T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2021/110
KARAR NO: 2022/327
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/03/2021
KARAR TARİHİ: 26/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin davalıdan takip tarihi itibariyle 5.822,00 USD alacak (31.05.2019 faiz başlangıçlı fatura) tutarında alacağı bulunduğunu, davalının 26 palet 25.560.00 KGS(Net ağırlığı 24.760.000 KGS) Parlak cilalı granit malzemesini Chennai/Hindistan'dan İstanbul Türkiye'ye .../20 DV no.lu konteyner içinde ... no'lu ara konişmentoya konu yükün müvekkili şirket tarafından taşındığını, müvekkili şirketçe taşıma hizmetinden kaynaklı yükümlülüklerin yasal düzenlemelere uygun olarak yerine getirildiğini, taşımanın gerçekleştirilip yükün davalının teslim almasına hazır halde Ambarlı limanına getirilmiş ise de, davalının yükü çekmediğini, yükü teslim alması için defalarca şifahi olarak ve mail kanalı ile uyarılmış olmasına rağmen malların gümrükten çekilmesi için herhangi bir faaliyette bulunulmadığını, bu sebeple söz konusu yükün Ambarlı Gümrük müdürlüğü tarafından tasfiyeye tabi tutulmasına karar verildiğinin şifahi olarak öğrendiklerini, taşıma konusu yükün davalı tarafından çekilmediği için, beklemeden kaynaklı demuraj ve masraflar oluşmuş olup, bu bedellerin müvekkili şirket tarafından ödendiğini ve davalı adına faturalandırıldığını, taşıma konusu yüklerin davalı tarafından çekilmemesi nedeniyle oluşmuş demuraj bedeli ve masraflara karşılık 31.05.2019 tarihli ... nolu, 5.822,00-USD bedelli fatura davalı adına fatura düzenlenmiş ise de fatura bedelinin davalı tarafından ödenmediğini bu sebeple davalı adına .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, müvekkili şirket tarafından yükün varış limanına kadar eksiksiz ve hasarsız olarak taşınmış olmakla taşıma hizmetinden kaynaklı yükümlülüklerin sözleşme ve yasal düzenlemelere uygun olarak yerine getirildiğini, taşımanın gerçekleştirilip malların teslime hazır hale getirilmesinin sağlanmış olmasına rağmen malların gümrükten çekilmediğini ve 08/08/019 tarihine kadar oluşmuş demuraj masrafının müvekkil şirkete ödenmediğini, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kaldığını, sonuç olarak davalı şirketin gerek Türk Ticaret Kanunu gerek Yargıtay içtihatları uyarınca malların gümrükten çekilmemesi sebebi ile doğmuş bekleme ücretlerinden sorumlu olduğunu beyanla; itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirkete usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davalı tarafça dosyaya herhangi bir cevap dilekçesinin sunulmadığı anlaşılmıştır.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında emtiaların davalı tarafça teslim alınmaması nedeni ile oluşan demuraj ve depo alacağının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın oluşan demuraj masrafından davalının sorumlu olup olmadığı buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 06/11/2019 tarihide icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 05/12/2019 tarihinde TK 35 maddesine göre tebliğ edildiği, davalı borçlunun 10/12/2019 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, borca itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği buna göre de eldeki davanın 24/03/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık sürede açıldığı anlaşılmıştır.
20/04/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; İncelenen davacı şirkete ait 2019 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğunu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığını ve davacı şirketin 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. İlgili hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2019 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, Davalı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin inceleme günü olan 22.12.2021 günü, saat 10:00'da mahkemenin duruşma salonunda incelemeye katılmadığı ve yerinde inceleme talebinde de bulunmadığını, davacı şirketin düzenlediği demuraj bedeli faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 06.11.2019 tarihi itibariyle davalı şirketten 5.822,00 USD alacağının bulunduğunu, davacı tarafça davaya konu bedellerin dava dışı fiili taşıyana ödenip ödenmediği, dava ve icra takibine konu olan demuraj ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ... LTD tarafından 23.05.2019 tarihinde ... seri nolu 1.780,00 USD bedelli ve 24.05.2019 tarihinde ... seri nolu 4.042,00 USD bedelli olmak üzere toplam 5.822,00 USD tutarında iki adet faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğunu, davacı şirketin tarafına düzenlenen faturalara karşılık olarak Akbank aracılığı ile 25.06.2019 tarihinde asıl taşımayı yapan dava dışı ... LTD'ye "20.05.-29.05" arası fatura ödemeleri açıklamasıyla 40.421,00 USD karşılığı 232.194,39 TL tutarında EFT göndererek ödeme yaptığını, davacı yanın yaptığı ödemeyi 25.06.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığını, konteyner taşımalarında taşıyanın eşyanın taşınması için elverişli konteyneri taşıtana teslim etme karşısında gönderilenin de konteyneri temiz, sağlam şekilde iade etme yanı sıra varsa taraflarca anlaşılmış süre içerisinde taşıyana iade etme yükümlülüğü olduğunu, dava dışı fiili taşıyan tarafından tanzim edilen varış ihbarının davacı Freight Forwarder konumundaki ... adına tanzim edildiğini ve bildirimin gönderilene ulaşıp ulaşmadığının anlaşılamadığını, dosyada bu konuda başkaca bir yazışma, bilgi ya da belge bulunmadığı gibi ... Gümrük Müdürlüğünce gönderilene tebligat ile yapılan bildirime de bir cevap alınamadığını, ancak davacı tarafından yükün gönderilene teslimi için gerekli hazırlıkların yapıldığını, yük teslim formunun ve gümrük beyannamesinin düzenlenerek, yükün teslimi için gerekli tüm hazırlıkların yapıldığını, konteynerin konşimentoda belirlenen serbest süresi içerisinde taşıyana iade edilmediğini, konteyner içeriğindeki emtianın gönderilen davalı şirket tarafından teslim alınmadığını, emtianın tasfiye edildiğini, konteynerin gönderilene zamanında teslimi için tüm hazırlıkların yapıldığının ve fiili taşıyana iadesinin gecikmesinin sabit olduğunu, takdir Mahkemeye ait olmak üzere demuraj oluştuğunu, demurajın asıl alacaklısının fiili taşıyan olduğunu, davacı tarafın taşıma işlerini organize ettiğini, freight forwarder olduğunu, konşimentolar incelendiğinde de bu durumun sabit olduğunu, takip konusu demuraj faturasını tanzim ettiği ve demuraj tutarı için fiili taşıyana ödeme yaptığından demuraj alacaklısı olduğunu, davalı tarafın gönderilen konumuyla emtiayı teslim almadığını ve konu emtianın tasfiye edildiğinin sabit olduğunu, takdiri Mahkemeye ait olmak üzere bu sebeple konteyner demurajının borçlusu olmadığını, bu durumda konteyner demurajının borçlusunun, taşıma işini taşıyandan talep eden ve navlun sözleşmesinin taraflarından taşıtan olacağını, davacı şirketin taşıma işlerini davalı adına organize ettiğini, freight forwarder konumunda olduğunu, davalı adına navlun ve demuraj faturaları ödediğini, yükü sigorta ettirdiği, tahliye limanında gümrük işlemlerini yaptırdığını, bu duruma göre davacı ile davalı arasında taşıma ilişkisinin olduğuna kanaat getirildiğini, davacı şirketin kendi adına tanzim edilen demuraj faturalarını kendi taşıtanı davalı şirkete rücu ettiğini, bu sebeple davalı şirketin demuraj masraflarından sorumlu olduğunu beyan etmişlerdir.
Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi (Davacı), gönderilenin (alıcı) belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir. Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.
Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler aşağıdadır:
Taşıma sözleşmesi: Taşıtan ile gönderilen arasında yapılması gereken ve navlun, demuraj gibi somut verilerin yer aldığı bir sözleşme olabileceği gibi konteyner taşımasının doğası gereği elektronik ortamda yapılan slot/konteyner tahsisi ile, hat işleticisi firmanın gemisine yükleme yapılabilmesi sağlanmaktadır. Bu durumlarda, Konteyner taşımalarında, Konşimento da taşıma sözleşmesi olarak Türk ve uluslararası hukuk (İngiliz hukuku) tarafından kabul edilmiştir. Konşimento, kıymetli evrak olarak addedilip, konşimento üzerinde kayıtlı kurallar, taşıma sözleşmesi ve malı talep eden gönderilen - alıcı için de sözleşme olarak değerlendirilir.
Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şekli: Konteyner demuraj birim bedeli ve demuraj sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve tarifeler konşimento üzerinde kayıtlı olmalı veya gönderilenin ulaşabileceği bir web adresinde olduğunun bildirilmiş olması gereklidir. Çünkü, borçlandırılan tarafın, demuraj ile ilgili yaptırımları bilmesi gerekir.
Varışihbarı: Taşıyan veya taşıtan taraf konteynerin teslim limanına varış zamanını ve/veya vardığında gönderilene varış ihbarı göndermek zorundadır. Konteyner demuraj tarifesinin, konşimentoda kayıtlı olmaması halinde, vanş ihbarında bu tarifenin yer alması veya gönderilenin, konteyneri zamanında boşaltıp iade etmemesi sebebi ile demuraj ödeyeceği belirtilmesi halinde, gönderilenin demuraj ödemesi konusunda ihbar edildiği sonucuna ulaşılabilir.
Dosyada bulunan ... numaralı ara ve ... numaralı ana konşimentolar tahtında, davalının alıcısı olduğu 1 adet 20'lik konteyner içerisinde Cilalı Mermer emtiasının Chennai / Hindistan'dan Ambarlı limanına deniz yolu ile taşınması sonrasında limana tahliye edilen konteynerin alıcı- davalı tarafından teslim alınmaması sonucunda yasal süresi sonrasında ... Gümrük Müdürlüğünce alınan tasfiye kararı sonrasında tasfiye edildiği ve konteynerin fiili taşıyana iade edildiği anlaşılmıştır. Fiili taşıma işinin dava dışı ... şirketi tarafından yapıldığı, davacı ... şirketinin “freight forwarder, yani taşıma organizatörü” olduğu, davalı ... şirketinin ise emtianın gönderileni olduğu, ancak bu taşımaların yapılmasının sağlanması amacıyla davalı şirket'in davacı'yı yetkilendirdiği, taşımaların organize edilmesinin Davacı ... ile sağlandığı, Davacı'nın sigorta poliçelerini yaptırdığı, gümrük işlemlerini Davalı adına temsilen yürüttüğü anlaşılmakla davacı adına fiili taşıyan tarafından düzenlenen faturaların davalıya yansıtıldığı ve bu bedellerin rücuen tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır. Davalı Şirketin, bir kısım gümrük işlemlerini Davacı tarafından takip ettirdiği, navlun ödemesi yaptığı, Davacı'nın Davalı adına sigorta poliçeleri yaptırdığı dosya kapsamında sabit olmakla taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunduğu ve buna göre tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerini haiz oldukları mahkemece kabul edilmiştir.
Davaya konu edilen ... numaralı konteynerin 30/03/2018 tarihinde ... Limanın7nda gemiden tahliye edildiği ve konteynerin teslim alınmaması nedeni ile 15/11/2019 tarihinde tasfiye kararı alındığı nihayetinde konteynerin boş olarak dava dışı taşıyana 24/06/2020 tarihinde teslim edildiği anlaşılmaktadır.
Dava dışı Fiili Taşıyan ... şirketinin Türkiye Acentesi konumunda olan dava dışı ... tarafından tanzim edilen varış ihbarına göre, Yükleyici; ..., Alıcı ve İhbar adreslerinin ise davacı ... olduğu, konu taşımaya ve emtiaya ilişkin detayların yer aldığı anlaşılmaktadır. Dava dışı Fiili Taşıyan ... şirketinin Türkiye Acentesi konumunda olan dava dışı ... tarafından tanzim edilen yük teslim formunun konşimentonun arkasına iliştirildiği, buna göre yükün davacı ...'E 02/04/2018 tarihinde teslim edilebilmesine müsaade edildiği, ayrıca ... ( şubesi) tarafından da imza ve kaşe edildiği, buna göre yükün ... tarafından Fiili Taşıyandan teslim alınabileceği, dosyaya sunulan, davacı ... tarafından ... referansıyla tanzim edilen ikinci Yük teslim formuna göre de, dava konusu taşımaya ait emtianın asıl alıcısı davalı ...'A tesliminin talep edildiği görülmektedir. Tüm bunlara göre, davaya konu konteynerin davalıya teslime hazır bulunduğu, davalı yanca teslimin talep edildiği ancak konteynerin teslim alınmaması nedeniyle ve dosyaya davalı yanca cevap dilekçesi sunulmamış, konteynerin neden teslim alınmadığı açıklanmamış ve ticari defter kayıtları da incelemeye esas olmak üzere ibraz edilmemiş olmakla, muhasip incelemesine göre davacı tarafça fiili taşıyana yapılan demuraj ödemesi kapsamında davalının sorumluluğunun bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyaya sunulan ... numaralı ana konşimentoda fiili taşıyanın demuraj tarifesi kayıtlıdır. Ancak dosyaya sunulan ve dava dışı fiili taşıyan ile davacı arasında yapılan e posta yazışmalarına göre, konteyner fiili taşıyana iade edilmediği için demuraj hesaplamasının devam edeceği ancak yapılan yazılı mutabakata göre fiili taşıyanın 07/02/2019 tarihinde 2.480 usd ilave ödemeye karşılık konteyner demurajının hesaplamasının durdurulacağı konusunda anlaşma sağlandığı, bu anlaşma ile konteynerin taşıyana iade edildiği 24/06/2020 tarihine kadar oluşacak demurajın durdurulduğu, dava konusu edilen faturaların 28 gün serbest süre uygulanarak 20.10.2018 — 07.02.2019 tarihleri arasındaki 4.773 usd tutarındaki demuraj hesabına ilaveten demuraj hesaplanmasının durdurulması için ödenecek 2.480 usd toplamda 7.253 usd olduğu ancak mutabakat gereği indirimli olarak 5.822 USD olduğu anlaşılmaktadır. Bu bedelin davacı tarafça dava dışı fiili taşıyana ödendiği muhasip incelemesi neticesinde anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın kabulüne ve alacak İİK 67 maddesi gereğince likit ve belirlenebilir kabul edildiğinden davacı lehine icra inkar tazminatı ödenmesine dair aşağıdaki hali ile karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın KISMEN İPTALİNE, takibin 5.822,00 USD asıl alacak bakımından DEVAMINA, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına, fazlaya dair istemin REDDİNE,
-Takdiren asıl alacağın %20 oranı üzerinden hesap edilen 6.617,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Karar harcı olan 2.260,21 TL'den peşin alınan 802,87 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.457,34 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (870,67 TL başvurma harcı, 64,70 TL posta gideri ve 2.400,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 3.335,37 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/05/2022
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır