T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2021/101
KARAR NO: 2022/307
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/03/2021
KARAR TARİHİ: 24/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ithalat ve ihracat sektörlerinde ticari işletmelerin bilinçlenmesinde de önemli katkılar verdiğini, İşbu dava konusu alacak gibi bir çok konuda yurt dışına haksız ve kötü niyetli harcanan ödemeleri engelleme çabası içinde olan müvekkilinin bu çabasının tamamen hukuki çerçeve içinde kaldığını, davalının uluslararası taşımada taşıyan acentesi olduğunu, acentelik ilişkisinin taşıyanla kendi arasında olup; elde edeceği kazancın gelir veya komisyon gibi unsurların müvekkili-taşıyan ile arasındaki anlaşmaya dayandığını, taşıyanın taşımak için teslim aldığı emtiayı, varma yerinde alıcısına-müvekkile teslim edene kadarki sürecin tamamının taşıma süreci olduğunu ve navlun karşılığının ifa edildiğini, davalı ile müvekkili arasında bir akdi ilişki olmadığını, müvekkilinin tek borcunun navlunun ödenmesinin temini olup, bunun dışında ancak zorunlu/gerekli masrafları ödeme yükümlülüğünün olduğunu, davalının ödeme taleplerinin haksız ve kötü niyetli olup, tahsil edilenlerin iadesinin gerektiğini, ithalata konu emtiaların ... numaralı konşimentolar ile Penang Limanından yüklendiğini, İstanbul Limanına dava dışı fiili taşıyan ... şirketi tarafından deniz yolu ile taşındığını, Türkiye'de yerleşik acente olarak davalının ifa yardımcısının doğrudan temsilci olarak yer aldığını, konşimentoda kayıt düşüldüğü üzere malların ... gerçekleştiğini, taşıyanın yükü konteynerden boşaltıp geçici depolama yerinde bırakana kadar taşıma taahhüdünün devam ettiğini, ithalata konu emtiaların ... limanına vardığında davalı tarafından müvekkili şirkete varış bildirimi yapıldığını, varış bildiriminde emtiaların tesliminin ... Geçici depolamadan yapılacağının ancak davalı firmadan dokümantasyon ücreti, ISPS Güvenlik ücreti, gemi güvenlik hizmet bedeli, geçici kabul ücreti, konteyner kontrol ücreti, yük bildirim ücreti, tahliye ücreti, tahliye acente nezaret ücreti gibi faturalandırılan ücretlerin emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiğinin ifade edildiğini, dava konusu taşımaya ilişkin uyuşmazlıkta konşimento üzerine düşülen freight prepaid kaydı ile beraberinde teslim yerinin CY konteyner yük istasyonunda geçici depolama yerinde parsiyel yük boşaltılmış olarak teslim edileceği şeklinde malların teslim edileceğine ilişkin anlaşma yapıldığını, navlun bedeli ve sigortayı içeren faturalar düzenlendiğini, navlun ücreti taşıyıcıya taşıma başlamadan ödendiğini veya varma yerinde gönderilenden açıkça talep edilmeyeceğinin bildirildiğini, davalı tarafından fatura içeriği ücret ödenmediği müddetçe malın teslim edilmeyeceğinin bildirildiğini, müvekkili şirket tarafından bu bedellerin zilyetlik hak ve yetkisinin haksız ve kötüye kullanımı suretiyle malın beklemesi gecikmesinden zararı engellemek isteyen müvekkili şirket tarafından teslim almak zorunluluğundan dolayı ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalındığını, ihtirazı kayıtla ödemek zorunda kaldığı fatura kalemlerinin müvekkilinin borcu olmayan ve ödemesi haksız talep edilen unsur olduğunu, müvekkili şirketin ithal ettiği emtia için kendisine veya belirtilen geçici depolama yerine teslim edilene kadar olan ödemeyi yükün Malezya'lı ihracatçılarına tam olarak yaptığını, müvekkilinden geçici depolama aşamasına kadar artık bir bedel talep edilmemesinin esas olduğunu, davalının kendi adına veya müvekkili adına talep edebileceği bir navlun veya ek ödeme söz konusu olamayacağını, müvekkiline davalının kendi adına ve kendi hesabına hizmet vermesinin söz konusu olabilmesi için akdi ilişki olması gerektiğini, böyle bir ilişki olmadığını, verilen hizmetin ancak müvekkili-taşıyan adına olabileceğini, bu nedenle düzenlenen faturanın sıfat bakımından haksız olduğunu, ihtirazı kayıtla 20.11.2017, 11.01.2018, 19.04.2018, 04.02.2020, 20.01.2020, 12.02.2018, 13.01.2020, 14.03.2018 tarihinde ödeme yapıldığını, herhangi bir iade olmadığını, ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... E. sayılı dosyası ile icra takibinin başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu belirterek, itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili 22.04.2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Penang limanından yola çıkarak deniz taşıması ile İstanbul Limanına gönderilen ... numaralı konşimentolara konu konteynerlere ilişkin olarak müvekkili şirket tarafından tahliye ve ilgili emtianın güvenli teslimi hususunda hizmetler verildiğini, söz konusu hizmetlerin haksız olduğu iddiası ile davacı tarafından müvekkiline ödenmiş olan hizmet bedellerinin iadesi maksadıyla müvekkili şirket aleyhine ilamsız takip başlatıldığını, takibe müvekkili şirket tarafından itiraz edildiğini, davacının dava dilekçesinde müvekkili taşıyan olduğundan bahisle TTK 1196. maddesine dayanak gösterilerek taşıyanın navlun dışında pey akçesi, bahşiş ve benzeri bir ad altında başkaca bir istemde bulunamayacağının iddia edildiğini, müvekkilinin ilgili taşıma ilişkisinde taşıyan sıfatına haiz olmadığını, atıf yapılmış olan hükümlerin uyuşmazlık açısından uygulanabilmesinin mümkün olmadığını, davacının iddialarının aksine müvekkili tarafından verilen ve faturalandırılan hizmetlerin tamamının hukuki dayanağının bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından tahliye limanında verilen hizmetlerin tamamının hukuki dayanağı olduğunu, bu hizmetlere ilişkin olarak müvekkilinin ücrete hak kazandığının Yargıtay tarafından da kabul gördüğünü, davacının dava dilekçesinde faturaların ihtirazi kayıtla ödendiği iddia edilmiş ve buna ilişkin dekontların dilekçe ekinde sunulduğu ileri sürülmüşse de taraflarına fatura bedellerin ihtirazı kayıtla ödendiğine dair herhangi bir belge tebliğ edilmediğini, davacının başka bir delil sunmasına muvafakatlarının olmadığını, davacının sunacağı mukabil beyan ve delillere karşı beyan ve delil sunma haklarını saklı tuttuklarını, konusu navlun olmayan uyuşmazlıkta davacı tarafından freight prepaid ibaresine dayanılarak çıkarımda bulunulmaya hukuki yorum yapılmaya çalışılmış olmasının ve müvekkilinin taşıma sona erdikten sonra vermiş olduğu tahliye ve sonrasındaki bütün hizmetlerin navlunmuş gibi gösterilmeye çalışılmış olmasının hiçbir şekilde kabul edilemez olduğunu, davaya konu bedellerin davacıdan zorla tahsil edildiğini ve kasti olarak teslimatın geciktirildiği iddiasının kabul edilemez olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki deniz taşıma ilişkisinden kaynaklanan ve ihtirazi kayıtla ödendiği belirtilen bedellerin tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın kısmen iptali davası olup, uyuşmazlığın davacı adına düzenlenen takibe konu alacak kalemlerinden davacının sorumlu olup olmadığı, davalı tarafça bu bedellerin dava dışı kurum yada şirketlere ödenip ödenmediği ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti noktalarında toplanmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 03/12/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 18/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 17/12/2020 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da İİK 67 maddesi gereğince 16/03/2021 tarihinde 1 yıllık yasal sürede açıldığı anlaşılmıştır.
12/01/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Bahse konu davacı-davalı delillerinin tetkiki ve tüm dosya muhteviyatının dikkatle incelenmesi neticesinde ve denizcilik piyasasındaki hakim teamül de nazarı dikkate alınmak sureti ile, TTK mad. 1203 tahtında, Davalının dava konusu bu konteyner içindeki yük için yapmış olduğu dokümantasyon ücretini talep edebileceğini, yük bildirim ücretini talep edemeyeceğini, geçici kabul ücreti, terminal güvenlik hizmeti, konteynerin gemiden tahliye ücreti, tahliye nezaret ücretini belgelemesi halinde talep edebileceğini beyan etmişlerdir.
Davacı vekilinin talebi, davaya konu edilen taşımaya ilişkin emtiaların navlun ücreti ödenmiş olarak CY teslim kaydı ile ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı konşimentolar tahtında taşınmasından dolayı emtiaların geçici depolama yerine bırakılmasına kadar olan sürede taşıma taahhüdü devam etiğinden bahisle bu aşamaya kadar oluşan masrafların navlun ücreti içerisinde kalmakla müvekkilinden talep edilemeyeceğine ilişkindir. Bu kapsamda emtiaların teslimi için zorunlu tutulan bedellerin ihtirazi kayıtla ödendiğinden bahisle davalıdan tahsili için icra takibi yapılmıştır.
Dosyaya sunulan;
- 20/11/2017 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-20/11/2017 tarihli ... numaralı faturanın ... Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Geçici kabul ücreti (75,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam149,86 USD olarak düzenlendiği;
-20/11/2017 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği;
-11/01/2018 tarihli ... numaralı faturanın ISPS Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Geçici kabul ücreti (75,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 149,86 USD olarak düzenlendiği;
-11/01/2018 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği;
-20/04/2018 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-20/04/2018 tarihli ... numaralı faturanın ISPS Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 61,36 USD olarak düzenlendiği;
-20/04/2018 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği;
-04/02/2020 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-04/02/2020 tarihli ... numaralı faturanın ISPS Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Geçici kabul ücreti (75,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 149,86 USD olarak düzenlendiği;
-04/02/2020 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği;
-20/01/2020 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-20/01/2020 tarihli ... numaralı faturanın ISPS Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Geçici kabul ücreti (75,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 149,86 USD olarak düzenlendiği;
-20/01/2020 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği;
-13/02/2018 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-13/02/2018 tarihli ... numaralı faturanın ISPS Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Geçici kabul ücreti (75,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 149,86 USD olarak düzenlendiği;
-13/02/2018 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği;
-13/01/2020 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-13/01/2020 tarihli ... numaralı faturanın Yük Bildirim Ücreti açıklaması ile KDV dahil toplam29,50USD olarak düzenlendiği;
-15/03/2018 tarihli ... numaralı faturanın Dokümantasyon ücreti (59,00 USD) olarak düzenlendiği,
-15/03/2018 tarihli ... numaralı faturanın ISPS Güvenlik Ücreti(7,00 USD) Gemi güvenlik hizmet bedeli(10,00 USD) Geçici kabul ücreti (75,00 USD) Konteyner Kontrol Ücreti (10,00 USD) Yük Bildirim Ücreti (25,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 149,86 USD olarak düzenlendiği;
-15/03/2018 tarihli ... numaralı faturanın Tahliye Acente Nezaret Ücreti (85,00 USD) Tahliye Ücreti (165,00 USD) açıklaması ile KDV dahil toplam 250,00 USD olarak düzenlendiği anlaşılmıştır. Fatura bedellerinin ... Bankası ve ...'a ait 20.11.2017, 11.01.2018, 19.04.2018, 04.02.2020, 20.01.2020, 12.02.2018, 13.01.2020, 14.03.2018 (İhtirazi kayıt açıklaması bulunmuyor) tarihli ödeme belgelerine göre de davacının bu bedelleri İhtirazı Kayıt açıklaması ile ödemiş olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi adına tarafların taşımadaki rollerinin açıklanması gerekmektedir. Dosyaya sunulan konşimento kayıtlarına göre davacının emtiların alıcısı olduğu, davalının ise konşimentoda "Boşaltma Limanı Acentesi" olarak kayıtlı bulunduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda; davalının gemi acentesi olduğu ve Charterer (kiracı) acentesi olarak atandığı açıklanmıştır. Bu hususta dosya kapsamında taraflar arasında uyuşmazlık da bulunmamaktadır. Bu halde davalının hem gemi hem de yük ile ilgili hizmetleri birlikte yerine getirmesi gerektiği buna göre davalı acentenin,
- Bulundukları limanda veya bölgede ilgili geminin limana girişinden önce boğaz trafik kontrollerine, liman başkanlıklarına, sahil sağlık, emniyet teşkilatı, gümrük birimlerine geminin özellikleri, yükü, yanaşacağı timan hakkında bilgi verme,
- Geminin limana gelmesinden sanra sağlık belgesinin temini,
- Türk Limanlarına gelen her türlü gemi ve deniz oraçlarının yolcu, yük, bakım/onarım, sörvey, ikmal, personel değişikliğinin sağlanması,
- Yükleme ve boşaltma için fiman başkanlığına başvuruları yaparak, gerekli ücretleri yatırmak,
- Kılavuz, römorkör talebinde bulunmak,
- Geminin ihtiyacı olan yakıt, kumanya ve yağ ikmalinin sağlanması ,
- Yük ilgiliterine gerekli bildirimlerde bulunarak boşaltma, istif, sayım kontrol, hizmetlerinde görev alacak kişileri temin etme ve hazır bulunmasını sağlamak,
- Özel yetki verilmesi halinde “olaylar çizelgesi -statement of facts”, “zaman Çizelgesi -time sheet”, “konşimento- bili of lading” gibi belgelerin tanzim edilmesi,
- Yükleme ve boşaltma faaliyetlerinin bitiminden sonra geminin liman çıkışında gerekli iznin alınması
- 6102 sayılı yasanın 112 maddesi uyarınca, Müvekkiline ait bir paranın gönderilmesi veya teslim edilmesinin zamanında sağlanması hizmetlerini vermesi gerektiği bilirkişilerce açıklanmıştır.
TTK 1203 maddesine göre "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." Davacı vekilince bu maddeden ve gerekçesinden yola çıkarak taşıtan olmayan gönderilen müvekkilinin 3. Kişi yararına sözleşme vasfını haiz olan navlun sözleşmesi ile borç altına sokulamayacağını savunmakta ve TTK 1196 maddesi gereğince taşıyanın navlun dışında bir istemde bulunamayacağını savunmaktadır.
Dosyaya sunulan konşiment kayıtları incelendiğinde eşyaları parsiyel yük olarak taşındığı ve konşimentoda CY kaydının bulunduğu anlaşılmaktadır. Bilirkişiler tarafından yapılan açıklamalardan anlaşıldığı hali ile CY bir teslim şekli olmayıp, Konteyner Sahası anlamına gelmektedir. Buna göre konşimentoda bulunan CY kaydından, taşıyanın taşımaya ilişkin sorumluluğunun Konteyner sahasında başladığı anlaşılmaktadır. Uygulamada ise gemilerin limanlarda çok hızlı bir şekilde tahliye ve yükleme operasyonların tamamlaması gerektiğinden bahisle ve gönderilenlerin kendi konteynerlerini kendi ayarlayacakları kreyn ve çalışanları ile gemiden fiilen tahliye ederek teslim alma imkanları da bulunmadığından, konşimento kayıtlarına bakılmaksızın bu hizmetin liman kreynleri tarafından verildiği ve bu hizmetlere ilişkin ücretlerin acentelerden tahsil edildiği bilirkişilerce açıklanmıştır. Bunun gerekçesinin ise liman terminallerinin tahliye sırasında konteyner içerisindeki yüklerin kimler tarafından alınacağının bilinmemesi ve takip edilecek kişilerin belirsiz olması şeklinde açıklanmıştır.
Buna göre dosya kapsamında uyuşmazlığın esasen uygulama karşısında TTK hükümlerinin tüm deniz taşıma operasyonlarına ilişkin süreçlere dair ayıntılı düzenleme içermemesinden kaynaklandığı mahkemece değerlendirilmiştir. Bu kapsamda acenteler tarafından verilen hizmetlerin tek tek değerlendirilerek , alıcılardan talep edilebilecek ve edilemeyecek masraf kalemlerinin açıklanması gerekmektedir. Bilirkişiler tarafından Tahliye ve Terminal hizmeti adı altında Gemi Tahliye Ücreti, Acentelik Tahliye Nezaret Ücreti hizmetlerinin verildiği; İthalat Liman Hizmeti adı altında ise Dokümantasyon Hizmeti, Gümrüklü Saha Ekipman Denetim ve Kontrol Ücreti, Gemi Liman Güvenlik Bedeli ile Geçici Kabul Hizmetlerinin verildiği açıklanmıştır.
Tahliye Nezaret Ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; yük ilgilisi adına tahliye sırasında nezaret görevini yerine getiren acentanın makul oranda nezaret ücreti talep edebileceği zira, boşaltma limanında eşyanın kendisine teslimi zorunlu makamlara teslimi ile (dosya kapsamında dava dışı ... Liman İşletmesi) taşıyanın teslim borcunu yerine getirdiğine ve eşya üzerindeki hakimiyetinin sona erdiği bilirkişilerce açıklanmıştır. Eşyayı teslim edene kadar yapılan tahliye nezaret ve/veya survey ücretini taşıyanın yüke özen ve gözetim sorumluluğu kapsamında olmakla birlikte konşimento kayıtlarına göre taşıyanın teslim sorumlulğu boşaltma limanında gemi üzerinde sona ermiştir. Buna göre, alıcı davacının emtiaları teslim almasına kadar olan süreçte hem liman hem de gümrük müdürlüğü nezdinde yükle ilgili muhatapın davalı acente olduğu mahkemece değerlendirilmiştir. Bu kapsamda davalı acentenin bu aşamada her türlü olası inceleme ve muayene işlemlerinin yürütlmesi adına personel bulundurması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda her ne kadar bilirkişiler tarafından bu şekilde bir inceleme ya da survey hizmetinin verildiğinin davalı yanca ispatlanması gerektiğinden bahsedilmişse de, açıklandığı üzere yük ilgilisinin eşyayı teslim alması anına kadar yükle ilgili olası her türlü işlem için hazır bulunarak hizmet veren davalı acentenin TTK 20. maddesi gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, davacının bu bedelin iadesini isteyemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.
Tahliye ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; uygulamada gemilerin limanlarda çok hızlı bir şekilde tahliye ve yükleme operasyonların tamamlaması gerektiğinden bahisle ve gönderilenlerin kendi konteynerlerini kendi ayarlayacakları kreyn ve çalışanları ile gemiden fiilen tahliye ederek teslim alma imkanları da bulunmadığından, konşimento kayıtlarına bakılmaksızın bu hizmetin liman kreynleri tarafından verildiği ve bu hizmetlere ilişkin ücretlerin acentelerden tahsil edildiği bilirkişilerce açıklanmıştır. Bunun gerekçesinin ise liman terminallerinin tahliye sırasında konteyner içerisindeki yüklerin kimler tarafından alınacağının bilinmemesi ve takip edilecek kişilerin belirsiz olması şeklinde açıklanmıştır. Varış limanında taşıyanın acentesi, Liner-out konteynerler için tahakkuk eden tahliye ücretini, taşıyanın nam ve hesabına terminale ödemektedir. Free-out,CY,CFS gibi kayıtların olduğu durumlarda başka bir deyişle konteynerlerin gemiden tahliye ücreti bedellerinin normalde gönderilenden Liman işletmesi tarafından tahsil ve talep edilmesi gerekirken , limanlarımızdaki uygulamaya göre konteynerin gemiden tahliye edilmesi ücreti acentelerden tahsil edilmektedir. Bilirkişilerce her en kadar Türk Limanlarındaki genel uygulamanın aksi kararlaştırılmış olmadıkça tahliye masraflarının alıcıya ait olduğu açıklanmış olmakla bu kapsamda davalının bu bedelleri liman işletmesine ödediğinin belgelenmesi kaydı ile davacıdan tahsil edilebileceği belirtilmişse de; dosya kapsamında eşyaların tahliye edilerek davacıya teslim edildiğinin sabit olması karşısında, bu hizmet nedeni ile davacının masrafları liman işletmesine ödediğine dair dosyaya herhangi bir delil de sunulmuş değildir. Buna göre hizmetin verildiği sabit olup, bedelin iadesini talep eden davacının bu bedelin kendisi tarafından ödendiğinin dosya kapsamında ispat edilmesi gerektiği mahkemece değerlendirilmiştir. Davacı yanca bu husus ispat olunamadığından davacının eşyasını teslim alabilmesi adına davalı yanca katlanıldığı kabul edilen bu bedel için davalının TTK 20. maddesi gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, davacının bu bedelin iadesini isteyemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.
Dokümantasyon ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; konteyner taşımalarında gönderilenlerin taşıma tamamlanır tamamlanmaz, yani gemi rıhtıma yanaşır yanaşmaz yükü fiilen teslim almaları TTK 1176 maddesi gereğidir. Doğru konteynerin doğru şahsa teslim edilebilmesi için binlerce konteyner arasında duran gönderilene ait konteynerin ayrıştırılması ve gönderilen ile eşleştirilmesi gerektiği bilirkişilerce açıklanmıştır. Bu sebeple gönderilen, gümrük idaresinden alacağı izin dışında, liman işletmesine ibraz edilmek üzere bir teslim talimatı da elde etmek zorundadır. Böylece, sadece gümrük idaresinden sadır olmuş olan serbestlik belgesi ile yetinemeyecek olan liman işletmesinin, yükleri doğru şahsa teslim etmesi de sağlanmış olacak ve taşıyana karşı sorumluluğunun doğmasının engelleneceği de yine bilirkişilerce belirtilmiştir. Bu şekilde liman işletmesine hitaben hazırlanmış ve teslim edilecek yükün limanda bekleyen diğer yüklerden ayrıştırılmasını ve doğru gönderilene teslim edilmesini sağlayan talimatın hazırlanması işlemi, yukarıda da açıkladığımı üzere navlun kapsamı dışında yük ilgilisi adına davalı acente tarafından verilen bir ek hizmettir. Bu noktada, talep edilen dokümantasyonu ücretini içeriği dosya kapsamında açık net ve açık olmamakla birlikte, bu hizmet bedeli bilirkişilerce bir nevi kırtasiye gideri olarak tanımlanmıştır. Davaya konu taşıma gemi rıhtıma varır varmaz sona erdiğinden, bu aşamadan sonra yapıları tüm hizmetler ve masraflara emtiayı teslim aldığı dosya kapsamında sabit olan davacının katlanması gerektiği kabul olunmuştur. Zira verilen hizmet davacı gönderilen lehine bir hizmettir. Bu hizmet için, davalının personel, ofis, kağıt, elektrik, zaman ve ekipman (bilgisayar, internet vs) kullandığı düşünüldüğünde, davalının TTK 20. maddesi gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, davacının bu bedelin iadesini isteyemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.
Gemi Liman Güvenlik bedeli -... Terminal güvenlik hizmeti bakımından yapılan değerlendirmede; bu hizmet, 11 Eylül 2001 tarihinde ABD'de meydana gelen terör eylemlerinin ardından, Kasım 2001'de yapılan ve ülkemizin de üyesi olduğu Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO)'nün 22. Genel Kurul toplantısında, denizde ve denizden olabilecek terör eylemlerinin önlenmesi amacıyla gemi ve liman tesislerinin güvenliğine ilişkin yeni tedbirlerin alınması konusunda denizcilik sektörüne getirilmesi amacıyla Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik (ISPS) Kod'un ülkemizin de taraf olduğu 1974 tarihli Denizde Uluslararası Can Emniyeti Sözleşmesi (SOLAS)'ne eklenmesi ve 1 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe girmesi tüm akit devletlerce kabul edildiği bilirkişilerce açıklanmıştır. Bu kapsamda mevcut uygulama içinde, terminaller “Terminal Güvenlik Ücreti” adı altında almakta oldukları ücretleri ihracat yükleri için gemiye, ithalat yükleri için ise ithalatçıya ya da anlaşmaya göre acenteye fatura etmektedirler. Limanların ücretlendirmeye ve uygulamaya yönelik farklı yöntem uygulamaları ve gerek gemiye yönelik gerekse limana bağlı tüm masrafların yük sahiplerinden talep edilmesi, acenteler ve yük sahipleri tarafından rekabete aykırı olarak değerlendirilmektedir. Ancak, Avrupa Birliği'nde de tartışmalara yol açmış olan “ISPS Terminal Güvenlik Ücreti” uygulamasına yönelik olarak AB Komisyonu tarafından 10 Aralık 1997'de onaylanmış olan “Limanların Finansmanı ve Fiyatlandırma” başlıklı düzenlemenin - 12'nci maddesinde “Sonuç olarak, Komisyona göre liman tesisi ücretlendirmeyi, liman kullanıcılarının limandan aldıkları hizmet ve tesisi kullandıkları oranda, tahakkuk edecektir.” şeklinde ifade edildiği düzenlenen raporda belirtilmiştir. Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik (ISPS) Kod'u kapsamında alınması gereken tedbirler, Uluslararası zorunlu bir uygulama olduğundan bu kapsamda verilen terminal güvenlik hizmeti karşılığında ödenen ücretinin davalı acente tarafından ödendiği ispat edildiği takdirde davacıdan talep edilebilir. Dava dosyasına ... A.Ş. Tarafından ... Gemi acenteliği adına düzenlenmiş 13/07/2020 tarihli ... nolu fatura sunulmuştur. Bu faturada 1 adet konteynerin güvenlik tahliye ücreti 8,20 USD olduğu ve bu bedelin davalı tarafça ödendiği muhasip incelemesi ile sabit olduğundan, davalının TTK 20. maddesi gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, davacının bu bedelin iadesini isteyemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.
Gümrüklü saha konteyner giriş çıkış ücreti- Geçici Kabul Ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; gümrük işlemleri bakımından harcanan emek ve mesai karşılığından eşya sahiplerinden Davalı acentenin "geçici kabul ücreti” adı altında makul nitelikte olan ücret talep edebileceği bilirkişilerce açıklandığından davalının TTK 20. maddesi gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, davacının bu bedelin iadesini isteyemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.
Konteyner kontrol ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; boşaltma limanında eşyanın kendisine teslimi zorunlu makamlara teslimi ile taşıyanın teslim borcunu yerine getirdiğine ve eşya üzerindeki hakimiyetinin sona erdiğine göre , boşaltma limanında konteyner gemiden ...'a tahliye edildikten sonra konteyner sahasında iken (C/Y) zorunlu ve gerekli bir nezaret veya survey yapıldı ise bunun da davalı tarafından ilgililerine ödendiğinin belgelenmesi ile talep edilebileceği bilirkişilerce açıklanmışsa da yukarıda da belirtildiği hali ile; taşıyanın teslim sorumlulğu boşaltma limanında gemi üzerinde sona ermiştir. Buna göre, alıcı davacının emtiaları teslim almasına kadar olan süreçte hem liman hem de gümrük müdürlüğü nezdinde yükle ilgili muhatapın davalı acente olduğu mahkemece değerlendirilmiştir. Bu kapsamda davalı acentenin bu aşamada her türlü olası inceleme ve muayene işlemlerinin yürütlmesi adına personel bulundurması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda her ne kadar bilirkişiler tarafından bu şekilde bir inceleme ya da survey hizmetinin verildiğinin davalı yanca ispatlanması gerektiğinden bahsedilmişse de, açıklandığı üzere yük ilgilisinin eşyayı teslim alması anına kadar yükle ilgili olası her türlü işlem için hazır bulunarak hizmet veren davalı acentenin TTK 20. maddesi gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, davacının bu bedelin iadesini isteyemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.
Yük Bildirim Ücreti bakımından yapılan değerlendirmede; bilirkişilerce bu bedelin acentelik hizmeti kapsamında bir faaliyet olduğundan bahisle ayrıca bir ücret talep edilemeyeceği belirtilmiş olduğundan bu görüş mahkemece dikkate alınarak bu bedel bakımından davacının yapmış olduğu ödemenin iadesinin talep edilebileceği kabul edilmiştir.
Her ne kadar davacı vekilince dosyaya ibraz edilen İdari Yargı kararları doğrultusunda ordino ücretinin müvekkilinden tahsil edilemeyeceği savunulmaktaysa da; sunulan karar incelendiğinde kararın spesifik olarak ordino ücretinin tahsilini engeller nitelikte olmadığı, bu hususta davalı bulunan idarenin, eşyanın teslimi sırasında ibraz edilmesi gereken belgelerin belirlenmesi konusunda yetkisi bulunmadığından bahsedilerek yetki alanı dışında düzenleme yapılması nedeni ile tavan ücret belirlenmesine ilişkin genelgenin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Bu karara dayanarak davalının davaya konu ücretleri tahsil hakkının bulunmadığı sonucuna varılması mahkemece hukuken mümkün görülmemiştir. Gümrük mevzuatı açısından ordino veya taşıyanın ya da acentesinin onayladığı yük teslim formunun aranmayacak olması, yükün alıcıya teslimi bakımından taşıyanın ya da acentesinin onayının aranmayacağı anlamına da gelmez. Gümrük mevzuatındaki düzenleme, sadece eşyanın gümrük çıkış işlem ve izinleriyle ilgili olup eşyanın alıcısına teslimiyle ilgili değildir. Bu konuda ... Mahkemesi 14 Hukuk Dairesi'nin 2022/752 Esas ve 2022/515 Karar numaralı ilamında da "Anayasa Mahkemesi karar gerekçesinde de belirtildiği üzere, deniz yoluyla taşınan emtianın yük alıcısına teslimi, deniz ticaretinin genel hükümlerine tabidir. Bakanlığın düzenlediği bir idari işlemin, idari yargı mercilerince yetki yönünden iptaline karar verilmiş olması, bu konudaki deniz ticaretinin genel hükümlerinin uygulanmasına engel olmayacaktır." açıklaması bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle Yük Bildirim Ücreti adı altında davacıdan tahsil edildiği anlaşılan toplam KDV dahil 29,50 USD x 8 = 236,00 USD nin davacıya iade edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu kapsamda bu bedellere ilişkin olarak ödeme yapıldığına gösterir ödeme belgelerinden 14/03/2018 tarihli banka havalebelgesinde İHTİRAZİ KAYIT açıklaması bulunmadığından bu fatura kapsamında davacı yanca icra takip tarihi öncesi döneme ait olarak işlemiş faiz talebinde bulunamayacağı kabul edilmiştir. Diğer faturalar ile ödeme belgeleri dikkate alınarak mahkemece resen yapılan hesaplama neticesinde, İhtirazi kayıtla yapılan ödeme tarihlerinden icra takip tarihine kadar olan sürede 236,00 USD alacak bakımından 22,405 USD işlemiş faiz hesap edilmiştir. Dosyaya sunulan son tarihli bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da kısmen hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne ve bu bedel bakımından da alacak İİK 67 maddesi gereğince likit ve belirlenebilir olduğundan davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın KISMEN İPTALİNE, takibin 236,00 USD asıl alacak ile 22,405 USD işlemiş faiz bakımından DEVAMINA, asıl alacağın icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi UYGULANMASINA, fazlaya dair istemin REDDİNE,
-Takdiren asıl alacağın %20 oranı üzerininden hesap edilen 368,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harç tarifesi ve Harçlar Kanunu gereğince tayin olunan 125,69 TL karar harcından peşin alınan 318,67 TL harçtan mahsubu ile bakiye 192,98 TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 318,67 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 2.817,90 TL'nin (59,30 TL başvurma harcı, 58,60 TL posta gideri ve 2.700,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 192,46 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı için takdir edilen 1.840,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Davalı vekili için takdir edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 90,20 TL sinin davalıdan, 1.229,80 TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair,Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/05/2022
Katip ...
✍e-imzalıdır.
Hakim ...
✍e-imzalıdır.