T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/15 Esas
KARAR NO:2021/441
DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:07/09/2018
KARAR TARİHİ:17/11/2021
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından ... nolu nakliyat emtia taşıma sigorta poliçesi ile sigortalanan ... Dış Tic. A.Ş'ye ait emtiaların Türkiye'den Suudi Arabistan'a nakliyeti işi davalı ve ... ... tarafından üstlenildiğini, emtiaların 03/09/2017 tarih 1 nolu konişmento tahtında ... ... isimli gemiye tam ve sağlam olarak yüklendiğini, geminin 19/07/2017 tarihinde ... Limanına ulaşmasını müteakip yapılan tahliye sırasında taşıma konusu emtiaların hasarlanmış olduğunun tespit edildiğini, fatura ve yapılan tespitlere uyularak 69.498,00 USD sigortalı zararı müvekkili tarafından tazmin edilmiş olup, sigortacı TTK ve poliçe hükümleri ile ibraname içeriği gereğince halefiyet ve temlik esasına göre sigortalısının haklarını devraldığını beyanla 69.498,00 USD rücuen tazminat alacağının sigortalıya ödeme yapılan 05/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek bankaların 1 yıl vadeli döviz hesabına uyguladıkları en yüksek döviz faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yabancı ülkede mukim gemi donatanı davalının şirket merkezinin ... ... olduğunu, ... ... Bey gemisinin de ... Islands bayraklı olduğunu, iddia edilen alacak için Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin mevcut olmadığını, davacı ile davalı arasında bir sözleşme bulunmadığını, iddia edilen zararı sigorta teminatı kapsamı dışında olduğunu, davaya konu yükün CIF satışa konu olduğunu, emtia sigortasının alıcı menfaatine yapılmış olması gerektiğinden davacının menfaati bulunmayan sigortalısına (satıcıya) yaptığı sigorta ödemesinin müvekkiline rücu edilmesinin mümkün olmadığını, davacının sigortalısına yaptığı ödemenin hatır ödemesi (ex gratia ödeme) olduğunu, süresi içerisinde ve usulüne uygun yapılmış bir ihbar bulunmadığını, tahliye operasyonunu yürütmekten sorumlu bulunmayan gemi kaptanı tarafından, gözetim ve özen yükümlülüğünün gereği olarak tüm yük ilgililerine ve davacı sigortalısına tahliye görselleri de paylaşılarak ayrı ayrı ihbar mektuplarının gönderildiğini belirterek öncelikle milletlerarası yetkiye ilişkin itirazların kabulü ile davanın reddine, davanın husumete ilişkin itirazlar sebebiyle reddine, haksız davanın her halükarda esastan reddine karar verilmesini istemiştir.
Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; Davalı vekilinin müvekkil şirket ile davacı arasında taşımaya münhasır bir taşıma sözleşmesi bulunmadığı, dosyaya sunulan sözleşmenin genel bir sözleşme olduğu ve dava konusu taşımayı kapsamadığı şeklindeki iddialarının dinlenmesinin mümkün olmadığı, taşıma sözleşmesi'nin sözleşmenin tarafları ve konusu başlıklı 1 nolu bendinde, davalı şirketin ... Limanı'ndan Suudi Arabistan ...nbu Limanı'na olan taşıma işini üstlemiş olduğunun açıkça belirtildiğini, davalı tarafın aksi iddialarının reddini talep ettiği, TTK 1185.maddesine uygun bir ihbar ve yine söz konusu maddeye uygun bir ekspertiz incelemesinin bulunmadığı gerekçesi ile ispat yükünün taraflarında olduğu iddialarını kabul etmediğini, delil listesinde sunulan "PROTESTO" başlıklı belge, ilgili acenteye hasar ihbarının yapılmış olduğunun kanıtlandığını, ayrıca survey raporunda gemi donatanı temsilen acente temsilcisinin de surveye katılmış olduğunu, müşterek survey yapılmış olduğunun açıkça belirtildiğini, aksi iddiaların dikkate alınmasının mümkün olmadığını, ispat yükü davalı taşıyıcı üzerinde olduğunu, konişimento da yer alan "... ..." kaydı, sigortalı emtianın gemiye yüklendiği esnada hasarsız olduğunu tartışmaya yer bırakmayacak şekilde gösterdiğini, delil listesi ekinde sunulan Sörvey Raporu ile de tespit edilmiş olduğunu, sigortalı emtia alıcısına hasarlı olarak teslim edildiğini, sundukları fotoğraflarda emtianın hasarlı tahliye edildiğini, davalı vekilinin kanuna uygun bir ihbar ve survey yapılmadığını, ispat yükünün taraflarında olduğu ve zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten meydana geldiği şeklindeki iddiaların dinlenmesinin mümkün olmadığını, dosya kapsamı ile davalı taşıyıcının dava konusu hasardan sorumlu olduğu kanıtlandığını, aksine beyan ve iddiaların haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Ekspertiz raporuna göre davalının hasardan sorumlu olmadığı iddiası da haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davalı vekilinin survey raporunda istif hatasından bahsettiğini ikrar edilmiş olduğunu, davalı taşıyıcının sorumlu olmayacağının söylenemeyeceğini, müvekkil şirketin poliçe kapsamı dışında ödeme yapmış olduğu iddiasının hukuka aykırı olduğunu, hasarın ambalaj hatasından meydana geldiğinin kesin bir tespit bulunmadığını, müvekkil şirketin sigortalısına ödeme yapmasına engel bir durum da bulunmadığını, dolayı ile müvekkil şirket tarafından poliçe şartları gereğince hukuka uygun bir ödeme yapılmış olduğunu aksi beyan ve iddiaların dikkate alınabilir olmadığını, davalı tarafın haksız ve hukuki mesnetten yoksun tüm beyan ve itirazlarının reddi ile davanın kabulünü arz ve talep etmiştir.
Konusunda uzman bilirkişi kurulundan alınan 19/06/2021 tarihli kök raporda özetle; Gönderici ... A.Ş. firmasına ait ve davacı tarafça sigorta edilen Sodyum Karbonat ağır soda külü emtiasının ... Limanınından ... limanında bulunan alıcısına nakliyesi sırasında, emtiaların 03.09.2017 tarihli ve 1 numaralı konşimento hükümlerine göre M/V ... BEY gemisine tam ve sağlam olarak yüklenildiği, 10.09.2017 tarihinde geminin ... limanına ulaştığında tahliyesi sırasında kaptanın alıcı ve gönderici tarafa gönderdiği siyah beyaz fotoğraflardan tüm emtianın tutma saplı bigbag çuval ambalajları ile henüz gemi içindeyken aralarında boşluk olmadan düzgün ambalajlı ve sıralı deniz taşımasına uygun ve hasarsız şekilde yüklendiğinin görüldüğü, emtianın çuvallarının gerek tutma yerlerinden direkt vinç kancalarına gerekse çuvalların gövdelerinden vinç kancalarına bağlı halatların üzerinde gelişigüzel tahliye edildiği, çuvallardan birinin alt kısmından küçük yırtık oluştuğu dışarı ürün akmadığı görülürken, çuvalların tutacak yerleri ve ambalajı sağlam görünen toplam emtianın bir bölümünün bina dışına hasarsız istiflendiği, bir veya iki çuvalın dip kısmından delinerek ürünün dışarıya döküldüğü, ambalaj üzerindeki yazıların net okunmadığı, bir çuvaldan dökülmüş emtianın topaklanmış ve kirlenmiş durumu ve başka bir resimde çuval tutma kayışının hasarlı durumu ile dışarı dökülmüş emtia ile birkaç yırtılmış çuval resmi görüldüğü, gemi kaptanın çektiği ihtar belgesinde 146 adet çuvalın yırtılması ile içindeki emtianın saçılıp döküldüğü, Yük Durum Raporunda dökülen emtianın yeni çuvallarla tekrar doldurularak yükün tamamının tahliye edildiği belirtilirken, Survey Raporu'nda, 195 adet çuvalın sap kısımlarından kopup yırtılıp parçalanıp emtianın döküldüğü yeniden çuvallara doldurulup tüm yükün tahliye edildiğinin belirtildiği, alıcı tarafın “yükün tamamının kirlenip bozulduğu gerekçesi ile kullanılamayacak duruma geldiği” beyanı esas alınarak toplamda 195 adet ve birim fiyatı 216,00 USD olan emtianın zararının toplamda 69.498,55 ABD Doları olduğu belirtilse de davacı ispatına ilişkin toplu ve net bir hasar resmine dosya kapsamında rastlanmadığı, bir adet resimde siyah renkli çuval tutma yerinin hasarlı görüntüsü mevcut olduğu, ... sapanlara fazla sayıda yüklenmesi nedeni ile birbirine baskı yapmak sureti ile basınç oluşturduğu bu basınç sonucu içlerinde bulunan çuvalların patlamasına yol açtığını, oysa bu tip büyük çuvalların yükleme ve tahliyesinde kullanılan yük traversleri (spreader) kullanılmış olsa idi veya sapanla tahliye edilmesi durumunda dahi az sayıda büyük çuval sapana yüklenmiş olsa idi, bu tip hasarın meydana gelmeyeceğinin değerlendirildiği, sörvey rapor tarihinin ve yerinin 21 Eylül 2017 olduğu, yani hasar iddiasından sonra 10 ile 14 Eylül 2017 tarihinde alıcıların deposunda ve alıcı beyanı üzerine hazırlandığı, davacının oluştuğunu iddia ettiği miktardaki hasarın sayısı, ihbar mektubundaki hasar sayısı ile aynı olmadığı, iddia edilen miktardaki hasarın net miktarı ve sayısının tespitine ilişkin delil niteliği taşıyan bir belge dosya kapsamında bulunmadığı, resimlerde bazı çuvalların delinip, yırtılıp emtiaların dökülmesi ile oluşan hasarın kaynağının gemi tahliyesinde görevlendirilen şirketin uygun tahliye cihazı kullanmaması ve özensiz tahliye ve elleçleme yapmış olmasından kaynaklı olduğu kanaatinin oluştuğu, satıcı her ne kadar CIF A3 hükmüne göre taşıma rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi kurmakla yükümlü olsa da, kurulacak sözleşme ile teminat altına alınacak menfaat alıcının menfaati olduğu ve sözleşmenin başkası hesabına kurulması gerektiği, dava konusu eşyanın satışının CIF satış olduğu kabul edildiğinde sigorta poliçesinde sigortalı olarak kayıtlı bulunan satıcı ...'ın eşya üzerinde sigortalanabilir menfaate sahip olmadığı ve bu sebeple davacı sigortacının menfaat yokluğu sebebiyle geçerli olmayan bir sözleşmeye göre ödeme yapmış olduğu, TTK 1472.madde gereğince halef sıfatını kazanamadığının tespit edildiği, dava dışı alıcı sigorta sözleşmesinde sigortalı sıfatına sahip olmadığından sigortacıya karşı bir alacak hakkı da bulunmadığı, dosyaya dava dışı ...'ın davalılara karşı sahip olduğu alacak hakkını davacıya devrettiğine ilişkin bir belge de sunulmamış olduğundan davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığının kabul edileceği, taraflar arasında boşaltmanın kim tarafından gerçekleştirileceği hususunda bir anlaşma yapılmış olup olmadığının veya boşaltma limanı düzenleme ya da teamüllerinin bu yönde olup olmadığının ortaya konulması hususu Mahkemenin takdirinde olmak üzere, boşaltma işleminin TTK 1178 ve 1167.maddeleri düzenlemesine uygun olarak taşıyanı temsilen ve kanuni düzenlemenin aksinin kararlaştırılmış olması halinde gönderileni temsilen gerçekleştirilmesi olasılıklarına göre değerlendirme yapılacağı, dava konusu eşyanın satımında CIF terimi esas alındığından eşyanın gemiye yüklenmesi ile hasara katlanma yükümlülüğünün alıcıya geçtiği, sigortalanabilir menfaate alıcının sahip olduğu, satıcı ...'ın sigortalı olarak belirlendiği, sigorta sözleşmesinin menfaat yokluğu sebebiyle geçersiz olduğu, davacı sigortacı geçersiz bir sigorta sözleşmesine dayalı olarak tazminat ödediğinden TTK 1472.madde uyarınca halef sıfatını kazanamadığı, dava dışı alıcının taşıyana karşı sahip olduğu alacak hakkını sigortacıya devrettiğine ilişkin bir temlikname de dosyada bulunmadığından davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı, davalı ... ... A.Ş.'nin geminin ticari yöneticisi olduğu ve bu sıfatla dava konusu navlun sözleşmesini donatan ...S.A.'yi temsilen akdetmiş olması kabul edildiğinde TTK 103.madde gereğince donatana izafeten davanın bu şirkete yöneltilebileceği, teknik değerlendirmeye göre dava konusu yüklerde meydana gelen hasarın/zıyaın sebebinin ambalaj eksikliğinden kaynaklanmayıp boşaltmanın özensiz yapılmasından kaynaklandığı, boşaltmanın kural olarak taşıyan tarafından gerçekleştirilmesinin gerektiği, boşaltmanın fiilen kim tarafından gerçekleştirildiğinin dosyadan anlaşılamadığı, boşaltma işlerini gerçekleştiren dava dışı stevedor firması taşıyanın yardımcı kişisi olarak hareket ediyorsa onun fiillerinden taşıyanın sorumlu tutulmasının gerektiği, aksi halde gönderilenin yardımcı kişisi olacağından boşaltmadaki özensizlikten taşıyanın sorumlu tutulamayacağı, kaptan tarafından düzenlenen protestolarda ve yük durum raporunda eşyanın hasara/zıyaa uğramış olduğu belirlendiğinden yükle ilgilinin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılabileceği, dosyaya sunulan belgelerden taşıyanın sorumlu tutulabileceği hasar/zıya miktarının belirlenemediği görüş ve kanaatine varılmıştır.
Taraf vekillerinin itirazları üzerine düzenlenen 21/09/2021 tarihli ek raporda özetle; Yükleme, boşaltma, bağlama, yükün hasara uğramaması için kullanılacak istif tahtasının, hasır gibi malzemelerin masraflarının taşıyan tarafından ödenmeyeceği anlamına geldiği, survey incelemesinin, gemi donatanını temsilen acente temsilcisinin de katılımı ile müşterek survey şeklinde yapılmış olduğu, 26.10.2017 tarihli survey raporunu hazırlayan “...” adlı firma davacı ... Sigorta tarafından görevlendirilmiş olup bu sörveye Gemi armatörü adına katılan ... bu sörvey raporunu imzalamadığını, dolayısı ile sörvey raporu gemi donatanı tarafından kabul edildiği anlamı taşımadığı, çuvalların delinip, yırtılıp emtiaların dökülmesi ile oluşan hasarın kaynağının gemi tahliyesinde görevlendirilen şirketin uygun tahliye cihazı kullanmaması ve özensiz tahliye ve elleçleme yapmış olmasından kaynaklı olduğu kanaati oluştuğu, somut uyuşmazlıkta taşıma konusu eşyanın satışının CIF esasına göre yapıldığı hususunda tereddüt bulunmadığı, raporda belirtildiği üzere, CIF esasına göre kurulan satış sözleşmelerinde eşyanın, gemiye yüklenmesi ile teslim gerçekleşmiş olur ve bu andan itibaren eşyaya ilişkin hasara katlanma yükümlülüğü alıcıya geçeceği, CIF satışlara konu edilen eşyaya ilişkin sigorta sözleşmesinde sigortalanabilir menfaat satıcıya değil alıcıya ait olduğu, satıcı her ne kadar CIF A3 hükmüne göre taşıma rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi kurmakla yükümlü olsa da, kurulacak sözleşme ile teminat altına alınacak menfaat alıcının menfaati ve sözleşmenin başkası hesabına kurulması gerektiği, sigorta sözleşmesinde herhangi bir sıfat ile yer almadığı için tazminatın ödenmesi bakımından bir irade ortaya koyma yetkisi de bulunmadığı, dolayısıyla sigorta sözleşmesine dayanan tazminat talebinin hak sahibi olmayan alıcının bu bedelin satıcıya ödenmesine onay vermesi bir sonuç doğurmayacağı, bu sebeple itiraz dilekçesi ekinde sunulan kararlara göre karar verilmesi ve davacı sigortacının aktif dava ehliyetine sahip kabul edilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu, TTK 1178/3.maddesi gereğince taşıyanın sorumlu olduğu süre boşaltma limanında kural olarak eşyanın gönderilene teslim edilmesiyle son bulacağı, TTK 1167/1.maddesinde ise, sözleşmede aksi kararlaştırıldığı veya boşaltma limanı düzenlemeleri ve bunlar yoksa yerel teamül ile aksi öngörülmüş olmadıkça boşaltmanın taşıyan tarafından gerçekleştirileceğini düzenlendiği, tarafların sözleşmede boşaltmanın yükle ilgili tarafından gerçekleştirileceğini kararlaştırmaları veya boşaltma limanı düzenleme ya da teamüllerinin boşaltmanın gönderilen tarafından yapılmasını gerektirmesi mümkün olduğu, geçekleştiren bağımsız kişilerin taşıyanın değil yükle ilgilinin adına hareket ettiğinin kabul edileceği, yükte meydana gelen hasara/zıyaa ilişkin tüm bu belgelerdeki kayıtlardan kaç torbanın gemiden boşaltma sırasında yırtıldığı, kaçının içindeki yükün saçıldığı, kaçının gemiden boşaltma sonrasında alıcı depolarında römorklardan boşaltılması sırasında zararın meydana gelmiş olduğu anlaşılamadığı hususunda görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Dava; Nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan emtianın gemi ile taşınması sırasında hasarlanmasından dolayı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalıya rücu edilmesi istemine ilişkindir. Dava ... ... ... Bey gemisi donatanına karşı açılmış olup davacı vekili 20.11.2018 tarihli dilekçesi ile ... Acenteliği hakkında ki davadan feragat ettiklerini bildirmiştir. Bu nedenle bu davalı hakkındaki dava tefrik edilip feragat nedeniyle reddedilmiş olduğundan, yargılamaya M/V ... Bey gemisi donatanı olan davalı ... bakımından devam olunmuştur.
Dosyaya sunulan davacı ... sigortanın düzenlediği 29/08/2017 tarihli, ...-8 nolu nakliyat emtia taşıma sigorta poliçesinde, M/V ... Bey gemisiyle Mersinden Suudi Arabistana taşınacak emtianın taşıma rizikolarına karşı sigorta teminatı altına alındığı,sigortalının ... A.Ş.'nin olduğu görülmüştür. Sigortalı yükte ortaya çıkan hasar nedeniyle davacı ... Sigorta tarafından ... A.Ş'ye 69.498,00 USD sigorta tazminatı ödediği dosyaya sunulan ... Bankasına ait dekont örneğinden anlaşılmaktadır. Taşınan eşyaya ilişkin 24.08.2017 tarihli mal faturası ile ... Gümrük Müdürlüğünün düzenlemiş olduğu 25.08.2017 tarihli gümrük beyannamesinde yer alan CIF kaydına göre malın yurt dışında ki alıcıya CIF teslim şartıyla satıldığı belirlidir. CIF satışta, eşyanın gemiye yüklenmesinden sonra yüke ait her türlü yarar ve hasar alıcıya geçmiş olduğundan taşıma sırasında ortaya çıkacak ziya ve hasardan dolayı tazminat talep etme hakkı da alıcıya ait olmaktadır. Bu nedenle CIF satışta genel kural sigorta poliçesinin alıcı lehine düzenlenmesidir. İlke bu olmakla birlikte mal mukabili satışlarda mal bedeli tahsil edilinceye kadar satıcının yükte meydana gelecek zararlar nedeniyle yük üzerinde menfaat hakkı bulunmaktadır. Somut olayda, satış faturası ile gümrük beyannamesinde "mal mukabili satış" kaydı yer aldığından, bu durumda satıcının kendi lehine sigorta poliçesi yaptırmakta hukuki yararı bulunmaktadır. (bkz.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 02/07/2014 tarih, 2013/18638 E, 2014/7694 K, 2014/526E ve 2014/ 9398 Sayılı K.)Dosya kapsamına göre, malın alıcıya teslim edildiği sabittir. Bu durumda sigorta tazminatının alıcıya ödenmesi gerekmekte ise de, alıcı ...'nin 27.11.2017 tarihli muvafakati ile hasar bedeli ... A.Ş'ye ödenmiş olduğundan, TTK m.1472'e göre davacı sigortacının yaptığı ödeme tutarınca taşıyana başvurma hakkı bulunmaktadır. Dolayısıyla da iş bu davada, aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır.
Dava, M/V ... Bey gemisi Donatanı / Taşıyanı ... ya izafeten ... ... A.Ş.'ye karşı açılmıştır.. ... ... A.Ş. vekili, donatana izafeten müvekkiline dava yöneltilmiş olmasının TTK'nın 105.maddesinde ki acentelik hükümlerine aykırılık teşkil etiğini, müvekkilinin sözkonusu taşımaya aracılık etmediğini ileri sürmüş ise de ... Bey gemisine ait ... kaydında, gemi malikinin ..., ...'in ise ... ...A.Ş. olduğu, hem donatanın adresinin hem de ... ... A.Ş.'nin adresinin "..." olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Buna göre Taşımanın yapıldığı tarih itibariyle, ... Bey gemisini hem teknik, hem de ticari yönetimini elinde bulunduran ... ... A.Ş. dava konusu navlun sözleşmesine aracılık etmiş sayılacağından, donatana izafeten ... ... A.Ş.ye dava yöneltilmiş olmasının TTK m. 105/2.hükmüne uygun olduğu, değerlendirilmiştir.
Dosyaya sunulan 03/09/2017 tarihli konişimento örneğinden, yükletenin ... A.Ş, gemi isminin M/V ... Bey, yükleme limanının ..., boşaltma limanının Suudi Arabistan, taşıyıcı olarak ... şirketinin gösterilip "navlun peşin ödendi "kaydıyla konişimentonun gemi kaptanı tarafından imzalandığı görülmektedir. TTK'nın 1238/1.maddesine göre konişimentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişimento kendi nam ve hesabına imzalanan kişi taşıyan sayıldığından, davalı ... SA'nın taşıyan sıfatına haizdir.
TTK'nın 1178.maddesi gereğince taşıyan navlun sözleşmesinin ifasında eşyanın yükletilmesi, istifi elden geçirilmesi taşınması, korunması gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür.
Dava konusu taşımaya ilişkin konişimento da aksine bir kayıt bulunmadığından, eşyanın taşıyana tam ve sağlam olarak teslim edildiği kabul edilmiştir. Taraflar arasında ki uyuşmazlık hasarın ambalaj yetersizliğinden mi yoksa gemiden tahliye işlemi sırasındamı meydana geldiği, tahliye işlemlerinin hangi tarafın sorumluluğunda gerçekleştiği hususlarında toplanmaktadır. Dosyaya sunulan 26.10.2017 tarihli sörvey raporunda, yük ambarda bulunduğu sırada, boşaltma başlamadan önce bazı çuvalların yanlara doğru çökmüş olduğunun gözlemlendiği belirtilerek istif hatasından bahsedilmiş olsa da, bu değerlendirmelerin eşyanın alıcıları tarafından aktarıldığı da ifade edilmektedir. Bilirkişi raporlarında, boşaltma işlemlerine başlanılmasından önce, ambarda çekilen fotoğraflardan eşyanın, tutma saplı bip- bag çuval ambalajları ile henüz gemi içindeyken aralarında boşluk olmadan düzgün ambalajlı ve sıralı deniz taşımasına uygun ve hasarsız şekilde yüklendiği gözlemlendiğinden, istif hatasının sözkonusu olmadığı belirtilmiştir. Sörvey raporunu hazırlayan “ ....” Adlı firma davacı ... Sigorta tarafından görevlendirilmiş olup bu sörveye gemi armatörü adına katılan ... ( ... adlı acente yetkilisi) raporu imzalamamış olması da dikkate alınarak, mahkememizce alınan bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelere göre; yükte herhangi bir istif hatasının sözkonusu olmadığı, varma limanında boşaltma işlemlerine başlanmadan önce eşyanın iyi ve sağlam durumda olduğu sonucuna varılmıştır.
Dosyaya sunulan Survey Raporu'nda, hasarın diğer bir sebebinin büyük çuvalların taşıma sırasında kolayca kopan/ kırılan askı bağlantılarının zayıf olması olarak açıklansa da teknik bilirkişilerce yapılan değerlendirmede aynı sonuca ulaşılmamıştır. Bilirkişi raporlarında, tahliye esnasında çekilen fotoğrafların incelenmesinden; emtianın çuvallarının gerek tutma yerlerinden direkt vinç kancalarına gerekse çuvalların gövdelerinden vinç kancalarına bağlı halatların üzerinde gelişi güzel tahliye edildiği, bu nedenle çuvalların dip kısmından delinerek ürünün dışarıya döküldüğü, ayrıca çuvalların sapanlara fazla sayıda yüklenmesi nedeni ile birbirine baskı yapmak sureti ile basınç oluşturduğu bu basınç sonucu içlerinde bulunan çuvalların patlamasına yol açtığı, oysa bu tip büyük çuvalların yükleme ve tahliyesinde kullanılan yük traversleri(spreader) kullanılmış olsa veya dahi az sayıda büyük çuval sapana yüklenmiş olsa idi bu tip hasarın meydana gelmeyeceği belirtilmiştir. Bilirkişilerin bu değerlendirmelere göre, yükün içinde bulunduğu Big Bag torbalarının yırtılmasının sebebi zayıf olmasından değil boşaltma işlemlerinin özensiz yapılmış olmasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla taşıyanın ambalaj yetersizliği sebebine dayanarak TTK m. 1182/1'e göre sorumluluktan kurtulması mümkün değildir. Ancak kabul edilen bu duruma göre taşıyanın sorumluluğuna gidilebilmesi, tahliye işleminin taşıyan tarafından yerine getirilmiş olmasına bağlıdır.
TTK m.1178'de “taşıyan malların yükletilmesi, istifi, taşınması, elden geçirilmesi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyanın dikkat ve özenini göstermekle yükümlüdür” derken, yüke özen borcunun kapsamına giren faaliyetlerin ancak bir kısmını belirtmektedir. Gerçekte yükün iyi bir halde muhafazası ve gideceği yere salimen varabilmesi için gerekli bütün tedbirler buna dahildir. (Çağa/Kender, Deniz Ticaret Hukuku II, Navlun Sözleşmesi, s.135) Sözleşmeye konulacak “fio” veya “fios” şartı ile TTK'nın 1178. maddesinde sayılan faaliyetlerin ve yükümlülüklerin bir kısmı ve netice olarak bunların kötü yapılmasından ... sorumluluk yükle ilgililere aktarılabilir. Ancak böyle bir şart, kaptanın nezaret görevinin, yükleme ve boşaltma işçilerini gözetmek yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Somut olayda, davalı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde sunduğu gemi bağlantı teyidi e- postasında “...) kaydının yer aldığı görülmektedir. Bu kayık tahliye işleminin gönderilen/alıcıya bırakılmış olduğunu göstermektedir. Ancak yükleme, boşaltma ve istif işlerinin yük ilgililerine bırakıldığı durumlarda dahi TTK'nun 1091. maddesi uyarınca kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret etmek görev ve sorumluluğu bulunmaktadır.
M/V ... Bey Kaptanı imzalı 11 Eylül 2017 tarihli Protesto Mektubunda özetle; "İyi durumda alarak hiç zarar vermeden yine iyi durumda tahliye limanına getirdikleri, yükün tahliyesi sırasında stevedor çalışanlarının ihmalkar ve itinasız iş yapmaları sebebi ile 18 adet büyük torbanın yırtıldığı veya parçalandığı veya içerisindekiler dışarı saçıldığı, yükün miktarı veya hasardan stevedor şirketinin sorumlu olduğunu, tarafının sorumlu olmadığını, çektiği resimlerle birlikte gereğinin yapılması için stevedor şirketi ve ... şirketine, bilgi için de ... İşl. A.Ş. ihbaren gönderdiği görülmektedir.
Yine kaptanın çektiği 13 Eylül 2017 tarihli 2. Protesto Mektubunda da,11 Eylül 2017 tarihli Protesto Mektubuna rağmen iyi durumda tahliye limanına getirdikleri yükün, stevedor çalışanlarının ihmalkar ve itinasız iş yapmaları sebebi ile her geçen gün torbaların daha fazla yırtıldığı veya parçalandığı veya içerisindekiler dışarı saçıldığı, bildirim tarihine kadar 146 parça büyük torbanın yırtılarak içindekilerin yük ambarına veya kıyıya saçıldığı, stevedor şirketinin hasardan sorumlu olduğunu yükün miktarı veya hasarına ilişkin uyuşmazlıktan tarafının sorumlu olmadığınına dair ... şirketi ve ... şirketine 2. Bir protesto mektubu gönderip , bilgi için de ... İşl. A.Ş.'ye ihbarda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu şekilde gemi kaptanının, yükün gemiden tahliyesi sırasında tespit ettiği ancak önleyemediği yanlışlıkları tahliyenin başında ve tahliye devam ettiği sırada çektiği protesto mektuplarıyla, tahliyeyi ifa eden ... şirketi ile yükün alıcısı ...'ye bildirmiş olmakla, TTK'nın 1091. Maddesinden kaynaklanan özen ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmiş olmaktadır.
Tüm bu değerlendirmelerin sonucunda, yükteki hasarın, tahliyeyi yapanların ihmalkar, itinasız ve hatalı uygulamaları sebebiyle gerçekleştiği, gemi bağlantı yazışmalarında yer alan ...kaydı gereği yükün gemiden boşaltılması gönderilene bırakıldığından, buna göre hasarın yükteki zayia ve hasarın gönderilenin yardımcı şahsı konumundaki Stevedor çalışanlarının hatalı uygulamaları sonucunda meydana geldiği, gemi kaptanı tahliye sırasında yüke özen ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmiş olduğundan yükteki hasar ve ziyadan dolayı TTK m.1178,1191 ve1091 maddelerine göre taşıyanın sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatine varılmış olduğundan, bu kanaat ışığında davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç tarifesi uyarınca 59,30 TL karar harcının 7.957,25 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 7.897,95 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 40.012,13 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/11/2021
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır