T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2020/431 Esas
KARAR NO:2022/664
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:30/11/2020
KARAR TARİHİ:17/11/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkil şirkete ait ... no'lu Nakliyat Aracısı/Komisyoncusu yasal sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı ... A.Ş.'nin komisyoncusu olduğunu ve ... Ltd. Şti.'ne ait medikal malzeme (extremite turnike vb.) emtiasının davalı şirketin taşıyıcı olduğu ABD'den Türkiye'ye deniz yolu ile nakliyesi esnasında hasara uğradığını, sigortalı emtianın hasara uğradığının deliller arasında bulunan CMR taşıma senedi, hasar tutanağı, mail yazışmaları, fotoğraflar ve diğer sunulan belgeler ile sabit olduğunu, meydana gelen zarardan davalı şirketin taşıyıcı sıfatı ile hukuken sorumlu olduğunu, müvekkil sigorta şirketi tarafından yaptırılan araştırma ve ekspertiz çalışması sonucu 2.996,93 EUR hasar tazminatı tespit yaptığı ödeme ile halef sıfatıyla davalı şirkete karşı rücu hakkı doğduğunu, bu Kanuni halefıyete dayanarak dava açılması zorunluluğu ortaya çıktığını, 2.996,93 EUR tazminatın ödeme tarihi 03/04/2020'den itibaren işleyecek devlet bankalarının EURO ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına uyguladığı en yüksek faiz oranı ile faiz, yargılama gideri, avukatlık ücreti ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;yetksizlik nedeniyle davanın reddi gerektiğini, konşimentoda belirtilen şartların 23, maddesinde, taşımadan kaynaklanan veya bunlarla bağlantılı tüm ihtilaflarda, New York Güney bölgesi mahkemeleri yetkili olduğunu, somut uyuşmazlığa ABD hukuku uygulanacağını, bu nedenle davanın usul hukuku yönünden reddi gerektiğini, konşimentonun 7.4. maddesine göre, taşıyıcının, mallar veya hizmetler ile doğrudan veya dolaylı bağlantılı veya bunlardan ( her türlü ihmalden kaynaklanan sınırlama olmaksızınj kaynaklanan kayıp veya hasar veya gecikme veya yanlış teslimat veya başka herhangi bir sorumluluğu sınırlı olup, konşimentonun ilgili hükmüne göre müvekkilin sorumluluğunun 500,00 USD olduğunu, raporun maddi gerçeği yansıtmadığından kabulünün mümkün olmadığını, dava konusu hasarlı emtia ile ilgili hasar tutanağının antrepoda düzenlendikten sonra imtihanın Ankara'ya taşındığını ve Ankara'da yapılan inceleme ile ekspertiz raporu düzenlendiğini, yükün Ankara'ya taşınması esnasında da hasarlanmış olma İhtimalinin olduğunu, ödemeye dayanak olarak gösterilen ekspertiz raporunun maddi gerçeği ve fiili durumunu göstermeyeceğini, Antrepo firmasının hasar tespit tutanağı ile ilgili açıklayıcı beyanı ile de müvekkilin kusurlu olmadığının ortaya konulduğunu, 2 palette ve kolilerde herhangi bir hasar bulunmadığının belirtildiğini, müvekkilin talep edilen hasar bedelini ilişkin sorumluluğu konşimentoda da açıkça belirtildiği, maddi gerçeğe dayanmayan ekspertiz raporu ile hasar bedeli talep edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Davacının, dava dışı akdi taşıyanın TTK m. 1473 ve devamı hükümlerine göre sorumluluk sigortacısı olduğu, sigortalısının akdi taşıma sürecinde davalıdan fiili taşıyan olarak hizmet aldığı, bu nedenle fiili taşıyanın taşıma sürecinde meydana gelen zarardan akdi taşıyanın sorumlu olması hususu gözetilerek sigortalısına halef olduğu, sigortalının yük ilgilisinin muvafakatini aldığı, zararın dava dışı ... firmasına ait FOB satın alınan yükte meydana geldiği gözetilerek sigortalıya yapılan ödemenin hasar ödemesi olduğu, davalının fiili taşıyan sıfatı ile akdi taşıyan, dolaysı ile sigortacısına karşı riicu sorumlusu olduğu, Konteyner yüklemesini ve istifini yapan şirketin aynı zamanda fiili taşıyan olduğu, Emtia henüz fiili nakliyeci deposunda yani konteynere yüklenmemiş iken ürünlerin sağlam olduğu, dolayısıyla da konu ürünlerin fiili taşıyıcıya hasarsız olarak teslim edildiği halde, varma yerinde hasarın, ürünlerin konteyner içerisine boyut ve ağırlıklarına göre uygun istiflenmemesi, farklı boyut ve ağırlıklardaki ürünlerin üst üste istiflenmesi ve genel nakliye kural ve kaidelerine göre yeterince sabitienmemesi neticesinde meydana geldiğinden, taşıma sürecinde vaki hasardan davalının sorumlu olduğu, davacının ödeme mesnedi ... forwarder lıability/taşıma işleri organizatörü sorumluluk sigortacısı olduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğu, sigortacı ödemesinin poliçe şartları ve alman sigorta ekspertiz raporu gözetilerek gerekli muafiyet hükümleri gözetilerek yapıldığı, toplam 2.996,93 EURO 03.04.2020 tarihli ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca yapıldığının değerlendirildiği, geçici depolama yerinde resmi görevliler huzuru ile tutulan 3 palet yük hasarı tespiti karşısında hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın yapıldığının değerlendirildiği, hasarın CFS'den CFS'ye konteyner yükü ayrıştırılmış teslim şekli ile navlun sözleşmesine konişmento şartlarına göre deniz taşıması sırasında meydana geldiğinin tespit edildiği, hasardandavalının sınırlı sorumluluk hükümlerine göre sorumlu olduğunun değerlendirildiği, meydana gelen hasar miktarının 3.746,93 EUR tutarında olduğu ve 750 EURO muafiyetle davacı ödemesinin 2.996,93 EURO tutarında olduğu, davalının, hasarlı bürüt birim kg başına 2 SDR veya palet başına 666,67 SDR sınırlı sorumluluk hükümlerinden palet başına sınırlı sorumluluk esası gereği; sorumlu tutulabileceği azami tazminatın ise 2.516,51 EURO hesaplandığı, davacının ödemesi 03.04.2020 tarihli olmakla 2.516,51 EURO üzerinden talep ettiği gibi EURO faizi ile rücuen tazmin talebinin dosya kapsamında olduğunun değerlendirildiği belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, aldırılan ek raporda özetle Bilirkişi kok raporunda hasar ve sorumluluk miktarının 3 palet emtia dikkate alınarak yapıldığı, ek raporda antrepoda düzenlenen 10/02/2020 tarihli tutanağın değerlendirilmesi neticesi hasarlı ürün miktarının bir palete isabet ettiği belirtilmekle" bu hususun 3 palette hasar zararı olmasına karşın meydana gelen zararın 1 palet emtia kıymeti kadar olduğu şeklinde KÖK ve EK rapora yansıdığı, 3 palette hasar var ama zarar 1 palet kıymeti kadar olduğunda da sınırlı sorumluluğun 3 palet üzerinden değerlendirilmesi gerektiği, hasarlı emtia ve buna göre gerçek hasarın ve varsa taşıyanın sorumluluğunun belirlenmesi" bakımından gerçek zararın 3.746,93 EURO olmasına karşın, davacının 2.996,93 EURO ödediği ve ancak bu miktar ile sınırlı rücu talep edebileceği sınırlı sorumluluk esasına göre ise 2.516,51 EURO davalı yanın sorumlu tutulabileceği, ayrıca konşimentoda "slac" kaydı bulunmakla, bu kayıt ile yük teslim bildirimi arasında çelişki bulunup bulunmadığı" bakımından slac kaydının fiili deniz taşıyanı için konteyner için yükleme ile ilgili bir kayıt olduğu, davalının CFS kaydına göre sorumlu olması gerketiği, bu kapsamda yükleme ve istiflemenin davalı taşıma işleri organizatörü-akdi taşıyan sorumluluğunda kaldığı, kök rapor görüşlerinin değişmediğini belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora beyan ve itirazları doğrultusunda yeni bir heyetten rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan yeni raporda özetle; Emtianın paletler üzerine istiflenmesinin taşıtan/yükletenin sorumluluğunda olduğu, buna karşın paletlerin konteyner içerisinde yerleştirilmesi ve istifinden ise Davalı'nın akdi taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğu, hasarın kök sebebinin paletlerin içindeki dizilim hatasından değil, paletlerin konteyner içerisine yapacağı deniz yolculuğuna uygun bir şekilde istfilenmemiş yerleştirilmemesinden ve konteyner içerisinde paletlerin üst üste konmasından kaynaklandığı, konteyner içi istiflemeden Davalı akdi taşıyanın sorumlu olduğu, hasarlı emtia bedelinin 2.996,93 EUR (19.013,72 TL) olduğu belirtilmiştir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Dava dışı alıcı ... Ltd Şti. tarafında satın alınan medikal malzeme emtiasının ... sayılı konişmento tahtında ... Limanından İstanbul Limanına sevkedildiği, varma yerinde emtiaların hasarlandığının anlaşıldığı, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin dava dışı akdi taşıyanın sorumluluk sigortacısı davacı tarafça sigortalıya ödendiği, bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Dava konusu taşımaya ilişkin olarak ... sayılı ana konişmentonun ... adına, ara konişmentonun ... adına düzenlendiği, navlun faturasının davalı tarafından ... e düzenlendiği görülmekte olup davalı ... fiili taşıyan, ... in akdi taşıyan konumunda oldukları, buna göre davalının pasif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davaya konu mal faturasına göre emtianın FOB teslim şartı ile satın alındığı anlaşılmaktadır. Bu satış türünde emtia gemi küpeştesini geçtikten sonra her türlü risk alıcıda olup buna göre dava dışı alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının alıcının muvafakatini alarak ödemeyi akdi taşıyana yaptığı ve halefiyete istinaden aktif husumet ehliyetini haiz olduğu anlaşılmıştır.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda emtianın 04/02/2020 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, davanın 30/11/2020 tarihinde, hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, ekspertiz raporunda hasarın konteyner içerisine boyut ve ağırlıklarına uygun istiflenmemesi, yeterince sabitlenmemesi nedeniyle meydana geldiği belirtilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında paletlerin iki sıra yan yana ve iki sıra üst üste yüklendiği, paletler arasında boşlukların olduğu, bu boşlukların hava yastığı vb sabitleme aparatları ile doldurulmamış olduğu, Konteyner sağ zemin kısmının boylu boyunca yaklaşık 10-15 cm çapında ve yaklaşık 4-5 metre uzunluğunda demir borular yüklenmiş olduğu ve bunun üzerine de 2 palet medikal malzeme yüklendiği, demir borular üzerine yüklenen paletin sol yan kısmının ezildiği bu bölgede bulunan emtianın kırılmış, ezilmiş halde olduğu genel olarak konteyner içerisinde yapılan istifleme ve sabitleme işleminin özensiz olduğu, hasarın konteyner içerisine paletler üzerinde yerleştirilen emtiaların arasında boşluklar bulunması ve bunların arasına paletlerin kaymasını, birbiri üstüne devrilmesini engelleyici desteklerin konmaması, paletlerin birbiri üzerine yüklenmesi sebebiyle paletlerin birbirini ezecek şekilde konması sonucu meydana geldiği belirtilmiştir. Buna göre istiflemenin davalı tarafından yapılıp yapılmadığının tespiti gerekmektedir. Taşımaya konu ... sayılı konşimentonun "Paketlerin ve Malların Tanımı" kısmına " ... Malzemeleri" ifadesi yazılmıştır. SLAC kaydı teslim alınan emtianın, sayılıp yüklenmesinin (yani paletler üzerine dizilmesinin) taşıtan tarafından yapıldığı anlamına gelmekte ise de konşimentoda taşıma türü olarak CFS / CFS- (Container Freight Station) kaydı bulunmaktadır. Konteyner Yük İstasyonu, konteyner içindeki yükün boşaltıldığı, doldurulduğu, temizlendiği alanlara verilen ad olup genel olarak LCL (less than container load) olarak belirtilen parsiyal yüklerde kullanılmaktadır. Bilirkişi raporunda konteyner içini gösteren fotoğraflar ile eksper raporundaki ifadelerin bu konteynerin içinin parsiyel yüklendiğini, parsiyal yüklerin işin doğası gereği konteyner içine taşıyan ya da onun ifa yardımcıları tarafından yüklenmekte ve istif edilmekte olduğu belirtilmiştir. Yine dosyaya sunulan ... belgesinin 18.02.2020 tarihli olduğu, bu belge ile " ... " firması tarafından kargonun 02. Aralık.2019 da teslim alındığı ile ilgili ... firmasına bilgi verildiği görülmektedir.... nolu ana konşimentonun 01.04.2020 tarihli olması, anılan belgelere göre yükün bu tarihten önce fiili taşıyan tarafından teslim alınmış olması, konişmentoda CFS kaydının bulunması ve yükün parsiyal yük olduğu yönündeki tespite göre; yükün paletler halinde konteyner sahasında taşıyana teslim edildiği, konteyner iç istifinin taşıyan tarafından yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle konteyner iç istifinin uygun şekilde yapılmaması nedeniyle meydana gelen zarardan davalının sorumluluğunun bulunduğu değerlendirilmiştir.
Ekspertiz raporunda alıcı firma tesislerin paketlerin açılarak gerekli kontrollerin ve hasarlı-hasarsız tespit çalışmalarının tamamlanması sonrasında toplamda 2.000 adet muhteviyatı emtiadan 250 adet emtianın kırık, ezik ve kullanımı riskli olarak tespit edildiği belirtilerek bu miktar üzerinden 2.996,93 EUR hasar bedelinin belirlendiği anlaşılmaktadır. Davalı vekili 1 palet ürünün hasarlanmış olduğunu, bir palette 80 adet koli olabileceğini, hasarın bununla sınırlı olarak tespit edilmesi gerektiğini belirtmiş ise de alıcı tesislerinde paketler açılarak yapılan hasar tespiti esas alınarak ekspertiz raporunda belirtilen 250 adet emtianın hasarlandığı kabul edilmiştir. Bu kabule göre tazmin edilecek zarar miktarının tespiti gerekmektedir. 21/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda daha yüksek olan palet başı sınırın esas alınması gerektiği belirtilerek 3 palet için 2.516,51 Euro sorumluluk sınırı belirlenmiştir. Davalı vekili ... firmasının 10/02/2020 tarihli yazısında 1 palette hasar olduğunun belirtildiğini, bu nedenle hasarın ve sorumluluk sınırının 1 palet üzerinden hesaplanması gerektiğini ileri sürmüş ise de tahliye sırasında iki ambar memuru ve bir puantörün imzasını içeren tutanakta 3 paletin ezik ve yırtık olduğu açıkça tespit edilmiştir. Bu tespite karşılık tutanağı düzenleyenlerin imzasının bulunmadığı acenteye yazılan 10/02/2020 tarihli yazının esas alınamayacağı, her halde 250 adet emtianın hasarlı olduğunun tespit edilmiş olduğu, esas alınması gereken palet miktarının sınırlı sorumluluğun tespitinde önemli olduğu, paket içerisindeki emtia kısmen zarar görmüş olsa da tam zayi sayılarak sınırlı sorumluluk hesabında dikkate alınacağı, hasarlı emtianın sadece 1 paletin içerisinde olduğunun davalı tarafça ortaya konulamadığı anlaşıldığından davalının 21/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda 3 palet için tespit edilen 2.516,51 Euro yönünden davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 2.516,51 Euro'nun 03/04/2020 tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden bir yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 1.672,61 TL'den peşin alınan 481,10 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.191,51 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 481,10 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 6.805,40 TL'nin ( 54,40 TL başvurma harcı, 151,00 TL posta gideri ve 6.600,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 5.713,81 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı yargı gider toplamı olan 1.800,00TL bilirkişi ücretinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 288,72 TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı için takdir edilen 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili için takdir edilen 4.674,48 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.108,27 -TL sinin davalıdan, 211,73-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/11/2022
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır