T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/486 Esas
KARAR NO:2023/373
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:10/12/2021
KARAR TARİHİ:10/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalının 01.07.2021 tarihli borca itiraz dilekçesinde borçlunun ikametgahının ... / İstanbul olmasından bahisle yetki itirazında bulunduğunu, bununla birlikte 6098 sayılı TBK'nun 89. Maddesi gereği para borcu görülecek borçlardan olduğunu, .... İcra Dairesi'nin 2021/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe ilişkin borçlu tarafından yapılan yetki itirazının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, takibe konu faturaya itiraz edilmiş olması hiçbir surette borçlunun herhangi bir borcunun bulunmadığı anlamına gelmediğini, davaya konu taşıma sözleşmesi ifa edilirken boşaltma limanında gönderilen tarafından yükün geç teslim alınması sebebiyle fiili taşıyanın demuraj alacağı meydana geldiğini, oluşan demuraj tutarı akdi taşıyan sıfatı ile davacı tarafından ödendiğini, akdi taşıyan sıfatı ile fiili taşıyana ödenen demuraj bedelinden yükün satıcısı ve aynı zamanda taşıtan sıfatını haiz davalı sorumlu olduğundan davacının davalı/borçluya rücu imkanı bulunduğunu, davacının fiili taşıyana yapılan ödeme dolayısıyla zarara uğradığı ise sabit olduğunu, davacı tarafından davalıya kesilen ... numaralı faturaya konu 3.148,50 GBP bedelin taşıtan tarafından ödenmesi gerektiğini, demuraj tarifesi fiili taşıyan tarifesine uygun olarak belirlendiğinden ve davacının ödemesine dayanak da işbu tarife olduğundan demuraj tarifesinin fiili taşıyan ... şirketinden celbini talep ettiklerini belirterek, fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydı ile, .... İcra Dairesinin 2021/... E. Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine Davalı yanca haksız olarak yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, davalının % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, demuraj tarifesi ve varış ihbarının fiili taşıyan ... .'e izafeten acentesi ... A.Ş. ... Şubesinden müzekkere edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini arz ve talep ettikleri görülmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu .... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı dosyasına konu faturaya yasal süresi içerisinde itiraz edildiğini, itirazlı faturaya dayalı başlatılan icra takibinden gönderilen ödeme emrine de yetki ve borç ile ferilerine itirazda bulunulduğunu, dava konusu takibe dayanak yapılan fatura konusu işleme ve borca davalı tarafından itiraz edildiğini, somut olayda bir alacak borç ilişkisinden bahsetmenin mümkün olmadığını, davacının öncelikle alacağını ispat etmesi gerektiğini, yetkinin söz konusu olduğu somut olayda yetki itirazlarını yinelediklerini, dava konusu icra takibinde yetkili icra müdürlüğünün Büyükçekmece İcra Müdürlükleri ve itirazın iptali davasında Bakırköy Ticaret Mahkemelerinin yetkili olması sebebiyle yetkisizlik kararı verilmek suretiyle yetkili yargı birimlerine gönderilmesini talep ettiklerini, davalı tarafından gönderilen yüklerin alıcı tarafından teslim alınmaması üzerine davalının yüklerin geri çekilmesi talebinde bulunduğunu, davacı tarafça davalının yükleri geri çekme talebinin bir süre oyalandığını ve yerine getirilmediğini, alıcının malı çekmemesi üzerine davacının davalının malının geri çekilmesi talimatına aykırı olarak alıcı tarafla iletişime geçtiğini, malın teslimini gerçekleştirdiğini, teslim esnasında alıcı taraf ile demuraj bedelinde uzlaşma sağlandığını, davacının demuraj bedelini alıcı tarafın ödenmesinden sonra malları alıcı tarafa teslim ettiğini, demuraj bedelinin alıcı firma tarafından ödendiğini, icra inkar tazminatı talebinin yersiz olduğunu belirterek, davanın reddini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini arz ve talep ettikleri görülmüştür.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında oluşan ve dava dışı armatöre ödendiği belirtilen demuraj alacağının tahsili talebiyle başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın icra dairesinin yetkisi ile mahkememiz yetkisine yönelik itirazın yerinde olup olmadığı, davaya konu demuraj bedelinin dava dışı alıcı tarafından ödenip ödenmediği alıcı tarafından ödenmemiş ise talep edilen demurajın oluşmasının hangi tarafın sebep olduğu, davacı tarafça dava dışı armatöre demuraj ödemesinin yapılıp yapılmayacağı, ve buna göre var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 16/06/2021 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 25/06/2021 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun 01/07/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 10/12/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereği yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce bilirkişi SMM ... ile Uzakyol Kaptanı ... 'den aldırılan raporda özetle; davacı defter kayıtlarında; dava ve takip konusu 27.05.2021 tarih 3.148,50 GBP bedelli faturanın davalı hesabına borç kaydedildiği, dava dışı asıl taşıma şirketi ... Gemi tarafından davacı firma adına tanzim edilen 3.148,50 GBP bedelli faturaya ait demuraj bedelinin ödenmiş olduğu, davalı defter kayıtlarında, 24.09.2020 tarihinde davacıya yapılan 300 TL. ödemenin davacı defter kayıtlarında yer almadığı, davalı defter kayıtlarında; Davacı tarafından davalı adına tanzim edilen ve davaya konu edilen 3.148,50 GBP karşılığı 37.526,66 TL. bedelli faturanın davacı hesabına alacak kaydedildiği, davacıya borcun Ortaklar tarafından ödenmiş olduğuna ilişkin kayıt oluşturulduğu, Davalının davacı şirkete olan borcunun, davalı şirketin ortakları tarafından ödendiğine ilişkin herhangi bir makbuz, banka dekontu dosyaya veya heyetimize ibraz edilmediği, davaya konu demuraj bedeli bakımından davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davalı şirketin taşıtan ve yükleten konumunda olduğu ve taşıma konusu emtianın tahliye limanında gönderilen tarafından gecikmeli olarak teslim alındığı, bu durumda demuraj ve ardiye masraflarının gönderilen şirketin sorumluluğunda olduğu, davalı şirketin sorumlu olduğunun kanıtlanmadığı, davacı yanca dava dışı fiili taşıyana ödeme yapılıp yapılmadığı, davacı şirketin dava dışı fiili taşıyana ödeme yaptığı ve ödeme dekontunun dava dosyasında yer aldığı, demuraj oluşmasında hangi tarafın sorumluluğu bulunduğu, demuraj oluşmasındaki asıl gecikmenin neden kaynaklandığının tam olarak ispatlanmadığı, dava dışı gönderilen şirket tarafından gecikmeli olarak emtianın teslim alındığı ama bu gecikmeye hangi tarafın kusurunun sebep olduğunun bilinmediği, bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında rapor alınmasına demuraj ve ardiye masraflarının bir kısmının dava dışı gönderilen tarafından ödendiği, bir kısmının ise dava dışı fiili taşıyan tarafından davacı şirkete fatura edildiği, bunun sebebinin bilinmediği, davacı şirketin bu tutarı fiili taşıyana ödeyerek davalı şirkete rücu ettiği, bu ödemenin sorumlusunun davalı şirket olmadığı, bu sebeple davacının bu tutar kadar davalıdan alacaklı olmadığı, mahkemenin aksi halde karar vermesi durumunda ise davalı şirketin davacı şirkete 27.05.2021 tarihli fatura tutarı 3.148,50 GBP karşılığı 37.526,66 TL borçlu olduğu belirtilmiştir.
Davalı borçlu vekili tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı icra takip dosyasına sunulan borca itiraz dilekçesi ve dosyaya sunulan cevap dilekçesi ile birlikte mahkememiz yetkisi ile icra dairesi yetkisine de itiraz edilmişse de, dava ve takip konusu alacağın faturaya dayalı bir para alacağı olması nedeni ile BK 89 maddesi gereğince davacı alacıklının yerleşim yeri itibarı ile İstanbul İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğu anlaşıldığından, icra dairesi yetkisine yönelik itirazın reddine karar vermek gerekmiştir. Bununla birlikte İstanbul icra daireleri yetkili olmakla birlikte, uyuşmazlık konuları dikkate alınarak, mahkememiz İstanbul ili sınırları içerisinde deniz ticareti uyuşmazlıklarına bakmakla yetkili bulunduğundan mahkememiz yetkisine yönelik itirazın da reddine karar vermek gerekmiştir.
Dosyaya ibraz edilen ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; davalının gönderici/yükleten olduğu ... numaralı konteynerin Ambarlı Limanı - Felixstowe Limanı arası taşımasının ... gemisi ile dava dışı ... Mediterranian ... SA firması tarafından yapıldığı ancak taşımaya ilişkin düzenlenen ... sayılı Navlun Ücreti açıklamalı 1.950,00 USD bedelli faturanın davacı tarafından davalı adına düzenlendiği ödemesinin de davalı tarafından davacıya 30/11/2020 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır. Yine dosyada mevcut 11/08/2020 tarihli satış faturasının, dava dışı ... Şirketi nin, dava dışı alıcı ... LTD firması adına FOB teslim kaydı ile düzenlendiği ancak dosyaya celp edilen ... numaralı Gümrük Beyannamesinde ise ihracatçı-gönderen olarak davalı şirketin kayıtlı bulunduğu ve teslim şeklinin FOB olarak belertildiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda; davacının TTK 921 maddesi kapsamında davalı adına navlun faturası düzenleyerek tahsil etmiş olması nedeni ile taşıyan sıfatını haiz olduğu, davalının ise navlun faturasının muhatabı olması, gümrük beyannamesi kapsamında ihracatçı olarak kayıtlı bulunması ve dosyaya ibraz edilen e posta yazışmalarına göre taşıma talimatını vermesi nedeni ile taşıtan sıfatını haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.
Dava konusu alacak, ... numaralı konşimento tahtında taşınan ... numaralı konteynerin alıcısı tarafından, kendisine verilen serbest süre içerisinde teslim alınmaması nedeniyle oluşan ve davacı tarafından dava dışı ... firmasına ödendiği dosyaya celp edilen müzekkere cevabı ile ticari defter kayıtlarına göre sabit olan bedelin rücuen davalıdan tahsili istemine ilişkindir. ... numaralı konteynerin 29/11/2020 tarihinde tahliye limanında gemiden tahliye edildiği, 01/12/2020 tarihinde deve dışı ... tarafından dava dışı alıcıya varış ihbarının iletildiği, konteynerin alıcısı tarafından teslim alınması sonrası dava dışı ... ye 25/05/2020 tarihinde teslim edildiği görülmekle, bilirkişilerce bu tarih aralığında demuraj tarifesi üzerinden yapılan hesaplama neticesinde 26.787,80 GBR demuraj oluşacağı tespit edilmiştir. Davacı vekili ise dava dilekçesinde; “Söz konusu konteyner muhtevası yükün
teslim alınmaması sebebiyle alıcı ... tarafından oluşan toplam masraftan 8.000,00 GBP +
vergiler fiili taşıyana ödenmiş olup, Müvekkil Şirket’in fiili taşıyan ile sürdürmüş olduğu görüşmeler
neticesinde alınan indirimler de düşüldüğünde kalan 3.148,50 GBP tutarındaki demuraj; fiili taşıyan
ile akdi taşıyan sıfatını haiz Müvekkil Şirket arasındaki ticari ilişki çerçevesinde Müvekkil tarafından
ödenmiştir.”
şeklinde beyanda bulunmuş olup, bu bedelin davacı tarafından dava dışı ... firmasına ödendiği, davalı adına düzenlenen faturanın ise davalıya ait ticari defterlerde kayıtlı olduğu bilirkişilerce tespit olunmuştur.
Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir.
Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur. Dosya kapsamında ise ... numaralı konteynerin alıcısı tarafından teslim alındığı hatta bir kısım demuraj bedellerinin de alıcı tarafından ödendiği sabittir. Davacı vekilinden, mahkememizin 17/03/2022 tarihli celse 8 numaralı ara kararı uyarınca davaya konu edilen bakiye bedelin alıcı tarafından neden ödenmediği hususunda açıklaması istenmiş olup, davacı vekili tarafından alıcı tarafından bir kısım demuraj bedelinin ödenmesi hususunun davalının sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağına dair beyanları sunulmuştur. Ancak 1203 ve TTK 1205 maddeleri dava konusu uyuşmazlığa uygulandığında, alıcısı tarafından teslim alındığı sabit olan ... numaralı konteyner ile ilgili olarak davalı taşıtanın sorumluluğu kalmadığı mahkemece kabul edilmiştir. TTK 205 maddesinin istisnası, bu hususta taşıtanın sorumluluğunun devam ettiğinin taraflar arasındaki taşıma sözlemesinde açıkça düzenlenmiş olmasıdır, davacı vekili tarafından da her ne kadar ... numaralı konşimentonun 14.8 maddesi gereği oluşan masrafların tacir tarafından ödeneceği düzenlemesi gereği davalının sorumluluğu bulunduğu belirtilmişse de; anılan madde incelendiğinde tacirin sorumluluğundan bahsedilmekte olup konşimento kayıtlarında tacir tanımının yapıldığı Tanımlar başlıklı bölümde tacir " göndereni, alıcıyı, işbu konşimentoya sahip olan eşyanın sahibini, malların alıcısını ve bu malların mülkiyetine sahip olan, sahip olma hak ve yetkisi verilmiş veya malların mülkiyeti üzerinde hak iddia eden herhangi bir kişiyi veya onun adına hareket eden herhangi bir kişi içerir" şeklinde tanımlanmıştır. Bu kapsamda TTK 1205 maddesinin açık hükmüne karşılık davalının demuraj bedeli bakımından sorumluluğunun konşimento kayıtları gereği devam ettiğinden bahsedebilmek için, bu hususun açıkça konşimentoya derc edilmesi gerektiği, aksi halde tanımda belirtilen herhangi bir kişinin sorumlu olduğuna ilişkin kaydın kanunun açık hükmünü ortadan kaldırmadığı mahkemece kabul edilmiştir.
Konteyner demurajı TTK hükümleri arasında ayrıca düzenlenmemiş olup demuraj faturasının da verilen net bir hizmete ilişkin olarak düzenlendiğinden bahsetmek mümkün değildir. Bu nedenle dava konusu faturanın salt davalı tarafa ait ticari defterlerde kayıtlı olması nedeni ile davacının alacak hakkının sabit olduğundan bahsetmek de mümkün değildir. Dava konusu istem rücuen tahsil istemine ilişkin olup davalının rücu talebinde bulunması için hukuken ödenmesi lazım gelen bir bedeli davalı adına ödediğini ortaya koyması gerekmektedir. Ancak açıklandığı hali ile, davacı tarafından dava dışı ... firmasına yapılan demuraj ödemesi bakımından esasen TTK 1203 ve 1205 maddeleri gereği davalının sorumluluğu bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporu da hükme esas alınarak neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 789,23 TL den karar harcı olan 269,85 TL nin mahsubu ile fazla alınan 519,38 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/10/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır