıdığını ve taşımada gerekli özen ve dikkati gösterdiğini, gecikmeden kaynaklı sorumluluğun müvekkilinde olmadığını beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların deniz taşıması yolu ile taşınması sonrası geç teslimden kaynaklandığı belirtilen ve sigortalıya ödenen tazminatın rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın tarafların husumet ehliyetleri, geç teslim nedeni ile usule uygun bir ihbarın yapılıp yapılmadığı, geç teslim nedeni ile davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, TTK gereği sorumluluğun sınırlandırılması şartlarının mevcut olup olmadığı ve buna göre varsa davacı alacağının miktarının tespiti, hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2019/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... ... Gemisi Donatanı/Taşıyan ... ... ... ye izafeten ve Asaleten ... A.Ş. olduğu, 28/09/2019 tarihinde 45.192,57.USD nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 29/09/2019 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 27/09/2019 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 30/09/2020 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 29/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda; Davacının geçerli bir sigorta sözleşmesi tahtında dava dışı sigortalısına ödemede bulunduğu, Davacı Sigorta Şirketi'nin aktif dava ehliyetinin mevcut olduğu, Davalı ... ...'nın akdi taşıyan sıfatı ile aseleten pasif dava ehliyetinin mevcut olduğu, Davalı ... ... ... A/S'nin fiili taşıyan sıfatı ile pasif dava ehliyetinin bulunduğu, acenteye karşı izafeten dava açılabileceği, İhtilaf konusu konteynerlerin limanda unutulmasının fiili taşıyan ... ... ... 'nin pervasızca davranışı olarak kabul edildiği, sorumluluk sınırları uygulanmaksızın oluşan zararın (33.868,80 GBP karşılığı 43.660,27 USD) tazminat tutarının tümünden sorumlu olduğu, Davalı taşıyan ... ... A.Ş'nin kendi pervasızca hareketi olmadığından TTK madde 1186./1 de öngörülen sorumluluk sınırlarından yararlanabileceği, sorumluluğun 17.750 GBP ile sınırlı olarak fiili taşıyan ile müteselsil olduğu, sorumluluk sınırının üzerinde kalan kısımdan Davalı fiili taşıyan ... ... ... A/S'nin tek başına sorumlu olduğu, TTK nun 1185/5. Maddesi uyarınca, geç teslime ilişkin ihbarın süresi içerisinde usulüne uygun yapıldığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazları üzerine dosya bilirkişi kuruluna yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 29/03/2023 tarihli ek raporda; kök rapordaki görüş ve tespitlerini yenilemişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi Semra Durul tarafından tanzim edilen 28/07/2023 tarihli raporda, Davacının davalıdan 43.660,27 USD asıl alacağına, 08.03.2019 ödeme tarihinden 28.08.2019 icra takip tarihine kadar 785,88 USD işlemiş faiz talep edebileceğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... poliçe numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Ticaret AŞ tarafından DDP teslim şartı ile ihraç edilen bisküvi-çikolata cinsi gıda emtiasının ... Limanından Felixstowe İngiltere Limanına ... ... ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... ... ... ... Dış Ticaret AŞ firmasının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın taşındığı 10 konteynerden 5 adedinin 01/11/2018 tarihinde alıcısına teslim edilmesine karşılık kalan 5 konteynerin 07/01/2019 - 08/01/2019 tarihlerinde alacıya teslimi nedeni ile emtianın noel ürünü olduğu dikkate alındığında sezonu geçtikten sonra geç teslimi nedeni ile alıcının satım bedelini düşük ödemesi sureti ile sigortalının zarara uğraması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan 08/03/2019 işlem tarihli ... Bankası ödeme dekontuna göre 43,660,27 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... ... ... ... Dış Ticaret AŞ. firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte dosyaya 07/03/2019 tarihli, dava dışı sigortalı tarafından düzenlenen Tazminat Makbuzu ve İbraname başlıklı alacağın temlikine ilişkin temliknamenin de sunulduğu görülmekle; bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimentonun davalılardan ... ... ... A/S adına acentesi sıfatı ile ... ... AŞ tarafından imzalandığı taşıyanın ise ... ... ... A/S Denmark olduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda davalılardan ... ... ... firmasının taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Diğer davalı ... ... AŞ bakımından ise, dosyada bulunan 23/10/2018 tarihli ... Navlun açıklamalı 17.750,00 GBP bedelli navlun faturası dikkate alınarak bu davalının da TTK 921 maddesi kapsamında taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 18/05/2023 tarih 2021/... Esas ve 2023/... Karar sayılı ilamı da bu doğrultudadır.
Dava konusu konşimento kayıtları incelendiğinde, davaya konu edilen çikolata ve bisküvi emtiasının ...-arası deniz taşımasının davalılar tarafından yapılacağı ancak emtiaların ise nihai olarak Leicester e teslim edileceğinin davalılar tarafından üstlenildiği anlaşılmıştır. Dosyada bulunan davalı ... ... AŞ tarafından düzenlenen navlun faturasında ise emtia varış tarihinin 01/11/2018 olarak kayıtlı bulunduğu görülmüştür. Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen e posta yazışmaları ile mahkemece, davalı vekilinin talebi doğrultusunda davanın ihbar olunduğu ... AŞ firmasına yazılan müzekkere cevabı ile ihbar olunan vekilinin dosyaya sunduğu beyan dilekçelerine göre, taşımaya konu 10 konteynerden 5 adedinin dava dışı alıcı firma tarafından 21/11/2018 tarihinde teslim alındığı ancak davaya da konu edilen 4 konteynerin içinde bulunduğu kalan ... numaralı 5 adet konteynerin, diğer konteynerler ile birlikte varma limanı olan ... Limanın aynı tarihte ulaşmasına karşılık, diğer konteynerler ile birlikte değil, sonraki tarihlerde 805/01/2019-07/01/2019-08/01/2019) alıcısına teslim edildiği, bu konteyner içeriği eşyalardan ise .. numaralı konteyner içeriği ürünlerin noel ürünü olması nedene ile geç teslim edilmesi bakımından sezonu geçtiğinden bahisle satım bedelinin eksik tahsil edildiği iddiası ile zarar dava konusu edilmiş olup, ... numaralı konteyner içeriği ürünler dava konusu edilmemiştir. Davacı vekili tarafından bu taleplerine ilişkin olarak, dava dışı yük alıcısı tarafından kendilerine gönderilen 03/01/2019 tarihli yazışma örneği dosyaya sunulmuş olup, dava konusu edilen 4 konteyner muhteviyatı ürünlerin geç teslim edilmiş olması nedeni ile sezonu geçtiğinden bahisle ancak daha düşük bir bedel ile satın alınacağının dava dışı sigortalıya iletildiği görülmüş, bu hususta dava dışı sigortalı tarafından ise davalı ... ... AŞ firmasına 11 Ocak 2019 tarihli e posta ile bildirildiği anlaşılmıştır. Dava konusu edilen 4 adet konteynerin, alıcıya süresi içerisinde teslimi yapılan diğer 5 adet konteyner ile aynı gemide taşındığı, diğer konteynerler ile aynı tarihte varma limanına ulaştığı ancak alıcısına diğer konteynerlerden daha geç bir tarihte tesliminin yapıldığı dosya kapsamında sabit olmakla buna göre dosya kapsamında geç teslimin söz konusu olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Gecikme nedeni ile davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığına dair yapılan değerlendirme kapsamında, her ne kadar davalı vekili tarafından, dava konusu 4 adet konteynerin varma limanında uygulanan kısıtlamalar nedeni ile yapılmadığını cevap dilekçesi ile savunmuş ardından ise fiili taşımayı yapan taşıyanın konteynerleri limanda bırakarak yüklemediğini19/12/2021 tarihli dilekçesi ile belirtmiş ardından ise 22/11/2022 tarihli dilekçesinde ise alıcı tarafından konteyner teslim tarihinin sürekli ertelenmesi nedeni ile teslimin geciktiği beyanında bulunmuşsa da; tüm bu savunmalara ilişkin olarak dosyaya mahkemede kanaat uyandıracak delilleri sunamamıştır. Varma limanı olan ... Limanındaki tahliye kısıtlamaları nedeni ile teslimin geciktiğine ilişkin savunmaya dair davalı vekili tarafından dosyaya herhangi bir Liman yazısı sunulmadığı gibi, gecikme tarihleri dikkate alındığında, aynı gemi ile taşınan ve aynı anda gemiden tahliye edildiği sabit olan konteynerlerin 5 adedinin Kasın ayında kalanlarının ise Ocak ayında teslimi savunma ile birlikte düşünüldüğünde hayatın olağan akışına da uygun bulunmamıştır. Davalı vekilinin, ihbar olunan ... frması tarafından, konteynerlerin limanda unutulduğu savunmasına ilişkin olarak ihbar olunan vekilinin cevap dilekçesinde belirttiği hali ile, ihbar olunan sorumluluğunun yalnızca deniz taşıma ayağını kapsadığına dair beyanına karşılık davalı vekili tarafından herhangi bir itiraz sunulmadığı gibi ... Limanı ile davalı tarafından düzenlenen konşimento kayıtlarına nihai teslim yeri olan Leicester arasındaki kara taşımasının ihbar olunan tarafından üstlenildiğine dair bir delil de sunulmamıştır. Kaldı ki alt taşıyan olduğu ileri sürülen ... firmasının sonraki taşıma bakımından sorumluluğu bulunduğu kabul edilse dahi, bu husus davalı ile ihbar olunan arasındaki ilişki bakımından önem arz etmekte olup, davacı sigortalısına karşı davalıların sorumluluğunu ortadan kaldıracak mahiyette bir itiraz olmayacaktır. Son olarak, geç teslimin alıcının tesilimi geciktirmesi nedeni ile oluştuğuna dair davalı savunması bulunmakla birlikte, buna dair dosyaya ibraz edilen e posta yazışma tarihlerinin 5 Kasım 2018 ile 13 Kasım 2018 tarihleri aralığına ilişkin olduğu ve bu tarihler itibarı ile demuraj ile ardiye masraflarının oluştuğunun dava dışı sigortalıya iletildiği hususları bir arada değerlendirildiğinde, 19/11/2018-20/11/2018 tarihinde varma limanına ulaştığı dosya kapsamında sabit olan konteynerlere ilişkin bir yazışma olamayacağı mahkemece değerlendirilmiştir. Bu kapsamda dosyada her ne kadar alıcıya geç teslimin nedeni tam olarak ortaya konulamasa da, davalı savunmalarının yerinde olmadığı mahkemece kabul edilmiş olduğundan, gecikme bakımından diğer 5 konteyneri zamanında alıcısına teslim ettiği anlaşılan davalının kusur ve sorumluluğunun bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. Her ne kadar davalılar vekili ile ihbar olunan vekili tarafından geç teslime ilişkin süresi içerisinde iihbar bulunmadığından bahisle gecikmeye dayalı zararın tazmininin talep edilemeyeceği savunulmuşsa da, davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen 24 Aralık 2018 tarihli e posta yazışması içeriğine göre, dava konusu edilen konteynerlerin alıcısına henüz tesliminin yapılmadığı hususunun bildirildiği ve 16 Ocak 2019 tarihli e posta içeriğine göre de bu hususa ilişkin davalı ile görüşmelerin bulunduğu ve davalıların acentenin konteynerleri limanda unuttuğunun dava dışı sigortalıya bildirildiği anlaşıldığından, gecikmeye ilişkin davalılara TTK 1185/5 maddesi gereğince yasal 60 günlük süre içerisinde bildirildiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte her ne kadar dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile, davalılar bakımından sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmişse de, dava konusu konteynerlerin acente tarafından limanda unutulduğuna dair davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 16 Ocak 2019 tarihli e posta yazışmasına davalı tarafından itiraz ileri sürülmediği gibi esasen 19/12/2021 tarihli dilekçesi ile davalı tarafından da bu hususun savunma olarak dosyaya sunuludğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, dava konusu gecikmenin konteynerlerin limanda unutulması nedeni ile oluştuğu mahkemece kabul edilmiş bu kapsamda taşınması üstlenilen konteynerlerin alıcısına teslimi gerekliyken, limanda unutulmuş olması TTK 1187 maddesi kapsamında taşıyanın pervasızca bir davranışı olarak kabul edilmekle davalıların TTK 1186 maddesi kapsamında sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanamayacağı kabul edilmiştir.
Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan faturalar, e posta yazışmaları ile bilirkişi raporundaki zarar talebi bedelinin kadri maruf olduğu tespiti bir arada değerlendirildiğinde, davacı vekilinin 17/11/2022 tarihli beyanı da dikkat alınarak talep konusu 43.660,27 USD zarar talebinin yerinde olduğu mahkemece de kabul edilmiştir.
Davacı v ekili tarafından icra takip dosyasında, ödeme tarihi olan 08/03/2019 tarihi ile icra takip tarihi olan 28/08/2019 tarihleri arasındaki işlemiş faizi de talep ettiği anlaşılmakla bu hususta muhasip bilirkişiden faiz hesabına ilişkin rapor alınmış olup, bankalara yazılan müzekkere cevaplarına göre davacının talep edebileceği işlemiş faiz miktarının 785,88 USD olacağı bilirkişi tarafından tespit olunmuştur.
Açıklanan nedenlerle, dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporları da kısmen hükme esas alınarak neticede davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın KISMEN İPTALİNE, takibin 43.660,27 USD asıl alacak ile 785,88 USD işlemiş faiz bakımından DEVAMINA, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi UYGULANMASINA,
-Fazlaya dair talebin REDDİNE,
-Şartlar oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebi ile davalıların kötü niyet tazminatı taleplerinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 23.681,70.TL'den peşin alınan 4.699,14.TL'nin mahsubu ile bakiye 18.982,56.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAT KAYDINA,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 4.699,14.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 4.489,40bTL'nin ( 54,40bTL başvurma harcı, 185,00bTL posta gideri ve 4.250,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 4.413,52.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı yargı gider toplamı olan 3.000,00.TL'nin ( 3.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 49.,80.TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı için takdir edilen 54.002,00.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
7-Davalı vekili için takdir edilen 5.822,07.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.298,08.-TL sinin davalıdan, 21.92.-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.03/10/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır