T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/462 Esas
KARAR NO:2022/533
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:26/11/2021
KARAR TARİHİ:22/09/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, Çin menşeli ... fimasından 18.11.2020 tarihinde 11.850 USD tutarlı ... MENDİLİ satın aldığını, satın alınan emtiaların, filli taşıyan dava dışı ... şirketi tarafından ... numaralı konşimento ile ... limanından İstanbul limanına denizyolu ile taşındığını, konşimentoda davalı firmanın ifa yardımcısı - doğrudan temsilci olarak yer aldığını, tanzim edilen konşimentolarda yüklerin ... yani navlun bedeli ödenmiş olarak ve CFS/CFS teslim şekli ile taşımanın taahhüt edildiğini ve gerçekleştiğini, taşıyanın, yükü konteynerden boşaltıp geçici depolama yerinde bırakana kadar taşıma taahhüdünün bulunduğunu, taşımaya konu yüklerin ... Limanına vardığında davalı tarafından müvekkiline varış bildirimi yapıldığını ve ithal edilen emtiaların ... Geçici Depolama'dan tesliminin gerçekleşeceğinin ancak, emtiaların tesliminin; tahliye ücreti, ithalat terminal hizmetleri, ithalat liman ve operasyonel hizmetleri, yükleme liman hizmetleri gibi masrafların, emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, davalı tarafından konuya ilişkin olarak müvekkili adına faturalar tanzim edildiğini, müvekkili tarafından ilgili faturalara itiraz edildiğini ancak, fatura bedellerini itirazi kayıtla ödemek zorunda kaldığını, haksız olarak itirazı kayıtla ödenen tutarların iade edilmemesi nedeniyle davalı aleyhine, ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını ve huzurdaki davanın açıldığını belirterek, davalarının kabulü ile ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden takibin devamına, haksız itiraz eden borçlu aleyhine, alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin merkez adresinin İzmir olduğunu ve davada görevli mahkemenin İzmir mahkemeleri olduğunu, taraflar arasındaki konşimento hükümleri gereğince, huzurdaki davayı görmeye yetkili mahkemelerin İngiliz mahkemeleri olduğunu, acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağını, müvekkili şirketin Türkiye acenteliğini yaptığı ... ...'a ait ... no.lu konşimento ile Çin'den İstanbul'a taşınan malların İstanbul Limanında tahliyesini müteakip söz konusu taşımalara ilişkin olarak; müvekkili tarafından davacı adına; tahliye ücreti, ithalat terminal hizmetleri, ithalat liman ve operasyonel hizmetleri, yükleme liman hizmetleri için 16.02.2021 tarihli ... no.lu 165,00 USD bedelli ve 16.02.2021 tarih, ... no.lu ve 277,90 USD tutarlı faturaların tanzim edildiğini, davacı tarafından, söz konusu fatura bedellerinin önce ödendiğini ardından iadesinin talep edildiğini, faturalarda yer alan hizmetlerin ardıl hizmetler olduğunu, davaya konu edilen taşımaların CIF taşıma olduğunu, bu taşımada satıcının; navlun bedelini, sigorta bedelini ve yükleme masraflarını yüklendiğini, alıcının ise, ithalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlamakla, gümrük vergilerini ödemekle ve malların varış limanındaki masraflarını ve liman ücretlerini ödemekle yükümlü olduğunu, malların varış limanındaki boşaltma ve liman ücretlerini ödemekle yükümlü olduğunu belirterek, davanın yetki, husumet, haksız ve mesnetsiz, zaman aşımı yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Davacı nezdindeki davalıya ait hesabın 08.04.2021 tarihinde 1.825,88 USD borç bakiyesi verdiği, bu bakiyenin 442,90 USD kısmının davacı ... tarafından icra takibine konu edildiği, toplam 2 adet fatura bedelleri olan 442,90 USD'nın davacı tarafından davalıya bankadan EFT ile ve itirazı kayıtla ödeme şerhi düşülerek ödendiği, davalının dava dışı ... ve ... tarafından tanzim edilen faturaları masraf olarak sunduğu, bu faturaların dayanağı belgelerin yer almadığı ve fatura tarihleri davaya konu taşımanın tarihi ile örtüşse de davaya konu taşımanın gerçekleştiği konteyner ve konşimentoya ilişkin herhangi bir bilginin yer almadığı, davalının davaya konu faturaların dayanağı hizmetlerin dava dışı şirketlerden alındığını ve ödeme yapıldığını ortaya koyamadığı, davalının dava konusu ... konteynerin içindeki yükleri doğru kişilere ve hasarsız teslim etmesi için bir emek sarf ettiği, ofis masrafları, personel masrafları ve ulaşım masraflarının da olduğu ve Gümrük Müdürlüğü nezdinde sorumluluk aldığı, bu durumda tamamı ile sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere davalının davacıdan tüm hizmetlerini kapsayacak şekilde Konteyner Konsalidasyon ücreti veya ... Konteyner hizmeti adı altında bir ücret talebinin uygun olabileceği kanaatine varılmakla birlikte konsalidasyon hizmetlerinin kapsamını belirtilen ve ücretlendirmeye ilişkin uygulamada bir tarife bulunmadığı, davalının bu yönde konsalidasyon ücreti adı altında bir ücret talebinin uygun olup olmadığı ve talep edilen liman içi hizmetlerin konsalidasyon kapsamında olup olmayacağı mahkemece takdir edilecek bir husus olduğu, Lojistik ve Taşıma Sözleşme Süreci irdelemesinde; davalının dava dışı ... Corp. Şirketinin Acentesi sıfatı ile sürece girdiği, yaptığı işler veya sarf ettiği masrafları bakımından akdi ilişkinin müvekkili ile arasında kurulduğunun değerlendirildiği, özel bir talimat, özel bir sözleşme veya yükümlülük taahhüdü olmadığı sürece deniz taşıyanı acentesinin gördüğü hizmetler için yükün alıcısına kendi adına ve hesabına alacaklanamayacağının değerlendirildiği, yük terminali teslimi taahhüt eden taşıyanın yükü bu terminale kadar navlun karşılığı taşımakta olduğu, teslim aldığı yerden teslim edeceği bu noktaya kadar davacının malın ithalatı için katlandığı bedeli aşan bir ödeme yapması için bu yönde bir akdi taahhüdünün olması gerektiği, davalının davacıya taşınan malı teslim etmek için şart koşarak ihtirazi kayıtla tahsil ettiği fatura tutarlarını iade etmesinin gerektiği değerlendirildiği belirtilmiştir.
Dava, deniz taşımasına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla ödenen tahliye ücreti, ithalat terminal hizmetleri, ithalat liman ve operasyonel hizmetler ,yükleme liman hizmetleri açıklamalı fatura bedellerinin iadesi isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Davacının satın almış olduğu emtianın ... numaralı konişmentolar tahtında ... Limanından İstanbul Limanına taşınmış olup, konişmentoya göre davalı varma limanı acentesi, davacı taraf gönderilen konumundadır.
Davalı vekili müvekkilinin acente olduğunu, TTK 105/2 maddesi gereği acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağını belirterek pasif husumet itirazında bulunmuş ise de davacı tarafça ihtirazi kayıtla ödenen davaya konu faturalar davalı tarafından düzenlenmiş olduğundan davalıya doğrudan dava yöneltilebilecek olup buna göre davalının pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.
Davalı taraf zamaaşımı definde bulunmuş olduğundan öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1246. Maddesinde " 1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar. Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmakta olup fatura konusu bedeller navlun teferruatı niteliğinde olduğundan TTK 1246. Maddesinde belirtilen 1 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerekmektedir. Davaya konu fatura bedellerinin 16/02/2021 tarihinde ödenmiş olduğu, icra takibinin 07/04/2021 tarihinde başlatıldığı, buna göre ödeme tarihi ile başlayan 1 yıllık zamanaşımı süresinin takip tarihi itibariyle dolmadığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı defi yerinde görülmemiştir.
Davacı tarafça davalı tarafından yükün teslimi için talep edilen masrafların eşyanın varma limanında yük ilgilisine teslim borcu kapsamında yapması gereken masraflardan olduğu, konişmentoda söz konusu masraflardan gönderilenin sorumlu olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığını, bu nedenle gönderilenden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise iadesi istenen bedellerin yükün bizzat tahliyesi ve sonrasında alınan ücretlere ilişkin olduğunu, taşıyan acentesi olduklarını, acente sıfatıyla verilen hizmetlere ilişkin ücret talep edilebileceğini belirtilerek davanın reddi talep etmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık varma limanında tahliye ücreti, ithalat terminal hizmetleri, ithalat liman ve operasyonel hizmetler ,yükleme liman hizmetleri açıklamalı açıklamalı fatura bedellerinden gönderilenin sorumlu olup olmadığı hususundadır.
Taşımalara konu mal faturasına göre satışın CİF teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır. TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203. Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi, navlun kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacı taraf yükü teslim aldığından konişmento kayıtları ile bağlıdır. Dava konusu ... sayılı konişmentoda ... kaydı bulunmaktadır. CFS (container freight station ) kaydı konteynerın, konteyner yük istasyonunda teslim edileceği anlamına gelmektedir. Buna göre yük varma limanında CFS sahasına kadar taşıyanın hakimiyetinde ve navlun kapsamında olup CFS alanından itibaren ortaya çıkacak masraflardan gönderilenin sorumlu olduğunun kabulü gerekmektedir. Davalı vekili cevap dilekçesinde faturalara konu ithalat terminal hizmetlerinin dükümantasyon, ... güvenlik ücreti, ekipman kontrol ve denetim ücreti , yük bildirim ücreti, ithalat geçici kabul ücretinden oluştuğunu belirtmiştir. Davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği bu masraf kalemlerinden Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, ... Güvenlik Bedeli , Geçici Kabul Ücreti ile faturalarda belirtilen tahliye ücreti liman sahası içerisinde CFS sahasına kadar yapılan işlemlere ilişkin olup konişmentodaki kayıt gereğince bu masraflardan davacının sorumluluğu bulunmamaktadır. Dava konusu bedellerden Yük Bildirim Ücreti ve Dökümantasyon Ücreti ise niteliği itibariyle boşatma gideri olmayıp konişmentodaki CFS kaydından bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Yük bildirim ücreti, yükün geldiğinin gönderilene bildirilmesi nedeniyle talep edilmekte olup, bu bildirimin navlun kapsamında yapıldığı, yine dökümantasyon ücreti ise konişmentonun ibrazı üzerine gönderilenin haklı hamil olduğunun tespiti, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep edilen bir ücret olup bu hizmetlerin taşıyan adına verildiği, anılan bu hizmet bedellerinin gönderilenden talep edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Faturalara konu yükleme limanı güvenlik bedeli ise yük gemi küpeştesine yüklenmeden önceki bir aşamaya ilişkin olup CIF satış şekline göre de davacının sorumluluğu bulunmamaktadır.
Dosyaya sunulan MM. ..., taşıma uzmanı Dr.... ve uzakyol kaptanı ... tarafından düzenlenen raporda konişmentoda bulunan CFS kaydı değerlendirilerek, yükün CFS sahasına getirilene kadar geçen sürede yapılan masrafların gönderilenden talep edilemeyeceği belirtilmiş ise de sonuç kısmında ise taşıma uzmanı tarafından özel bir talimat, özel bir sözleşme veya yükümlülük taahhüdü olmadığı sürece deniz taşıyanı acentesinin gördüğü hizmetler için yükün alıcısına kendi adına ve hesabına alacaklanamayacağının , yük terminali teslimi taahhüt eden taşıyanın yükü bu terminale kadar navlun karşılığı taşımakta olduğu, teslim aldığı yerden teslim edeceği bu noktaya kadar davacının malın ithalatı için katlandığı bedeli aşan bir ödeme yapması için bu yönde bir akdi taahhüdünün olması gerektiği, davalının davacıya taşınan malı teslim etmek için şart koşarak ihtirazi kayıtla tahsil ettiği fatura tutarlarını iade etmesinin gerektiği, teknik incelemede ise de parsiyal yük olması nedeniyle davalının davacıdan tüm hizmetlerini kapsayacak şekilde Konteyner Konsalidasyon ücreti veya ... Konteyner hizmeti adı altında bir ücret talebinin uygun olabileceği belirtilerek farklı değerlendirmede bulunulduğu görülmüştür. Mahkememizde davacısı aynı olan ve benzer nitelikteki alacaklara ilişkin yargılaması devam eden başkaca dosyaların bulunduğu, söz konusu dosyalarda eldeki dosya ile aynı veya farklı bilirkişi heyetlerinden raporlar alındığı, ancak gerek farklı bilirkişi heyetlerinden alınan raporlar gerekse de aynı bilirkişiler tarafından taşıma şartları ve konişmento kayıtları aynı olan dosyalarda farklı görüşler bildirilmiş olup, buna göre eldeki dosya ve yargılaması devam eden dosyalarda sunulan beyan ve itirazlar, gelen yazı cevapları ve sunulan bilirkişi raporlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmiştir. Yeniden bilirkişi raporu alınması yargılamaya katkı sağlamayacağından rapora karşı ileri sürülen itirazlar Mahkememizce değerlendirilerek, yukarıda açıklanan nedenlerle dökümantasyon ücreti, yük bildirim ücreti, yurt dışı liman masrafları yönünden davalının gönderilenden talep edemeyeceği, iadesinin gerektiği, Ekipman Denetim Kontrol Ücreti, ... Güvenlik Bedeli , Geçici Kabul Ücreti olarak açıklanan liman ve terminal hizmetler ile tahliye ücreti yönünden konişmentodaki CFS kaydı nedeniyle taşıyanın fatura konusu bedelleri talep edemeyeceği, iadesinin gerektiği kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile;
... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin 442,90 USD asıl alacak üzerinden devamına, kabulüne karar verilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden faiz uygulanmasına,
2- 442,90 USD asıl alacağın TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanan 723,78 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar harcı olan 247,20 TL'den peşin alınan 73,61 TL'nin mahsubu ile bakiye 173,59 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (141,41TL ilk harç 46,10 TL posta ücreti ve 3.600,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 3.787,51 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı vekili için takdir edilen 5.328,08 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.22/09/2022
Katip ...
e-imzalıdı
Hakim ...
e-imzalıdır