T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2022/215 Esas
KARAR NO: 2023/450
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 17/05/2022
KARAR TARİHİ: 07/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... A.Ş.ne ait emtiaların Türkiye'den New York a taşınma işini davalılar tarafından üslenildiğini, ... ... gemine yüklerin hasarsız bir şekilde yüklendiğini, varış limanında yapılan kontrollerde konteynere yüklenen 8 adet rulo halı ve 1 bayla el dokuma kilim emtiasının kaybolduğunun belirlendiğini, sigortalı şirket tarafından 2 nolu davalıya hasar ihbarının yapıldığını, müvekkilinin sigortalısının zararının tazmin ettiğini, ödenmeyen hasar bedelinin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; aktif ve pasif husumet itirazlarının bulunduğunu, sigortalı defterlerinde inceleme yapılarak mal satım bedellerinin tahsil edilip edilmediği hususunun araştırılması gerektiğini, konşimento senedinde Singapur Mahkemelerinin yetkili kılındığını, bu nedenle mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemelerin Singapur Mahkemeleri olduğunu, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, süresinde yapılmış bir hasar ihbarı ve usulüne uygun yapılmış bir hasar ihbarı bulunmadığını, emtianın yükleten tarafından yüklendiğini, sabitlendiğini ve sayıldığını, tahliye limanında yükte herhangi bir hasar/eksiklik tespit edilmediğini, müvekkilinin bundan sorumlu tutulamayacağını, poliçeye dayalı yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğunu, bunun da rücu hakkı doğurmayacağını beyanla davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalılar sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, davalı vekilinin zamanaşımı itirazının yerinde olup olmadığı, milletlerarası yetki itirazının geçerli olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalıların sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... ... ... Ltd E İzafeten ... ... Loj. A.Ş. ve ... ... Lojistik A.Ş. olduğu, 09/07/2021 tarihinde 637,71.USD nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçlulara 26/07/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlular vekilinin 29/07/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 17/05/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 11/01/2023 tarihli raporunda; 5.552,50 USD mal bedelinin tahsil edildiğine, taşıma sırasında 1 rulo halının eksik çıkması sebebiyle eksik tahsilat yapıldığına, eksik çıkan mal bedeli kadar sigortalının alıcıya ilave mal gönderildiğine ilişkin bir herhangi bir kaydın yer almadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 22/05/2023 tarihli raporda; Uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu, Davada tarafların aktif ve pasif husumet ehliyeti olduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesine uyarınca tazminatın ödenmiş olduğu, Hasar bildirimin TTK'nun 1185 maddesi uyarınca, aranan 3 günlük süre içerisinde yapılmadığı gibi TTK'nun 1184. Maddesinde öngörüldüğü şekilde hasar incelemesinin de yapılmadığı, dolayısıyla konusu olayda ispat yükünün Davacı üzerinde olduğu, Geminin New York limanına varış tarihi 18.9.2020 tarihinden eksikliğin, -emtianın eksik olduğuna ilişkin ihbar tarihi-23.10.2020 tarihine kadar olan süre zarfında beklediği New York liman sahasında mı yoksa New York liman sahasından alıcının tesislerine kadar olan karayolu nakliyesi esnasında, yoksa alıcının deposunda mı gerçekleştiği hususu dosya münderecatından belirlenemediği, Emtiadaki yük eksikliğinden, Davalıların sorumlu olduğunun ispata muhtaç olduğu, Sayın Mahkeme'nin zarardan davalının sorumlu olduğuna yönelik kanaate varması halinde, tazmini gereken zararın 637,70 USD karşılığı 4.706,67 TL olduğu; hasar tutarının kadr-i marufunda olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda hasarın 26/08/2020 tarihinde meydana geldiği, takibin 12.07.2021 tarihli olduğu görülmekle davanın TTK 1188 uyarınca davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında 26.08.2020 tarihinde sigortalandığı, konişmento bilgileri uyarınca yüklemenin 26.08.2020 tarihinde yapıldığı, 18.09.2020Newyork limanına varış yaptığında emtianın hasarlı olduğu görüldüğü, dosyada geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin ... olduğu buna göre malların gemiye tesliminden sonra hasar ve riskin alıcı üzerine geçtiği, somut olayda emtiayı sigorta ettirenin ise satıcı olduğu, satıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunması için satıcının mal bedelini tam tahsil etmemiş olması gerektiği, dosyada mezkur 07.01.2021 tarihli davadışı alıcı tarafından davadışı satıcıya hitaben düzenlenen yazıda "alıcının 1 halının kaybolması sebebiyle 637,71 USD satıcıdan borç talep ettiği" ayrıca davadışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi ile davaya konu taşımaya konu emtiaların tümünün satış bedelinin ödenmediğinin tespit edildiği görülmekle sigortalı satıcının hasar bedeli tutarında alıcıyla mahsuplaşma yoluna gittiği, buna göre hasar ve riskin satıcı üzerinde kaldığı ve sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının 06.01.2021 tarihinde hasar bedeli olan 637,71 USD yi sigortalıya ödediğinden davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Ambarlı limanından Newyork limanına taşımanın yapılması için davadışı sigortalı ile ... A.Ş anlaştığı ve bu doğrultuda ... A.Ş tarafından biri içi nakliye, diğeri ise deniz navlunu olmak üzere 2 adet navlun faturası düzenlediği buna göre ... A.Ş nin akdi taşıyan olarak hem kara taşımayı hem de deniz taşımasını taahhüt ettiğinden bu davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, hüküm kısmında bu davalıya karşı açılan davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle red verildiği yazılmış ise de bunun sehven değerlendirildiği, 30.8.2020 tarihli ... no.lu konişmentonun ... ... ... LTD tarafından düzenlendiğinden ... ... ... LTD nin fiili taşıyan olduğu, ... A.Ş nin davalı ... ... ... LTD nin acentesi olduğunu kabul etmesi sebebiyle TTK 105 uyarınca davalı ... ... ... LTDye izafeten ... A.Ş nin pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
26.08.2020 tarih, ... no.lu satış faturası uyarınca dava dışı A. Ş. nin Amerikada faaliyet gösteren ... 'e 8 rulo ve 1 balyadan oluşan el dokuması patcwork yün halı ve emtiaları sattığı, satışı yapılan emtianın, ... tarafından 26.08.2020 tarih, ... no.lu konşimentosu tahtında Ambarlı limanından NEWYORK limanına ... no.lu konteynerler içerisinde ... ... gemisi ile taşımasının gerçekleştirildiği, emtianın, 18.09.2020 tarihinde Newyork limanına ulaştığı, emtiaların alıcının deposuna ulaştığında 1 rulonun eksik olduğunun tespit edildiği ve hasar tespit tutanağının düzenlendiği, ... no.lu ... (Parsiyel) kaydının bulunduğu buna göre konteynerin içerisine birbirlerinden farklı birden çok yükleyici tarafından birden fazla sayıda alıcıya sevk edilmek üzere yine birden çok eşyanın yüklendiği, parsiyel olarak yüklenen, taşınan, ve yine parsiyel olarak tahliye edilen emtiada meydana gelen eksiklik New York varış limanına kadar tespit edilemediği, limanda buna ilişkin tutulan resmi bir tutanağın bulunmadığı, geminin 18.09.2020 New York limanına vardığı, alıcının deposuna kadar kara taşımasının, gönderilen tarafından organize edildiği ve eksikliğin ilk defa alıcının deposunda tespit edildiği, bilirkişi raporunda; eksikliğin ne zaman gerçekleştiğinin tam tespit edilemediği, yani eksiğin taşıma sırasında mı , New York liman sahasında mı yoksa New York liman sahasından alıcının tesislerine kadar olan karayolu nakliyesi esnasında mı yaşandığının tam tespitinin mümkün olmadığının belirtildiği, dosyada gerçekten de emtianın varış limanı ... konteyner sahasında veya forklift marifetiyle boşaltılarak araca yüklenmesi sırasında emtia eksikliğine ilişkin taşıyanın da temsilcisinin yer aldığı liman otoritelerince tutulmuş bir tutanağın bulunmadığı, geminin New York limanına 18.09.2020 tarihinde varmış olmasına karşın ihbarın 23.10.2020 tarihinde yapıldığı, bu aşamada alıcının deposuna taşımanın sağlandığı, eksikliğin bu aşamada da meydana gelmiş olabileceği, kara taşımasından dosyadaki taşıyanların sorumlu olmadığından emtia hasarının hangi aşamada meydana geldiği bilinememiştir.
Deniz taşıması açısından hasarın ihbar külfeti TTK m. 1185'te düzenlenmiştir. TTK m. 1185 f. 1 uyarınca "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir."TTK m. 1185 f. 2'de Eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek yoktur." TTK m. 1185 f. 4 uyarınca "Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir". Buna göre; dosya içerisinde konteynerlerin gemiden hangi tarihte boşaltıldığı tam tespit edilememiş, hasara ilişkin ilk yazılı ihbar, sigortalı tarafından akdi taşıyana 23.10.2020 tarihinde yapıldığından hasar ihbarının TTK madde 1185 uyarınca uyarınca 3 günlük süre içerisinde yapılmadığı anlaşılmıştır. Diğer bir anlatımla, geç ihbarın hukuki sonuçlarının ortaya çıkmasını gerektiren bir hal ortaya çıkmıştır. Yukarıda da işaret edildiği gibi, geç ihbar halinde taşıyan lehine ; taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği karineleri doğmaktadır.Gerçekten TTK.m.1185/4 uyarınca geç yapılan bildirim sebebiyle, taşıyan lehine karineler doğmuştur. Dosya içeriğinden hasarın denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, tahliye limanındaki liman ve gümrük yetkilileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tespit tutanağına rastlanmadığı buna karşılık maddi vakıa olarak emtianın eksik olduğudur. Fakat hasarlanmanın taşımanın hangi safhasında gerçekleştiği tespit edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-1 nolu davalı ... ... ... Ltd E İzafeten ... ... Loj. A.Ş. ye karşı açılan davanın esastan REDDİNE,
2-2 nolu davalı ... ... A.Ş. ye karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
3-Karar harcı olan 269,80TL'den peşin alınan 142,27.TL'nin mahsubu ile bakiye 127,53.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
4-Davalı ... ... ... Ltd E İzafeten ... ... Loj. A.Ş. vekili için takdir edilen 9.958,03.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
5-Davalı ... ... Lojistik A.Ş. vekili için takdir edilen 9.958,03.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır