T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/117 Esas
KARAR NO:2023/212
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 20/05/2016
KARAR TARİHİ: 18/05/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 29.12.2015 tarihli ... nolu Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile ... Ltd. Şti.'nin yüklemeye konu olan buhar kazanı ve ekipmanlarının ...'den ...'a nakliyesi ile ilgili olarak sigortalanmış olduğunu, ... Limanı'na nakliyesi gerçekleşen buhar kazanının dış paslanmaz izolasyonu ve izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğramış olduğunun tespit edildiğini, yapılan tespit ve ilgili araştırmalarda hasarın ana nakliyeci davalının sorumluluğunda yapılan yükleme, boşaltma ve aktarma ameliyeleri sırasında oluşmuş olabileceğinin tespit edildiğini, yapılan inceleme sonucu tutulan teknik raporda ... seri nolu ... skoç buhar kazanın 09.02.2016 ... Limanı teslimatı sırasında cihazın dış paslanmaz izolasyonu ve izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğünü, izolenin sökülerek izole alt yapısının ve hasarın yem taş yükü ve paslanmaz sac ile izole edilmesinin gerekmekte olduğu şeklinde tespitte bulunulduğunu, sigortalı tarafından... tarihinde ... 46. Noterliği ... yevmiye nolu ihtarname ve ekinde yükleme ve boşaltma ilişkin fotoğraf örneklerinin gönderilmiş olduğunu, davalı tarafından ihtarnameye cevap verilmediğini, söz konusu hasar nedeniyle 27.748,55 TL hasar oluştuğu tespit edilmiş ve söz konusu hasar bedelinin 18.03.2016 tarihinde sigortalı hesabına gönderilmiş olduğunu, hasar bedelinin ödenmesi konusunda davalıya 30.03.2016 tarihinde ihtar gönderildiğini, 04.04.2016 tarihinde tebliğ edilmesine karşın davalı tarafından hasar bedelinin ödenmediğini belirterek hasar bedeli olan 27.748,55 TL'nin ödeme tarihi olan 18.03.2016 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hukuka aykırı taleplerini kabul etmelerinin mümkün olmadığını, hasarın müvekkilinin taşıması sırasında mı yoksa ara taşımada mı meydana geldiğinin dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge ile sabit olmadığını, bu hususun net olarak ispatlanmadan müvekkili firma aleyhine dava açılarak hasardan sorumluluk atfedilmiş olması nedeniyle hasarın meydana gelme anı ortaya çıkarılmadan hasardan sorumlu tutulmalarının hukuka aykırı olduğunu, davacının iddia ettiği hasarın müvekkilinin taşıması sırasında olmadığını, dosya kapsamında hasarın müvekkili taşıması esnasında olduğunu kanıtlayan herhangi bir somut delilin bulunmadığını, davacının davasına dayanak tek taraflı olarak hazırlanan teknik rapor incelendiğinde 09.02.2016 tarihinde ... teslimatı sırasında cihazın izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğünün belirtildiğini, tek taraflı raporun hasarın oluş anı ve nedeni hakkında herhangi bir açıklama içermediğini, dosya kapsamına bakıldığında ve dava dilekçesinin ekinde sigorta şirketinin hasarın tespiti yönünden ekspertiz incelemesi yaptırmamış olduğunu, tek taraflı olarak imzalı rapora dayanarak rücu davası açıldığını, sigorta şirketlerinin sigortalı tarafından kendilerine yapılan hasar ihbarının akabinde bağımsız kuruluşlara ekspertiz incelemesi yaptırarak hasarın oluş sebebi ve nedeni hakkında bilirkişi mütaalası içeren rapor aldığını, dosya kapsamına bakıldığında sigorta şirketinin ekspertiz raporu aldırmadan tek taraflı rapora dayalı işbu davayı açtığının görüldüğünü, kabul anlamına gelmemekle birlikte eğer davada bir hasar varsa TTK ve ilgili taşıma kaydı gereği emtianın ambalajlanması ve yüklenmesindeki sorumluluğun müvekkili firmaya ait olmadığını, davaya konu ihtilafta hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmediği, bu taşımada emtianın yükleyici tarafından konteynere yüklenmek, istiflenmek ve mühürlenmek suretiyle gemiye teslim edilmiş olduğunu, konşimentodaki shipped on deck shippers sole risk kaydı gereği yükleyicinin talimatı ve konşimentoda yer alan rızası ile güvertede taşındığını, taşınan emtianın tüm hasar ve zarar riskinin yükleyici üzerinde olduğunu, yükleyici tarafından kabul edilmiş olduğunu, konteyner varma limanına hasarsız olarak tahliye edildiğinden taşıyıcının sorumluluğunun burada sona ermiş olduğunu, yüklemenin ... Limanı çalışanları tarafından, boşaltmanın ise alıcı firma ... tarafından yapıldığını, ambalajlamanın müvekkili şirketin talebi ile ...A.Ş. tarafından yapıldığını, ihtilafa konu emtianın deniz taşımasının alt nakliyeci ... A.Ş. aracılığı ile gerçekleştirilmiş olduğunu, müvekkili şirketin hasardan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirtilerek müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Mahkememizden verilen 19/02/2019 tarih ve 2016/235 Esas 2019/79 sayılı Davanın Kabulü kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin 02/02/2022 tarih ve 2020/685 Esas 2022/96 Karar sayılı ilamıyla bozulmakla; dava, mahkememizin yukarıdaki esasına kaydedildi.
Dava; taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili talepli alacak davasıdır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Makine Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 18/07/2017 havale tarihli raporda özetle; TTK madde 1472 düzenlemesine göre, sigortacı sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren kimse yerine geçecek olup, sigorta ettiren kimsenin vaki zarardan dolayı üçüncü şahıslara karşı dava hakkı varsa bu hak da tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal edeceğinden bu düzenleme çerçevesinde sigortacının kanuni halef sıfatı ile sigortalısı ile arasındaki geçerli bir sigorta ilişkisi çerçevesinde ödediği sigorta tazmınatı zamanında ihbar yapılmış olması ve zararın davalı tarafından meydana getirildiğinin ispat edilmiş olması kaydı ile davalıdan talep edebileceği, dosya kapsamında davacının ödediği tazminatı davalıdan talep etme hakkı bulunmadığı belirtilmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Makine Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 08/06/2018 havale tarihli raporda özetle; davacının sigorta sözleşmesi ve poliçesi kapsamında yaptığı 18.03.2016 tarihli 27.748,55 TL ödemesinin sabit olduğu, 15.03.2016 tarihli temlik beyanını havi ibraname gözetilerek davacının ödemesi ile sınırlı olmak üzere rücuen tazmin talebinde bılunabileceği, meydana gelen zararın davalının taşıması sürecinde meydana geldiği, davalının sadece deniz taşıması süreci değil yükleme, istifleme, sabitleme süreçlerini de üstlendiği, açıkça hasarın davalının sorumluluğu sürecinde meydana geldiğinin dosya kapsamı delillerle sabit olduğu, derhal veya 3 gün içinde bildirim şartının somut olayda aranmayacağı, zira TTK madde 1185 gereği burada zararın kaynağının açıkça davalıya izafe edilebildiği, davacının 27.748,55 TL tazminat alacağının rücuen ve akdi ilişki esasına dayalı olduğu gözetilerek temerrüt ihtarı veya takipten bunlar yoksa ancak dava tarihinde itibaren ticari temerrüt faizi ile talep edilebileceği, dosyada davalının daha önce temerrüde düştüğü sabit olmakla, dava tarihi 20.05.2016 itibarı ile yıllık %10,50 TCMB avans faizi talep edebileceği belirtilmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 14/01/2019 havale tarihli raporda özetle; hasarın kazan üzerindeki brandanın muhafazası için kullanılan gerdirmeli ayarlanabilir kayışların özensiz ve dikkatsiz olarak aşırı gerdirilmesi neticesinde meydana gelmiş olduğu, sabitleme ve bağlama işlemlerinin davalı firma tarafından üstlenildiği ve fatura edildiği, bu kapsamda davalının hasardan sorumlu olduğu, hasar bedelinin 27.748,55 TL olduğu olarak kadri marufunda bulunduğu belirtilmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 22/07/2022 havale tarihli raporda özetle; dava dışı sigortalı firmanın 2015 yılı yasal defterlerinin kayıp olması sebebiyle incelemeye ibraz edilmediği, dava dışı malın alıcısı ...'nın 2015 muhasebe sisteminden cari hesap kayıtlarının, 2015 yılı 12. ay BA/BS formlarının ve 2016 yılı yasal defterlerinin incelemeye ibraz edildiği, dava dışı sigortalı ... Şti tarafından ...'da mukim ... firmasına faturalar ile toplam 76.300,00 USD'lik ürünlerin satışı gerçekleştirildiği, dava dışı sigortalı tarafından satışı yapılan ürünlerin davalı ...A.Ş. Tarafından taşımasının gerçekleştirildiği, dava dışı sigortalı adına davalı tarafından ... tarih, ... seri nolu 4.817,50 USD karşılığı 14.552,96 TL bedelli ve ... tarih ... seri nolu 2.678,50 TL bedelli davaya konu ürünlerin taşınmasına ilişkin faturaların tanzim edildiği, dava dışı sigortalı firma tarafından muavin kayıtlarına göre söz konusu faturaların 31.12.2016 tarihi itibarıyla davalı şirkete ödenmemiş gözüktüğü, dava dışı sigortalı firma tarafından hasar bedelinin davacı sigorta şirketinden 9.500,00 USD karşılığı 27.748,55 TL'nin banka havalesiyle 18.03.2016 tarihinde tahsil edildiği, tazminat bedelinin ... tarih ... yevmiye nolu kayıt ile davacı sigorta fırmasının takip edildiği hesaba alacak kaydedildiği, dava dışı sigortalı firma tarafından davaya konu toplam 76.300,00 USD bedelli ürünler karşılığında dava dışı malın alıcısı... firmasından 10.01.2016 tarihinde...USD hesabından 75.450,00 USD havale yoluyla tahsilat yapılmış olduğu, dolayısıyla dava dışı sigortalı firmanın (76.300,00 USD 2 adet fatura bedeli - 75.450,00 USD banka yoluyla tahsilat) = 850,00 USD eksik tahsil etmiş olduğu belirtilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43 Hukuk Dairesi 2020/685 Esas 2022/96 Karar sayılı ilamında, taşımaya konu malların satım ve teslim şeklinin ... olmasından bahisle bu teslim şekline göre malların nakliye aracına uygun şekilde yüklendikten ve taşımada oluşabilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigortalandıktan sonra satım konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati ve hasara dayalı talep hakkı kalmayacağı açıklanarak buna göre, davacının husumet ehliyetinin tespiti için satıcının ürün bedelinin alıcıdan tahsil edip etmediğinin araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda mahkemece ... Bankasına müzekkere yazılmış olup, gelen müzekkere cevabına göre, satıma konu bedelin dava dışı sigortalı Universal Kazan Pazarlama firması hesabına geçtiği belirtilmiştir.
Mahkemece bunun üzerine dava dışı sigortalıya ait ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılarak davaya konu ürünlerin satım bedelinin tahsil edilip edilmediği, hasarlı ürünler yerine ikame mal gönderimi yapılıp yapılmadığı buna göre de dava dışı sigortalının ve dolayısıyla TTK 1472 maddesi gereği davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususunun tespiti istenmiştir. Bilirkişi incelemesi neticesinde, davaya konu toplam 76.300,00 USD bedelli ürünler karşılığında dava dışı malın alıcısı ... firmasından 10.01.2016 tarihinde ...USD hesabından 75.450,00 USD havale yoluyla tahsilat yapılmış olduğu ancak toplamda 850,00 USD eksik tahsil etmiş olduğu belirtilmiştir. Bu doğrultuda mahkemece dava dışı sigortalı ... firmasına 850,00 USD eksik tahsilata ilişkin açıklamaları müzekkere yazılarak sorulmuş olup, dava dışı sigortalı tarafından davaya konu ürünlerin satım bedelinin tamamının dava dışı alıcıdan tahsil edildiği 850,0 USD görünen farkın açıklama kımına yazılan hatadan kaynaklandığı, eksik tahsilatın söz konusu olmadığı açıklanmıştır.
Bu kapsamda, dava halefiyete istinaden alacak talebine ilişkin olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosya özelinde yapılan değerlendirme neticesinde ise, dava konusu ürünlerin, Bölge Adliye Mahkemesi kararında işaret edildiği hali ile CIF teslim şekli ile satılması ve buna göre mallar nakliye aracına uygun şekilde yüklendikten sonra satım konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati ve hasara dayalı talep hakkı kalmayacağı dikkate alındığında, satım bedelinin tamamının tahsil eden dava dışı sigortalı Universal Kazan firmasının davaya konu ürün hasarı bakımından sigortalanabilir menfaati bulunmadığı ve hasar bakımından gerçek hak sahibi olmadığı anlaşılmakla davacının da TTK 1472 maddesi kapsamında halefiyet yolu ile talep hakkı ile aktif husumet ehliyetini elde edemediği anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 473,88 TL den karar harcı olan 179,90 TL nin mahsubu ile fazla alınan 293,98 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı yargı gider toplamı olan 886,85 TL'nin (136,85 TL posta gideri ve 750,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı vekili için takdir edilen 9.200,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/05/2023
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır