T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/116 Esas
KARAR NO:2024/65
DAVA:Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:04/02/2020
KARAR TARİHİ:13/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ticaretle uğraştığını ayrıca ihracat da yaptığını, müvekkili şirketin 24/01/2019 tarih ... beyanname numarası ile Kazablanka Fas adresinde faaliyet gösteren ... Firmasına 22.176,00 USD tutarlı ihracat yaptığını bu durumun 24/01/2019 tarihli ... numaralı fatura ile sabit olduğunu müvekkili şirketin faturada belirtilen şekilde 500 adet 4 ...ve 567 adet 5 ... olarak belirtilen dörtlü ve beşli set üstü ocak ihracatı yaptığını, müvekkili şirket ile gönderilen ... firması arasına yapılan ihracat vesaik mukabili yapıldığı alıcı ücreti ödeyerek muhabir bankadan alacağı konşimento ve ihracata ilişkin belgeleri ya da muhabir bankadan ödeme yaptığına dair ciro alarak ve bu kontimentoyu yada ödeme yaptığına dair belgeyi ibraz ederek ihracat konusu ürünü teslim alabileceğini vesaik mukabili yolu ile yapılan ihracata ait evrakların 08/02/2019 tarihide...tarafından karşı bankaya gönderildiğini, ihracat konusu ürünlerin tarafa uluşması için davalı tarafla ürünleri taşıtmak amacıyla anlaşın müvekkili şirketin 30/01/2019 tarihide ürünleri gemiye yüklettiğini bu taşıma ilişkisinin ve taşımanın mevcudiyetinin ispatı konişmento ile sabit olduğunu, müvekkili şirket ile davalı taraf arasında üç nüsha olarak konşimento düzenlenmiş olduğunu konşimentoyu ekte sunduklarını, açılan davanın kabulünü, fatura bedeli olan 22.176,00-USD olan tutarın evrakların teslim tarihi olan 08/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber taraflarına ödenmesini yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;...A.Ş.'nin Fas'taki taşıyıcının talimatı ile Mersin'deki yükleme işlerini onun acentesi sıfatıyla yaptığını, taşıyan sıfatını haiz olmadığını, Fas'ta bulunan... ile alıcı arasında navlun sözleşmesinin akdediliğini, asıl taşıyan ...ile alıcı arasındaki taşıma sözleşmesinin numarasının Fas'taki forwarder tarafından kendisine bildirildiğini, konişmentoyu da bu sıfatla düzenlediği navlun faturası da kesmediğini, deniz taşıması açısından acente olduğunu, karadaki işleri ise bizzat yaparak buradaki yükletenle muhatap olduğunu belirterek davanın davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/01/2021 tarih... esas ve... sayılı görevsizlik kararı verildiği, davacı vekilinin talebi üzerine dosya mahkememize gönderilerek yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
10/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Taraflar arasında hizmet ilişkisinin bulunduğu, davacıya ait ticari defterlerin varlığı, açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun şekilde ve zamanında yaptırıldığı yevmiye ve kebir kayıtlarının birbirini doğrular şekilde yapıldığı ve ticari defterlerin sahipleri lehine delil olma niteliği taşıdığı, davacının yurt dişi alıcı (dava dışı) ... firmasına 24.01.2019 tarih...numaralı 20.889,90 USD bedel ile ihracat faturası düzenlediği, ve bu faturayı 30.01.2019 tarih 35 yevimiye numarasında kayıtlarına aldığı, alacak tutarını kayıtlarında 111.424,63 TL tutarla gösterdiği, 31.12.2019 tarih 658 yevmiye numaralı kapanış fişinde de “120.01.004-...l“ hesabının 111.424,83 TL ile sonraki yıla devrettiği, davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemede dava konusu taşıma nedeniyle dava dışı alıcı ...'den fatura bedeli 22.176 USD 'yi tahsil etmediği belirtilmiştir.
01/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacının dava konusu emtiayı dava dışı alıcıya ... Kayseri teslim şekli ve vesaik mukabili ödeme kaydıyla, 22.176,24 USD bedel üzerinden satıp gönderdiği; emtianın, ... numaralı konteyner içinde, 30.01.2019 tarihinde Maersk-Norfolk gemisine yüklendiği, dosyaya sunulan ve Mali Müşavir...tarafından düzenlenen 14.09.2021 havale tarihli bilirkişi raporunda, davacının ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde "davacının dava dışı alıcıdan fatura bedelini tahsil etmediğinin tespit edildiği, davalının dava konusu taşıma işini üstlendiğinin, dolayısıyla dava konusu taşıma bakımından taşıyan sıfatını haiz olduğunun ispatlanamaması karşısında davalıdan talepte bulunulamayacağı belirtilmiştir.
08/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacıile davalı arasında navlun sözleşmesinin bulunmadığı, davalının taşıyan sıfatına haiz olmadığı, Konişmentosuzmal tesliminin sebebinin ispata muhtaç olduğu ancak mevcut bilgi ve belgeler kapsamındaya davalı şirket kendi adına tanzim edilen ana konşimentoları tahliye limanındaki dava dışı şirkete göndererek ya da yazışmalarda belirttiği gibi telex release yapmak suretiyle emteanın davacı şirketin rızası olmadan dava dışı gönderilene teslim edilmesine neden olduğu ya da orijinal konşimento ve belgeler olmadan tahliye limanında dava dışı fiili taşıyan şirket emteayı davacı şirketin rızası olmadan dava dışı gönderilene teslim etmesinden kaynaklı olabileceği, davacı tarafından Tanzim edilen fatura bedelinin 30.01.2019 tarihinde 111.424,63 TL karşılığı ile (kur:5,3339 x 20.889,90 usd) müşteri ...adına açılan 120 01 004 no.lu cari hesaba borç kaydı yapıldığı, satışı yapılan ürün bedellerinin davadışı ...'dan tahsil edilmediği belirtilmiştir.
20/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ;Davalı şirketin ya tanzim edilen ana konşimentoları tahliye limanındaki dava dışı ... şirkete göndererek ya da yazışmalarda belirttiği gibi telex release yapmak suretiyle emteanın davacı şirketin rızası olmadan dava dışı gönderilene teslim edilmesine neden olduğu, ancak yazışmalarda davacının orjinal konişmentoların bankada olduğunu beyan ettiği, taşıma firmasına iade edileceği belirttiği,ya da orijinal konşimento ve belgeler ibraz edilmeden tahliye limanında dava dışı fiili taşıyan ...tarafından emtea, davacı şirketin rızası olmadan dava dışı gönderilene teslim edildiği, neticeten; mevcut bilgi ve belgeler tahtında mal tesliminin konişmentosuz gerçekleşip gerçekleşmediği veya konişmentosuz mal teslimi gerçekleşmiş ise buna kimin sebebiyet verdiğini somut olarak tespit etmek mümkün olmadığı belirtilmiştir.
Dava; mal bedeli tahsil edilmedin yükün alıcısına teslim edilmesi nedeniyle meydana gelen zararının tahsili isteğine ilişkindir.
Davacı vekili davacı ...İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Kazablanka/Fas adresinde faaliyet gösteren ...firmasına 22.176 USD tutarlı ihracat yaptığını ihracatın vesaik mukabili yapıldığını; ihracata ait evrakların 08.02.2019 tarihinde ... tarafından karşı bankaya gönderildiğini; davalıyla ürünlerin taşınması amacıyla anlaştığını; 30.01.2019 tarihinde ürünlerin gemiye yüklendiğini; taşıyanın, gönderillen konişmentoyu ibraz etmemesine rağmen ürünü teslim ettiğini; gönderilenin ödeme yapmaması yüzünden zarara uğradığını ileri sürerek fatura bedeli olan 22.176 USD tutarın tahsilini talp etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili ise davalının Fas'taki taşıyıcının talimatı ile Mersin'deki yükleme işlerini onun acentesi sıfatıyla yaptığnı, taşıyan sıfatını haiz olmadığını, Fas'ta bulunan ... İle alıcı arasında navlun sözleşmesinin akdedildiğini, navlun faturası da kesmediğini, kara taşıması yaptığını, deniz taşıması açısından acente olduğunu, taşıyan sıfatının bulunmadığını savunmuştur.
Dosyaya sunulan ve davacı ...tarafından dava dışı ... adına düzenlenmiş olan 24.01.2019 tarih ve ... numaralı faturanın; ...umaralı konişmentonun ve 24.01.2019 tarihli çeki listesinin incelenmesinden, davacının dava dışı alıcıya, 500 adet 4'lü set üstü ocak emtiasını 950 USD navlun dahil toplam 22.176,24 USD bedel üzerinden, "... Kayseri" teslim şekli ve "vesaik mukabili ödeme" kaydı ile sattığı; emtianın, ... numaralı konteyner içinde, 30.01.2019 tarihinde ... gemisine yüklenerek Kazablanka Limanı'na gönderildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu taşımaya ilişkin olarak iki adet konişmento düzenlenmiş olup fiili taşıyan ... tarafından düzenlenen konişmentoda davalının yükleten, gönderilenin ... olduğu, davalı tarafından düzenlenen konişmentoda ise yükletenin davacı ...gönderilenin yurtdışı alıcı ... olduğu, konişmentonun davalı tarafından "..." kaydı ile düzenlendiği görülmektedir.
Davalı vekili davacı ile taşıma sözleşmesi yapılmadığını, navlun sözleşmesinin... ile malın alıcısı (ithalatçısı) arasında yapıldığı, davalının ise akdi taşıyanın acentesi olarak hareket ettiğini, yükleme ve kara taşıması işlemlerini yerine getirdiğini ileri sürmektedir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda mali inceleme ile davalı tarafından davacı adına 31.01.2019 tarih, 680067 no.lu, 2.596 TL tutarlı ve "Yurt İçi Kara Nakliye" bedeli içerikli fatura ile “yükleme hizmeti” açıklamalı 31.01.2019 tarih, ... no.lu ve 155 USD tutarlı fatura tanzim edildiği, fatura bedelinin 05.02.2019 tarihinde Denizbank havalesi ile ödendiği tespit edilmiştir.
Davaya konu yük “...Kayseri” teslim şekli ile satılmıştır. Satışın ... teslim şeklinde yapılmış olması halinde satıcının sorumluluğu alıcının belirlediği taşıyıcıya malları teslim etmekle sona erer. Yükleme, yükleme limanında oluşacak masraflar, kayıp veya hasarlı malların riski alıcıya geçer. Alıcı taşıma sözleşmesini yaptığından esasen "..." (taşıtan)sıfatına haizdir ve aynı zamanda konişmentoda malların alıcısı/gönderileni/consignee dir. Dava konusu konişmentoda da navlun ücretinin varış limanında ödeneceği belirtilmiştir. Buna göre navlun sözleşmesini yapmak ve bedelini ödemek yükümlülüğü alıcının üzerinde olup davalının navlun faturası düzenlemediği dosya kapsamı ile de belirlidir.
Konişmentonun taşıma koşullarını içeren arka yüz tercümesi dosyaya sunulmuş olup tanımlar kısmında “...” in, adına bu konişmentonun düzenlendiği çok yönlü taşıma operatörü anlamına geldiği belirtilmiştir. Konişmento ...kaydı ile imzalandığı gibi bu tanımdan da davalının konişmentoyu akdi taşıyan adına düzenlemiş olduğu anlaşılmaktadır.
Bu açıklamalara göre davalının konşimentoyu "..." kaydıyla imzaladığı, dosyaya davalı tarafından düzenlenmiş bir navlun faturası bulunmadığı, davalı tarafından düzenlenen 31.01.2019 tarih ve ...numaralı faturanın yurt içi kara nakliyesine; aynı tarihli,... numaralı faturanın geçici kabul, ..., konişmento, konteyner mühür ve yurtiçi liman güvenlik ücretlerine, aynı tarihli ve ...numaralı faturanın ise yükleme ücretine ilişkin olduğu, dosyada bulunan e-posta yazışmalarında da davalının dava konusu taşıma işini üstlendiği taşıyan sıfatını haiz olduğunu ortaya koyan bir hususun bulunmadığı, davalının dava konusu taşımada taşıyan olarak hareket etmediği, böylelikle yükün tahliye limanında mal bedeli tahsil edilmeden alıcıya teslim edilmesi nedeniyle meydana gelen zarar talebinin davalıya yöneltilemeyeceği anlaşıldığından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 2.268,48 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.840,88 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/02/2024
Katip .
¸e-imzalıdır
Hakim .
¸e-imzalıdır