T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/220 Esas
KARAR NO:2022/579
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:27/05/2021
KARAR TARİHİ:11/10/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Dava dışı ... ... Limited Şirketi müvekkili şirket nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığını, Türkiye'den İspanya'ya gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 2148 Koli Muhtelif cins ve ebatta mutfak eşyası emtiasının ... A gemisi ile davalıların sorumluluğu altında taşındığını, söz konusu emtiaların taşıma işlemleri esnasında hasarlandığını, ilgili raporlara göre davalıların sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri esnasında hasarlanan emtialarda 81.644,39 TL'lik zarar meydana geldiğinin tespit edildiğini, hasar bedeli olarak dava dışı sigortalı firmaya 81.644,39 TL'lik hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, ilgili kanun hükümleri gereği alacağın temliki şartları oluştuğunu belirterek .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;Somut olayda hem deniz yolu ile hem de kara yolu ile taşımanın söz konusu olduğunu, 24/10/2019 tarihli ekspertiz raporu ile yükün gemide taşınması limanda istiflenmesi, ara tırla taşınması esnasında herhangi bir sızıntı olduğuna dair belge bulunmadığının tespit edildiğini, iddia edilen hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını, sadece konteyner tabanındaki kolilerin ıslak olduğunu, üst sıralarda ıslanma kırılma olmadığını, bazı kutuların sağlam durumda olmasına rağmen alıcının yükü red etmesi ve emtianın tamamının hasarlı olarak değerlendirilmesinin kabul edilebilir olmadığını belirterek hak düşürücü süre de dikkate alınarak reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle;Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, dava konusu taşımada müvekkilin şirketin taşıyan olmadığını, donatan veya gemi sahibi olmadığını, dolayısıyla müvekkil şirkete husumet yöneltilmesi hukuken mümkün olmadığını, davanın öncelikle müvekkil şirket yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddini gerektiğini, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; ... SA tarafından düzenlenen ... nolu konişmentonun 7 nolu klozu uyarınca, malların tesliminden veya teslim edilmesi gereken tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açılmadığı takdirde taşıyanın yük hasarından dolayı sorumluluğunun sona erdiğini Davacı, 1 yıllık hak düşürücü süre sona erdikten sonra 15.9.2020 tarihinde .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası tahtında icra takibi başlattığını, bu nedenle 1 yıllık hak düşürücü itirazlarının bulunduğunu, derdest dava bakımından yetkili Mahkeme Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacının aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, konişmentoda öngörülen süre içerisinde, usulüne uygun olarak Taşıyan veya Taşıyanın tahliye limanı acentesine hasar ihbarında bulunulmadığını, hasarın ne zaman ve nasıl meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 03/03/2022 tarihli ara kararı uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi Metalurji Müh. Prof. ..., Uzakyol Kaptanı ... ile Taşıma Uzmanı Prof. ...'tan aldırılan raporda özetle; Davacı Sigorta Şirketi'nin, aktif husumet ehliyetine haiz olduğu, I nolu Davalı ...'ın davada pasif husumet ehliyeti bulunmadığı, II nolu Davalı ...'in akdi taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyeti bulunduğu, III. Nolu davalı ... ... A.Ş.'nin doğrudan husumet yönlendirilemeyeceği, husumet ya doğrudan Türkiye'de faaliyet gösteren ... SA'ya yada izafeten acente sıfatıyla ... ... A.Ş.'ye yönlendirilmesi gerektiği, eşyanın hasarına sebebiyet veren olgunun Davalının hakimiyetinde bulunduğu sürede meydana geldiği ispatlanamamış olduğundan, 2 nolu Davalı ...'in hasardan sorumlu tutulamayacağı, gönderilen malları 2.8.2019 tarihinde teslim aldığını beyan etmekte ve aynı tarihte elektronik mesajla ihbarda bulunduğu anlaşıldığından, hasar ihbarının TTK madde 1185 uyarınca süresi içinde olduğu, TTK'nun 1188/1. Maddesi uyarınca, yükler, malların alıcısı tarafından 2.8.2019 tarihinde teslim alındığı, 1 yıllık hak düşürücü sürenin 2.8.2020 tarihinde sona erdiği, icra takibinin 7.8.2020 tarihinde başlatılmış olduğu nazara alındığında, bu tarih itibariyle dahi, talebin hak düşürücü süre içinde yapılmadığının değerlendirilebileceği mahkeme hasarın 2. Nolu Davalı ...'in sorumluluğunda meydana geldiği kanaatine varır ise, talep edilen hasar tutarının kadru maruf olduğu belirtilmiştir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Dava dışı sigortalı ... ... tarafından satışı yapılan 2148 koli mutfak eşyaları emtiasının ... sayılı konişmento tahtında İstanbul Limanından Barcelona Limanına ... ... gemi ile sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtianın hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Dosyaya sunulan satış faturasının DAP teslim şeklinde olduğu,bu satım şekline göre emtianın teslim yerinde teslimine kadar malla ilgili bütün masraflar ve riskler satıcıya ait olduğu, dava dışı sigortalının dava konusu yük bakımından sigortalanabilir menfaati bulunduğu, buna göre davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu taşımaya ilişikin olarak iki adet konişmento düzenlenmeş olup ... Sayılı konişmentonun ... S.A. Adına düzenlendiği, yükletenin davalı ... olduğu, ... sayılı konişmentonun davalı ... tarafından düzenlendiği, bu konişmentoya göre ise yükletenin dava dışı sigortalı olduğu, buna göre davalı ... in üstlendiği taşıma işini ... S.A. ya devrettiği, ... SA nin fiili taşıyan, davalı ... in akdi taşıyan konumunda oldukları görülmektedir. Davalı ... taşımayı üstlendiğinden, davalı ... Konteyner Taşımacılık ise donatan sıfatı nedeniyle pasif husumet ehliyetini haizdir.
TTK'nun 105.maddesinde "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olup anılan yasa maddesine göre acenteye karşı izafeten dava yöneltilebilecek olmasına rağmen doğrudan dava açılması mümkün değildir. Dava konişmentonun ve navlun faturasının ... SA adına düzenlendiği, davalı ... ... A.Ş. taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delilin sunulmadığı, bu haliyle davalı ... ... A.Ş. pasif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Dosyada bulunan navlun faturasının hatalı yorumlanması nedeniyle sehven bu davalı yönünden de davanın kabulüne karar verilmiş olup bu husus gerekçeli kararın yazımı aşamasında farkedilmekle hükümde değişiklik yapılmamıştır.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda emtianın 02/08/2019 tarihinde hasarlı olarak tesliminin gerçekleştiği, hasar bedeline ilişkin ödemenin 20/11/2019 tarihinde yapıldığı, icra takibinin ise 07/08/2020 tarihinde başlatıldığı görülmektedir. Bilirkişi raporunda 1 yıllık hak düşürücü sürenin 2.8.2020 tarihinde sona ereceği, icra takip tarih itibariyle, talebin hak düşürücü süre içinde yapılmadığı belirtilmiş ise de covid-19 salgın hastalığı nedeniyle 25/03/2020 tarih 7226 sayılı Kanunun Geçici 1/1-a m. uyarınca hak düşürücü süreler 13/03/2020 tarihinden 30/04/2020 tarihine kadar durdurulmuştur. Ayrıca 29/04/2020 tarih 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 7226 sayılı Yasa ile durdurulan hak düşürücü sürelerin 15/06/2020 tarihine kadar uzatılmış sayılmasına karar verilmiştir. Anılan yasa ile duran süreler dikkate alındığında davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Davacı taraf yük hasarının deniz taşıması sırasında davalıların sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır.Yükün gönderilen tarafından 02.08.2019 tarihinde teslim alındığı ve aynı tarihte ihbarda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Hasarın yükün limanda tahliyesi sırasında tespit edilebilecek nitelikte olmaması nedeniyle kara taşıması sonrasında yapılan ihbarın süresi içinde olduğunun kabulü gerekmektedir. Buna göre taşıyıcının kendisinin ve adamlarının kastının ve ihmalinin zarara sebebiyet vermediğini ispatlaması gerekmektedir.
Dosyaya sunulan ... S.A. ekspertiz firması tarafindan düzenlenen 02.10.2019 tarihli Eksperiz Kesin Raporunda; ... nolu konşimento altında 14.7.19 tarihinde "..." adlı gemiyle 2 adet 40" lik konteyner ile İstanbul' dan Barcelona'ya, oradan da ... ... Tesisine karayoluyla sevk edildiği, konteynerin dıştan hasar kanıtı olmaksızın ve sağlam mühürlü olarak depoya geldiği, ... nolu kabın boşaltılması sırasında kapı açılışında ... personeli hiçbir şey gözlenmemiş olduğu, ancak 120 kutu boşaltıldıktan sonra, güçlü bir koku, amonyak kokusunun ve ıslak kolilerin olduğunun tespit edildiği, kokunun çok güçlü olduğu, personelin başının dönmesi sebebiyle tahliyeye devam edilemediği, bazı kutular sağlam durumda olsa da alıcıların yükü kabul etmeyi red ettiği, emtianın müşterek sörvey için 08.08.2019 tarihinde alıcı tesisine alındığı, tespit sırasında konteynerde dıştan bir hasar görülmediği, delik veya ezilmiş kutularda ıslanmanın olduğu, konteyner tabanında yerleşik olan kutuların ıslak olduğu, üst sıralarda ıslanma - kırılma olmadığı, ıslanan ve yırtılan kutularda ıslanma emaresi olduğu belirtilmiştir. Yine anılan ekspertiz raporunda kokunun yüklenmeden önce tespit edilmemesinin kabul edilmesinin zor olduğu, armatörlük firmasının deniz seyahati sırasında bu konteyner ile ilgili herhangi bir kazayı bildirmediği veya gemideki nakliyesi sırasında konşimentoya herhangi bir açıklama yazmadığını, ne demiryolu ne de karayolu taşıyıcılarının konteynerden herhangi bir sızıntı olduğuna dair bir bildirimde bulunmadıkları, ne sevk irsaliyesinde ne de konşimentoda herhangi bir açıklama yapılmadığı, konteynerin dışının iyi durumda olduğu, herhangi bir delik gözlemlenmediği, hasar görmüş olan kolilerin konteynerin zeminine yerleştirilmiş olan koliler olduğunun belirtildiği, bu tespitler karşısında bilirkişi raporunda da hasarın en muhtemel nedeninin nakliye sırasında konteynerin zemininin konteyner dışından konteyner içine doğru amonyak sızıntısı veya bazı başka ürünle kısmen temas etmesi olduğu, konteynerın taşımanın herhangi bir aşamasında bu tür bir birikintinin olduğu yerde bekletilmiş olabileceği kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda dava konusu hasar taşımanın herhangi bir aşamasında meydana gelmiş olabileceği ancak hangi aşamada meydana geldiğinin dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre tespit edilemediği, buna göre de eşyanın hasarına sebebiyet veren olgunun davalının hakimiyetinde bulunduğu sürede meydana geldiğinin ispatlanamadığı belirtilmiş ise de yukarıda açıklandığı üzere süresinde hasar ihbarının yapılmış olması nedeniyle hasardan sorumlu olmadığının ispat yükünün taşıyanda olduğu, ... ve bilirkişi raporundan hasarın en yakın nedeninin nakliye sırasında konteynerin zemininin konteyner dışından konteyner içine doğru amonyak sızıntısı veya bazı başka ürünle kısmen temas etmesi olduğunun belirtildiği, davalıların aksini ispata yarar herhangi bir belge sunmadıkları anlaşıldığından, konteyner zeminin amonyak veya benzeri bir sıvıya temas nedeniyle nedeniyle oluşan zarardan taşıyanın sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Yukarıda açıklandığı üzere davalı ...' in akdi taşıyan olması nedeniyle TTK 1191. maddesi uyarınca sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalı ... vekili ise dava konusu taşımayı üstlenmediklerini, taşımanın yapıldığı ... A gemisinin donatanı, işleteni, kiracısı olmadıklarını beyanla husumet itirazında bulunmuş, bilirkişi raporunda da akdi ilişki bulunmadığından husumetinin bulunmadığı belirtilmiş ise de dosyaya celpedilen ... kaydında davalının kayıtlı malik olarak gözüktüğü görülmektedir. Davalı tarafça geminin fiili taşıyana kiralandığına dair herhangi bir sözleşme veya belge sunulmamıştır. Buna göre ... nin üstlendiği taşımayı davalı ... a ait gemi ile yaptığı anlaşılmaktadır. TTK 1062/1 Maddesinde " Donatan, gemi adamlarının, zorunlu danışman kılavuzun veya isteğe bağlı kılavuzun görevlerini yerine getirirken işledikleri kusur sonucunda üçüncü kişilere verdiği zararlardan sorumludur. Ancak, donatan, yolculara ve yükle ilgili kişilere karşı, taşıyanın gemi adamlarının kusurundan doğan sorumluluğuna ilişkin hükümlere göre sorumlu olur." düzenlemesi bulunmakta olup, maddenin 2. Fıkrası taşıyan olmayan donatanın yük ilgililerine karşı sorumluluğunu düzenlemektedir. Somut olayda yük hasarının taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiği yönünde karine oluştuğu, aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı, buna göre taşıyanın gemi adamlarının kusurundan davalı ...'ın da sorumluluğunun bulunduğu değerlendirilmiştir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle davalılar ... Taşımacılık ın meydana gelen hasardan sorumlu oldukları, bilirkişi raporunda talep edilen hasar tutarının kadru maruf olduğunun belirtildiği, yapılan hesaplamada TTK 1186. Maddesinde belirtilen sorumluluk sınırının altında kaldığı tespit edilen bu bedelin davalılar ... Taşımacılık'a rücu edilebileceği kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın İPTALİ ile takibin 81.644,39 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmasına,
2-Yasal şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Karar harcı olan 5.577,12 TL'den peşin alınan 271,92 TL'nin mahsubu ile bakiye 5.305,20 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (.305,42 TL ilk harç 309,50 TL posta ücreti ve 3.600,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 4.214,92 TL'nin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı vekili için takdir edilen 13.063,10 TL vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/10/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır