T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/132 Esas
KARAR NO:2022/692
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:07/04/2021
KARAR TARİHİ:06/12/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 1 numaralı Davalı ... firmasının müvekkili davacının şirket ile irtibata geçtiğini, 2 numaralı Davalı ... ... firması adına alıcısının dava dışı ... ... ... olduğu 2 konteynerlik yükün taşınmasını talep ettiğini, davacı müvekkili şirketin alıcısının ... ... ... taşıtanının ise davalılar olduğunu, ... numaralı konşimento tahtında ... ve ... numaralı toplam 2 adet konteyneri bir numaralı Davalının Taşıtan, iki numaralı davalının ise Gönderici ve Taşıtan sıfatı ile talepleri üzerine taşıdığını, 22.07.2019 tarihinde bir numaralı davalının çalışanı ... e-posta ile 2 adet konteynerin ...'na gönderileceğini ve yükleme adresinin bildirdiğini, 31.07.2019 tarihinde müvekkili tarafından iki numaralı davalı çalışanı ...'a e-posta gönderilerek gemi programı hakkında bilgi verildiğini, iki numaralı davalı tarafından gönderilen e-posta ile yükleme talimatı verildiğini, iki konteynerin ... Limanı'ndan varış yeri olan Dubai/...'na 24.08.2019 tarihinde ulaştırıldığını, malların ulaştığına dair ihbar yapılması gereken kişi olarak belirtilen ...'a malların limana geldiğine dair bildirimin yapıldığını, bildirime rağmen malların alıcı firma tarafından limandan çekilmediğini, malların limanda aylarca beklediğinden depo ve demuraj masrafları oluştuğunu, oluşan masrafların müvekkili tarafından fiili taşıyana ödendiğini, bu sebeple müvekkilinin davalılardan 20.185,70 USD alacağı bulunduğunu, malın alıcısı tarafından alınmadığını ve davalıların herhangi bir aksiyonda bulunmadığını, bu sebeple müvekkili tarafından 27.03.2020 tarihinde .... Noterliğinden ... yevmiye nolu ihtarnamenin davalılara gönderildiğini, 3 gün içinde birikmiş tüm masrafların ödenmesini ve malların niteliği de gözetilerek bulunduğu yerde tasfiyesi için gerekli işlemlerin başlatılmasının ihtar edildiğini, 31.03.2020 tarihinde 1 numaralı davalının sorumluluklarının bulunmadığını ve ödeme yapmayacaklarını taraflarına bildirdiğini, 06.04.2020 tarihinde ise 2 numaralı davalı tarafından malın EXW koduyla gönderildiğini ve sorumluluklarının bulunmadığının bildirildiğini, müvekkili firma tarafından davalı firmalara verilen deniz taşımacılığı hizmeti karşılığı navlun bedelleri olarak toplam 20.185,70 USD alacağı için 20.08.2020 tarihinde .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas numaralı dosyası nezdinde icra takibi başlatıldığını, davalılar tarafından takibe itiraz edildiğini, 1 numaralı davalının itirazının yasal süresinde olmadığını, bu sebeple itirazının reddedildiğini, bunun üzerine 1 numaralı davalı tarafından .... İcra Mahkemesi ... Esas numarası ile usulsüz tebligat davası açıldığını ve kazanıldığını, taraflarınca 1 numaralı davalı için 30.11.2020 tarihinde 2020/20835 Başvuru Numarası ile arabuluculuk başvurusu yapıldığını, 11.12.2020 tarihinde yapılan toplantıda anlaşmaya varılamadığını ve arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığını, 2 numaralı davalı tarafından icra takibine süresinde itiraz edildiğini ve itirazın kabul edildiğini, icra takibinin durması üzerine 2 numaralı davalı için 02.11.2020 tarihinde ... Başvuru numarasıyla arabuluculuk başvurusu yapıldığını, anlaşmaya varılamadığından arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığını belirterek davalıların .... İcra Müdürülüğü ... Esas numaralı icra takibine yapılan itirazların iptaline ve takibin devamı ile davalıların %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri olması gerektiğinden ... Mahkemelerinin yetkili olduğunu, yetki itirazları bulunduğunu, davacı tarafından müvekkili şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirket tarafından işbu icra takibine yasal süre içerisinde itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, müvekkili şirkete yöneltilen iddiaların pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkili şirketin söz konusu ticari işte aracı-komisyoncu olması sebebiyle gümrük beyannamesinde ve konşimentoda herhangi bir şekilde adı geçmediğini, söz konusu ticari işte taraflarca malın teslim şekli EXW (exworks) olarak belirlendiğini, taşıma sözleşmesinin davacı şirket ile dava dışı-... ... (alıcı-gönderilen) arasında yapıldığını, müvekkili davalı şirketin bahse konu ticari işin ana temasında herhangi bir şekilde yer almadığını, müvekkili davalı şirketin yalnızca aracı-komisyoncu konumunda yer aldığını, konşimentonun tarafı olmadığını, bahse konu ticari işe ilişkin olarak herhangi bir gümrük işlemi yapılmadığını, müvekkili davalı şirketin ticari işe ilişkin gümrük beyannamesinde adının da yer almadığını, davacı şirket tarafından depo ve demuraj masraflarına ilişkin bedelin müvekkili davalı şirkete fatura edildiğini, müvekkili davalı şirketin aracı-komisyoncu olmasından dolayı işbu faturanı davacı şirkete iade edildiğini, davacı şirket tarafından müvekkili davalı şirkete .... Noterliği'nin 27.03.2020 tarih, ... yevmiye numarasıyla ihtarname gönderildiğini, davacı şirkete ... 10. Noterliği'nin 31.03.2020 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiğini, müvekkili davalı şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını belirterek davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddi ya da mahkemenin aksi kanaatte olması halinde davanın müvekkili davalı şirket yönünden esastan reddine karar verilmesi ile davacı şirket aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davacı vekilinin 08/07/2022 havale tarihli ıslah dilekçesinde özetle; mahkememiz nezdinde taraflarınca 07.02.2021 tarihinde icra takibi borçlularının takibe itirazı sonucunda itirazın iptali istemli dava açıldığını, alacak için itirazın iptali davası yerine alacak davası açılması gerektiğinin taraflarınca kararlaştırıldığını, 05/07/2022 tarihli duruşmada taraflarınca sözlü olarak davanın ıslah edileceğinin belirtildiğini, tam ıslah yolu ile icra takibine konu olan 20.185,70 USD'lik itirazın iptali davasını tam ıslah yolu ile 19.385,00 USD yeni davaya konu değerle alacak davasına çevirdiklerini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ... ... Anonim Şirketi'ne usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı, davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşıldı.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 08/06/2022 havale tarihli raporda özetle; İncelenen Davacı şirkete ait 2019 ve 2020 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2019 ve 2020
yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı şirketin düzenlediği demuraj faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 21.08.2020 tarihi itibariyle davalı ... Liman Hizm. Gıda İçecek A.Ş.’den 19.385,00 USD karşılığı 142.768,71 TL tutarında bakiye alacağının bulunduğu, 1 No’lu Davalı’nın Davacıya karşı taşıtan konumunda olduğundan ve gönderilen tarafından emteanın teslim alınmamasından dolayı taktiri mahkemeye ait olmak kaydıyla oluşan konteyner demurajından sorumlu olacağı, Davacı şirketin icra takibi öncesinde işlemiş faiz talebinde bulunmadığı tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin mahkeme takdirinde olduğu belirtilmiştir.
Davanın taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj ve depo masraflarının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olduğu ancak davacı vekilinin 18/07/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile davanın alacak davası olarak ıslah edildiğinden talebin alacağın tahsiline ilişkin olduğu, uyuşmazlığın icra dairesi ile mahkememiz yetkisine yönelik itirazın yerinde olup olmadığı, tarafların husumet ehliyetlerine haiz olup olmadıkları, davacı tarafça davaya konu bedellerin dava dışı fiili taşıyana ödenip ödenmediği, oluşan demuraj masraflarından davalıların sorumlu olup olmadıkları ve bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Davacı vekili tarafından 05/07/2022 tarihli duruşmada taraflarınca sözlü olarak davanın ıslah edileceğinin belirtildiği, HMK 180 maddesinde öngörülen sürenin aksine mahkemece sehven aynı tarihli celsede dilekçenin sunulması ve varsa eksik harcın tamamlanması için 2 hafta süre verildiği, davacı vekilince HMK 180 maddesinde öngörülen 1 haftalık süre içerisinde 08/07/2022 tarihinde davanın tm ıslahına ilişkin dilekçenin sunulduğu anlaşılmıştır. Davacı vekilin tarafından ıslah dilekçesi ile talebe konu bedelin artırılmadığı, aksine davaya konu bedelin 800,70 USD azaltıldığı anlaşıldığından800,70 USD alacak bakımından davadan kısmen feragat edildiği mahkemece kabul edilmiş olup, davacı vekilince yalnızca itirazın iptaline konu dava bakımından icra dosyasından mahsup edilen 744,04 TL harcın da tamamlandığı, HMK da ıslah sonrası harcın tamamlanmasına ilişkin kesin bir sürenin düzenlenmemiş olması, eksik kalan harcın celse atlamasına sebebiyet vermeksizin davacı vekilince tamamlandığı anlaşıldığından, davacı vekilinin ıslah dilekçesi mahkemece usule uygun bulunmuş olup, davaya alacak davası olarak devam olunmuştur.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtlarına göre, yükletenin davalı ... ..., alıcının dava dışı ... firması olduğu ... ve ... numaralı konteynerlerin ... ... gemisi ile ... Limanı'ndan Birleşik Arap Emirlikleri ...'na taşınması için düzenlediği ve taşıyanın dava dışı ... firması olduğu anlaşılmıştır. Dosyada bulunan ve davalı ... ... tarafından dava dışı alıcı ... firması adına düzenlenen 29/07/2019 tarihli 012611 numaralı satış faturasına göre, EXW satım şekline göre 4.290 USD bedelli pet şişe emtiası için düzenlendiği anlaşılmıştır. EXW satım şekli gereği satıcının malları kendi yerinde veya ismen belirlenmiş başka bir yerde alıcının tasarrufuna bırakarak teslim ettiği ve buna göre satım sözleşmesinin de dava dışı alıcı ... firması tarafından yapıldığı anlaşılmıştır. Davalı ... vekilinin savunması da bu yönde olup, davacıya ödediği anlaşılan navlun faturası bedelini dava dışı ... firmasından tahsil ettiğine dair ödeme belgesi de dosyaya sunulmuştur. Buna göre, davalılardan ... ... firması taşıma sözleşmesinin tarafı olmayıp yalnızca taşımaya konu emtiaların satıcısı ve konşimento kayıtlarına göre yükleten olup, davaya konu alacak kalemleri bakımından sorumluluğu bulunmadığı ve pasif husumet ehliyetini haiz olmadığı mahkemece kabul edilmiş ve bu davalı yönünden davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı ile davalılardan ... yetkilisi ile davacı yetkilise arasında yapılan e posta yazışmaları dosyaya sunulmuş olup, 22/07/2019 12.08 tarihli e posta ile davalı ... yetkilisinin davacı yetkilisine " 26.07 cuma günü 2 cntr ... gönderim yapma istiyoruz. Konuyla ilgili yardımcı olur musunuz" şeklinde e posta gönderdiği ve bu ileti sonrasında taraflar arasında taşımaya ilişkin görüşmelerin başladığı ve nihayetinde davacı tarafından davalı ... adına ... numaralı 08/08/2019 tarihli 1.400 USD tutarlı ve davaya konu konşimento kayıtları ile uyumlu navlun faturası düzenlendiği ve bu fatura bedelinin davalı ... tarafından davacıya ödendiği anlaşılmıştır. Bunlara göre, davalı ...'nın davacı nezdinde taşıtan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Dosyadaka bilgi ve belgelere göre dvalı ... nın taşıma işlerini dava dışı ... adına organize ettiği mahkemenin kabulnde olmakla birlikte, davacı ile davalı ... arasındaki ilişki bakımından bu husus önem arz etmemekte olup, bu husus davalı ... ile dava dışı ... firması arasındaki iç ilişki bakımından önemlidir. Zira davacı nezdinde taşıtan sıfatı davalı ... ya aittir.
Davacı ... ise 1 No’lu davalı ...’DAN aldığı taşıma detaylarına göre taşıma işlerini organize ederek Fiili taşıyan ile gerekli organizasyonu sağladığı, Fiili taşıyan Dava Dışı ... şirketi ise Davacı ...’tan aldığı taşıma detaylarına göre esas taşıma işini
gerçekleştirdiği, buna göre Fiili Taşıyanın dava dışı ... şirketi olduğu ve Davacı
...’ın ise akdi taşıyan konumunda olduğu anlaşılmıştır.
Davaya konu ... ve ... numaralı konteyner muhteviyatı pet şişe emtiasının, 25/08/2019 tarihnide varma limanına ulaşarak gemiden tahliye edildiği ancak emtiaların dava dışı alıcı tarafından teslim alınmadığı dosyaya sunulan taşımanın tarafları arasındaki e posta yazışmalarından anlaşılmaktadır. Emtianın dava dışı alıcı tarafından teslim alınmaması nedeni ile nihayetinde 12/04/2020 tarihinde imha edimdiği ve konteynerlerin sahibi olan dava dışı fiili taşıyan ... ye 15/04/2020 tarihinde teslim edildiği anlaşılmıştır.
Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir.
Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur. Dosya kapsamında dava dışı alıcı tarafından eşyaların teslim alınmayarak imha edildiği sabit olup, bu durumda davaya konu demuraj faturaları bakımından taşıtan davalı ...'nın sorumlu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyada alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaya göre, konteynerlerin gemiden indirilerek teslime hazır hale getirildiği 25/08/2019 tarihi ile konteynerlerin sahibine iade edildiği 15/04/2020 tarihleri arası demuraj alacağı toplam 63.277,82 USD olmakla birlikte, davacı çalışanları ile dava dışı fiili taşıyan ... çalışanlarının e-posta yazışmalarına göre 16/07/2020 tarihinde 20.000 USD tutarında mutabık kalındığı, dava dışı ... ... A.Ş.’nin davacı yana toplam 20.185,70 USD bedelinde üç adet fatura düzenlemiş olduğu, davacı yanın tarafına düzenlenen faturalara karşılık olarak 07/08/2020 tarihinde 58.181,49 USD tutarında cari hesaba istinaden ödeme yaptığı ve ticari defterlerinde kayıt altına aldığı tespit olunmuştur.
Bu açıklamalar göre, fiili taşıyan nezdinde taşıtan, davalı ... nezdinde taşıyan sıfatını haiz olan davacının ödemiş olduğu demuraj bedelini, kendi taşıtanı olan davalı ... firmasından talep edebileceği mahkemece kabul edilmiş olup, bilirkişilerce yapılan hesaplama ile dosyaya sunulan e posta yazışmalarına göre mutabık kalınan bedel ve davacı tarafından dava dışı fiili taşıyana yapılan ödemeler ile davacı vekilini ıslah dilekçesi neticesinde talep ettiği tutar dikkate alınarak, Davalılardan ... ... Anonim Şirketi hakkındaki davanın 19.385,00 USD alacak bakımından kabulüne, ıslah dilekçesi ile feragat edildiği anlaşılan 800,70 USD alacak bakımından davanın feragat nedeni ile reddine ilişkin aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalılardan ... ve Ticaret Anonim Şirketi hakkındaki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE,
-Davalılardan ... ... Anonim Şirketi hakkındaki davanın 19.385,00 USD alacak bakımından KABULÜ ile alacağa dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına,
-800,70 USD alacak bakımından davanın feragat nedeni ile REDDİNE,
2-Karar harcı olan 10.818,62 TL'den peşin alınan 2.075,80 TL ve ıslah harcı olan 745,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 7.997,82 TL harcın davalı ... ... A.Ş.'den tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (2.143,60 TL ilk harç, 351,1 TL posta ücreti, 745,00 TL ıslah harcı ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 6.239,7 TL'nin davalı ... ... A.Ş.'den alınıp davacıya verilmesine,
4-Davacı vekili için takdir edilen 24.756,32 TL vekalet ücretinin davalı ... ... A.Ş.'den alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı ... ... vekili için takdir edilen 9.200,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp işbu davalıya verilmesine,
6-Davalı ... ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalı ... ... A.Ş.'den alınıp alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.06/12/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır