T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2020/468
KARAR NO: 2022/261
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/06/2020
KARAR TARİHİ: 10/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı arasında İstanbul ... limanından ... Cezayir limanına 1 adet 45'lik konteynerin taşınması hususunda anlaşılmış olduğunu, müvekkili şirket de buna istinaden Sealand Europa A.ş firması ile yükün taşınması konusunda taşıma sözleşmesi imzalamış olduğunu, yapılan anlaşmalar neticesinde ... numaralı konişmento ile 05/12/2018 tarihinde yük İstanbul ... limanından alınarak 10/01/2019 tarihinde ... Cezayir limanına götürülmüş olduğunu, davalının alıcı ile kendi arasındaki anlaşmazlıklardan dolayı yük alıcıya teslim edilememiş olduğunu ve 109 gün varış limanında bekletilmiş olduğunu, davalı bu süre içerisinde sürekli olarak alıcı ile irtibat halinde olduklarını ve yükün teslim alınacağını belirtmiş ise de bu konuda herhangi bir sonuç alınamamış olduğunu, bunun üzerinde davalı şirket müvekkilinden yükün Türkiye'ye geri getirtilmesini istemiş ve tüm masrafların kendileri tarafından karşılanacağını müvekkile iletmiş olduklarını bununla ilgili olarak davalı ayrıca yazılı olarak da taahhütte bulunmuş olduğunu, müvekkili şirketin ... konişmento numarası ile 28/05/2019 tarihinde ... Cezayir limanından yükü aldırmış ve 16/06/2019 tarihinde İzmit Körfez limanında davalıya teslim etmiş olduğunu, ekte sunmuş oldukları müvekkili şirket yetkilileri tarafından davalı firma çalışanları arasında yapılan mail yazışmalarından da anlaşılacağı üzere tüm masraf ödemeleri kabul edilmişken, limanda 109 günlük bekleme bedeli olan demoraj masrafı davalı tarafından karşılanmamış olduğunu, asıl taşıyan sıfatında olan ... Europa A.ş firması tarafından müvekkili şirkete 7085 USD demoraj faturası yansıtılmış olduğunu ve müvekkil şirkette bu durumu davalıya bildirmiş olduğunu, davalı tarafın demoraj bedeli konusunda indirim yapılmasını asıl taşıyandan istenilmesi yönünde müvekkilinden taleplerde bulunmuş olduğunu, bunun üzerine de asıl taşıyan firmanın demoraj bedelinde indirim sağlayarak 4960 USD'lik bir fatura tanzim etmiş olduğunu, söz konusu 4960 USD'lik demoraj bedelinin müvekkili şirket tarafından asıl taşıyan olan ... A.ş firmasına ödenmiş olduğunu, akabinde müvekkili şirketin ödemiş olduğu bu bedeli olarak davalıya fatura olarak yansıtmış olduğunu, davalının faturaya itiraz etmiş olduğunu, sonrasında ise ... İcra Müdürlüğü 2020/... E. Sayılı dosyası üzerinden davalı aleyhine icra takibi başlatılmış olduğunu, davalı tarafın iş bu takibe de haksız ve mesnetsiz olarak itiraz etmiş olduğunu ve dilekçesinde belirttiği diğer nedenlerle; itirazın iptali ile takibin devamına, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile müşterisi arasında vesaik mukabili ihracat anlaşması olduğunu, 10/01/2019 tarihinde Cezayir Limanına götürülen mallara ilişkin müvekkilinin 22 Mart 2019'da davacıya ürünlerini geri getirmesini söylediğini, bu süreden sonra malları getirmeyen davacının tam kusurlu olduğunu, buna dair tanıklarının da bulunduğunu, sonuç olarak davacının iddia ettiğinin aksine 109 gün davalının müşterisiyle sürekli bir teması kesinlikle söz konusu olmadığını, bununla birlikte demorajı her ne kadar davacı ödediğini ifade etse de demorajın davalı tarafından ödenmiş olduğunu, sonuç olarak taraflar arasında 16 Mayıs 2019 tarihinde kadar olan demorajı davalının ödediğini, bundan sonraki demorajdan davalının sorumlu olmayacağı şeklinde maileşme bulunmakta olduğunu, bununla birlikte demoraj ödemesi alınmadan yükün geri getirilerek teslim edilmesi mümkün olmadığını, bu nedenle de davacı iddiaları asılsız olduğunu, davacının kendi adına ticari ilişkiden oldukça sonra adına hayali fatura kestirmiş olduğunu ve bu fatura nedeniyle müvekkilden haksız bir talepte bulunmakta olduğunu, davacının tamamen kötü niyetli olduğunu, kaldı ki vergi usul kanununda dahi mal ve hizmetin verildiği anda irsaliye düzenlenmesi veya en geç mal ve hizmetin verilmesinden sonraki 8 gün içerisinde fatura düzenlenmesi gerekmekte olduğunu, her yönüyle faturanın düzmece olduğunu, haksız kazanç saikiyle oluşturulduğunu, dilekçesinde belirttiği diğer nedenlerle, davanın reddine, davacının %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki deniz taşıma ilişkinden doğan demuraj alacağının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın demuraj bedelinin talep edilip edilememesi için hukuki şartların oluşup oluşmadığı, davalı tarafça davaya konu bedelin dava dışı fiili taşıyana ödeyip ödemediği ve buna göre varsa davacı alacağının miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşıldı.
... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 22/02/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 05/03/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 07/03/2020 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 22/06/2020 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
15/09/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Navlun sözleşmesinin taraflarının taşıyan ve taşıtan olduğunu, TTK madde 1207 uyarınca navlun ücreti ile genel olarak navlun teferruatı olarak nitelendirilen masrafların borçlusunun taşıtan olduğunu, Konteyner demurajı ve diğer masrafların navlunun teferruatı niteliğinde olduğunu, gönderilen malları teslim almadığını, borçlu sıfatı taşıtanın üzerinde olduğunu, davacının akdi taşıyan ve davalının taşıtan konumunda olduğunu, dolayısıyla tarafların aktif ve pasif dava ehliyeti sağlandığını, dava konusu konteyner muhtevası emtianın boşaltma limanında alıcısı tarafından teslim alınmadığını, gümrükten çekilmediğini, teslim alınmayan yük sonucunda konşimentoya göre hem taşıtan hem de yükleten konumundaki davalı şirketin konteynerin tekrar geri getirilmesini davacı taraftan talep ettiğini, konteynerin boşaltma limanının ... / CEZAYİR'e 09.01.2019 tarihinde vardığını ve 25.05.2019 tarihinde ayrıldığını, toplam 137 gün limanda kaldığını, fiili taşıyan demuraj tarifesine göre heyet tarafından yapılan hesap sonucu azami 90 gün sürede, toplam 5.720,00 USD demuraj olduğunu, fiili taşıyan faturasının indirim sonrasında 4.960,00 USD olarak tanzim edildiğini, bu tutarın takip konusu tutar olduğunu, davacı akdi taşıyana tanzim edilen faturanın yine davacı tarafından akdi taşıyan konumuyla fiili taşıyana ödendiğini ve taşıtan konumunda bulunan davalı şirkete aynı tutarla fatura tanzim ettiğini, ancak demurajın borçlusu konumunda olan davalı tarafından bu tutarın ödenmesiyle ilgili bir dekont ya da ödeme belgesi bulunmadığını, sunulan ödeme belgelerinin takip konusu faturaya değil başka hizmetlere ait faturalar için olduğunu, fiili taşıyan demuraj tarifesinin 45TEU konteyner için piyasa rayicine uygun olduğunu, konteynerin boşaltma limanında konteynerin 137 gün kalmasına rağmen 15 günü serbest süre olarak toplam 99 gün üzerinden yapılan hesaptan daha düşük miktarda indirimli fatura tanzim edildiğini, varış ihbarında 80 gün sonunda konteyner teslim edilmezse demuraj tutarının tazmini için hukuki yollara girileceği ibaresi olmasına rağmen bu yola da başvurmadığını beyan etmişlerdir.
22/02/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Bilirkişi Kök Raporunun bu görevlendirme çerçevesinde, bilirkişilerin bilgi ve tecrübeleri doğrultusunda düzenlendiğini, bu konuda nihai takdir ve her türlü takdirin Mahkemeye ait olduğunu, Fiili taşıyan ... vekilinin müzekkereye verdiği cevapta; davacı şirketin 25.03.2020 tarihinde 4.960 USD tutar ödeme yaptığını teyit ettiğini, fiili taşıyanın demuraj tarifesine göre heyetleri tarafından kök raporda yapılan hesap sonucu azami 90 gün sürede, toplam 5.720,00 USD demuraj oluştuğunu, fiili taşıyan faturasının indirim sonrasında zaten 4.960,00 USD olarak tanzim edildiğini, bu tutarın takip ve dava konusu tutar olduğunu, davacı tarafa fiili taşıyan tarafından tanzim edilen faturanın yine davacı tarafından fiili taşıyana ödendiğini ve fiili taşıyanın da ödemeyi teyit ettiğini, ödeme dekontunun dosyada yer aldığnı, davacı şirketin davalı şirkete aynı tutarla fatura tanzim ettiğini, ancak davalı tarafından bu tutarın ödenmesiyle ilgili bir dekont ya da ödeme belgesi sunulmadığını, sunulan ödeme belgelerinin takip konusu faturaya değil başka hizmetlere ait ödemeler olduğunu beyan etmişlerdir.
Davaya konu talep; davalının göndereni olduğu ve dava dışı Seago Line firması tarafından ...-Cezayir ... Limanı arası taşıması yapılan ... numaralı konteynerin alıcısı tarafından alınmamasından kaynaklanan ve varma limanında oluşan demuraj faturanın tahsili istemine ilişkindir. Dosyada bulunan ... numaralı konşimento tahtında ... dan ...'a taşınan konteynerin alıcısı tarafından alınmadığı ve davalının talimatı üzerine konteynerin ... numaralı konşimento tahtında dava dışı Sealand firması tarafından ... Liman'ından İzmit Limanı'na geri taşındığı husus sabittir. Dosyada bulunan e posta yazışmaları ile navlun faturasına göre; davacının dosya kapsamındaki taşımalara ilişkin olarak taşıma işini organize ederek davalı adına navlun faturası düzenlemekle akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi , gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir. Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.
Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler aşağıdadır:
Taşıma sözleşmesi: Taşıtan ile gönderilen arasında yapılması gereken ve navlun, demuraj gibi somut verilerin yer aldığı bir sözleşme olabileceği gibi konteyner taşımasının doğası gereği elektronik ortamda yapılan slot/konteyner tahsisi ile, hat işleticisi firmanın gemisine yükleme yapılabilmesi sağlanmaktadır. Bu durumlarda, Konteyner taşımalarında, Konşimento da taşıma sözleşmesi olarak Türk ve uluslararası hukuk (İngiliz hukuku) tarafından kabul edilmiştir. Konşimento, kıymetli evrak olarak addedilip, konşimento üzerinde kayıtlı kurallar, taşıma sözleşmesi ve malı talep eden gönderilen - alıcı için de sözleşme olarak değerlendirilir.
Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şekli: Konteyner demuraj birim bedeli ve demuraj sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve tarifeler konşimento üzerinde kayıtlı olmalı veya gönderilenin ulaşabileceği bir web adresinde olduğunun bildirilmiş olması gereklidir. Çünkü, borçlandırılan tarafın, demuraj ile ilgili yaptırımları bilmesi gerekir.
Varışihbarı: Taşıyan veya taşıtan taraf konteynerin teslim limanına varış zamanını ve/veya vardığında gönderilene varış ihbarı göndermek zorundadır. Konteyner demuraj tarifesinin, konşimentoda kayıtlı olmaması halinde, vanş ihbarında bu tarifenin yer alması veya gönderilenin, konteyneri zamanında boşaltıp iade etmemesi sebebi ile demuraj ödeyeceği belirtilmesi halinde, gönderilenin demuraj ödemesi konusunda ihbar edildiği sonucuna ulaşılabilir.
Dosyaya davacı vekilince, konteynerin varışına ilişkin varış ihbarnamesi ve dava dışı fiili taşıyan tarafından adına düzenlenen demuraj faturası ile ödeme belgeleri sunulmuştur. Davalıya gönderilen varış ihbarnamesinde fiili taşıyan tarifesinin davalıya bildirildiği ve 24/04/2019 tarihli davalı tarafından tanzim edilerek imzalandığı anlaşılan belgeye göre de ... numaralı konteyner ve ... numaralı konşimento ile alakalı oluşacak tüm masraf ya da ücretlerin ödeneceğinin taahhüt edildiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda davacı ile davalı arasında demuraj ücreti bakımından bir anlaşmanın ve kabulün bulunduğu mahkemece değerlendirilmiştir.
Davaya konu konteynerin 05/12/2018 tarihinde ... Limanında gemiye yüklendiği, ... Limanına geminin 09/01/2019 tarihinde ulaştığı, dosyada mevcut demuraj tarifesine göre 15 gün serbest sürenin 23/01/2019 tarihinde sona erdiği, bu aşamada konteynerin alıcısı tarafından teslim alınmadığı, davalının talimatı üzerine konteynerin yeniden 25/05/2019 tarihinde gemiye yüklenerek 16/06/2019 tarihinde İzmit Limanına ulaştığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda demuraj tarifesine göre konteynerin 24/01/2019 - 12/05/2019 tarihleri arasında 109 gün olarak demuraj hesabına dahil edildiği ve buna göre yapılan hesaplamada demuraj ücretinin 7.085,0 USD olduğu ancak davacı ile dava dışı fiili taşıyan arasındaki ilişki kapsamında indirim alınarak nihayetinde 4.960,00 USD bedelin davacı tarafından dava dışı fiili taşıyan ödendiği anlaşılmıştır. Davalı tarafça bu bedelin davacıya ödendiği dosya kapsamında ispat olunmamıştır. Demurajın oluşmasına davacının sebebiyet verdiğine dair de dosyaya somut bir delili sunulamadığından, oluşan demuraj bedelleri bakımından davalının TTK 1207 maddesi gereğince sorumlu olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Zira demuraj işlemesine davaya konu emtiaların dava dışı alıcı tarafından çekilmemesi sebep olmuştur.
Davalı vekilince demuraj bedelinin bizzat fiili taşıyana ödendiği itirazında bulunulmuşsa da; dosyaya davalı vekilince sunulan fatura ile ödeme belgeleri incelendiğinde, anılan faturanın davaya konu Cezayir ... Limanında oluşan 109 günlük demuraj faturasına ilişkin olmadığı, konteynerin İzmit Limanı'na geri taşınması sonrası düzenlenen 5 günlük demuraja ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca yine, her ne kadar davalı vekilince ... Limanında oluşan masraflar bakımından da müvekkillerince ödeme yapıldığıından bahisle alacağa itiraz edilmişse de, dosyada bulunan ödeme belgeleri ile faturalar incelendiğinde bu masrafların demuraja ilişkin olmadığı, limanda oluşan ardiye vs hizmetlere ilişkin yapıldığı anlaşılmıştır. Davalı delilleri arasında dosyaya sunulan e posta yazışmalarına göre, davalı çalışanı tarafından davacı çalışanına gönderilen 22 Mayıs 2019 tarihli e posta ile "....16 sında alınması gereken gemiye alınmadığından bahisle oluşan demurajın kabul edilmeyeceği" belirtilmişse de, 109 günlük demuraj hesabının yukarıda da açıklandığı üzere 24/01/2019 - 12/05/2019 tarihleri arasında hesap edildiği, 16 sından sonraki süreye ilişkin demuraj talep edilmediği de anlaşılmıştır. Davalı vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile müvekkili ticai defterlerinin incelenmediğini savunmuşsa da mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda davalıya ait ticari defter kayıtları da incelenmiş ve tespitlere raporda yer verilmiştir. Davalı vekili tarafından tahkikata ilişkin olarak konteynerlerin fiili taşıyanın gemisinde beklemediğinin ispatı bakımından geminin yaptığı seferlerin celbi talep edilmişse de, davaya konu talep esasen konteynerin gemide bekletildiğinden bahisle sürastarya alacağının tahsili talebine ilişkin değildir. Davacı yanca konteynerin gemi üzerinde bekletildiğine ilişkin bir beyanı yahut talebi de bulunmamaktadır. Yukarıda açıklandığı hali ile talep konteynerin süresi içerisinde sahibine iade edilmemesinden kaynaklanan demuraj alacağına ilişkindir. Bu nedenle davalı vekilinin talebi esasa katkı sağlamayacağı düşünülerek yerine getirilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davalı yanın savunmaları ve itirazları mahkemece yerinde görülmeyerek davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra takip dosyasına yönelik İTİRAZIN İPTALİNE, takibin 4.960,00 USD asıl alacak bakımından DEVAMINA asıl alacağın icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca faiz uygulanmasına,
-Şartları oluşmadığından davacı vekilinin icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 2.074,41 TL'den peşin alınan 54,40 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.020,01 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (116,60 TL ilk harç 168,00 TL posta ücreti ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 3.284,60 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair,Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/05/2022
Katip ...
✍e-imzalıdır.
Hakim ...
✍e-imzalıdır.