T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/227 Esas
KARAR NO:2022/529
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:25/05/2022
KARAR TARİHİ:20/09/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin sigortacılık işi ile iştigal eden sigorta şirketlerinden biri olduğunu, müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... A.Ş.'ye ait emtianın taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, müvekkili şirket sigortalısı ... A.Ş tarafından alıcı ... adlı firmaya muhtelif bisküvi satıldığını, sigortalıya ait "muhtelif bisküvi" emtiasının ... numaralı konşimento tahtında Türkiye'den Almanya'ya taşınmak üzere "..." gemisine yüklendiğini, gemiye yüklenen bisküvi emtialarının ıslandığı ve bu sebeple emtiaların hasarlandığının tespit edildiğini, meydana gelen hasarın fark edilmesi ile alıcı şirket tarafından sigortalı şirkete dava konusu hasara ilişkin olarak tutanak yoluyla hasar ihbarı yapıldığını, borçlu aleyhine .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, takibe davalı/borçlu tarafından itiraz edildiğini, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu ihtilafın taşıyan ... (eski unvanı ...) firmasının ... konşimentosu tahtında Mersin'den Almanya'nın Bremerhaven Limanı'na ve oradan Almanya'nın Langenbach bölgesine taşınan muhtelif gofret, kek ve çikolata emtealarının kolilerinin bir kısmının ıslanarak hasara uğradığı iddiasına dayanan itirazın iptali şeklindeki sigorta rücu davası olduğunu, dava konusu ihtilafa ilişkin yüklerin, merkezi Kopenhag - Danimarka' da bulunan, ... (eski unvanı ...) tarafından ... numaralı konşimentosu tahtında taşındığını, dava konusu uyuşmazlıkta sigortalının konşimentoya göre “Shipper” yani “Yükleten” sıfatına haiz olduğunu, bu sıfat ile taşımaya konu konişmentoya taraf olduğunu, konşimento tahtındaki taşımalardan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İngiliz yasaları olduğunu, yetkili mahkemenin ise Londra' daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun taraflarca kabul edildiğini, dava konusu uyuşmazlıkta taşımayı üstlenenin ... olduğunu, ... (eski unvanı ...) firması merkezinin Danimarka'da bulunan yabancı bir şirket olduğunu, uyuşmazlıkta taşımaların yapıldığı gemilerin yabancı bayraklı gemiler olduğunu, taşımalara ilişkin konşimento muhteviyatının Türkiye'den muhtelif yabancı ülkelere taşındığını, konşimentoların Hindistan'ın ... kentinde düzenlendiğini, konşimentonun düzenlenmesine taşıyan ...'nin Türkiye'deki acentesi olan ... ... A.Ş.'nin herhangi bir aracılıkta da bulunmadığını, sigortalının malların alıcıya ulaşmasını müteakip dava dışı yük alıcısından mal bedelini tam ve eksiksiz olarak tahsil ettiğini, varsayımsal olarak bir şekilde konteynerin içine deniz ya da yağmur suyu girdiğinin belirtildiğini, iddia edilen ıslaklığın deniz suyundan mı yoksa yağmur suyundan mı olduğunun tespit edilmediğini, Emtia Nakliyat Sigortaları Genel Şartları Madde 4/A uyarınca yağmur suyundan ileri gelen hasarların sigorta kapsamı dışında olduğunu, taşıyana süresinde hasar ihbarının yapılmadığını, hasarlı olduğu iddia edilen yük üzerinde her iki tarafın iştiraki ile ve mahkemeler vasıtası ile yapılmış bir tespit bulunmadığını, dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı konteyner içinde toplam 2953 koli muhtelif Ülker Markalı gofret, kek ve çikolata ürünleri taşındığını, yağmur suyundan meydana geldiği iddia edilen hasarın 26 koli ürüne ilişkin olduğunu, sigorta eksperleri yağmur suyu neticesinde 26 koli ürünün sadece kolilerinin ıslandığının belirtildiğini, ıslandığı iddia edilen koliler içindeki jelatinli ve ambalajlı ürünlerin böyle bir koli ıslanması sebebiyle tamamen kullanılamaz olup olmadığını tespit etmediklerini, sigorta eksperleri hasar hesabını 26 koli içindeki tüm ürünlerin herhangi bir tespit ve sayım yapılmadan tam zayi varsayıldığını, buna göre hasar miktarının hesap edildiğini, hasarın ne zaman ne şekilde ve nasıl meydana geldiği ile bu yöndeki hasarın yükün taşıyanın hakimiyetindeyken meydana geldiğinin belli olmadığından davanın reddini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı borçlu aleyhine 09/07/2021 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 26/07/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 27/07/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın 25/05/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekilince davaya konu taşımanın icra edildiği konşimentolarda bulunan yetki kaydı nedeniyle davalı bakımından mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususun incelenmesi gerekmiştir.
Dosya kapsamından, davacı sigortalısı ... AŞ 'nin yurtdışına ihraç ettiği muhtelif bisküvi emtiasının, Mersin Liman'ından Breherhaven Limanına davalı ... tarafından ... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile taşındığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentonun davalı ... tarafından imzalandığı, ...' nin Danimarka da mukim yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtiaların Türkiye-Almanya taşımasının ifa edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentoların arka sayfasında taşıma şartaları 26. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Yabancı unsur taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde yetkili kanunun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin olduğundan uygulanacak hukuktan önce yetki konusunun karara bağlanması gerekmektedir. MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir. Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir.
Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından)
davaya konu konşimentonun düzenlenmesinde Türk acentenin dahilinin bulunmadığı, navlun faturasının Türkiye acentesi tarafından değil bizzat davalı tarafından düzenlendiği, konişmentonun arka sayfası 26. bölümüde bulunan yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacı sigorta şirketini bağladığı, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın USULDEN REDDİNE,
2-Karar harcı peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,s
3-Davalı vekili için takdir edilen 1.842,56 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/09/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır