T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2021/517 Esas
KARAR NO : 2024/427
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 29/12/2021
KARAR TARİHİ : 28/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketi tarafından ... numaralı Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile sigortalanan Sigortalı ... San ve Tic A.Ş.'ye ait Muhtelif Taze Balık cinsi emtialarının, borçluların sorumluluğunda Türkiye'den İsrail'e ...(IMO: ...) gemisi ile nakliyesi esnasında emtiaların hasara uğradığını, nakliye işleminin davalılar tarafından gerçekleştirildiğini, 158.001,20 TL sigortalı zararı müvekkili şirket tarafından tanzim edilmiş olduğunu,TBK ilgili hükümleri temlik esasına göre sigortalısının haklarını devralan müvekkilinin TTK ve ilgili konvansiyon hükümler ile davalıya rücu hakkının doğduğunu, 1 ve 2 nolu davalılara taşıyan-forwarder, 3 nolu davalıya taşıyan, 4 nolu davalıya donatanı sıfatıyla davaların açıldığını, davalılara ihtar /rücu ihbarlarının gönderildiğini, oluşan hasarın tespitine müteakip ekspertiz çalışması yapıldığını,hasarın taşıma esnasında davalıların sorumluluğunda gecikme neticesinde meydana geldiğinin tespit edildiğini,rücu muhatabı olarak davalı ... gösterildiğini,davalılara müracaatta bulunulduğunu akabinde arabuluculuk görüşmesi yapıldığını ancak sonuç alınamadığını, beyanla, müvekkili şirketin davalılardan olan 162.938,74 TL alacağına ilişkin T.C. ....İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin devamını, işbu talepler kabul edilmediği takdirde davanın alacak davası olarak devamını, dava dışı sigortalıya ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, alacağın likit ve belirlenebilir olduğundan %20 den az olmayan oranda icra inkar tazminatına yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine avukatlık kanunu uyarınca karşı taraf vekalet ücretinin adlarına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar ... ve ... Ltd Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; Taşımaya konu konişimento incelendiğinde, göndericinin ... Ticaret A.Ş. olduğunu taşımayı ve dolayısıyla taşımadan doğacak hukuksal ve ticari menfaat veya risklerin yine ... Ticaret'e ait olduğunun açık olduğunu, sigorta ettirenin ... ile ... Ticaret firmalarının aynı holding çatısı olduğunda bahisle halefiyet zincirinin tam kurulduğunu kabul edilmiş olsa da ilgili yorumun hatalı olduğunu, işbu şirketlerin ayrı ayrı tüzel kişiliğe sahip olduğunu, netice olarak ... firmasının taşıma işine konu emtia ile herhangi bir bağının olmaması satış ve taşma taraflarından birisi olmaması sigortalanabilir bir menfaati bulunmaması TTK md 1459/1 uyarınca zarara uğrama imkanın hukuken ve teknik olarak mevcut olmaması sebepleriyle sigorta şirketinin anılan ödemeye halef olamayacağından davacının halefiyet iddialarına itiraz ettiklerini, ilgili davaya konu taşımada müvekkili şirket ... şirketinin acentesi olarak görev aldığı davacı vekili tarafından sunulmuş konişimento ile sabit olduğunu, bu bağlamda kendisi aleyhine ancak müvekkiline izafeten ikame edilmiş davaya ait husumet şartı sağlandığından asaleten açılmış davanın hukuki yarar bulunmaması sebebiyle reddi gerektiğini, dava konusu ihtilafın çözümüne uygulanacak hukuki metin CMR hükümlerinde olduğunu, konişimentoda hak sahibi olan ... Ticaret olmasına rağmen ödemenin yapıldığı tarafın ... olması hak sahibine yaplan ödemenini mevcut olmadığının açık kanıtı olduğunu, ekspertiz raporunda ilgili taşıma gecikmesinin olumsuz hava şartlarından gerçekleştiğini,davacı vekilinin icra inkar tazminatı ve faiz talepleri hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, beyanla öncelikle davanın reddini, usulü itirazların yerinde görülmez ve esas yönünden incelenmeye karar verilmesi halinde davanın esastan reddini, davacı tarafın %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ... şirketinin sigorta poliçesi kapsamı dışında yaptığı bu ödemeler nedeniyle üçüncü kişilere rücu hakkı bulunmadığından huzurdaki davada aktif husumet ehliyetinin varlığından söz edilemeyeceğini, tüm bu nedenlerle sigorta şirketinin anılan ödemeye halef olamayacağından davacının halefiyet iddialarına itiraz ettiklerini, hasarın müvekkili şirketin sorumlu olduğunu kabul anlamına gelmemek kaydıyla, dava konusu emtiaların teslimi hava muhalefeti nedeni ile geciktiğini, müvekkilin taşımada kast ve ihmali bulunmadığını, emtiaların belirlenen ücretin altında satılacağına ve zarara edileceğine dair müvekkili şirkete bildirim yapılmadığını, hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydıyla talep edilen tutar taşına emtiaların değerinden ve ortaya çıkan zarardan oldukça fazla olduğunu, bu fahiş tutara itiraz ettiklerini, beyanla, öncelikle davanın usulden reddini, sayın mahkeme aksi görüşte ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddini davacının kötü niyetli olması dolayısıyla %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf ile gönderici ... Tic. arasında akdedilmiş bir sigorta sözleşmesi bulunmadığını, tazminat ödemesinin ... şirketine yapıldığını, dava konusu taşıma ile ilgisi olmadığını, kendilerine bildirim yapılmadığını, dosyaya ibraz edilen 27.05.2020 tarihli rapor ile teyit edildiği üzere dava konusu geminin varış tarihlerinde söz konusu bölgede olumsuz hava şartlarının oluştuğunun sabit olduğunu, hem geminin hem de yükün selameti için 17.03.2020 tarihinde ... /KKTC de geminin demirlendiğini, 19.03.2020 tarihinde hava raporları doğrultusunda geminin demir alarak hareket ettiğini ve 20.03.2020 tarihinde ... limanına yanaştığını, hava muhalefeti nedeni ile gecikmenin mücbir sebep sayılacağını ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında geç teslim iddiası ile raf ömrünün kısaldığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun,davalı vekilinin tahkim itirazınn yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... borçluların ..., ... , ..., .... olduğu, 11.11.2020 tarihinde 162.938,74 TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçlulara 17/11/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlular vekillerinin 23/11/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 29/12/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 10/08/2022 tarihli raporda; 1,2 ve 3 nolu davalıların husumet ehliyetlerinin bulunduğu, 4 nolu davalının husumet ehliyetinin bulunmadığı, Davacının geçersiz bir sigorta sözleşmesine binaen ödeme yapmış olması itibariyle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, Hasar nedeninin o tarihlerde bölgedeki fırtına nedeniyle geminin, mürettebatın selameti düşünülerek Magosa'da demirlemesi olduğu, mücbir sebep varlığı kapsamında davalıların meydana gelen hasardan sorumlu olmadığı, Hasar olabileceğinin ekspere 19.03.2020 tarihinde bildirildiği, TTK m. 1185 uyarınca bildirimin zamanında yapılmamış olması itibariyle taşıyanın kusurlu olmadığı karinesinin ortaya çıktığı, Toplam hasarın 22.195,00 USD olarak hesaplandığı, poliçe kuru ile 158.001,20 TL hasar bedeline ulaşıldığı, Meydana gelen hasarın konişmentonun arkasında yer alan taşıma şartlarındaki “... ” kapsamına girdiği ve davalıların bu zarardan sorumlu tutulamayacağı sonuç ve kanaatlerine ulaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... ATM'ye talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ...tarafından tanzim edilen 26/01/2023 tarihli raporda;Her ne kadar raf ömrü belirli bir emtianın geç nakliye edilmesi sonucu bir zarar oluşması beklense de ve bu konuda dava dosyasında mevcut bilirkişi raporu bulunduğu görülse de Dava dışı ... Anonim Şirketi’nin ticari defter ve kayıtları incelendiğinde uyuşmazlığa konu edilen balık emtiasının raf ömrünün kısalmasından kaynaklı bir kaybının bulunduğu tespit edilemediğini, ticari defterlerine yansımış bir zarar hususu görülemediğini, ticari zararla ilgili olabilecek zararların kaydedilebileceği hesaplarında ilgili işleme ait bir kayıt tespit edilmediği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 12/10/2023 tarihli ek raporda; Mahkemece yapılan görevlendirmenin içeriğine uygun olarak sadece ve olması gerektiği gibi tarafımdan istenen konularda araştırma ve tespitlerde bulunulduğunu ve raporunu bu bilgilere uygun olarak düzenlemiş bulunmakta olduğundan; Ek rapor düzenleyebileceği bir husus bulunmadığını beyan etmiştir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için ... ATM ye yeniden talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 29/07/2024 tarihli raporda; Dava konusu malın üreticisinin ... A.Ş. ihracatçısının ... Tic.A.Ş. Ve yurt dışı müşterisinin ... ... şirketi olduğu, 16.03.2020 tarihinde üretici tarafından ihracatçı firmaya 59.053,25 USD bedelinde satış faturasının düzenlendiği, ihracatçı tarafından da yurt dışı müşterisine aynı bedelde 59.653,25 USD olarak ihracat faturasının düzenlendiği, dolayısıyla yurt dışı müşterisine ... A.Ş.'nin fatura düzenlemesi sebebi ile ... şirketi yasal defterlerinde yurt dışı müşterisinin cari kaydı mevcut değildir. Bu sebeple de hem ... hemde ... Tic.A.Ş.'nin yasal defterleri incelenmiştir. Malların yurtdışı müşterisine geç ulaşması sebebi ile raf ömrünün az kalması iddiası ile yurt dışı müşterisinin üretici firmadan 24.570 USD indirim talep ettiği gerekçesi ile hazırlanan ekspertiz. raporu eklerine göre üretici firmaya 19.06.2020 tarihinde 158.001,20 TI. davacı yanca ödeme yapıldığı. davacı yanca halefiyet kuralları ve sigortalının temlik talebi gereğince TBK ilgili hükümleri temlik esasına göre sigortalının haklarını devir atığını ve zücü hakkı doğduğunu İfüde ederek işbu davanın Açıldığını, Üretici firma olan ... A.Ş. He ihracatçı Tirma olan ... Tic.A.Ş. firmalarının 2020 yılı yasal defterleri incelenmiş ve yurtdışı alıcıya düzenlenen fatura bedeli olan 59.653.25 USD bedelinin tamamının önce ... Tic.A.Ş, firmasına ödendiği, ... Tic.A.Ş. tarafından da ... A.Ş. firmasına tamamının havale yapılması sureti ile 30.04.2020 tarihinde ödendiği. Yurtdışı firmasının talep ettiği indirim tutarı olan 24.570 USİ) bedelinin nakit olarak iade edilmediği vada ikame mal gönderilmediği ancak kendilerinden talep edilen 24.570 USD bedelini kısım kısım 2020 yılı Haziran Temmuz ve Ağustos aylarındaki başka ihracat faturalarındaki mallarda indirim yapmak sureti ile ödendiğini ve hangi ihracat faturalarından indirim yapıldığının yurt dışı müşterilerine 26.08.2020 tarihli mail eki İiste ile bildirildiği ... A.Ş. tarafından beyan edildiğini. Söz konusu beyan dilekçeleri ile mail ve mailde belirtilen her bir fatura rapora eklendiğini.Söz konusu ihracat kodları belirtilen ...'in ... Ticarete ve ... Ticaretin ... 'e kestiği faturalar raporum ekinde mevcut olup söz konusu faturalarda balisedilen indirim tutarının yazılı olmadığını ancak ...'in beyanına göre söz korusu Tulura içeriği ürünlerden indirim yapıldığı yönünde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.
Davalı ... ... vekili tarafından dosyada bulunan ... numaralı konşimentoda bulunan milletlerarası yetki kaydı nedeni ile milletlerarası yetki itirazında bulunulmuşsa da, ilgili konşimantoda dava dışı sigortalının taraf olarak kayıtlı bulunmadığı anlaşılmakla, davacı bakımından bu yetki kaydının geçerli olmadığı kanaati ile itirazın reddine karar vermek gerekmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat emtia sigortası Abonman Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından CIF satım şekli ile ihreç edilen taze balık cinsi emtianın Mersin Limanı'ndan İsrail-Haifa Limanı'na ... 2010 isimli gemi ile taşınmasının sigorta teminetı altına alındığı, dosyada mübrez ... numaralı konşimentoda ise her ne kadar dava dışı ... Ticaret firması gönderen olarak kayıtlı bulunmaktaysa da, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile davacı beyanları bir arada değerlendirildiğinde, davaya konu balık emtiası üreticisi ve satıcısının dava dışı sigortalı ... Ticaret AŞ olduğu ancak ihracat işlemlerinin dava dışı ... Ticaret firması tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmış olup, taşımaya konu emtianın planlanan tarihten daha geç varma limanına ulaşması nedeni ile raf ömrü kısalan emtiaların daha düşük bir fiyattan satıldığı beyanı ile oluşan zararın dosyada bulunan ... Bankası'na ait 19/06/2020 tarihli ödeme belgesi ile davacı ... tarafından 158.001,20 TL olarak sigortalıya ödendiği anlaşılmıştır Davaya konu emtia satım şetli CIF olmakla, dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, CIF satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmektedir. Bu kapsamda, dava dışı sigortalının hasar bakımından sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığının tespiti için, dava dışı sigortalı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, düzenlenen muhasip raporunda; dava dışı sigortalı-üretici olan ... firması tarafından dava dışı ihracatçı ... Ticaret firması arına, ... Ticaret firması tarafından da dava dışı yük alıcısı ... ... firması adına davaya konu emtia için düzenlenen 59.653,25 USD bedelli fatura bedelinin tamamının öncelikle alıcı tarafından ... Ticaret firmasına, bu firma tarafından da sigortalı üretici ... firmasına 30/04/2020 tarihinde havale yapılmak sureti ile ödendiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte hasar miktarı olduğu belirtilen 24.750,00 USD nin dava dışı alıcıya iade edilmediği yahut bedelsiz ikame mal gönderimi de yapılmadığı belirtilmekle birlikte, dava dışı sigortalının beyanına göre bu bedelin kısım kısım olmak sureti ile Haziren-Temmuz ve Ağustos aylarındaki başka ihracat faturalarından indirim yapılmak sureti ile ödendiği bu faturaların listesinin e-posta yolu ile dava dışı alıcı firmaya iletildiği açıklanmış olup, yine bilirkişi tarafından rapor ekine eklenen ve indirim yapıldığı belirtilen faturaların incelenmesinde ise bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere, indirim yapıldığına ilişkin herhangi bir kayıt ya da bilginin bulunmadığı görülmüştür. Bu hali ile davacı tarafından dava dışı sigortalıya hasar tazminatının ödendiği sabit olan 19/06/2020 tarihinde dava dışı sigortalı nezdinde bir zararın oluşmadığı mahkemece kabul edilmiş olup, dosya kapsamında alınan 2 ayrı muhasip raporu ile de esasen dava dışı sigortalı tarafından emtia rayiç satım bedelleri ile indirim oranları mahkemece denetime elverir şekilde ortaya konulamamış bu nedenle de sigortalı nezdinde zarar meydana gelip gelmediği ile zararın miktarının tespiti mümkün olmamıştır. Bu hali ile davacının aktif husumet ehliyetini haiz olmadığı mahkemece kabul edilmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak neticede davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davacının aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.967,90 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.540,30 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.400,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır