T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/239 Esas
KARAR NO:2022/697
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:03/06/2021
KARAR TARİHİ:08/12/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... sayılı Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile dava dışı sigortalı ... ...A.Ş.’ye ait ... ... marka tipi aracın Türkiye’den Nijer’e nakliye işini davalıların üstlendiğini, aracın ... numaralı konşimento ile ... gemisiyle taşındıktan sonra alıcıya hasarlı olarak teslim edildiğini, 18.000,00 Euro hasar tutarının müvekkili şirket tarafından ödendiğini ve davalılardan tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazları ile durdurulduğunu, .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile 18.000,00 Euro asıl alacak ile ödenme tarihi itibariyle 1.240,52 Euro işlenmiş faizin toplamı olan 19.240,52 Euro tazminatın tahsili için 08.12.2020 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve davalıların %20’den aşağı olmamak üzere icra tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; konşimentoya göre ...-... ...’nın taşıyıcı olduğu dikkate alındığında husumet ehliyetlerinin olmadığını, ...-... dışındakilere taşıyıcı sıfatıyla husumet yöneltilemeyeceğini, kendilerinin de sadece aracı olduğunu, kabul edilebilir bir zarar tutanağı ve kendilerine yapılmış bir ihbar olmadığını, aracın gemiden çıkışında hasarlı olduğu yönünde belge olmadığını ve deniz taşımacılığı
sırasında hasar gördüğünün ispata muhtaç olduğunu, sorumluluklarının özel çekme hakkı ile sınırlı olduğunu, icra inkar tazminatı talep edilemeyeceğini
açıklanarak davanın reddine ve davacının %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı ...İnşaat A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... isimli geminin donatanı olmadıklarını, geminin malikinin Türkon Konteyner
Taş. A.Ş olduğunu, hasar ihbarının usulüne uygun olmadığını, hak düşürücü süreye tabi olduğunu, aktarmanın olduğunu, hasarın hangi safhada meydana geldiğinin tespit edilemediğinin açıklanarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ...’a izafeten ... ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sigortalısı ... ...A.Ş.'nin konşimento da taraf olmadığı için davacı sigorta şirketinin husumet yöneltme ehliyetinin olmadığını, konşimento tarihinden sonra 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, kendilerine hasar ihbarı yapılmadığını ve ekspertiz incelemesine çağrılmadıklarını, ekspertiz
raporunun kabul edilmediğini, konteynerin deniz taşımacılığı sırasında hasar gördüğünün belirsiz olduğunu, sorumluluklarının sınırlı olduğunun açıklanarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait VIP minibüsün, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılardan ... vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, usulüne uygun icra takibine başlanıp başlanılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalılar aleyhine 10/07/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçlu ... ... firmasına 25/08/2020 tarihinde, davalı borçlu ...firmasına 27/07/2020 tarihinde, davalı borçlu ... ... firmasına ise 17/07/2020 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçlular vekillerinin süresinde borca ve icra dairesi yetkisine yönelik itirazları üzerine takibin durduğu, davalı borçlu ... ... vekilinin icra dairesine yönelik itirazı nedeni ile .... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı icra takip dosyası nezdinde davalı borçlu ... a 10/03/2021 tarihinde yeniden ödeme emrinin tebliğ edildiği, davalı borçlunun 15/03/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile bu takibin de durduğu, davalı borçlu ...vekilinin icra dairesine yönelik itirazı nedeni ile.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyası nezdinde davalı borçlu ...ye 08/12/2020 tarihinde yeniden ödeme emrinin tebliğ edildiği, davalı borçlunun 09/12/20201 tarihli borca itiraz dilekçesi ile bu takibin de durduğu, ve eldeki davanın da 03/06/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık sürede açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ..., Taşıma Uzmanı ... ve Makine Mühendisi ... tarafından tanzim edilen 30/06/2022 havale tarihli raporda özetle; dava konusu ... ... marka tipi, ... şase numaralı, 2019 model, 3.090,00 kg ağırlığında, fatura değeri 52.788 Euro olan minibüsün onarım, nakliye ve gümrük bedelinin toplam 18.000,00 Euro olduğu, .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile asıl alacağın ödenme tarihi itibariyle Euro cinsinden işlenmiş faiziyle tahsili için 08.12.2020 tarihinde icra takibi yapıldığını, toplam 18.000,00 Euro asıl alacak için ödenme tarihi 03.02.2020 ile takip tarihi 08.12.2020
arasındaki süreye denk devlet bankalarının bir yıl vadeli Euro için uyguladığı en yüksek işlenmiş faiz tutarının 473,42 Euro ve toplamının da 18.473,42 Euro olduğunu, davacının aktif ve I ve II nolu Davalıların dava pasif husumet ehliyetinin bulunduğunu, III nolu Davalı ... A.Ş’nin ise davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, hasarın teknik açıdan sebebi, emtianın (aracın) içinde bulunduğu konteynerin ... Liman sahasında beklediği süre içinde hasar gördüğü kanaatine varıldığını, konteynerin gördüğü darbe sonucu içindeki aracın hasara uğramasının davalıların sorumluluk alanında olmadığını, davalıların taşıma taahhüdünün limandan limana olduğunu, dolayısıyla hasarın davalıların hakimiyetinde bulunmadığı bir sırada meydana gelmiş olması nedeniyle (aksi ispat edilmedikçe) meydana gelen hasardan sorumlu olmadıklarını, toplam tazminat miktarının 18.473,42 Euro olduğunu, talep edilen miktarın kadri maruf bulunduğunu, tazminat talebinin poliçe teminat kapsamında olduğunu, hasar ihbarının TTK m.1184 hükmü kapsamında usulüne uygun yapılmadığını, talebin hak düşürücü süre içinde ileri sürüldüğünü beyan etmişlerdir. Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer. Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı sigorta ettiren ... AŞ ye ait ... ... marka aracın Türkiye'den Nijer'e gemi ile taşınmasına ilişkin sigorta teminatı altına alındığı, sigortalının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı bulunan dava dış ... olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait ödeme dekontuna göre 18.000 EURO hasar bedelinin 03/03/2020 tarihinde sigortalıya ödenmiş olduğu anlaşılmıştır. Davaya konu edilen aracın Türkiye'ye geri getirilerek dava dışı sigortalı taarfından hasarının giderildiği anlaşılmakla, sigortalı bakımından sigorta poliçesi tahtında zararın doğduğu ve buna göre de davacının yapmış olduğu ödeme kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Davalılarının pasif husumet ehliyetinin tespiti bakımından; davaya konu taşımaya ilişkin olarak düzenlenen ... numaralı konşimentonun taşıyanın acentesi sıfatı ile ...AŞ tarafından tanzim edimdiği ve konşimento kayıtlarına göre taşıyanın davalı
... ... olduğu anlaşılmakla bu davalının fiili taşıyan olarak pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Davalılardan ... firması tarafından dava dışı sigortalı adına 07/11/2019 tarihli navlun faturasını düzenlediği görülmekle bu davalının taşıma işini sigortalıya karşı üstlendiği ancak fiili taşıma işinin diğer davalı ... Firması tarafından yapıldığı anlaşılmakla, davalı ... ... firmasının akdi taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davaya konu taşımanın ... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile gerçekleştirildiği sabit olup, ... isimli geminin kayıtlarına göre ne donatanı ne de işleteni olmayan (04/04/2011 tarihinde geminin dava dışı ... AŞ ye devredildiği ve taşımanın da 27/10/2019 tarihinde gerçekleştiği görülmekle) davalı ... AŞ bakımından pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla bu davalı bakımından davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile usulden reddine kara vermek gerekmiştir.
Dosyada bulunan yükleme raporuna göre davaya konu ... markalı minibüsün 24/10/2019 tarihinde ... Limanında ... firması nezaretinde ... numaralı üstü açık konteyner içerisine hasarsız
yüklenmiş olduğu ve konşimentoda bulunan "..., ...,..." klozu gereği emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, sayımı ve bilahare konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleten sorumluluğunda gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Emtianın ... Limanından ... imanına kadar olan denizyolu nakliyesinin aktarmalı olarak gerçekleştirildiği,davaya konu minibüsün aracın üstü açık konteyner
içerisinde taşındığı ve konteyner üzerinin branda ile örtülü olduğu, konteynerin dava dışı alıcı firma şantiyesine varışı sonrasında üzerindeki brandanın açılması ile hasarın fark edildiği bu sebeple nakliye süresince (aktarma, tahliye limanları) tutulan bir hasar tutanağının bulunmadığı dosya kapsamında anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, minibüsün ... / ... Limanı’na varışı sonrası gemiden tahliyesi sırasında veya gümrük işlemleri yapılıncaya kadar liman sahasında tutulduğu süre içerisinde de herhangi bir hasar tutanağının olmadığı ancak ... nolu konteynerin alıcısına teslim edilmek üzere ... Limanından çıkışı sırasında tanzim edilen ... numaralı EIR "Equipment Interchange Receipt" belgesi üzerinde "darbeli ve dışa doğru çıkıntılı" şeklinde rezerv notlarının yer aldığı, konteynerin tahliye limanına geri dönüşü kapsamında düzenlenen... numaralı ekli EIR belgesinde ise, konteynerdeki mevcut hasarlara ek olarak, brandada da delik görüldüğüne dair notun da düşülmüş olduğu görülmüştür.
Hasarın ilk defa 03/12/2019 tarihinde dava dışı alıcı ... şantiyesinde aracın konteynerden tahliye edilmesi neticesinde fark edildiği ve aynı tarihte tır şoförü, depo sorumlusu ve firma yetkilisi tarafından tutanak altına alındığı anlaşılmıştır. Dosyada bulunan konşimento kayıtlarına göre davalılardan ...'ın taşımayı limandan limana olacak şekide üstlendiği buna göre diğer davalı akdi taşıyan ... ... bakımından da sorumluluğun limandan limana olan taşıma için bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davacı vekili tarafından aksine yönelik dosyaya herhangi bir delil de sunulmamıştır. Davaya konu hasar ise davalılara .... Noterliği kanalı ile 06/12/2019 tarihinde ihbar edilmiştir. Buna göre her ne kadar davalılara hasar ihbarının TTK 1185 maddesi gereğince süresi içerisinde ihbar edildiği düşünülmekteyse de, davalıların taşımayı limandan limana olacak şekilde üstlendikleri ve limana tahliye ile esasen davalılar bakımından emtianın alıcısına teslim edilmiş sayılacağı mahkemece kabul edilmiştir. Bu nedenle dava konusu olayda minibüsün limana tahliye tarihine ilişkin bir belge dosyada bulunmamakla birlikte, 17/02/2020 tarihli Ekspertiz raporunda, tahliyeden sonra gümrük işlemlerinin yapıldığı ve konteynerin liman sahasına alınarak 25/11/2019 tarihinde kara nakliyesini gerçekleştirmek üzere limandan çıktığı, kara nakliyesinin bitimi ile emtianın, 03/12/2019 tarihinde alıcısına teslim edildiği belirtilmiştir. Kara taşıma süresi dokuz gün sürmüş ve bu sürenin sonunda araç şoförüyle imzalana tutanak ile hasar tespit edilmiştir. Buna göre TTK 1185 maddesi gereğince hasar ihbarının alıcıya teslimden itibaren 3 gün içerisinde yapılmadığı mahkemece kabul edilmiştir. Kaldı ki aksinin kabulü ihtimalinde de, TTK 1185 düzenlemesi hasarın haricen belli olmaması hali için teslimden itibaren 3 günlük süre öngörmüş olup, davaya konu minibüsün üsü açık konteyner ile taşındığı düşünüldüğünde, hasarın haricen belli olmama durumunun dava konusu olay bakımından uygulanamayacağı buna göre hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi gerekliliğine uyulmadığı mahkemece değerlendirilmiştir.
İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalıların sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir. Ancak açıklandığı hali ile minibüsün üstü açık konteyner ile 24/10/2019 tarihinde, ... Limanı’nda ... adlı gemiye yüklenmiş ve yol boyunca başka gemilere de aktarılarak önce ... Limanı’na sonra da ... Limanı’na nakledilmiştir. Araç/konteyner ...’da gemiye
yüklendikten sonra deniz nakliyesinin son durağı ... Limanı’na vardıktan ve gümrük işlemleri tamamlanarak liman sahasına alınırken ve liman sahasında beklediği
sürece herhangi bir hasar tespitinin yapılmamış olması, minibüsün ... Limanı’ndan kara nakliyesine başlamak üzere çıkışı sırasında düzenlenen ... numaralı... belgesi üzerine konteynerin darbeli ve dışa doğru çıkıntılı olduğu notunun düşülmüş olması hususları bir arada değerlendirildiğinde, konteynerin gemiden tahliyesi esnasında hasarlı olmadığı, minibüsün, konteynerin ... Liman sahasında beklediği süre içinde hasar gördüğünün düşünüldüğü bilirkişilerce belirtilmiş olup, davacı vekilince bu tespitin aksine ilişkin hasarın deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyandıır başkaca delil de dosyaya sunulmadığındar hasarın, davalıların sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalılardan ... AŞ hakkındaki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE,
-Davalılardan ... AŞ ile ... ... firmasına izafeten ... ... AŞ hakkındaki davaların REDDİNE,
-Şartlar oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.811,27 TL den karar harcı olan 80,70 TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.730,57 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı ... AŞ vekili için takdir edilen 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp işbu davalıya verilmesine,
4-Davalılar ... AŞ ile ... ... firmasına izafeten ... ... AŞ vekilleri için takdir edilen 29.404,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp işbu davalılara verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/12/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır