T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/440 Esas
KARAR NO:2023/540
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:12/11/2021
KARAR TARİHİ:26/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye'nin önde gelen sigorta şirketlerinden biri olduğunu, dava dışı sigortalılar ... ... AB.'ye ve ... Tic. Ltd. Şti.'ye ait kromo karton kâğıt emtiası, Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, müvekkilinin sigortalılarına ait kağıt emtiası ... No'lu ve 25.03.2020 tarihli konşimento tahtında konteynerlere yüklendiğini ve ... gemisi ile Belçika'dan Türkiye'ye taşındığını, gemiye yüklenen 17 adet konteyner içindeki kağıt emtiasının usulüne uygun şekilde istifleme yapılmaması sebebiyle emtiaların üzerinde bulunduğu takozların kaydığını ve emtialarda hasara sebebiyet verdiğinin tespit edildiğini, 1 numaralı davalının taşımaya ilişkin konşimentoyu düzenlediğini olup, dava konusu olayda TTK m. 1 191 gereğince fiili taşıyan konumunda olduğunu,2 numaralı davalının ise navlun faturası düzenlediğini ve navlun ücretini bizzat tahsil etmiş olduğunu, TTK md. 1 138 ve Yargıtay İçtihatları gereğince somut olaya konu taşımada "akdi taşıyan" olarak sorumlu olduğunu, 3 nolu davalının ise iç taşımayı gerçekleştirdiğini, taşıyan olarak meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu, dava dışı sigortalının uğradığı zarar müvekkilince tazmin edilmiş olup müvekkilinin , 6102 Sayılı TTK'nın 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu, taşıyanın, hem kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini hem de hasar, eşyanın kendi hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK md. 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğu söz konusu olduğunu belirterek borçlular aleyhine .... İcra Müdürlüğü 2020/... E. Sayılı dosyası kapsamında başlatılan takibe borçlular tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... ... Ltd E İzafeten ... Ltd Şti ve ... ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf, dava dilekçesinde sigortalısına ait emtianın taşınmasının sigortalandığını, dava dışı ... ... AB. ve ... Ltd. Şti. olduğunu, sigortalısına sigorta tazminatı ödediğini ve sigortalısının haklarına halef olduğunu beyan ettiğini, sigortacının halefiyetinden söz edebilmek için 3 şartın sağlanması gerektiğini, bu şartlardan bir tanesinin yokluğu, halefiyet iddialarını geçersiz kılacağını, davacı taraf sigortalısı adına Nakliyat Emtia Sigorta Abonman Sözleşmesi tanzim ettiğini beyan ettiğini, o halde kanun gereği davacı tarafın sigortalısından kaynaklı halefiyet hakkını elde edebilmesi için sigortalısının zarara uğraması gerektiğinden, sigortalısının işbu taşıma nezdinde zarara uğradığının davacı tarafından ispatlanması gerektiğini, mal faturasının incelenmesinde İsveç'te mukim ... ... AB firmasının satıcı sıfatını haiz olduğunu ve dava dilekçesinde belirtildiği üzere davacının sigortalısı olduğunun anlaşıldığını, davacının sigortalısı ... ... AB işbu mal faturası neticesinde taşınan malın bedelini alıcı firmadan tahsil etti ise yük üzerinde mülkiyet hakkı ve bu nedenle oluşan zarara katlanma yükümlülüğü bulunmadığından, yük üzerinde korunacak herhangi bir menfaati de kalmadığını, yük ile hiçbir ilişkisi olmayan sigortalısının işbu taşıma ve iddia edilen hasar nedeniyle hiçbir zarara uğramadığı ortada olacağından, sigortacıya geçen herhangi bir halefiyet hakkı da olamayacağını, mal bedelinin İsveç'te mukim satıcıya alıcı ... tarafından ödenmiş olması halinde, davacı tarafından sigortalıya yapılan ödeme sebepsiz zenginleşmeye yol açacak olup ex gratia (lütuf ödemesi) niteliği taşıyacağını, yasaya aykırılık teşkil eden bu durumda da davacı sigorta şirketinin meydana geldiği iddia olunan hasar hakkında rücu hakkı bulunmadığını, mal faturasının incelenmesinde alıcı ile satıcı arasında CFR (Cost and Freight) teslim şekli kararlaştırıldığını, CFR teslim şekli ile alıcı yükümlülüğündeki malın bedelini ödeyerek emtianın mülkiyetini üzerine geçirdiğini davanın aktif husumet ehliyeti eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davanın 1 yıllık süre geçtikten sonra açılması sebebiyle hak düşürücü süre nedeniyle reddini gerektiğini, varlığı iddia olunan hasardan müvekkil şirketin sorumlu olmadığını, hasarın müvekkili şirkete yüklenemeyecek sebeplerden ileri geldiğini, sigortacının tek taraflı ve kendi talepleri doğrultusunda yaptırmış olduğu ekspertiz raporunun taşıyanı bağlamayacağını, hasar bildiriminin TTK uyarınca yasal süresi içerisinde gerçekleştirilmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından, dava konusu taşımanın liman - fabrika arasında ileri kara taşıması organize edildiğini, müvekkili şirket işbu taşımada dava dışı alıcı firma ...a.ş. ile anlaşma sağladığını, davacı sigorta şirketi sigortalılarının müvekkil şirkete karşı dava açma hakkı bulunmadığından, davanın aktif husumet ehliyeti nedeniyle reddi gerektiğini, davacı sigorta şirketi veya sigortalıları tarafından müvekkili şirkete TTK madde 889 uyarınca hasar bildirimi yapılmadığından, müvekkili şirkete teslim edilen eşyanın mevcut haliyle sözleşmeye uygun olarak teslim edildiğinin sabit olduğunu, davacı sigorta şirketinin ekspertiz raporunda, hasarın deniz yolu taşıması aşamasında konteynerin içinde yapılan uygunsuz istiflemeden kaynaklandığının belirtildiğini, ileri kara taşmasını yapan müvekkili şirket yönünden davanın reddini talep ettiğini, hasarın deniz taşıması aşamasında konteyner içerisine istiflemeden kaynaklanması, kara taşımasına ilişkin kaza tutanağı olmaması nedenleriyle, müvekkil şirket yönünden davanın reddini talep etmiştir.
Davanın, davacı nakliyat sigortacısı tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin davalıya rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olduğu, uyuşmazlığın tarafların husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, hasarın sigorta kapsamında kalıp kalmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlusunun ... ... ... Ltd E İzafeten ... Ltd Şti, ... ... Limited Şirketi, ... Anonim Şirketi olduğu, 16/11/2020 tarihinde 12.304,00.USD'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçlulardan ... şirketine 18/11/2020, ... şirketine 22/11/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekillerinin yukarıda yazıldığı sırası ile 19/11/2020, 24/10/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 12/11/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... , ... ve ... tarafından tanzim edilen 14/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davacı Sigorta Şirketi'nin TTK m. 1472 uyarınca kanuni halefiyet hakkı şartlarının oluşmadığı ve davada pasif husumet ehliyeti bulunmadığı, davalı ... Hizmetleri akdi taşıyan sıfatı ile davada pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, geçerliliğin kabulü mahkeye ait olmak üzere ... ... ... Limited antetli deniz yük senedinde, bu firmanın imza ve kaşesi bulunmadığı gibi, akdi ilişkinin doğrudan 2 nolu Davalı ... Taşıma Hizmetleri ile yapıldığı anlaşıldığından, ... ... ... Limited'in işbu davada pasif husumeti bulunmadığı, 3. Nolu Davalı ... A.Ş. ise, dava konusu taşımanın tahliye limanından alıcı adresine kara nakliyesini gerçekleştirmiş olduğundan Davada, taşıyıcı sıfatı ile pasif husumet ehliyetine haiz olduğu, dosya içerisindeki belgelerden hasara ilişkin ihbar ve muayene yükümlülüklerine uyulmadığı, eşyanın deniz aşamasında veya kara taşımasında hasara uğradığını ispat etme külfeti Davacı'ya ait olduğu, akdi taşıyan ... ve kara taşıyıcısı ... lehine olan karinenin aksinin ispat edilemediği, konteyner içindeki yükün uğradığı hasarın, emtianın konteyner içerisine uygun şekilde istiflenmemiş ve kayarak hareket etmeyecek şekilde sabitlenmemiş olmasından kaynaklandığı, davalıların bu safhadan sorumlu tutulamayacağı, aksi kanaatte olunması durumunda; hasar sebebiyle ödenmesi gereken bedelin 12.304,00 USD olduğu, hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğu belirtilmiştir.
Dava dışı sigortalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... AHM'ye talimat yazılmıştır. Bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 18/07/2023 tarihli raporda; ... Sanayi A.Ş.nin 2020 yılının yasal defterleri V.U.K. nun ... sıra no.lu Tebliğ uyarınca Elektronik Defter Genel Tebliğine göre Mali Mühür Sertifikası alınarak e-Defter uygulamasına tabi olduğu, ... A.Ş.'i ... ... AB şirketi ile olan ticari işlemlerini ... hesap koduyla açmış olduğu cari hesaplarında takip ettiği, ... A.Ş.'i ... ... AB şirketi arasında mal alım ve satımına ilişkin öteden beri ticari bulunduğu ve halen devam ettiği, ... A.Ş.'i ... ... AB şirketi tarafından 115 Rulo (412.726,00Kg) ürün için düzenlediği 13/03/2020 tarih ... nolu ve 231.126,56EUR tutarındaki faturayı 13/04/2020 tarih ve ... yevmiye maddesiyle, ... Bankası EFT.si ile ödendiği fatura tutarının ödemesini 23/07/2020 tarih ve v yevmiye maddesi ile yasal defterlerine kayıt edildiği tespit edildiği, ... ... AB şirketi tarafından düzenlenen 12/11/2020 tarih ... sayılı ... Belgesiyle Ekspertiz Raporunda hasar konusu edilen 12.304,00USD hesaplarından düşüldüğünü bildiren belgeye göre ... A.Ş.nin 12/11/2020 tarih ve ... nolu yevmiye maddesiyle yasal defterlerine kaydedildiğinin tespit edildiği, dava dışı ... A.Ş.nin 2020 yılında V.U.K., T.T.K.na ve Elektronik Defter Genel Tebliğine uygun tutulan ticari işletmeye ait e-defterleri şirket adına H.M.K. nun 222. maddesine göre delil olma niteliğini taşıdığı belirtilmiştir.
Tarafların beyan ve itirazları üzerine dosya bilirkişi ... ya yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 31/10/2023 tarihli ek raporda; ... ... AB şirketi tarafından ... A.Ş. adına düzenlenen 12/11/2020 tarih ve ... sayılı ... Belgesinde gösterilen ve ... A.Ş.nin 12/11/2020 tarih ve ... nolu yevmiye maddesiyle yasal defterlerinde kayıtlı 12.304,00USD tutarı ... ... AB şirketince ... AB vasıtası ile ... referans nolu ( ... ) dekontla ... A.Ş.ne gönderildiği,... ... AB şirketi tarafından gönderilen 12.304,00USD tutarı dava dışı ... A.Ş.nin 16/11/2020 tarih ve ... nolu yevmiye maddesiyle 12.289,00USD yasal defterlerine banka tahsilatı olarak kaydedildiği, dava dışı ... A.Ş.nin 119805 cari kayıtlarında ... ... AB şirketinden 15,00USD alacaklı olduğu belirtilmiştir.
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Somut olayda 14.04.2020 hasarın meydana geldiği, 15.04.2020 tarihinde de alıcıya hasarlı olarak emtiaların teslim edildiği, davacının davalılar hakkında 16.11.2020 tarihinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında 30.07.2019 tarihi ile 30.07.2020 tarihleri arası için sigortanın koruma sağladığı, hasarın 14.04.2020 tarihinde meydana geldiği anlaşılmakla hasarın sigorta koruma süresin içinde meydana geldiği anlaşılmış, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin ... Mal Mukabili olduğu CFR kaydı uyarınca malların gemiye tesliminden sonra hasar ve riskin alıcı üzerine geçtiği, emtiayı sigorta ettirenlerin ... , ... ve ... ... AB şirketleri olduğu, satış faturası incelendiğinde satıcının ... ... AB şirketi olduğu, alıcının davadışı ... şirketi olduğu, teslim şeklinin ... 2010 CFR FO, 231.126,56 euro olan satış bedelinin 120 gün içinde ödeneceğinin kararlaştırıldığı, ödeme tarihinin 18.07.2020 olduğu, alıcı Mondinin ticari defterlerinin incelenmesi ile 23.07.2020 tarihinde ... ... şirketine 231.126,56 euro ödediğinin tespit edildiği, hasar sebebiyle satıcı ... ... in 12.11.2020 tarihinde alıcı ... 'ye 12.304 USD gönderdiğinin ticari defterlerle tespit edildiği buna göre satıcı ... ... in hasar sebebiyle sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu anlaşılmış, davacının hasar sebebiyle 02.10.2020 tarihinde ... a 12.304 USD ödediği görülmekle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda da izah edildiği üzere 13.03.2020 tarihli ... sayılı faturası uyarınca alıcı ... ... ...'ın dava dışı ... ... AB şirketinden ... teslim şartıyla toplam ağırlık: 412,726 mt , 231.126,56 euro bedelle 120 gün ödeme günü şartı ile satın aldığı, emtianın ... ara konişmento tahtında ... ana konişmento tahtında ... limanından, ... limanına taşındığı, davalı ... Taşıma Hizmetleri tarafından Dava dışı Yükleten ... ... AB adına 30.03.2020 tarihli ... sayılı "Freight (Navlun)" açıklamalı 19.550 EUR tutarında ... limanından ... limanına olmak üzere fatura tanzim edildiği, davalı ... taşımacılığın navlun faturası düzenlemesi sebebiyle akdi taşıyan sıfatıyla pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, ... ... ... Limited tarafından ... tarafından ... limanından ... limanına konişmento düzenlenmesi sebebiyle ... ... ... Limited'in de taşıyan olarak pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, ... tarafından davalı ... Taşıma Hizmetleri adına 13.04.2020 tarihli ... sayılı navlun faturasından ... ... ... Limitedin taşıma hizmetini alt taşıma yoluyla ... devrettiğinin anlaşıldığı ve fiili taşımanın ... tarafından ... numuralı konişmento tahtında yapıldığı buna göre ... nun fiili taşıyan olduğu , dosyada mevcut navlun faturası uyarınca davalı ... ın dava konusu 17 konteyner için 3 adet fatura ile Yurtiçi son adı altında 14.04.2020 tarihli navlun faturası düzenlediği , buna göre ...'ın ... limanından alıcının İzmir'deki tesislerine kadar kara taşımasını üstlendiği anlaşılmakla bu davalının da taşıyan olarak pasif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmıştır.
TTK madde 1178/2 uyarınca hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla davalıların sorumluluğuna gidilebilecektir. Konteynerlerin alıcının İzmir'deki tesislerine vardığında açılması ile birlikte 17 konteynerin tümünde rulo olarak sarılı kâğıt emtialarda yırtık ve patlaklar tespit edilmiştir. Hasarlı bobin miktarının 20.500,00 kg olduğu beyan edilmiş, ... Ltd. Şti. Tarafından tanzim edilen 14.08.2020 tarihli ... sayılı ekspertiz raporunda hasar kök sebebi olarak "konteyner içerisi istif uygunsuzluğu" olduğu değerlendirildiği, dosyada mevcut bilirkişi raporunda ise "hasarın 17 adet konteynerin tümündeki emtiada oluştuğu göz önüne alındığında ayrı ayrı kamyon üzerinde taşınırken olamayacağı, her konteynerde bu hasarın olması tüm konteynerlere etki eden ortak bir olay nedeni ile olması gerektiği, bu yüzden oluşan hasarın kara yolu taşımacılığı sırasında olmadığı, benzer şekilde konteynerlerin tek tek elleçlenmesi sırasında olmayacağı, konteynerler içinde üst sırada bulunan ruloların alttan yetersiz desteklenmesi nedeniyle alt sıradaki ruloları ağırlığı ile sıkıştırması, üst sıradaki ürünlerin altında bulunan takozların kayması devrilmesi sonucu üst sırada bulunan emtianın istifi bozularak hasarlanmış, konteynerler içi istif bozulduğunun belirtildiği, mahkememizce ekspertiz raporu ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde hasarın konteynerler içinde yapılan uygunsuz istifleme olduğu kanaatine varılmış, ... No'lu ve 25.03.2020 tarihli konşimentoda "... " ifadesinin bulunduğu, buna göre emtianın konteynere dizilmesinin gönderici ve/veya tüccar sıfatına sahip kişiye ait olduğu belirtildiği, bu durumda, konişmentoda taşıyanın emtiayı kontrol etmediği ve konteyner içi yüklemeden taşıyanın sorumlu tutulamayacağı konşimentoda açıkça kayıt altına alındığından davalı taşıyanların sorumluluğunun bulunmadığı, hasardan yükleyenin sorumlu olduğu, yüklemeyi istiflemeyi yapan da ... ... olduğundan davalılar aleyhine açılan davanın esastan reddine karar verilmiş, hasar istiflemeden kaynaklandığından hasar bildirim süresi yönünden değerlendirme yapılmayarak aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Tüm davalılar aleyhine açılan davanın esastan REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.619,74 TL den karar harcı olan 269,80 TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.349,94 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı ... Anonim Şirketi yargı gider toplamı olan 44,85 TL posta giderinin davacıdan alınıp işbu davalıya ÖDENMESİNE,
4-Davalılar vekilleri için takdir edilen 19.587,57 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.360,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/12/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır