T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/250 Esas
KARAR NO:2022/468
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:14/06/2021
KARAR TARİHİ:07/07/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi olan sigortalısı dava dışı ... ... Tarım ve Gıda Tic. A. Ş.'ye ait nar emtiasının 16.10.2019 tarih, ... numaralı konşimento tahtında Türkiye'den ...'a ... gemisi ile taşındığını, ... ... numaralı konteynerden tahliye edilen nar emtiasının bozulup çürümüş olduğunu, durumun ekspertiz raporu ile tespit ediğini, taşıma sıcaklığının seyir boyunca +5 C ye ayarlanmış olması gerekirken paletlerin içine konulmuş olan sıcaklık kaydedicinin taşıma süresince ortalama +7,5 C ölçüm yaptığını, taşımanın 21. Gün ile 27. Gün aralığında ise sıcaklığın +8,5 C / +9 C ye kadar yükseldiğinin tespit edildiğini, nar emtiasının taşıma süresince konşimentoda belirtilen sıcaklıkta taşınmadığı için hasarlandığını, 1 numaralı davalı ... ... Taşımacılık A.Ş'nin navlun faturasını bizzat kendi adına düzenlediğini ve navlun ücretini de bizzat tahsil ettiğini, dava konusu taşımada akdi taşıyan olduğu için sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalının konşimento düzenlediğini dava konusu taşımada fiili taşıyan olduğunu, hasar tutarının dava dışı sigortalıya ödendiğini, hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ifade ederek, yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalıların %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
1 No'lu Davalı ... ... A.Ş vekilinin 05.07.2021 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu taşımanın ... numaralı konşimento tahtında gerçekleştirildiğini, konşimentonun arka sayfasında yazan 14.maddeye göre uyuşmazlıklarda İngiltere mahkemelerinin yetkili olduğunu, hasara katlanma yükümlülüğünün satıcıda olmadığı için sigorta şirketinin yapmış olduğu ödemenin geçerli bir sigorta tazminat ödemesi olmadığını, lütuf ödemesi niteliğinde olduğunu, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, müvekkilinin akdi taşıyan sıfatının olmadığını,
taşımanın konşimentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan dava dışı ... tarafından gerçekleştirildiğini, konşimentoda “Shıppers Load And Count” kaydı bulunduğunu, bu kayda göre emtianın konteyner içine davacının ... ... Tarım ve Gıda Tic. A. Ş. tarafından yüklendiğini, sayıldığını ve taşıyana mühürlü olarak teslim edildiğini, sigortalı ... şirketinin dava konusu sıcaklık kontrollü reefer konteyneri taşınmak üzere taşıyana teslim etmeden önce uygun şekilde soğutulmasını, termostatik kontrollerin yapılmasını üstlendiğini, taşıyanın ise reefer konteynerin güvertede prize takılıyken soğutma sistemine gerekli elektriği sağlamayı üstlendiğini, konteynerin içindeki herhangi bir arızadan sorumlu tutulamayacağını, müşterek katılımlı bir rapor tanzim edilmediğini, yasal ihbar süresine uyulmadığını beyanla; davanın TTK 1246 maddesine göre zaman aşımına uğradığını ifade ederek öncelikle dava şartı yokluğu ve hak düşürücü süre nedeniyle davanın usulden reddini, esasa girilmesi durumunda da esastan reddini talep etmiştir.
2 No'lu Davalı ... LTD'YE İZAFETEN ... ... AŞ vekilinin 06.07.2021 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın delil listesinde yer alan delillerin kendilerine tebliğ edilmediğini, konşimentonun arka sayfasında yazan 14. Maddeye göre uyuşmazlıklarda İngiltere mahkemelerinin yetkili olduğunu, hasara katlanma yükümlülüğü satıcıda olmadığı için sigorta şirketinin yapmış olduğu ödemenin geçerli bir sigorta tazminat ödemesi olmadığını, lütuf ödemesi niteliğinde olduğunu, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, fiili taşıyan sıfatı olmadığını, konşimentoda “Shıppers Load And Count” kaydı bulunduğunu, bu kayda göre emtianın konteyner içine davacının sigortalısı ... ... Tarım ve Gıda Tic. A. Ş. tarafından yüklendiğini, sayıldığını ve taşıyana mühürlü olarak teslim edildiğini, sigortalı ... şirketinin dava konusu sıcaklık kontrollü reefer konteyneri taşınmak üzere taşıyana teslim etmeden önce uygun şekilde soğutulmasını, termostatik kontrollerin yapılmasını üstlendiğini, taşıyanın ise reefer konteynerin güvertede prize takılıyken soğutma sistemine gerekli elektriği sağlamayı üstlendiğini, konteynerin içindeki her hangi bir arızadan sorumlu tutulamayacağını, müşterek katılımlı bir rapor tanzim
edilmediğini, yasal ihbar süresine uyulmadığını beyanla;davanın TTK 1246 maddesine göre zaman aşımına uğradığını ifade ederek öncelikle dava şartı yokluğu ve hak düşürücü süre nedeniyle davanın usulden reddini, esasa girilmesi durumunda da esastan reddini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 01/10/2020 tarihinde takibe başlandığı, ödeme emrinin davalı borçlulara 08/10/2020tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçluların 08/10/2020 tarihli borca itiraz dilekçeleri üzerine takibin durduğu ve eldeki davanın da 14/06/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
08/06/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı Sigorta Şirketi'nin aktif husumet ehliyetinin bulunduğunu, Davalı ... ... Taşımacılık A.Ş'nin taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyeti bulunduğunu, fiili taşımanın ... ... Ltd tarafından yapılmamış olduğunu, fiili taşımanın dava dışı ... tarafından yapıldığını, ... ...'ın işbu davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, teknik inceleme sonucunda emtianın konşimentoda belirtilen +5 C derece sıcaklıkta taşınmadığı daha seferin başlangıcında gemiye yüklenmeden önce konteyner içi sıcaklığın +7,5 C derece olduğu sefer esnasında ise ortalama +7,5 C ve + 8,5 C derece kayıtların mevcut olduğu göz önüne alındığında, dava dışı sigortalı tarafından konteyner soğutma sistemine gerekli sıcaklık ayarlamasının yapılması sonrasında mühürlenen, yola çıkarak limana ulaşan ve deniz taşıması için gemiye yüklenen dava konusu soğutmalı konteynere gemi tarafından deniz taşıması sırasında elektrik sağlandığı anlaşılmakla beraber konteynere ait soğutucu ünite sıcaklık set değerlerini gösterir hiçbir bilgi ve belgenin dosya mevcudunda bulunmaması sebebi ile konteynerin elverişli olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapılamadığını dosya kapsamında yapılan değerlendirmeye bağlı kalınarak, 1 nolu davalı ... ...'in meydana gelen hasardan sorumlu tutulamayacağını, TTK m.1185'te öngörülen ihbar yükünün yerine getirildiğini, Mahkeme hasarın deniz yoluyla taşıma sırasında meydana geldiği kanaatine varır ise, 58.930,07 TL olarak hesaplanan hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğunu, meydana gelen zarardan Davalı ... ... Taşımacılık A.Ş'nin taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğunu beyan etmişlerdir.
Davalılar vekilince, davaya konu konşimentoda bulunan milletlerarası yetki kaydı nedeni ile, icra dairesi yetkisi ile mahkememiz yetkisine itiraz edilerek davanın usulden reddi talep edilmişse de ; Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamı da dikkate alınarak Türk acentenin aracılık ettiği sözleşmelerde Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisini kaldırır nitelikteki yetki şartı geçersiz sayılacağından, yetki itirazına konu edilen ... numaralı konşimentonun acente olarak davalı ... ... AŞ tarafından imzalanması nedeni ile davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazı yerinde görümemiştir.
Dava konusu yüke ilişkin 14/10/2019 tarihli ... nolu satış faturası, ...-2 numaralı Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Poliçesi, davacı şirket tarafından 28/01/2020 tarihli 58.930,07 TL tutarında Davacı Sigorta Şirketin dava dışı sigortalı ... ... Tarım ve Gıda Tic. A.Ş’ye yaptığı tazminat ödemesi ve 15/01/2020 tarihli temliknamenin incelenmesinden; davaya konu emtianın taşıma rizikolarına karşı satıcı adı ... ... adına sigorta ettirildiği ve satışın deniz yoluyla CIF satış şeklinde kararlaştırıldığı, buna göre hasarın emtianın yükleme limanında gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçtiği esasen satıcı dava dışı ... ... Tarım ve Gıda Tic. A.Ş’nin yük üzerinde sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığı ancak alıcı firma ... tarafından 15/01/2020 tarihli ibraname/temlikname alındığı ve bu ibraname/ temlikname uyarınca 28/01/2020 tarihinde dava dışı sigortalıya ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, BK 183 maddesi ve devamı uyarınca alacağın temliki hükümlerine göre davacının akdi halef sıfatı ile aktif huumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Davalılardan ... A.Ş tarafından dava dışı ... ... adına 31/10/2019 tarihli navlun faturası düzenlemiş olup, .../.../2- nolu konteyner içindeki emteanın İzmir-Aliağa- ... deniz yolu taşıması taahhünde bulunulmuştur. Buna göre davalı, ... ... firmasının akdi taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davalı ... ... akdi taşıyan sıfatı ile taşıma taahhüdünü alt taşıma sözleşmeleri yapmak suretiyle yerine getirdiği, bu amaçla, dava dışı ... firması ile anlaştığı ve fiili taşımanın 16/10/2019 tarihli ... numaralı deniz yük senedi tahtında dava dışı ... firması tarafından gerçekleştirildiği, fiili taşıyanın dava dışı ... firması olduğu anlaşılmıştır. Davalılardan ... ... başlıklı ... tarafından acente sıfatı ile ...
... ... tarafından konişmento düzenlenmiş ancak taşıma bu konşimento tahtında gerçekleşmemiştir. Her ne kadar bilirkişiler tarafından anılan konşimentıda kaşı ve imza bulunmadığından bahisle davalı ... ... firmasının pasif husumet ehliyetini haiz olmadığı görüşü belirtilmişse de, yukarıda açıklandığı hali ile davalılardan ... üstlendiği taşıma edimini alt taşıma sözleşmesi ile yerine getirdiği anlaşılmakla bu kapsamda bizzat davalılar vekilince de milletlerarası yetki itirazına konu edilen ... numaralı konşimento gereğince davalılardan ... ... firmasının da akdi taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dava dışı ... ... Tarım ve Gıda Tic. A. Ş.’ye ait, Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile sigortalı olan 21 palet, 3.328 karton, net 11.648,00 Kg taze nar emtiasının 16/10/2019 tarihli ... numaralı konşimento tahtında 14.10.2019 tarihinde Türkiye’den Hon Kong’a “...” gemisi ile taşındığı, ... ... numaralı konteynerden 18/11/2019 tarihinde tahliye edilen nar emtiasının hasarlandığının tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Dosyada bulunan 16/10/2019 Tanzim Tarihli ... tarafından düzenlenmiş ... numaralı Konşimentoya göre; Yükletenin Türkiye de mukim ... ... Tarım ve Gıda Tic. A.Ş. firması, Alıcının/İhbar olunanın ise ...’da mukim ... Ltd firması olduğu, taşıma konusu 1 adet ... no’lu 40 lık soğutuculu konteyner içerisinde ve sıcaklık derecesi (yükletenin isteği doğrultusunda) +5 °C’ ye ayarlanmış olarak, taşınan toplam 14.160 kg. brüt ağırlığındaki 21 palet “NAR ” emtiasının “... ” isimli geminin ... no’lu seferi için İZMİR/ALİAĞA limanında 16/10/2019 tarihinde yüklenerek varış yeri olan ... limanına deniz yoluyla sevk edildiği, konşimentonun taşıyan ... ... Ltd adına acentesi sıfatıyla ... ... ... Taşımacılık A.Ş tarafından imza altına alındığı; konişmento üzerine derç edilen ... klozuna göre, emtea konteyner içerisine yükleten firma tarafından yüklenmiş, istif edilmiş, tartılmış ve sayılmış sonrasında konteyner kapıları mühürlendiği, CFS/CY klozuna göre emtianın içerisinde bulunduğu konteynerin, taşımacı firma tarafından Konteyner nakil istasyonundan alınıp, varış ülkesindeki limana kadar yapılan denizyolu taşımasını ifade etmekte olup, varış limanı dışı bir bölgeye yapılacak olan kara taşımasının riski ve sorumluluğu yükletene veya alıcıya ait olacağı anlaşılmıştır.
16/10/2019 tarihli ... Ltd tarafından düzenlenmiş ... deniz taıma senedine göre; yükletenin Türkiye de mukim davalı ... ... Taşımacılık A.Ş firması, Alıcının/İhbar olunanın ise ...’da mukim dava dışı ... ... Ltd firması olduğu, taşıma konusu 1 adet ... no’lu 40 lık soğutuculu
konteyner içerisinde taşınan toplam 14.160 kg. brüt ağırlığındaki 21 palet “NAR ” emtiasının “... ” isimli geminin ... no’lu seferi için İZMİR/ALİAĞA limanında 16/10/2019 tarihinde yüklenerek varış yeri olan ... limanına deniz yoluyla sevk edildiği, deniz taşıma senedinin
taşıyan dava dışı ... Ltd adına acentesi sıfatıyla ... ... Denizcilik A.Ş. tarafından imza altına alındığı, konişmento üzerine derç edilen ... klozuna göre, emtea konteyner içerisine yükleten firma tarafından yüklenmiş, istif edilmiş, tartılmış ve sayılmış sonrasında konteyner kapıları mühürlendiği, FCL/FCL kaydına göre, konteynerin tamamının tek bir yükleyici tarafından tek bir alıcıya sevk edilmiş olduğu, CY/CY klozuna göre emteanın içerisinde bulunduğu konteynerin, taşımacı firma tarafından bir limandan alınıp, varış ülkesindeki limana kadar yapılan denizyolu taşımasını ifade etmekte olup, her hâlükârda liman dışı bir bölgeye yapılacak olan kara taşımasının riski ve sorumluluğu yükletene veya alıcıya ait olacağı anlaşılmıştır.
Dosyaya davacı vekilince sunulan 08/01/2020 tarihli ... LTD ŞTİ tarafından düzenlenen ekspertiz raporuna göre, hasarın ... numaralı konteyner içinde taşınan emtia için istenen taşıma sıcaklığının toplam 35 gün süren nakliyenin tamamında sağlanamaması nedeni ile oluştuğu kanaati bildirilmiştir. Dosyada bulunan data logger kayıtlarının incelenmesi neticesinde bilirkişilerce emtianın konşimentoda belirtilen +5 C derece sıcaklıkta taşınmadığı daha seferin başlangıcında gemiye yüklenmeden önce konteyner içi sıcaklığın + 7,5 °C derece olduğu sefer esnasında ise ortalama + 7,5 °C ve + 8,5 ° C derece kayıtların mevcut olduğu göz önüne alındığında yükleyici tarafından konteyner soğutma sistemine gerekli sıcaklık ayarlamasının yapılması sonrasında mühürlenen, yola çıkarak limana ulaşan ve deniz taşıması için gemiye yüklenen dava konusu soğutmalı konteynere gemi tarafından deniz taşıması sırasında elektrik sağlandığı anlaşılmakla beraber konteynere ait soğutucu ünite sıcaklık set değerlerini gösterir hiçbir bilgi ve belgenin dosya mevcudunda bulunmaması sebebi ile konteynerin elverişli olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapılamadığı belirtilmiştir.
Her ne kadar 15/11/2019 tarihinde tahliye edilen konteynerler 18/11/2019 tarihinde alıcıya teslim edilmek üzere limandan çıkarılarak alıcıya teslim edildiği 21/11/2019 tarihinde hasar tespiti ile birlikte aynı gün davalı ... firmasına bildirilmiş olmakla TTK 1185 maddesi gereğince hasar ihbarı süresinde yapılmış ve buna göre dosya kapsamında ispat yükü davalı taşıyan üzerinde bulunmaktaysa da; dava dışı sigortalı tarafından yüklenip mühürlenen konteyner sıcaklığının ilk andan itibaren konşimentoya derc edilen sıcaklık değerlerinin sağlamadığı, buna göre sigortalı tarafından dahi taşıma sıcaklığına riayet edilmeksizin yüklenerek teslim edilen konteyner içeriği emtia hasarı bakımından davalıların sorumlu tutulamayacağı mahkemece kabul olunmuştur. Zira, taşıyana mühürlü şekilde teslim edilen konteynerin soğutma ünitesinin çalışmadığına ilişkin yahut gemide elektrik bağlantısının sağlanmadığına dair herhangi bir iddia bulunmadığı gibi dosyaya davacı yanca buna ilişkin herhangi bir delil de sunulmamıştır. Hasara neden olduğu değerlendirilen ısının korunamaması hadisesinin, henüz eşya taşıyanın hakimiyetine geçmeden önce başladığı gibi taşıyanın sorumluluk sahası sonrasında da devam etmiştir. Bu kapsamda hasarın davalıların sorumluluk sahası içerisinde meydana geldiği hususu dosya kapsamında sabit olmadığından ve esasen yükleyici olan dava dışı sigortalı tarafından konteynerler, kayıtlandığı hali ile soğutulmadan yüklenmiş olduğundan hasar bakımından davalıların sorumluluğuna gidilmesinin hukuken mümkün olmadığı değerlendirilerek davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Her iki davalı bakımından davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 711,73 TL den karar harcı olan 80,70 TL nin mahsubu ile fazla alınan 631,03 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalılar vekilleri için takdir edilen 8.460,91 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/07/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır