T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/345 Esas
KARAR NO:2022/700
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:15/08/2022
KARAR TARİHİ:15/12/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ait pirinç emtiasının taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, müvekkili şirket sigortalısının "..." isimli firmadan pirinç emtiasını satın aldığını, söz konusu emtianın "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklenerek, ... numaralı konşimento tahtında ...'dan Türkiye'ye taşındığını, emtiaların ... Limanı'nda tahliye edildiğini, söz konusu emtianın tahliye işlemlerinin ardından, ... numaralı konteynerin içerisinde yer alan pirinç emtiasının ıslanarak hasarlandığının tespit edildiğini, hasarın fark edilmesinin akabinde söz konusu hasarla ilgili olarak ekspertiz incelemesinin gerçekleştirildiğini, yapılan incelemeler neticesinde, meydana gelen ıslaklık hasarının ... numaralı konteynerin üst tavanında bulunan yırtık nedeniyle nakliye boyunca emtiaya su sirayet etmesi sonucu oluştuğunun belirtildiğini, meydana gelen hasarla ilgili ... Sig. Ekspertiz Hiz. Ltd. Şti. tarafından tanzim edilmiş ekspertiz raporunda emtiaların konteynerin üst tavanındaki yırtıktan taşıma boyunca ıslanması sebebiyle zarar gördüğünü, emtianın tüm seyir boyunca ıslak kalması ve konteyner içerisinde uzun süre nemli ortamda bulunması nedeniyle pirinç emtiasının çürüdüğünün ve koktuğunun belirtildiğini, meydana gelen ıslanma hasarın fark edilmesinin ardından, sigortalı şirketçe konu hasara ilişkin olarak davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, davalı şirketin taşımaya ilişkin konşimentoları düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada "fiili taşıyan" olarak hareket ettiğini, bu nedenle hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen pirinç emtiasının taşıma sırasında hasar görmesi sebebiyle davalının taşıyan sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu olduğunu, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin etmiş olup, 6102 Sayılı TTK'nun 1472. Maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve "kanuni halef" sıfatını kazandığını beyanla; .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; .... tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan konşimentolarda, “işbu konişmento tahtında taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların Marsilya Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağı”nın öngörüldüğünü, Marsilya Mahkemelerinin münhasır yetkisinin kabul edildiğini, MÖHUK m.40 uyarınca, yabancılık unsuru taşıyan davalarda, Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarıyla belirlendiğini, ....’nın ticari merkezinin de Marsilya/Fransa’da olup, Türkiye’de daimi bir ikametgahının olmadığını, bu nedenle iç hukukun yetki kurallarını belirleyen HMK madde 6 f.1 hükmü uyarınca da, taşıyan/donatanın ikametgahı mahkemesi olan Marsilya Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, derdest dava konusu taleplerle ilgili olarak davacının aktif husumetinin bulunduğunu kanıtlayan hiçbir delil müvekkiline tebliğ edilmediğini, davacının sigortalısı ile malların satıcısı olan şirket arasında akdedilen satım sözleşmesinin dosyaya ibraz edilmediğini, mal bedelinin davacının sigortalısı tarafından ödenip ödenmediğinin ve malın hasar ve yararının alıcıya geçip geçmediğinin de davacının sigortalısının ticari defterlerinin incelenmesi sureti ile tespit edilmesi ve irdelenmesi gerektiğini, TTK m.1472 uyarınca sigortacının kanuni halefiyetinin gerçekleşebilmesi için, sigortacının geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak gerçek hak sahibi sigortalısına, sigorta teminatına giren bir hasar nedeniyle, bir ödeme yapması ve yapılan ödemenin sigortalının gerçek zararı miktarında olmasının zorunlu olduğunu, TTK madde 105 f.1 uyarınca, acentenin pasif temsil yetkisinin sadece “aracılıkta bulunduğu” ya da “yaptığı sözleşmeler” ile sınırlı olduğunu, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acenteye karşı müvekkiline izafeten dava açılabileceğini, derdest dava dosyasına sunulan konşimento incelendiğinde, anılan konşimentonun taşıyan ...'nın Yükleme limanı (Uruguay) acentesi...tarafından imzalandığını ve yükleme limanının Montevideo/Uruguay olduğunun kolayca tespit edileceğini, konşimentoda, izafeten husumet yöneltilen şirketin imzasının bulunmadığını, dolayısı ile TTK madde 105 uyarınca, izafeten dahi dava açılabilmesi için kanunda sayılan şartların bulunmadığını, dava konusu Konşimentonun 30. nolu klozunda, işbu konişmento tahtında doğan ihtilaflar bakımından Fransız hukukunun uygulanacağının kararlaştırıldığını dolayısı ile derdest dava bakımından Fransız Hukukunun uygulanması gerektiğini, konşimentoda öngörülen süre içerisinde, usulüne uygun olarak taşıyan veya taşıyanın tahliye limanı acentesine hasar ihbarında bulunulduğunun ispatlanmadığını, oysa konşimentoda yer alan 7 nolu kloz uyarınca, en geç malların teslim tarihinde, hasarın yazılı olarak taşıyana bildirilmesinin zorunlu olduğunu, dava konusu yük hasarının ne zaman ve ne sebeple meydana geldiğinin belli olmadığını, ispatlanamadığını, yüklerin gemiye yüklenmeden önce veya gemiden tahliyeden sonra iç nakliye sırasında meydana gelen hasarlardan dolayı, deniz yolu taşıyanının herhangi bir sorumluğunun olmadığını, meydana geldiği iddia edilen hasarın deniz yolu ile taşıma dışında diğer taşıma araçları ile taşındığı sırada meydana gelmiş olmasının da mümkün olup, deniz yolu taşıyanının yükleme öncesinde veya tahliyeden sonra meydana gelen hasarlardan dolayı sorumlu olmadığını, yükteki ıslaklığın deniz suyundan kaynaklandığının ancak gümüş nitrat testi yapılarak tespit edilebileceğini, gümüş nitrat testi ile ıslanlığın deniz suyundan kaynaklandığı tespit edilmeyen hallerde taşıyanın bir sorumluluğunun olmadığını, ayrıca Nakliyat Emtia Sigortaları Genel Şartları madde 4 uyarınca tatlı sudan/yağmur suyundan kaynaklanan hasarların teminat dışı olduğunu beyanla; milletlerarası yetki itirazlarının kabulü ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 08/10/2021 tarihinde icra takibine başladığı, ödeme emrinin davalı borçluya 30/11/2021 tarihinde tebliği sonrası davalı borçlunun 06/12/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15/08/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık sürede açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekilince cevap dilekçesi ile her ne kadar müvekkili ...AŞ'nin davaya konu taşımaya aracılık etmemiş olması nedeni ile TTK 105 maddesi gereğince kendisine izafeten husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığı savunulmuşsa da; ... Gümrük Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere cevabında izafeten davalı gösterilen ...AŞ nin acente olarak kayıtlı bulunması ve ...A.Ş'nin davalının Türkiye genel acentesi olduğu, icra takip dosyasına da bu sıfatla itiraz edildiği dikkate alındığında, izafeten davalı görülen ...A.Ş'nin taraf teşkilinin sağlanması bakımından acentelik yaptığı kabul edilerek davalının aksi yöndeki beyanı dikkate alınmamıştır.
Davalı vekilince davaya konu taşımanın icra edildiği konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususun incelenmesi gerekmiştir.
Dosya kapsamından, dava dışı sigortalı ... San. Ve Tic. AŞ tarafından yurt dışından ithal edilen pirinç emtiasının dava dışı ... San. Ve Tic. AŞ ye teslimi hususunun davacı sigorta şirketi nezdinde 16/04/2021 tanzim tarihli ve ...-2 numaralı nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalandığı, ... Limanı'ndan ... Limanına taşımasının davalı ...'ya ait ... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile yapıldığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun taşıyıcı ... adına acente olarak...tarafından imzalandığı, davalı ...'nın yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtiaların yurt dışından ithal edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun arka sayfasında Yetkili Mahkeme başlıklı 31. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Yabancı unsur taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde yetkili kanunun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin olduğundan (Aysel Çeliker/Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, Sayfa 19) uygulanacak hukuktan önce yetki konusunun karara bağlanması gerekmektedir. Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dosyaya sunulan sigorta poliçesi kapsamında sigortalı hak sahibinin dava dışı ... San. Ve Tic. AŞ olduğu, yetki kaydının bulunduğu konşimento tahtında emtiaların sigortalıya teslim edildiği ve hasar tazminatı ödemesinin de buna göre yapıldığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından) davaya konu konşimentonun düzenlenmesinde Türk acentenin dahilinin bulunmadığı, navlun faturasının Türkiye acentesi tarafından düzenlenip düzenlenmediğinin tespitine dair mahkemece 08/11/2022 tarihli celse 3 numaralı ara karanını davacı vekilince yerine getirilmediği, navlun faturasının davalının TÜrkiye acentesi tarafından düzenlendiğine dair dosyaya delil sunulmadığı, konişmentonun arka yüzünde bulunan yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacı sigorta şirketini bağladığı değerlendirilerek konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Marsilya Mahkemesinin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliği nedeni ile davanın USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.306,36 TL den karar harcı olan 80,70 TL nin mahsubu ile fazla alınan 1.225,66 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili için takdir edilen 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00 TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/12/2022
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır