T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2020/321 Esas
KARAR NO: 2023/350
DAVA: Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/09/2020
KARAR TARİHİ: 26/09/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait 6 konteyner eşyanın deniz yoluyla İstanbul'dan Katar/Doha'ya 8.100 USD navlun bedeli ile davalı tarafından taşınması hususunda anlaşmaya vardıklarını, davalı tarafından taşımaya konu eşyaların son teslim tarihi 02.10.2019 olmak üzere ... ... gemisi ile taşınacağının bildirildiğini, davalı tarafından 02.10.2019 tarihinde konşimento talimatına uygunluk verildiğini, davalının basiretsiz organizasyonu neticesinde eşyanın 07.10.2019 tarihinde kalkan gemiye yüklenemediğini, davalı tarafından ... alternatifi ile 28.10.2019 tarihli ...'den yükleme onayının geldiğinin bildirildiğini, sonrasında yine davalı tarafından geminin rotasının değiştirmesi nedeniyle bu gemiye de yükleme yapılamadığının bildirildiğini, eşyaların ancak bir ay gecikme ile 08.11.2019 tarihinde hareket eden gemiye yüklenerek sevk edilebildiğini, Davalı ... tarafından liman değişikliği sebebiyle iç nakliye, ardiye masrafı vb ilave masraflar olduğunu, bu masrafların müvekkili tarafından ödenmesi gerektiğinin aksi takdirde eşyanın teslim edilmeyeceğinin bildirildiğini ve müvekkili adına 4 adet fatura tanzim edildiğini, Müvekkili tarafından davalıya ihtirazi kayıtla; İç nakliye Ücreti 17.700 TL, liman güvenlik bedeli 543,25 TL, ardiye ücreti olarak 28.117,56 TL, ardiye ücreti 750 USD, terminal ücreti 550 USD olmak üzere toplam 46.360,81 TL ve 1.300 USD ödeme yaptığını belirterek, davalı tarafından müvekkili adına tanzim edilen ve müvekkili tarafından ödenen navlun bedeli faturası hariç diğer fatura bedellerinin istirdadına, TL alacak bakımından avans faizinin, USD alacak bakımından 3095 sayılı kanunun 4a maddesinin uygulanmasına, yargılama masrafları ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşımaya konu eşyaların fiili taşıma işinin müvekkili tarafından ... A.Ş.'ne verildiğini ve taşımanın ... tarafından gerçekleştirildiğini, taşımaya ilişkin olarak davacı tarafından verilen talimat ve bilgilerin müvekkili tarafından ...'ye aktarıldığını ve ... tarafından müvekkiline iletilen mailde rezervasyonun yapıldığının ve ardiyesiz ilk girişin 28.09.2019, talimat son teslim 02.10.2019, beyanname son teslim 02.10.2019, ... Wold Kalkış 07.10.2019 olarak bildirildiğini, beyanname son tesliminden önceki tüm sürecin müvekkili tarafından eksiksiz olarak tamamlandığını, ... tarafından eşyanın alıcı bilgisinin talep edildiğini, ...'ye alıcının, Katar Silahlı Kuvvetleri olduğunun bildirildiğini, ... tarafından, yüklerin askeri mühimmat kabul edildiğini ve Cenevre merkezinden onay almaları gerektiğinin ve bu gemi için sürelerinin kalmadığının ve sonraki gemiye almaları gerektiğinin müvekkiline bildirildiğini, müvekkili tarafından davacıya Katar -Doha'ya bir sonraki geminin 08.11.2019 tarihinde kalkacağının bildirildiğini, bekleme sürecine ilişkin olarak; ... tarafından müvekkiline 05.12.2019 tarih, ... no.lu 480 USD ihracat ardiye ücreti, Liman işletmecisi ... A.Ş. tarafından 17.10.2019 tarih, ... no.lu liman ardiye faturası tanzim edildiğini, Bunlarla birlikte yükün yurt içi kara nakliyesinin müvekkili şirket tarafından gerçekleştirildiğini, kara nakliyesi için müvekkili tarafından davacı adına 17.700 TL, müvekkili tarafından terminal ücreti olarak ... ve limana ödenen 550 USD 'nın davacı adına fatura tanzim edildiğini, masrafların oluşumunda müvekkili şirketin herhangi bir kusuru bulunmadığını, davacı tarafından ödenen bedellerin müvekkilinden iadesi talebinin hiçbir dayanağının bulunmadığını, aksi, kabul anlamına gelmemek üzere müvekkilinin sorumluluğunun kabulü halinde, yasal sınırlı sorumluluk ilkesinin uygulanması gerektiğini, davanın fiili taşıyan ... gemi acentesine ihbar edilmesini talep ettiklerini belirterek, itirazlarının kabulü ile haksız davanın reddine, yargılama masrafları ile vekalet ücretlerinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davaya konu iç nakliye ücreti, liman güvenlik ücreti, ardiye ücreti, terminal ücretinden hangi tarafın sorumlu olduğu, bu masrafların oluşmasında davalının kusurunun olup olmadığı, sorumluluğu var ise miktarı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler... tarafından tanzim edilen 06/06/2022 tarihli raporda; Dava konusu olayda davacının taşıtan, davalının taşıyan sıfatına sahip olduğu, navlun sözleşmesinin süresi içerisinde ifa edilmemesi gerekçesiyle açılan dava bakımından tarafların ehliyete sahip oldukları, Davalı taşıyan ...' un davacıya karşı borçlandığı deniz yoluyla yükün taşınması edimini dava dışı ... ile anlaşarak yerine getirmesi sebebiyle, asıl navlun- alt navlun ilişkisinin söz konusu olduğu, dava dışı ... ' in fiili taşıyan sıfatına sahip olduğu, Dava konusu olayda, yüklerin taşınmak üzere limana getirilmiş, ancak yükün hakimiyetinin davalı taşıyan ...' a geçmemesi sebebiyle TTK' nın yükün geç teslimine ilişkin hükümlerinin uygulama alanı bulamayacağı, bu halde TBK hükümleri uyarınca davalının sorumlu olup olmadığının tayininin gerektiği,TBK 116 uyarınca davalı ...' un fiili taşıyan ... Shipping' in borca aykırı davranışlarından sorumlu olduğu, Yükün kararlaştırılan seferlerde, yükleme limanında ve süresinde taşınamamasının fiili taşıyan ... in fiillerinden kaynaklandığı, TBK 116 uyarınca davalı ...' un kusuru olmasa dahi sorumlu olacağı, ... ... A.Ş tarafından davalı ... adına; 17.10.2019 tarih, ... no.lu, 28.660,81 TL tutarlı ve Kapı Çıkış Dolu, Dolu Ardiye, Kapı Giriş Dolu ve ISPS Dolu içerikli fatura tanzim edildiği, tanzim edilen bu fatura bedelinin ... tarafından 17.10.2019 tarihinde ... ...'a ödendiği, ... tarafından ödenen bu tutarın davacı ... İnşaat'a fatura ile yansıtıldığı, ... ... A.Ş tarafından davalı ... adına; 05.12.2019 tarih, ... no.lu, 480 USD tutarlı ihracat ardiye içerikli fatura tanzim edildiği,... tarafından ödenen 480 USD tutarın davacıya ... İnşaat'a 1.300 USD olarak yansıtıldığı, ... tarafından davacı ... İnşaat'a düzenlenen faturalarda, fatura bedellerinin kaç günlük ardiye, güvenlik vs. hizmetini kapsadığı belirtilmediği için, düzenlenen faturaların makuliyeti hakkında yorumda bulunma imkanının bulunmadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazları üzerine dosya bilirkişi kuruluna yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 19/01/2023 havale tarihle ek raporda; Geç teslime ilişkin hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağı hakkında değerlendirme yapılmadığı yönündeki itiraz yerinde değildir. Zira kök raporun on birinci sayfasmda bu husus şu şekilde değerlendirilmiştir: "Türk Ticaret Kanununun taşıyanın sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanabilmesi için, yükün hakimiyetinin taşıyana geçmiş olması gereklidir. Somut davada, yük limana getirilmekle birlikte, taşıyanın hakimiyetine geçmiş değildir. Bu durumda TTK'nun yükün geç tesliminden doğan zararlara ilişkin hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. TTK' da düzenlenen haller dışında kalan bütün hallerde TBK hükümlerinin uygulanması söz konusudur ". Dosya içeriği tekrar incelendiğinde, bu hususta görüşümüzü değiştirecek nitelikte bir olgu bulunmamaktadır. TBK m. 116 hükmü uyarınca ifa yardımcısı sıfatına sahip olan dava dışı fiili taşıyan ... Shipping'in borca aykırı davranışlarından davalı taşıyan sorumludur. Bu çerçevede dava dışı fiili taşıyan tarafından yükün süresinde teslim alınmaması nedeniyle davacı taşıtan tarafından yapılan liman masraflarından davalı taşıyan sorumlu tutulmalıdır. Ancak düzenlenen faturalarda yer alan masrafların ne kadarının yükün zamanında teslim alınmamasından kaynaklandığı anlaşılamamaktadır. Başka bir anlatımla, kök raporda da ifade edildiği üzere, "... tarafından davacı ... İnşaat 'a düzenlenen faturalarda, fatura bedellerinin kaç günlük ardiye, güvenlik vj. hizmetini kapsadığı belirtilmediği için, düzenlenen faturaların makuliyeti hakkında yorumda bulunma imkânının bulunmadığı" sonucuna tekrar ulaşılmıştır. Farklı bir değerlendirme yapmaya olanak sağlayan yeni bir veri bulunmamaktadır. Bu sebeple, kök raporda ulaşılan hukuki görüşte değişiklik yapılması söz konusu olmamaktadır, şeklinde görüşlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 04/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Taraflar arasındaki akdi ilişki olduğu, Davacının taşıtan Davalının akdi taşıyan sıfatı ile davada aktif ve pasif husumet ehliyetine haiz oldukları, Emtianın planlanan ilk gemiye yüklenememesinin sebebinin Davacı'nın alıcının kimliğini açıkça bildirmediği, alıcının Katar Silahlı Kuvvetleri olması karşısında taşıma konusunda genel merkeze bildirilerek onay alınmasının ve bu konu araştırma yapılması için belirli bir süre beklenilmesini hayatın olağan akışına uygun olduğu, kararlaştırılmış bir taşıma süresinin bulunmadığı, planlanan taşıma tarihleri, seyir planı ve masrafların Davacı'ya bildirildiği ve Davacı'nın bu planlamaya bir itirazı olmadığı, bu nedenlerle buna bağlı olarak doğan yükleme limanındaki ardiye ücretine (davalı tarafından ödendiği ispatlanmış olması şartı ile) Davacı'nın katlanması gerektiği buna göre; İadesi istenen : ... Nolu fatura : liman güvenlik ücreti: 543,25 TL nin gecikme ile ilgisi olmadığı, davalı tarafından ödendiği ispatlanmış olması halinde Davacı'dan talep edebileceği, ... nolu fatura: ardiye ücreti: 28.117,56 TL Davalı tarafından, fiili taşıyana ödendiği belirtilen bu ücretin hangi tarihler arasındaki süreler için ödendiği ispatlanmış olması halinde Davacı'dan talep edebileceği, ... no'lu fatura : yurt içi kara nakliye KDV dahil 17.700 TL Davacı'dan talep edilebileceği, gecikme ile ilgisi olmadığı, ... no'lu faturadaki terminal ücreti : 550 USD nin gecikme ile ilgisi olmadığı, ödendiği ispatlanmış olması şartı ile Davacı'dan talep edilebileceği; ardiye ücreti 750 USD'nin ise ödendiği ispatlanmış olması şartı ile Davacı'dan talep edilebileceğine ilişkin görüşlerini bildirmiştir.
Dava dilekçesi , cevap dilekçesi, arabuluculuk evrakı , bilirkişi raporları, ilgili yerlerden celbedilen müzekkere cevapları ile tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde ; davacının kendisine ait 6 konteyner emtianın İstanbul'dan Katar Doha'ya taşınmasını davalıdan talep ettiğini, davalının basiretsizliği sebebiyle 07.10.2019 tarihinde gemiye yükleme yapılamadığını, 08.11.2019 tarihinde sevkin yapılabildiğini davalı tarafından liman değişikliği sebebiyle iç nakliye ,ardiye ,terminal ücreti olarak kendisine yansıtılan ücretleri ihtirazi kayıt altında ödediğini ve bu bedellerin istirdatını talep ettiği, davalının ise fili taşımanın ... tarafından gerçekleştirildiğini, ... ye alıcının Katar Silahlı Kuvvetleri olarak bildirildiğini, bunun üzerine ...'nin Cenevre'den onay almaları gerektiğinden 07.10.2019 daki sevkıyata yetişmediği, ... tarafından kendisine tanzim edilen faturaları davacıya yansıttığını ve sevkıyatın gecikmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığına yönelik cevabi yanıtta bulunduğu , dosyaya sunulu ... tarafından tanzim edilen ... nolu konişmento incelendiğinde yükleyicinin davalı , gönderilenin ... , Yükleme limanın ... , tahliye limanın Hamad limanı olduğu, 6 adet 40 feet konteynerin 08.11.2019 tarihinde gemiye yüklendiğinin anlaşıldığı, dosyaya sunulu ve davacının da kabul ettiği 08.11.2019 tarihli davalının davacı adına tanzim ettiği navlun faturası uyarınca ve dosyaya sunulu e posta yazışmaları uyarınca davalının davacının emtialarını Katar Doha'ya taşınması işini üstlendiği, davalının taşıyan davacının ise taşıtan olduğu, ... nin fili taşıyan olduğu , buna göre tarafların iş bu davada aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu , sevkıyatın gecikmesi sebebiyle davalının ...1810 Nolu fatura : liman güvenlik ücreti: 543,25 TL, ...1811 nolu fatura: ardiye ücreti: 28.117,56 TL, ...2826 no'lu fatura : yurt içi kara nakliye KDV dahil 17.700 TL, ...2827 no'lu faturadaki terminal ücreti : 550 USD ve ardiye ücreti 750 USD faturaları tanzim ettiği, davacının ise bu faturaları ihtirazi kayıt altında ödediği ve mahkememizden ihtirazi kayıt altında ödediği bedellerin istirdatını talep ettiği, ... nolu konişmentoda alıcının ... olarak belirtildiği, 06.06.2020 tarihli bilirkişi raporunda; davalının, fiili taşıyan ... ve fili taşıyanın adamlarının fiil ve ihmallerinden sorumlu olduğu, somut davada, yük limana getirilmekle birlikte, taşıyanın hakimiyetine geçmediği, bu sebeple TTK' nın yükün geç tesliminden doğan zararlara ilişkin hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını, TBK 116 madde uyarınca davalının sorumluluğuna gidilebileceğini ,TBK 116 hükmü uyarınca davalının , bir borcun ifasına yardımcı olarak katılan kişilerin borca aykırı davranarak alacaklıya verdikleri zarardan borçlunun da sorumlu olacağını ifade ettiği, somut olayda davacıya karşı deniz yolu ile yükün taşınması edimini borçlanan davalı, fiili taşıyan dava dışı ... nin fiileri sebebiyle kararlaştırılan zamanda yükün taşınmasını sağlayamadığından davalının sorumluluğuna gidilebileceğinin belirtildiği, 30.06.2023 tarihli bilirkişi raporunda; taşıyan ile konişmento hamili gönderilen arasındaki ilişkide mezkur konişmento esas alındığı, konişmentoda alıcının ... olarak belirtilmesine karşın teslim yerinin Katar/Doha Katar Silahlı Kuvvetleri olması karşısında taşıma konusunda genel merkeze bildirilerek onay alınması ve bu konu araştırma yapılması için belirli bir süre beklenilmesinin hayatın olağan akışına uygun olduğu ve davalının sorumlu olmadığının belirtildiği anlaşılmış, davacı tarafça sunulu 18.07.2023 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde belirttiği , dava dilekçesi ekinde sunduğu 01.10.2019 tarihli e posta yazışmasından konişmento talimatında alıcının açıkça "... ... ..." olarak belirtildiği, emtialarında tek tek belirtildiği, davalının konişmento talimatına "uygundur bu şekilde " şeklinde e posta yazışmasına cevabı yanıtta bulunduğu, ... tarafından davalıya iletilen 03.10.2019 tarihli e postada, alıcının Katar Silahlı Kuvvetleri olarak belirtildiği, yine aynı tarihli davalının fiili taşıyana verdiği yanıtta; taşımanın askeri bir taşıma olmadığı, tamamen basit metal parçaların taşındığının belirtildiği, yükün alınmasını rica ettiği, yükün alınmamasından doğacak zararlardan sorumlu olmadıkları ve bunu da müşteriye açıklayamayacaklarının belirtildiği, e posta yazışmalarından da görüleceği üzere davalının ilk baştan beri alıcının Katar Silahlı Kuvvetleri olduğunu bildiği ve emtiaların içeriğini net olarak bildiği mahkememizce kabul edilmiş, davalı taşıyanın basiretli tacir gibi davranmayarak TBK 116 uyarınca davacının davaya konu faturalar sebebiyle zarara uğramasına sebebiyet verdiği mahkememizce sabit görülmüş ve davacının ihtirazi kayıt altında ödediği davaya konu bedelin davalıdan istirdatına karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile 46.360,81TL' ve 1300 USD nin dava tarihinden itibaren işleyecek; USD için 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının USD de ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faiz, TL için ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Karar harcı olan 3.862,57TL'den peşin alınan 965,65.TL'nin mahsubu ile bakiye 2.896,92.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (1.027,85.TL ilk harç 202,80.TL posta ücreti ve 2.700,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 3.930,65.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı vekili için takdir edilen 17.900,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/09/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
e-imzalıdıre-imzalıdır