T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO :2020/64 Esas
KARAR NO :2024/420
DAVA :İtirazın İptali (Kurtarma Ve Yardımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :02/08/2019
KARAR TARİHİ :05/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kurtarma Ve Yardımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nin Hindistan'da yerleşik ... firmasına satmış olduğu kimyevi madde emtiasının İstanbul'dan Hindistana nakliyesi sırasında emtialarda meydana gelecek rizikolara karşı müvekkili tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığını, sigortalı firma tarafından plastik varil ve bidonlarla hazırlanmış sıvı kimyasal ürünün, sigortalı firma tesisinde firma personeli tarafından paletli olarak konteynere yüklenmesi akabinde İstanbul ... limanına sevk edildiğini, ... limanında gerekli işlemlerin tamamlanması neticesinde konteynerın ... ... adlı gemiye yüklenmek suretiyle ... .../Hindistan'a sevk edildiğini, sevkiyat sürecinde konteynerden sızıntı olduğunun görülmesi üzerine nakliyeci firma tarafından sigortalıya bildirimde bulunulduğunu, müvekkiline yapılan hasar ihbarı üzerine yapılan ekspertizde kimyasal sıvının bidonlardan aktığının tespit edildiğini, gerek ekspertiz raporundaki tespitler gerekse hasar fotoğrafları ve hasarın oluş şekli birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu hasarın sigortalı emtiaların davalının işletmecisi bulunduğu limanda davalı çalışanları tarafından gümrük kontrolü sonrası konteynere uygun yüklenmediğinden kaynaklandığının sabit olduğunu, olay nedeniyle sigortalıya ödenen sigorta tazminatının zarar sorumlusu davalıdan tahsili amacıyla ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, icra takibine karşı davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, davalının icra dosyasına karşı yaptığı tüm haksız itirazın iptaline, %20'den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşımadan kaynaklı hak ve alacaklar 1 yıllık zamanaşımına tabi olmakla; bu süre geçtikten sonra icra takibi başlatılmış olduğundan, davanın zamanaşımı sebebiyle reddi gerektiğini, davacı sigortanın rücu alacaklısı olarak bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğundan, rücu hakkının kayba uğradığını, müvekkili şirketin üstlenmiş olduğu liman hizmetleri kapsamında, davacı şirketin sigortalısına ait emtianın limandan gemiye teslimini gereği gibi yerine getirdiğini, müvekkili şirketin kurulduğu 1991 yılından itibaren General Kargo, Proje yükü, Dökme yük ve Konteyner tipi gemilere elleçleme hizmeti veren son derece profesyonel bir ekip ve anlayışa sahip, ... Kalite, ... 1 Çevre ve ... entegre yönetim sistemleriyle ve aynı zamanda Türkiye’nin sayılı limanda olan yeşil liman sertifikasına sahip sektöre yön veren ve başarılarıyla kendinden her zaman bahsettiren bir şirket olduğunu, davaya konu emtianın davacının sigortalısı ... San. Ve Tic. Ltd.Şti'nin İstanbul/Türkiye'den Hindistan'a deniz yolu ile taşıması yapılacak, plastik varil ve bidonlarda hazırlanmış ve ... numaralı konteyner içeriğinde yer alan "sıvı kimyasal ürün" vasfındaki ihracat yükü olduğunu, müvekkili şirketin, söz konusu emtianın ... Limanındaki limancılık hizmetlerini üstlenmiş olup, bu hizmetler kapsamında emtianın ... Limanındaki gümrük işlemleri ile bu işlemlerin tamamlanması akabinde gemiye aktarılması işini üstlendiğini, gümrük işlemleri sırasında, Gümrük Müdürlüğü personeli tarafından yapılan muayene işlemleri nedeni ile emtia konteynerden tahliye edildiğini, kontroller sonrasında tekrar konteynere konularak hasarsız, eksiksiz ve sağlam bir şekilde gemiye aktarıldığını, ancak ... tarafından gönderilen ... Noterliğinin 17.12.2018 tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile varış limanında yapılan kontrollerde, konteynerde sızıntı tespit edildiğini, bu durumun davacı sigortaya ihbarı sonrasında, yüklemenin uluslararası deniz taşımacılığı kurallarına uygun olmamasından dolayı hasarın tazmin edilemeyeceğinin bildirildiğini, bunun üzerine yapmış oldukları incelemede, emtianın gümrük kontrolleri aşamasında hatalı yüklenmesi ve aktarılması nedeni ile hasar gördüğünden bahisle söz konusu zararın tazmininin talep ve ihtar edildiğini, tazmin talebine konu hasarın meydana gelmesinin, sigortalının kusurundan kaynaklandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Davacının geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak dava dışı sigortalıya ödeme yaptığı, kanuni halef sıfatını kazandığı, bu sebeple aktif husumet ehliyetine sahip olduğu, davalının yükün taşınacağı gemiye yüklendiği limanın işletmecisi olduğu, yük zararın liman işletmecisinin sorumluluğunda konteynerden boşaltılması ve/veya konteyner içerisine yüklenmesi sırasında meydana geldiği iddiası sebebiyle pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, TTK 855 hükmünün davalı bakımından uygulama alanına sahip olmadığı, hasarın sebebinin deniz taşımacılığı olmayıp, emtianın satıcı deposundaki yükleme ve/veya limandaki gümrük muayenesi sonrası yeniden yükleme sırasında emtianın taşımacılığın tekniğine uygun bir şekilde önlemler alınmadan konteynere istiflenmesi olduğu, CFS Hizmet Talimatında, gümrük muayenesi yapılması sırasında yükün konteyner içerisinden boşaltılması, liman sahasına serilmesi ve tekrar konteyner içerisine yüklenip, istiflenmesine ilişkin prensiplerin uyarınca, gümrük muayenesi için boşaltılan konteynerleri inceleme tamamlandıktan sonra, konteyner saha şefliğine bildirilerek istife alınması sağlanması ( 3/j) ve Talimatın 5. Başlığında CFS Hizmetlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar başlığı altında (5/a) konteyner içi dolum, iç boşaltma, muayene, tam tespit numune alma ve benzeri hizmetlerde taşeron işçi/ekipman kullanımını limanımız (davalı ...) tayin eder esasına yer verilmesi karşısında zararın gerçekleşmesine yol açan işlemin davalının sorumluluğunda olduğu, Liman sahasında yapılan gümrük muayene sırasında konteynerin açılıp emtianın çıkartılması, numune alınması ve akabinde emtianın konteynere yeniden yüklenmesi sırasında yasal prosedürlere uygun olarak firma yetkilisinin de nezaret ettiği, bu sebeple dava dışı sigortalının da nezaret yükümlülüğü sebebiyle kusurunun bulunduğu, dava dışı sigortalının kusurunun % 20 olduğu, zarar tutarının 2.292,50 EUR (12.829,52 TL) olduğu belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, Mahkememizin 18/07/2022 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca bilirkişilerden aldırılan ek raporda özetle; tekrar yükleme sırasında emtianın iyi durumda olduğu, hasarın istif hatası sebebiyle yolculuk sırasında meydana geldiği sonucuna ulaşmanın mümkün olduğu, ekspertiz raporunda bu durum "Konteyner içerisinde istifli paletli sahiplenmiş olduğunu gösterir herhangi bir materyale rastlanmadığı, paletler arasında-paletler ile konteyner yan duvarlar arasında-konteyner kapısı ile paletlerin bilimi arasında kalan boşluğu dolduracak herhangi bir sabitleme ekipmanın bulunmadığı, bu nedenle ürünün yolculuk sırasında konteyner içerisinde kaymış olduğu" şeklinde açıklanmadığı, tekrar yükleme işlemi sırasında istif işleminin liman işletmesi tarafından yapıldığı dikkate alındığında, davalı liman işletmesinin dava konusu olay bakımından sorumluluğu hakkında kök raporda ulaşılan sonuçta herhangi bir değişiklik bulunmadığı, davalı liman işletmesi itiraz dilekçesinde TTK m. 1179 hükmü uyarınca sorumlu tutulamayacağın ileri sürdüğü, dava konusu olayda liman işletmesi, taşıma konusu emtiadan numune almak suretiyle gümrük idaresinin kendisine yüklediği görevi yerine getirdiği, dolayısıyla davalı liman işletmesinin bu eyleminden dolayı ifa yardımcısı olarak hareket ettiğinden söz edilemeyeceği, şüphesiz liman işletmesi genel hükümler uyarınca zarardan sorumlu olmadığını ispatlayabilir ancak, takdir mahkemeye ait olmak üzere, dava dosyasında bu hususun davalı tarafından ispat edildiğine dair herhangi bilgi ve belgeye rastlanılmadığına işaret edilmesi gerektiği, davacı vekili kök rapora itiraz dilekçesinde, ... isimli şahsın dava dışı sigortalının değil, davalının çalışanı olduğunu ileri sürmekte ve sigortalıya izafe edilen %20 oranındaki kusurun yerinde olmadığını ifade ettiği, dava dosyasından söz konusu sahsın kimliği ve kimin çalışanı olduğu heyetçe kesin bir şekilde tespit edilemediği, bu konuda mahkemece yapılacak inceleme neticesinde söz konusu sahsın dava dışı sigortalının çalışanı olduğu sonucuna ulaşılması halinde, bu konuda kök raporda yapmış olunan değerlendirmelerin geçerliliğini koruyacağını, buna karşılık, mahkemece söz konusu sahsın davalının çalışanı olduğunun tespiti halinde, takdir mahkemeye ait olmak üzere, davalının meydana gelen zararın tamamından sorumlu olduğu sonucuna varılması gerektiği belirtilmiştir.
Mahkememizin 12/10/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca talimat mahkemesi aracılığı ile bilirkişi raporu aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Defter ve belgeleri incelenen ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketince Hindistan ülkesinde faaliyet gösteren ... Ltd. şirkete 18.07.2018 tarih ve ... nolu fatura keşide edilerek, davalı ... .... A.Ş. aracılığı ile gönderimi sağlamak üzere ihraç işlemi yapıldığı, taşınma esnasında malın zararlandığı, davacı şirket (huzurdaki davada) tarafından sigorta edilen emtianın, zararlanan 2.292,50 € tutarındaki bedelin dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ne ödendiğinin anlaşıldığı, defterleri incelenen dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin satışa/ihracata ait satış faturası ve gümrükleme giderlerini ve zararlanma bedeli olarak sigorta şirketince ödenen bedelin Muhasebe usulü genel tebliğleri çerçevesinde kayıtlarına almış olduğunun görüldüğü, zararlanma işlemine dair başkaca kayıt olmadığı, taraflar arasında alacağa/takibe konu bedel için sigorta şirketince dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ödeme yapıldığında şüphe olmadığı belirtilmiştir.
Mahkememizin 16/01/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca talimat mahkemesi aracılığı ile ek bilirkişi raporu aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan ek bilirkişi raporunda özetle; Dava dışı şirketin zararlanmadan dolayı uğradığı kayıp, sigorta şirketince kar ve kayıtlarına kök raporda belirtildiği şekilde alındığı, davacı şirket tarafından sigorta edilen emtianın, zararlanan 2.292,50 € tutarındaki bedelin dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ne ödendiğinin anlaşıldığı, defterleri incelenen dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin satışa/ihracata ait satış faturası ve gümrükleme giderlerini ve zararlanma bedeli olarak sigorta şirketince ödenen bedelin Muhasebe usulü genel tebliğleri çerçevesinde kayıtlarına almış olduğunun görüldüğü, 29.08.2018 tarihli RPCL/Debit/002 nolu debit faturası yönünden kayıt olmadığı, zararlanma işlemine dair başkaca kayıt olmadığı, taraflar arasında alacağa/takibe konu bedel için sigorta şirketince dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ödeme yapıldığında şüphe olmadığı belirtilmiştir.
Mahkememizin 11/06/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın Uzakyol Kaptanı bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişiden aldırılan raporda özetle; Davaya konu sızıntının nedeninin dava dışı sigortalının konteyner içini deniz taşımasına uygun olmayacak şekilde emniyetsiz bir şekilde istif etmesi/yüklemesi olduğu, davaya konu olan sızıntının meydana gelmesinde yükleten sigortalının kusurlu olduğu davalı ... Liman işletmesinin kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.
Dava, taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı tarafından satışı yapılan sıvı kimyasal ürün emtiasının nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, taşıma sırasında konteynerda sızıntı meydana geldiğinin tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça ödendiği ve bu bedelin taşıyandan rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Dosya içeriğinde yer alan belgeler uyarınca davacı ile dava dışı sigortalı (... Sanayi ve Ticaret AŞ) arasında nakliyat emtia sigorta sözleşmesi kurulmuştur. Davacının ... aracılığıyla dava dışı sigortalı ...' ya 28.12.2018 tarihinde 2.292,50 Euro ödeme yaptığı anlaşılmaktadır. Taşımaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. CIF satış türü, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmektedir. Buna göre taşıma sözleşmesi satıcı- göndericisi tarafından yapılıp alıcının taşıma sırasındaki hasar riskini karşılayacak sigorta poliçesinin de alıcı namlı hesabına satıcı tarafından yaptırılması gerekir. CIF satışta hasarın alıcıya geçmesi nedeniyle rizikodan sonra sigortacının sigortalı konumundaki alıcıya ödemede bulunması gerekmekte olup bu koşullar altında sigortacının halefiyet hakkı doğacaktır. Sigortalının satıcı olması durumunda halefiyetin oluşması satıcının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda mal bedelinin tahsil edildiği tespit edilmiş ise de alıcı tarafından sigortalı satıcı adına debit note düzenlenmiş olduğu, ihbar olunan ... vekilinin 31/05/2024 tarihli beyan dilekçesi ile debit note un kayıtlara işlenerek cari hesaba göre alıcının borcundan düşüldüğünün belirtildiği ve cari hesap ekstresinin sunulmuş olduğu, buna göre ... nın sigortalanabilir menfaatinin ve durumda davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.
Davacı taraf davaya konu hasarın sigortalı emtiaların davalının işletmecisi bulunduğu limanda davalı çalışanları tarafından gümrük kontrolü sonrası konteynere uygun yüklenmediğinden kaynaklandığını, sigorta tazminatından davalının sorumlu olduğunu ileri sürmektedir.
Davacının sigortalısı ... Ltd Şti.'nin Hindistan'da yerleşik ... Limited firmasına satmış olduğu 10 palet / 11.645,00 Net kg sıvı kimyasal ürün sigortalı tarafından plastik varil ve bidonlarda hazırlanmış, sigortalı firma tesisinde, firma personeli tarafından paletli olarak 1x20' ... tanıtıcı numaralı konteynere yüklenmiş ve İstanbul ... Limanına sevk edilmiştir. Konteynırın gemiye yüklenmesi sırasında Gümrük Muayene personeli tarafından denetlemeye alınmıştır; gümrük Muayene görevlilerince konteyner, limanda gümrük muayenesine alındığı ve muayene amacıyla ürün konteynerden tahliye edilmiş, bu işlem için de ... Liman işletmesi tarafından 18.07.2018 tarih ve ... / ... numaralı faturalar tanzim edilmiştir. ... limanında gerekli işlemlerin tamamlanması neticesinde, konteyner "... ..." adlı gemiye yüklenerek, ... Hindistan'a sevk edilmiştir. 23.08.2018 tarihinde ürünün ... Ltd'in deposunda tahliye edildiği ve tahliye esnasında yürütülen incelemede, konteyner sağ, sol, ön ve tavan panelinde normal aşınması haricinde bir olumsuzluk görülmediği, bununla birlikte kapı contalarından sıvı ürünün akmakta olduğunun tespit edilmiştir.
Ekspertiz raporunda kimyasal emtianın variller içerisinde, paletler üzerine istiflenerek konteyner içerisine yerleştirildiği ancak konteyner içerisine yerleştirilen paletlerin sabitlenmediği, paletler arasında ve konteyner duvarı arasında kalan boşluğu dolduracak herhangi bir sabitlemenin bulunmadığı, paletlerin taşımacılık sırasında kaydığı, çöktüğü ve varilleri saran shrink ambalajın yırtıldığı, bazı varillerin devrildiği sızıntının bu sebeple oluştuğu tespiti yapılmıştır. Hasarın tamamen emtianın konteyner içerisinde taşıma tekniğine uygun bir şekilde yerleştirilmemiş olmasından kaynaklandığı dosya kapsamı ile belirlidir. Bu durumda istiflemeden kaynaklı hasardan davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
Davalının dava dışı sigortalı ...' ya liman hizmetleri için 10.7.2017 tarihli konteyner aktarma ve konteyner tam tespit açıklamalı iki adet fatura düzenlediği görülmektedir. Gümrük Müdürlüğü tarafından eşyanın fiziki kontrolü yapılmak üzere konteynerin mührünün sökülerek 8.07.2018 tarihli "... Gümrük Müdürlüğü Konyetner Açma/Kapama Tutanağı"nın düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu tutanakta " Aşağıda numarası belirtilen konteynerler orijinal mühürleri sağlam görülerek açılmış ve eşyaya hiç bir zarar verilmeden tekrar aşağıda belirtilen mühürlerle mühürlenmiştir " kaydı vardır. Bilirkişi raporunda "Konteyner Tam Tespit" Limana dolu gelen konteynerin içerisindeki eşyanın gümrük idaresinin talebiyle sayılmak ya da görülmek istenmesi halinde, konteynerin CFS sahasına alınıp tamamının boşaltılıp tekrar doldurulması halinde yapılan hizmet olduğu, sunulu belgelere göre Limanda yapılan işlem Gümrük ve taşıyanın gözetiminde konteynerin içindeki paletlerin palet üzerindeki bütünlüğü bozulmadan shrink ambalajı da açılmadan konteyner dışına alınması ve yine konteynere geri yüklenmesinden ibaret olduğu, Davalı ... tarafından dava dışı sigortalıya konteyner içinde yapılan başkaca işlem (Hava yastığı , Emniyete alma vb.) ile ilgili bir fatura da düzenlenmediği, dava dışı sigortalının konteyner içini deniz taşımasına uygun olmayacak şekilde emniyetsiz bir şekilde istif edip yüklediği belirtilmiştir. ... Gümrük Müdürlüğü konteyner açma kapama tutanağında açıkça mühürlerin sağlam görülerek açıldığı, eşyaya zarar vermeden tekrar mühürlendiği belirtilmiştir. Bu durumda davalının konteyner içini istif ve emniyete alma gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığı, hasarın yükletenin yapmış olduğu yetersiz istiften kaynaklandığı, davalının sorumluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 427,60 TL'den peşin alınan 44,40 TL'nin mahsubu ile bakiye 383,20 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalı yargı gider toplamı olan 600,00 TL'nin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı vekili için takdir edilen 14.468,19 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.05/11/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır