T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2021/88 Esas
KARAR NO:2022/82
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:13/03/2021
KARAR TARİHİ:24/02/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalının ,uluslararası taşımada taşıyan acentesi olduğunu, acentelik ilişkisinin taşıyanla kendi arasında olup elde edeceği kazanç, gelir veya komisyon gibi unsurların müvekkili-taşıyan ile arasındaki anlaşmaya dayandığını, taşıyanın taşımak için teslim aldığı emtiayı, varma yerinde alıcısına-müvekkile teslim edene kadarki sürecin tamamı taşıma sürecidir ve navlun karşılığı ifa edildiğini, bu süreçte taşıyanın acente kullanması, şube ya da temsilcilerden yararlanması taşıyanın ticari kararı ve uygulaması olduğunu, bu çerçevede davalı ile müvekkil arasında bir akdi ilişki olmadığını, müvekkilinin tek borcu olduğunu onun da navlunun ödenmesini temin olup, bunun dışında ancak zorunlu/gerekli masraflar ödeme yükümlülüğü olduğunu, masraf edilmeyen bir ödeme taşıyan veya acentesi tarafından isienemeyeceğini, acente ve taşıyan navlun ücreti ile yüklemeden boşaltmaya ve teslim noktası taahhüdü varsa o noktaya kadar tüm işleri navlun karşılığı görmek durumunda olduğunu, İthalata konu emtiaların konişmentoda belirtildiği üzere ... Limanından yüklendiğini ve İstanbul Limanına dava dışı fiili taşıyan ... şirketi tarafından deniz yolu ile taşındığını ve Türkiye'de yerleşik acente olarak da davalı firma, ifa yardımcısı - doğrudan temsilci olarak yer aldığını, konişmentoda kayıt düşüldüğü üzere malların ... yani navlun ücreti ödenmiş olarak ve CFS/CFS (yük konteynerden yük terminali-gcçici depolama yerinde boşaltılmış) teslim şekli ile taşıma taahhüt edildiğini ve gerçekleşmiş olduğunu, taşıyan yükü konteynerden boşaltıp geçici depolama yerinde bırakana kadar taşıma taahhüdü devam etmekte olduğunu, İthalata konu emtialar İstanbul Ambarlı Limanına vardığında davalı firma tarafından müvekkiline varış bildirimi yapıldığını, varış bildiriminde emtiaların tesliminin "... Geçici Depolama" dan yapılacağı ancak davalı firmadan "YÜK TESLİM BELGESİ, ...., Y. DIŞI MASRAFLAR" gibi haksız şekilde faturalandınlan ücretler emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiği ifade edildiğini, faturaya 07.05.2020 tarihinde itiraz edildiğini, dava konusu taşımaya ilişkin uyuşmazlıkta Konşimento üzerine düşülen ... kaydı ile beraberinde teslim yeri ise CFS; yani konteyner yük istasyonunda-geçici depolama yerinde Parsiyel yük boşaltılmış olarak teslim edileceği şeklinde malların teslim edileceğine ilişkin anlaşma yapıldığını, navlun bedeli ve sigortayı da içeren faturalar düzenlendiğini ve navlun ücreti taşıyıcıya taşıma başlamadan ödenmiş veya arma yerinde gönderilenden açıkça talep edilmeyeceği bildirildiğini, ancak davalı firma tarafından kesilen fatura içeriği ücret ödenmediği müddetçe malın teslim edilmeyeceği bildirildiğini ve müvekkili tarafından bu bedeller zilyetlik hak ve yetkisinin haksız ve kötüye kullanımı suretiyle, daha yüksek maliyete katlanmak istemeyen ve malm beklemesi-gecikmesinden zaran engellemek isteyen müvekkil tarafından teslim almak zorunluluğundan dolayı ve ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalındığını, müvekkilin ihtirazı kayıtla ödemek zorunda kaldığı fatura kalemleri, esasetı müvekkilin borcu olmayan ve ödemesi haksız talep edilen unsur olduğunu, müvekkil ithal ettiği emtia için kendisine veya belirtilen geçici depolama yerine teslim edilene kadar olan ödemeyi zaten yükün Çin'lı ihracatçılarına tam olarak yapıldığını, müvekkilden geçici depolama aşamasına kadar artık bir bedel talep edilmemesinin esas olduğunu, ihtirazı kayıtla 06.05.2020, tarihinde ödeme yapılmış olduğu halde herhangi bir iade olmadığından.... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ve karşı tarafça takibe haksız şekilde itiraz edildiğini belirterek davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası üzerinden takibin devamına, borçlunun borca itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu ... numaralı Konşimentoya bağlı yükleme CİF bir yükleme olduğunu, İthalatçı firma .... Tarafından CİF olarak ... tarafından organize edilmiş olup, bu nakliyeci firma yükü diğer bir nakliyeci firma ... ya o da son nakliyeci olarak müvekkil şirketin acenta ilişkisi olan partneri ... Ltd ye devrettiğini, davalı tarafından da sunulan ara Konşimentoda da görüleceği özere, ... Tarım ve Hayvancılık yükün alıcısı, müvekkil ... Ltd Şti, ihbar edilen yani yükü gümrükte karşılayacak forwarder şirketi olduğunu, davacı vekili tarafından dava dilekçesinde açıkça belirtildiği gibi müvekkili şirketin acenta olduğunu, konşimento gereği yük geçici depolama verine girene kadar malın müvekkili şirkete ait olduğunu,. Bu nedenle malın gelmeşi ile özet bevan düzenlenerek gümrüğe teşcil işlemlerinin vapılmaşı müvekkilin edemidir ve alıcı bu işlemleri işteşe de yapamayacağını, yükün limana gelmesi ile; mal müvekkil şirket tarafından karşılanarak liman işlemleri ve tüm edimler gerçekleştirilmiş, malın çekilmesi içiıı gerekli işlemler yapıldığı belirtilmiş olmakla davanın reddine ve masraf ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle;C grubu teslim şekli bakımından vanş yerindeki liman lokal masrafların eşya sahibi alıcıya ait olduğu bilinmekle birlikte, "Terminal hizmetleri içinde yeraianf hizmetlerin bir acente tarafından verilmediğinin ve verilmesinin de mümkün olmadığının da bilindiği, zira somut olaydaki liman hizmetlerinin ... liman işletmesi tarafından verildiği, davalı acentenin ... sahası teslimine kadar varsa davacı adına yapmış olduğu bir harcama belgelemekle davacıdan talep edebileceği, bunun dışındaki harcamalar navlun bakımından taşıma sürecine dahil olan hizmet kalemlerinin, taşımanın teferruatı olduğu, taşımadan ayn ek işlerden olmadığı, dosyaya celp edilen Ambarlı Gümrük Müdürlüğünün 26.03.2021 günlü yazıları eki özet beyan detayları incelendiğinde; konteyner yükünün tamamının 4 firmaya ait 18 kap ve 18703 Kg eşyadan ibaret olduğu, davalı acentenin konteyner hakkında ...'a ne miktar ödeme yaptığına ilişkin somut belge bulunmadığı, parsiyel yük davacıya kestiği 360,30 USD tutara nasıl ulaştığı hakkında açıklayıcı bir bilgi olmadığı, davacı eşyasına ne kadar miktar düştüğünü hesaplayabilecek detaylar dosya ekinde bulunmadığından, davacı yantn 360,30 USD tutana iadesini talep edebileceği, davalı acentenin, "Yük teslim belgesi olarak'* 30 USD civarında bir miktarı talep edebileceği, buna göre davacının 40 USD kısmın iadesini taiep edebileceği davacının, Yurt Dışı harcama bedeli olarak ödediği, 33,00 USD ntn iadesini talep edebileceği belirtilmiştir.
Bilirkişi ... tarafından sunulan ayrık raporda özetle; Yük Teslim Belgesi Ücreti: ... demlen daha sonra adı yük teslim belgesine çevrilen bu belge aslen Konişmentomın kendisi olup, herhangi bir testim engeli olmaması halinde belgenin teslimi gönderenin asli görevidir. Taşıma işinin sonlanması ancak ve ancak yük belgesinin yani konişmentonun alıcısına teslimi ile mümkün olduğunu, belgenin, gönderen tarafından görevlendirilmekle, gönderen adına hareket eden acente aracılığı ile teslim edilmiş olması ek ücret hakkını doğurmayacaktır. Zira konişmento teslimi taşımanın teferruatı olup gönderilen açısından ek ücret gerektiren işlerden değildir. Dolayısıyla gümrük mevzuatı bakımından, gümrük idarelerince de ibrazı aranmayan bu belge hakkında, ücret alınmaması gerektiğini mütalaa ederek, raporda makul görüldüğü ifade olnnan 30 USD tutarındaki yük teslim belgesi bakımından yapılan değerlendirmeye katılmadığını belirtmiştir.
Dava, deniz taşımasına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla ödenen ..., yük teslim belgesi ve yurt dışı masraflar açıklamalı fatura bedellerinin iadesi isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Davacının 04/03/2020 tarihli fatura ile satın almış olduğu palet makinesi emtiası ... konişmento tahtında ... Limanından İstanbul Limanına taşınmış olup, konişmentoya göre davalı varma limanı acentesi, davacı taraf gönderilen konumundadır.
Davalı vekili müvekkilinin acente olduğunu, TTK 105/2 maddesi gereği acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağını belirterek pasif husumet itirazında bulunmuş ise de davacı tarafça ihtirazi kayıtla ödenen davaya konu faturalar davalı ... Hiz. Ltd.Şti. tarafından düzenlenmiş olduğundan davalıya doğrudan dava yöneltilebilecek olup buna göre davalının pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.
Davacı tarafça davalı tarafından yükün teslimi için talep edilen masrafların eşyanın varma limanında yük ilgilisine teslim borcu kapsamında yapması gereken masraflardan olduğu, konişmentoda söz konusu masraflardan gönderilenin sorumlu olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığını, bu nedenle gönderilenden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise yükün çekilmesi için gerekli işlemlerin yapıldığını, buna ilişkin olarak kendisi adına yurt dışı yükleyicisi ve liman işletmesi tarafından düzenlenen fatura bedellerinin ödendiğini, ordino için ücret talep edilmesinin ise teamül haline geldiğini savunmuştur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık varma limanında ..., yük teslim belgesi ve yurt dışı masraflar açıklamalı fatura bedellerinden gönderilenin sorumlu olup olmadığı hususundadır. 04/03/2020 tarihli mal faturasına göre satışın ... teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır. TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Dava konusu taşımaya ilişkin düzenlenen ana konişmentoda bulunan ...(...) kaydı konteynerın, konteyner yük istasyonuna getirileceği anlamına gelmektedir. Buna göre yük varma limanında CFS sahasına kadar taşıyanın hakimiyetinde ve navlun kapsamında olup ... alanından itibaren ortaya çıkacak masraflardan gönderilenin sorumlu olduğunun kabulü gerekmektedir. Bilirkişi raporunda davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği masraf kalemlerinden ... (...) liman içerisinde yük farkı olmaksızın gümrüklü veya gümrüksüz dış sahada yüke verilen her türlü bindirme, indirme, taşıma, aktarma, serme, istife koyma, İstiften alma vb, bütün hizmetlerin genel adı olarak kullanıldığı belirtilmiş olup buna ilişkin masrafların TTK 1203 maddesi gereğince gönderilen adına yapılan masraflardan olduğu, davalı tarafın bu hizmeti gönderilen adına liman işletmesinden almış olduğu ve buna ilişkin ödeme belgesini sunmuş olduğu anlaşıldığından davalının ... olarak adlandırılan bedeli davacıdan talep edebileceği kanaatine varılmıştır. Yine, konteyner CFS sahasına getirilene kadar yapılan işlemler navlun kapsamında olduğundan faturaya konu Yurt dışı masraflar ise davacıdan talep edilemeyecektir. Yük teslim belgesi, diğer adıyla ordino ise bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere konişmentoya bağlı talimat niteliğinde belge olup taraflar arasındaki uyuşmazlık yük teslim belgesi için taşıyanın gönderilenden ücret talep edip edemeyeceği hususundadır. TTK 1203 maddesinde açıkça taşıyanın gönderilen adına yapmış olduğu masrafları talep edebileceği belirtilmiş olup konişmentoyu ibraz edenin haklı hamil olup olmadığının kontrol edilmesi ve yükün tesliminin sağlanması için yük teslim belgesi düzenlenmesi, taşıyan veya onu temsilen yetkili acentenin yükü teslim borcuna ilişkin olup buna ilişkin masrafın taşıyan ile acentesi arasındaki iç ilişkide değerlendirileceği ve gönderilenden talep edilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davacının yük teslim belgesi ve yurtdışı masraflar yönünden ödenen bedelin iadesi talebinde haklı olduğu kanaatine varılarak bu alacaklar yönünden davanın kabulüne, ... açıklamalı fatura yönünden ise davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
.... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 103,00 USD üzerinden devamına, kabulüne karar verilen takibe konu asıl alacağın takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranın üzerinden faiz uygulanmasına,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Kabulüne karar verilen alacağın 103,00 USD alacağın TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanan icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar harcı olan 80,70 TL'den peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 21,40 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacının peşin olarak yatırdığı 59,30 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı yargı gider toplamı olan 1.928,9 TL'nin ( 59,30 TL başvurma harcı, 69,6 TL posta gideri ve 1.800,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 524,46 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı için takdir edilen 781,77 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili için takdir edilen 2.874,40 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00 TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 356,4 TL sinin davalıdan, 963,6 TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.24/02/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır