T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/469 Esas
KARAR NO:2023/106
DAVA:Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:12/04/2018
KARAR TARİHİ:09/03/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...Tic. A.Ş. adına sigortalı olan dava konusu toplam 277.960 kilogram dökme pelet mısır glüteni yemi emtiasının, 27 Temmuz-26 Ağustos 2017 tarihleri arasında ... adlı gemi ile Meraux ...'den ...'na taşındığını, varış limanında tahliye edilirken geminin üç numaralı ambarında istifli olan emtianın kızışma, yanma, kömürleşme nedeni ile hasarlandığının tespit edildiğini, hasarın ...Şirketi tarafından raporlandırıldığını, toprak antrepo No.6'ya boşaltılmış olan 277.960 kilogram hasarlı emtianın ayırma, ayıklama, soğutma, havalandırma ve benzeri kurtarma çalışmalarının yapıldığını, sigortalı ile eksperlerin birlikte yürüttüğü sovtaj yaratabilme çalışması sonunda vasfını yitirmiş hasarlı emtianın tamamının 07.09.2017 tarihinde ...Tic. A.Ş. firmasına 130,00 TL/ton birim fiyatı ile satıldığını, KDV hariç 36.134,80 TL sovtaj yaratıldığını, 277.960 kilogram hasar gören emtia bedeli üzerinden yapılan hesaplama sonucunda hasarın 36.698.91 USD (277.960 Kg x 181,95 USD/Ton – millileşmiş birim fiyat) olduğunu, hasar tutarının sigorta şirketlerine dağılımı sonucu kendi paylarına 36.698.91 X %15 = 5.504,94 USD düştüğünü ve bu tutarın dava dışı sigortalı ...’ya 05.10.2017 tarihinde hasar tazminatı olarak ödendiğini, kendilerine halefiyet hakkı doğduğunu, taşıyanın bu taşıma işlemlerinden bazılarını sözleşme ile yükletene, taşıtana veya gönderilene bırakması halinde dahi taşıyanın bu işlemlere ihtimam borcunun devam edeceğini, acentenin aracılıkta bulunduğunu veya akdettiği sözleşme nedeni ile davaya muhatap olduğunu, eksper raporunun bağlayıcı olduğunu, davalıya yükte meydana gelen zarar nedeni ile... 14. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının icra takibine itirazı ile takibin durduğunu belirterek davanın kabulü ile itirazın iptali ve takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu edilen taşımada acentelik yaptığını, borçluya izafeten acente vasfıyla hizmet verdiğini, dava konusu olayda herhangi bir mesuliyeti ve hukuki sorumluluğu bulunmadığını, sadece tebligat adresi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, karşı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını, davaya konu edilen yük hasarından dolayı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını ifade ederek davanın reddini talep etmektedir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
...14. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 04/12/2017 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 07/12/2017 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun 12/12/2017 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 12/04/2018 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/04/2018 tarih, ... esas, ...karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosya, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmiş ve... esasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizde açılan işbu davanın, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/06/2019 tarih,...Esas ... Karar sayılı gönderme kararı ile geldiği ancak dosyanın mahkememize gönderilmeden evvel gönderme kararı sonrası ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2 yıldan uzun süre beklediği, neticede dosyanın mahkememize gönderilmek üzere 30/11/2021 tarihinde Tevzi Bürosuna iletildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Gıda Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 19/06/2022 havale tarihli raporda özetle; davacı ...’nın dava dışı sigortalısının haklarına TTK madde 1472 hükmü uyarınca kanunen halef olduğu, dava konusu taşımanın ... gemisi ile gerçekleştirildiği, dolayısıyla anılan geminin donatanının fiili taşıyan sıfatına haiz olduğu, davanın fiili taşıyana izafeten yöneltildiği ...'in dava konusu taşıma bakımından fiili taşıyanın acentesi sıfatıyla hareket ettiği hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, ekspertiz çalışmasının yükün ambardan tahliyesi esnasında yapılmış olması, gemi ambarına gemi kaptanının bilgisi dışında girilerek tahliyeye nezaret edilmesinin mümkün olmaması ve gemi kaptanının fiili taşıyan sıfatına haiz donatanın kanuni temsilcisi olması karşısında artık zararın taşıyana süresinde ve usulüne uygun olarak bildirilmemiş olduğundan bahisle TTK madde 1185/4 uyarınca taşıyan lehine ispat yükünün yer değiştirdiğinden söz etmenin mümkün olmayacağı, dava konusu zararın taşıyanın sorumluluk süresi içinde gerçekleştiği, fiili taşıyan tarafından zararın sorumlu olmadığı ispatlanamadığından, taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten ileri geldiğinin kabulünün gerekeceği, davacı sigortacının fiili taşıyandan talep edebileceği tazminat tutarının ABD Doları cinsinden 5.504,84 USD ve TL cinsinden 19.698,52 TL olduğu, bu tutarın TTK madde 1186/1 uyarınca hesaplanan üst sınırı (555,92 ÖÇH) aşmadığından, zararın tümünün karşılanması gerekeceği belirtilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Tic. AŞ tarafından Amerika dan FOB teslim şartı ile ithal mısır gluteni yemi emtiasının...'dan ...'ye... isimli gemi ile taşınmasının, müşterek sigorta şirketleri ile birlikte %15 ile sigorta teminatı altına alındığı, sigortalının konşimentoda alıcı olarak kayıtlı bulunan dava dışı ... AŞ olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı ... tarafından dosyada bulunan ... Bankası'na ait toplu ödeme dekontuna göre 5.504,84 USD hasar bedelinin 05/10/2017 tarihinde sigortalıya ödenmiş olduğu anlaşılmakla buna göre de davacının yapmış olduğu ödeme kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan Set No ... no.lu 12 adet konşimento muhteviyatı toplam 7.325,267 Metrik Ton dökme halde "..." emtiasının,... firması tarafından 27/07/2019 tarihinde ...Limanında ... isimli geminin 3 numaralı ambarına “clean on board” yani temiz ve hasarsız olarak yüklenmiş olduğu ve konişmentoların gemi kaptanı ... tarafından imzalanmış olduğu görülmüştür.
Buna göre davaya konu emtiaların taşımasının ... gemisi ile yapıldığı sabit olmakla, bu geminin donatanı.... firmasının fiili taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. İzafeten husumetin yöneltildiği ... firmasının ise TTK. 105 maddesi gereğince dava konusu taşımayı acente sıfatı ile organize ettiği hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Dosyada bulunan ve davacı ...’nın talebi ile ...Şti. tarafından düzenlenen
...tarih ve ... numaralı Ekspertiz Raporu ile; "Sigortalı ...A.Ş. tarafından ...Limanından ...isimli gemi ile getirilmiş olan ...Yemi emtialarının konişmento muhteviyatı 7.325.270 kg'dır. Bahse konu gemi 21 Ağustos.2017 tarihinde saat 22.30’da ... limanı açığına gelmiş ve demirlemiştir. Limanın müsait olmasına müteakip 26. Ağustos.2017 günü saat 08.42 de ... Limanına yanaştırılmış ve saat 09.30’da tahliyeye başlamıştır.
Geminin 3 no.lu ambarında 7.325.270 kg ... emteası istiflenmiş olup, 1-2-4 ve 5 no.lu ambarlarında ise yine sigortalı ... A.Ş. ye ait 29.860.798 kg, Dökme... emteaları istifli durumdadır. Geminin 3 No.lu ambarının açılmasıyla istifli olan ... emteasının ambarın kıç perdesi ile baş perdesi bölümlerinde kömürleşmiş/yanmış/ kızışmış bölümler tespit edilmiş ve ambar boyunca emteaların üst kısmında ambar kapakları birleşim yerlerine denk gelen bölümlerden su sızması neticesinde oluşan renk bozulması tespit edilmiştir. Bahse konu hasarlı bölümlerle ilgili fotoğraflar rapor ekinde sunulmuştur." şeklinde hasarın tespiti yapılmış ve 3 numaralı ambardan öncelikle temiz olan emtianın boşaltılmaya başlandığı, kömürleşmiş/yanmış/ kızışma hasarlı emtianın ise mümkün olduğunca temiz emtealar ile karışmaması için özen gösterilmeye çalışıldığı, yapılan ayıklama işlemleri sonrasında 277.960 kg. emtianın normal vasfını kaybetmiş
ve hasarlı durumda olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. Buna göre dosya kapsamında alının bilirkişi raporunu düzenleşen heyette bulunan Gıda Mühendisi bilirkişinin ayrıntılı olarak açıkladığı hali ile, ekspertiz raporundaki tespitler gibi, 3 numaralı ambar kapağından ambar içerisine su sızması neticesinde yükün su ile teması sonrası emtiların nemlendiği ve bunun sonucunda da ürünlerin aşırı ısınması sonucu hasarın meydana geldiği kanaati belirtilmiştir.
TTK. 1185/1 maddesi uyarınca “zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir.” TTK. 1185/2 maddesinde ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK. m. 1185/4).
Dosyaya sunulan ve dava dışı Torunlar Gıda tarafından fiili taşıyana hitaben düzenlenmiş olan ihbardan, dava dışı alıcı sigortalının fiili taşıyana bir zarar bildiriminde bulunduğu ancak bu ihbar tarihinin 06/09/2017 olduğu anlaşılmakla, süre bakımından TTK. 1185/1maddesinde öngörülen süreler içerisinde ihbarın yapılmadığı anlaşılmıştır.
Ancak ekspertiz çalışmasının yükün ambardan tahliyesi esnasında yapılmış olması; gemi ambarına gemi kaptanının bilgisi dışında girilerek tahliyeye nezaret edilmesinin mümkün olmaması ve gemi kaptanının fiili taşıyan sıfatını haiz donatanın kanuni temsilcisi olması karşısında, artık zararın taşıyana süresinde ve usulüne uygun olarak bildirilmemiş olduğundan bahisle TTK. 1185/4 maddesi gereğince taşıyan lehine ispat yükünün yer değiştirdiğinden söz edilemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir. Buna göre TTK. 1179/1 maddesi gereğince eldeki uyuşmazlık bakımından kusursuzluğunu ispat yükü davalı taşıyanın üzerindedir.
Dosyada bulunan ve boşaltma esnasında gerçekleştirilen ekspertize dayanan eksper raporundaki tespitler ve dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda bulunan Gıda Mühendisi bilirkişinin teknik değerlendirmeleri çerçevesinde ve davaya konu emtianın gemi ambarında taşınmış olması, taşımaya konu konşimentoda bulunan temiz kaydı gereğince yüklerin gemiye hasarsız yüklendiği ancak hasarlı tahliye edilmiş olduğu da dikkate alınarak davalı yanca da TTK. 1179/1 maddesi gereğince aksinin kanıtlanamamış olması karşısında, dava konusu zararın taşıyanın sorumluluk süresi içinde gerçekleştiği mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda talep edilen hasar miktarının makul olduğu belirtilmekle, bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak ve açıklanan nedenelerle davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davacı vekilinin 07/10/2022 tarihli dilekçesi doğrultusunda davalının ... gemisi donatanı ...'ye izafeten ...Şirketi olarak UYAP kayıtları düzeltilmek sureti ile davanın KABULÜ ile...14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın İPTALİNE, takibin 5.504,84 USD asıl alacak bakımından DEVAMINA, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına,
-Şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 1.563,93 TL'den peşin alınan 388,59 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.175,34 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (429,69 TL ilk harç, 243,2 TL posta ücreti ve 3.600,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 4.272,89 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/03/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır