T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/352 Esas
KARAR NO :2025/371
DAVA:Alacak
DAVA TARİHİ:22/08/2022
KARAR TARİHİ:14/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu olayda dava dışı ...nin satmış olduğu hidroelektrik santrali makinalarının ve aksamlarının Türkiye'den Amerika'ya taşınması işi için davacı müvekkillerinin görevlendirildiğini, müteakiben müvekkili ...'nin, Türkiye'den yapılacak taşımanın organize edilmesi için davalı ... Lojistik A.Ş.'yi görevlendirdiğini, taraflar arasındaki anlaşma gereği işleme, sabitleme, konteyner tedariki ve ayrıca malların yükleneceği tahta paletlerin temininin de yine davalı ... tarafindan yapılacağının kararlaştırıldığını, bu kapsamda da fiili taşıyan olarak dava dışı ... ile anlaştığını, ... tarafından düzenlenen ... nolu konişmento tahtında 10 adet konteynere, ... nolu konişmento tahtında ise 2 adet konteynere yüklenen emtiaların Amerika'ya ulaştığında, Amerikan idari ve kamu makamları tarafından incelendiğinde; malların yüklü olduğu davalı tarafından temin edilen tahta paletlerde canlı böcekler tespit edilerek, ... nolu ve ... nolu ret yazıları uyarınca yüklerin Amerika'ya girişine izin verilmediğini, takiben konteynerler ve malların Bremen Almanya'ya geri taşındığını, burada dava konusu malların tekrar elverişli paletlere yüklenerek ABD'ne taşındığını, taraflar arasındaki yazışmalar ve müvekkili şirketin genel şartları gereği ... ile müvekkili arasındaki taşıma sözleşmesi Alman Hukukuna tabi olduğunu, müvekkilleri tarafından ... Kg 'e karşı Alman ve Avusturya Hukukunun bahşettiği hak doğrultusunda zamanaşımı süresinin uzatıldığını, benzer şekilde davalı ...'un da zamanaşımı süresinin Temmuz 2022'ye kadar uzatmış olmasına rağimen, bu tarihten sonra zamanaşımı süresini uzatmayacağını bildirdiğinden ve müvekkillerinin uğradığı zararı halihazırda kesin olarak belirlenemediğinden, işbu belirsiz alacak davasını açma zorunluluğu doğmuş olduğunu beyanla, davalının meydana gelen zarardan sorumluluğunun tespitini, incelemeler sonucunda müvekkili şirketin zararının tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda müddeabihi arttırma hakkı saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 27.600 Euro maddi tazminatın 3095 sayılı kanunun #A maddesi gereğince devlet bankalarının EUR ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle belirlenccek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların iki ayrı tüzel kişilik olup aralarında herhangi bir dava arkadaşlığı bulunmadığından davanın aktif husumet yokluğundan reddini, müvekkilinin herhangi bir taşıma hizmeti vermediğini ve fili taşımayı gerçekleştirmediğini, konu taşımada, taşımayı gerçekleştirenin .... firması olduğunu, konteyner tipi, yükleme gemisi ve sair hususların ... ... tarafından belirlendiğini, ... firması ile bütün bu hususlarda davacı firmanın anlaştığını ve konteyner tipine de davacı firmanın karar verdiğini, hiçbir şekilde kabul etmemek kaydıyla, böceklenme olduysa bile bunun konteyner tipi ve diğer konularda talimat veren davacı ile fili taşımayı gerçekleştiren ... firmasının sorumluluğunda olduğunu, davacının ... firmasının zararın niteliği ve niceliğine ilişkin araştırmalarının devam ettiğini iddia ettiğini, taşımanın 2020 yılında gerçekleştiği dikkate alındığında bu zamana kadar zararın miktarını belirleyememiş olmasının düşünülemeyeceğini, alacak miktarının belli olmadığı bir arabuluculuk süreci ile dava şartı gerçekleşmeyeceğinden dava şartı yönünden davanın reddini talep ettiklerini, davacının iddiasının aksine müvekkili ile davacı arasında herhangi bir yazılı sözleşme bulunmadığını, müvekkili şirketin dava konusu taşımayı gerçekleştirmediğini, kullanılacak konteynerlerin tipinin davacı tarafından belirlendiğini, müvekkilinin sadece konteyner içerisine yükleme işlemi ile ilgili hizmet verdiğini, konteyner içerisine düzgün yükleme yapıldığını ispatlayan sertifikanın da mevcut olduğunu, yükleme sırasında düzenlenmiş ve akredite bir kuruluştarı alınmış, yükün ambalaj ve istiflenme durumunun sağlam ve özenli yapıldığını, hasarsız yüklendiğini ispatlayan bir "Lashing Sertifikası” bulunduğunu, söz konusu belge incelendiğinde ısıl işlemin düzgün yapıldığını, hasarsız olarak ve herhangi de bir böceklenme olmadan yükleme yapıldığının ispatlandığını, müvekkilinin kendisinden beklenen özeni gösterdiğini, yükleme sonrasında herhangi bir şekilde böceklenme olduysa da bu durumdan davacının ve ... firmasının sorumlu olduğunu, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'in 7. (k) maddesinin: "ki işlem uygulaması ve ... 15 işaretlemesi yapılan ahşap ambalaj malzemelerinde, zararlı organizma bulunamaz” şeklinde olduğunu, müvekkilinin söz konusu taşıma kapsamında Lashing Sertifikasına sahip olup sertifikanın sonuç bölümünde de “Yukarıda belirtilen gözlemlere göre, söz konusu sevkiyatın taşıma sırasında güvenli şekilde taşınması için iyi bir şekilde istifendiğine ve emniyete alındığına ilna olduk”, Isıl İşlem detayları başlığının altında da “yukarıda bahsedilen tüm ahşap malzemeler '... 15' standardındaki gereklilikleri karşılar ve standartta tanımlandığı şekilde damgalarmıştır” açıklamasına yer verildiğini, sonuç olarak gemiye hasarsız olarak ve ...-15 standardında ısıl işleme tabi tutulmuş olarak yüklenen tahta paletlerde zararlı organizma bulunmadığını, söz konusu hasarın neden kaynaklandığına dair eksper raporu - survey raporu dosyaya sunulmamış olduğunu hasarın nasıl ve neden kaynaklandığına dair bir bilgi bulunmadığını, gemiye ısıl işlem görmüş olarak yüklenen tahta paletlerin böceklenmiş olması sonucu taşınan emtianın geri gönderilerek yeni paletlerle tekrar taşınması masrafları müvekkilinden istenemeyeceğini savunarak, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddini, aktif husumet ve pasif husumet itirazları nedeniyle usulden reddini, bu talepler kabul görmezse haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi heyetinin düzenlediği 22.01.2024 tarihli bilirkişi raporda;Dava konusu olayda, davalı ... Lojistik AŞ'nin sadece dava dışı tedarikçiden emtiayı teslim alarak, yol ve yük şartlarına uygun ambalajlama, fiili taşıyıcı tarafından temin edilen açık konteynerler üzerine istifleme ve sabitleme işlemini yapıp, fiili taşıyana liman sahasında teslim hizmetini ifa ettiğini, dava konusu uyuşmazlığın sebebi olan eşya zararının eşyanın sabitlendiği ahşap paletler ile ilgili olduğunu, davalının bu ediminin onun taşıyan sayılması ihtimalleri ile ilgisinin olmadığını, sorumluluğunun komisyoncu sıfatıyla sorumluluğu hükümlerine tabi tutulabileceğini, teknik incelemeler sonucunda böceklenmenin açık deniz yolculuğu ve liman aktarmaları esnasında beklediği alanlarda başlamış olmasının kuvvetle muhtemel olduğunun belirlendiğini, bu bakımdan davalının TTK m. 928/2 uyarınca sorumlu tutulabilmesi için gerekli şartların oluşmadığı zira ahşap malzemeye gerekli ısıl işlemler yaptırılmış ve bu husus sertifikalar ile onaylatılmış olduğundan teknik yönden davalının tedbirli bir tacirden beklenen özeni gösterdiğinin değerlendirildiğini, bu sebeplerle davalının talep konusu zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı görüş ve kanaatlerine varılmıştır.
Bilirkişi heyetinden alınan 11.04.2024 tarihli ek raporda; kök raporda belirtildiği üzere davalı ... Lojistik A.Ş'nin sadece davadışı tedarikçiden söz konusu emtianın teslim alınarak, yol ve yük şartlarına uygun ambalajlama, fiili taşıyıcı tarafından temin edilen açık konteynerler üzerine istifleme ve sabitleme işlemini yaparak, fiili taşıyıcıya liman sahasında teslim hizmetini ifa ettiğini, dava konusu uyuşmazlığın sebebi olan eşya zararının eşyanın sabitlendiği ahşap paletler ile ilgili olduğunu, davalının bu ediminin onun taşıyan sayılması ihtimalleri ile ilgisinin olmadığını, sorumluluğunun komisyoncu sıfatıyla sorumluluğu hükümlerine tabi tutulabileceğini, teknik incelemeler sonucunda böceklenmenin açık deniz yolculuğu ve liman aktarmaları esnasında beklediği alanlarda başlamış olmasının kuvvetle muhtemel olduğunun belirlendiğini bu bakımdan davalının TTK m. 928/2 uyarınca sorumlu tutulabilmesi için gerekli şartların oluşmadığı zira ahşap malzemeye gerekli ısıl işlemler yaptırılmış ve bu husus sertifikalar ile onaylatılmış olduğundan teknik yönden davalının tedbirli bir tacirden beklenen özeni gösterdiğinin değerlendirildiğini, bu sebeplerle davalının talep konusu zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı şeklinde kök raporda ulaşılan sonuç ve görüşleri değiştirecek bir unsurun varlığına rastlanmadığını, bu nedenle kök rapordaki görüşlerinin muhafaza edildiği belirtilmiştir.
Dava; sözleşmeye aykırılık iddiasına dayanan tazminat alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar vekillerinin yazılı ve sözlü beyenlarından, dava dışı ...KG'nin dava dışı ... ... firmasına satmış olduğu hidroelektrik santrali makina ve aksamlarının Türkiye'den, ABD'ye taşınması için davacılardan ... Avusturya firmasının görevlendirildiği, akabinde bu firmanın taşıma işini Almanya'da yerleşik ... ... firmasına devrettiği, bu firmanın da taşımanın Türkiye ayağının organize edilmesi için davalı ... Lojistik AŞ'yi görevlendirdiği, bu kapsamda davalı ... AŞ'nin taşınacak eşyanın ambalaj, açık konteyner (lat rack) üzerine yükleme, istifleme ve sabitleme işini üstlendiği, davalının bu işlemlerde kullanılan malzemelerin ve işlemin bağımsız denetim firmalarınca denetimini yaptırarak, sertifikaları temin ettiği emtiayı, fiili taşıyıcı tarafından tedarik edilen toplam 12 açık konteynere yükledikten sonra, gemi ile taşınmak üzere ... şirketine İzmit Derince Limanında teslim ettiği,12 konteyner muhtevası emtianın ABD ... Limanına varışında, Amerikan idari ve kamu makamları tarafından yapılan inceleme sonucunda, davalı tarafından temin edilen tahta paletlerde canlı böcek tespiti nedeniyle yüklerin ABD'ne girişine izin verilmediği, mütakiben konteynerler içindeki malların Bremen/Almanya'ya taşındığı, burada emtianın tekrar paletlerinin değiştirilerek ABD'ye geri gönderilerek, alıcısına teslim edildiği anlaşılmaktadır.
Davacılar yurt dışında mukim şirketler olduğundan uyuşmazlık yabancılık unsuru taşımaktadır. MÖHUK m. 2 ve 24/f.1, gereğince yabancılık unsuru taşıyan sözleşme ilişkisinden kaynaklanan bir uyuşmazlığa taraflarca seçilen hukuk kuralları uygulanmalıdır. Taraflar sözleşmeyle hukuk seçimi yapmadıkları takdirde uygulanacak hukuk kuralları MÖHUK hükümlerine göre belirlenmelidir. Davacılar vekili her ne kadar somut uyuşmazlığa Alman Hukukunun uygulanması gerektiğini ileri sürmüş olsa da, buna dayanak olarak gösterilen e- posta yazışmalarında tarafların karşılıklı olarak Alman hukukunun uygulanacağını kabul ettiklerini gösteren açık bir irade beyanı bulunmamaktadır. Öyleyse dava konusu uyuşmazlığa MÖHUK'un 24. Maddesi hükmü gereğince, sözleşme ile en sıkı ilişkili hukuk uygulanmalıdır. Bu hukuk karakteristik edim borçlusunun iş yeri hukukudur. Sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması halinde sözleşme, bu hukuka tabi olacaktır.
Davalı ... Lojistik A.Ş. ile Almanya'da yerleşik ... ... firması arasında kurulan sözleşme ilişkisinde karakteristik edim borçlusu ... Lojistik A.Ş. 'nin işyerinin Türkiye'de bulunması ve sözleşmeyle en sıkı ilişkili yerin Türkiye olması nedeniyle, dava konusu uyuşmazlığın Türk Hukuku'na göre çözümlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Dava dosyasına konu uyuşmazlığın çözümü için öncelikle tarafların olaydaki rolü ve hukuki sıfatları belirlenmelidir. Davalının, somut zararın sebebini oluşturan ahşap paletlerin hazırlanması hususundaki edimini ... ... Almanya şirketine karşı üstlenmişdir. Davalının, diğer davacı ... Avusturya firması ile akdi bir ilişkisi ya da bu şirkete karşı doğrudan bir taahhüdünün bulunmadığından, davacı ...'in iş bu davada aktif husumet ehliyetini haiz olmadığı kabul edilmiştir.
Davalı ... Lojistik'in hukuki sorumluluğu kendi akidi ... ... Almanya şirketine karşı üstlendiği yükümlülüklerine göre değerlendirilecektir. Bu noktada uyuşmazlığa uygulanan Türk Hukuku'na göre taşıyan ve taşıma işleri komisyoncusu kavramları üzerinde durulması gerekmektedir. Taşıyan, navlun karşılığında deniz yolu ile eşya taşımayı üstlenen kişidir (TTK m.1138). Taşıma işleri komisyoncusu ise, TTK'nun 917. maddesi gereğince taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile eşya taşıtmayı üstlenir. TTK m. 918/2'de taşıma işleri komisyoncusunun yükümlülüklerinin kapsamı belirlenmiştir. Anılan hükme göre taşıma işleri komisyoncusunun yükümlülüklerinin kapsamına eşyanın ambalajlanması, işaretlenmesi gibi edimler de girer. Ayrıca komisyoncunun taşıyan sayılacağı hâller kanunda sınırlı sayıda belirlenmiştir. Bunlar, TTK m. 921 uyarınca taşıma işlerini de içeren tek ücretin kararlaştırılması, TTK m. 926 uyarınca komisyoncunun taşımayı üzerine alması ve TTK m. 927 uyarınca toplama yük taşınmasıdır.
Yargıtay'ın yerleşik kararlarında ise, komisyoncunun navlun faturası düzenlemesi halinde taşıyan sayılacağına hükmedilmektedir. Davalının tazminat talebine muhatap edildiği sorumluluğunun hangi eyleminden kaynaklandığı bu açıdan önem taşımaktadır. Zira, TTK kapsamında taşıma işkeri komisyoncusunun sorumluluğu taşıyan sayılmasına veya taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla üstlendiği edimlerden kaynaklanmasına göre farklılık göstermektedir. Öncelikle taşıma işleri komisyoncusunun taşıyan sayılması halinde taşıyanın sorumluluğu hükümlerine tâbi olacağı açıktır.
Somut uyuşmazlıkta, davacının tazminat talebinin dayanağı davalının üstüne almış olduğu “eşyanın üzerine istiflendiği ahşam malzemenin usulüne uygun şekilde hazırlanmış olup olmadığı" hususuna ilişkindir. Dolayısıyla, zararın sebebi söz konusu ahşap malzemenin durumu ile ilgili olup davalının söz konusu edimini taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla ifa ettiği değerlendirildiğinden, dava konusu olaydaki sorumluluğu da taşıma işleri komisyoncusu sıfatı esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
Dava dosyasında davacı taraflarca, bu olaylar sonucu emtianın alıcısına tesliminde yaşanan gecikme, yeniden gönderim masrafları ve mal zararı dahil her türlü kalemden kaynaklı tazminat alacağının tahsili talep edilmekte olup Davacılar vekilinin sunduğu 19.04.2023 tarihli dilekçede zarar kalemleri tutarları ile birlikte açıklanarak, dayanak belge örnekleri dosyaya sunulmuştur.
Taraflarca sunulan belge ve bilgiler incelendiğinde; davalı ... Lojistik A.Ş.'nin üstlendiği edim nedeniyle işi kendisine tevdi eden Almanya'da yerleşik ... ... firmasına 18/12/2020 tarih ve ... nolu 32.100,00USD tutarlı e-faturayı düzenlediği, davacılardan Almanya'da yerleşik ... ... ... & Co. KG firması ile davalı ... Lojistik AŞ arasında yapılan elektronik posta yazışmalarından davalıdan yükün ambalajı, ahşap sandık, elleçleme, istif, ahşap palet, bağlama, limana nakliye, teslimat konularında fiyat teklifi talep edildiği görülmektedir.
... ... firmasının, Avusturya'da yerleşik ... firmasına 31/12/2020 tarih ve 202004336 nolu, 12 adet konteynere ait numaralar da belirtilerek toplam 119,995,33 Euro tutarında navlun faturası düzenlediği, böylelikle de davacılardan ... ... firmasının alt taşıyan sıfatını haiz olduğu belirlidir.
Söz konusu taşınan yükler için davadışı fiili taşıyıcı ... adına acentesi ... ... A/S & Co KG tarafından, ... ... nolu sözleşme tahtında, 12.01.2021/Hamburg tanzim, 16.02.2020 yükleme tarihli, ... numaralı ve 13.01.2021/Hamburg tanzim, 16.02.2020 yükleme tarihli, ... numaralı 1k1 adet denizyolu konşimentosunun düzenlenmiş olup konişmentoda, yükletenin davadışı satıcı ... & Co KG/Avusturya, alıcının davadışı ... ..., varış ihbarlısının davadışı ..., taşıyıcının davadışı ..., emtianın taşıma şeklinin İzmit Körfezi Limanından ... Limanına “CY/CY” (konteyner sahasından konteyner sahasına) olarak ve navlun ücretinin ödendiği belirtildiği belirtilmiştir.
ABD Tarım Bakanlığı, Hayvan Bitki Sağlığı Denetim Koruma Dairesi Bitki Koruma ve Karantina Bölümü tarafından tanzim edilen 19/01/2021 tarihli, ... sayılı belgede emtianın taşınmasında kullanılan ahşap malzemede “Curcullonidae” ve “Cerambycinae” cinsinde zararlı böceklerin tespit edildiği, ahşap palet malzemesinin uygun olmadığı ve ... numaralı konişmento tahtında ithal edilen tüm yük ve ahşap paletlerin doğrudan ...dan ihraç edilmesi gerektiğinin belirtildiği, yine ABD Tarım Bakanlığı, Hayvan Bitki Sağlığı Denetim Koruma Dairesi Bitki Koruma ve Karantina Bölümü tarafından tanzim edilen 01/02/2021 tarih ... sayılı belgede, 31.01.2021 varış tarihli, (numaraları da belirtilerek) toplam 2 konteyner muhtevası 4 kap emtianın taşınmasında kullanılan ahşap malzemede “Curcullonidae” ve “Cerambycinae” cinsinde zararlı böceklerin tespit edildiği, ahşap palet malzemesinin uygun olmadığı ve ...-... numaralı konişmento tahtında ithal edilen tüm yüklerin böceklerin yayılmasını önlemek için ABD Tarım Bakanlığı uyumlu bir firma tarafından derhal brandalanması gerektiği, yükün girişine izin verilmediğinin belirtildiği görülmektedir.
Avusturya'da yerleşik ... firmasının, Almanya'da yerleşik ... ... ... firmasını paletlerin böceklenmesi kaynaklı oluşan doğrudan ve dolaylı tüm sonuçlardan ve etkilerden tamamen sorumlu tutuğuna dair 21.01.2021 tarihli talep bildirimi gönderdiği görülmüştür. Davadışı satıcı ... KG/Avusturya firmasının, Avusturya'da yerleşik ... firmasına göndermiş olduğu ihtar yazısında, bahse konu yükün böceklenmeden kaynaklı Ocak -2021 değil de Haziran 2021 sonunda teslim edildiği, bunun yanı sıra taşınan mallarda hasar meydana gelmiş olup 15.000 EURO ile 20.000 EURO tutarında hasar meydana geldiği, malın alıcısından tahsil edilecek 769.114,50 USD tutarında gecikme cezalarını ve ... Limanında koruma için yapılan masrafların ve yeniden taşınma sırasında ve bununla bağlantılı olarak ortaya çıkan diğer masraflarında karşılanması gerektiğini bildirdiği görülmektedir.
Almanya'da yerleşik ... ... firmasının 21/01/2021 ve 04/02/2021 tarihli ihtar yazılarında; Yükün paketleme sırasında ahşapta canlı böcekler tarafından kontamine edildiğinin tespit edildiği, bunun sonucunda yeniden paketleme amacıyla yükün yeniden ihraç edildiği, yükün uygun ve hasarsız durumda teslim edildiği ve meydana gelen hasardan ... Lojistik AŞ'ni sorumlu tuttuğunu bildirilmiştir.
Davacılardan Almanya'da yerleşik ... ... firması ile davalı ... Lojistik AŞ arasında yapılan ve örnekleri sunulan elektronik posta yazışmalarının içeriklerinden, davalıdan yükün ambalajı, ahşap sandık, elleçleme, istif, ahşap palet, bağlama, limana nakliye, teslimat konularında fiyat teklifi talep ettiği, davalının da 23.500,00USD ve 12.500,00USD olmak üzere toplamda 36.000,00USD fiyat teklifi verdiği, ancak 1.paragrafta da belirtildiği gibi, Almanya'da yerleşik ... ... firmasına davalı tarafından 18/12/2020 tarih ve ... nolu 32.100,00USD tutarlı e-faturanın düzenlendiği tespit edilmiştir.
Böceklenmenin ortaya çıkması sonrasında, Almanya'da yerleşik ... ... firmasının davalı ... Lojistik AŞ'ne gönderilmiş olan iletilerinde; "Paketleme malzemelerinin böceklerle kontaminusyonuyla bağlantılı olarak şirketinizi (...) sorumlu tuttuğumuzu, müşterimiz ... 'tan paketleme kusurundan dolayı ve bu kusurun neden olduğu yükün teslimatındaki engellerden ve gecikmelerden kaynaklanan potansiyel olarak önemli maliyet ve kayıplardan bizi sorumlu tutan resmi bir ihtarname alındığı, ayrıca yeniden ihracat, yeniden paketleme, ek nakliye yeniden ithalat vb. sonrasında, VOITH 'un ödemeyi red ettiği ciddi ek maliyetlere maruz kaldığı, şirketinizden (...) hem BBL Almanya hem de BBL Avusturya için olası rücu taleplerimizle ilgili olarak en az 31 Temmuz 2022'ye kadar olası bir zaman aşımı savunmasından feragat edeceğinizi teyit edilmesini" talep edilmiştir. Davacılardan Almanya'da yerleşik ... ... firması ile davadışı fiili taşıyan ... arasında 09/12/2020 tarih ve ... rev.nolu, 20./11.2020 tarih ... rev. nolu, 21/112020 tarih ve ... rev. Nolu rezervasyon onayları mevcuttur. Dosyaya sunulan, ... firması tarafından tanzim edilen 06/12/2020 tarihli Lashing Sertfikasında, tüm ahşap malzemelerde "... 15“ standardındaki gerekliliklere göre ısıl işlem yapılmış olduğu ve standartta tanımladığı gibi damgalanmış olduğunun belirtildiği görülmüştür.
Dosya kapsamında mevcut olup, yukarıda açıklanan belge içeriklerine göre; davalı ... Lojistik AŞ. ile davacılardan ... ... arasında, elektronik posta ile yapılan yazışmalar sonucunda, davadışı tedarikçi ... Döküm San. ve Tic. AŞ tarafından, davadışı ...KG/Avusturya firmasına satılan hidroelektrik santralı inşasında kullanılacak ekipmanların, alıcının ABD'deki müşterisine denizyolu ile Kocaeli Limanından ... Limanına taşınması öncesi, taşınacak emtianın Türkiye ayağındaki, üreticiden (... AŞ'den) teslim alınarak, yol ve yük şartlarına uygun olarak ambalajlanması, emtianın ahşap paletler üzerine istiflenmesi, davadışı fiili taşıyıcı ... firması tarafından temin edilen 12 adet flat rack tipi açık konteyner üzerine yüklenerek, sertifikalı ekipmanla konteyner üzerine sabitlenmesi ve gemiye yüklenmek üzere davadışı taşıyıcı ... firmasına liman sahası içinde teslim edilmesi hizmeti için toplam 36.000,00USD bedelle anlaştıkları, kullanılan malzemelerin ve bağlama ekipmanlarına ait sertifikaların ve yüklemenin uluslararası bağımsız denetim firmasınca denetlenerek, uygunluk sertifikası düzenlendiği, davalının üstlendiği edim nedeniyle işi kendisine tevdi eden Almanya'da yerleşik ... ... firmasına 18/12/2020 tarih ve ... nolu 32.100,00USD tutarlı e-faturanın düzenlendiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte dosyaya sunulan 18/12/2020 tarih ve ... nolu 32.100,00USD tutarlı faturada “freight” açıklaması bulunmaktadır.
... ... Almanya ile ... arasında yapılan, 09/12/2020 tarih ve ... rev. nolu, 20/11/2020 tarih ... rev. nolu, 21/11/2020 ve ... rev. nolu rezarvasyon onaylarında taşımanın, Kocaeli Limanından ... Limanı/İspanya'ya kadar "... ..." isimli gemi ile yapılacağı, ... Limanından ise ... Limanı /Amerika'ya "..." isimli gemi ile taşınacağı konusunda varılan anlaşma uyarınca, yükün Kocaeli Limanında "... ..." isimli konteyner gemisine yüklenerek çıkış yaptığı, ... Limanından ... konşimento numarası ile l0 adet konteyner, 49W sefer numarasıyla "..." isimli geminin 17/01/2021 tarihinde ... Limanına varmış olduğu, ... konşimento numarası ile 2 adet konteyner, 51W sefer numarasıyla "..." isimli gemi 30/01/2021 tarihinde ... Limanına varmış olduğu anlaşılmaktadır.
... nolu konşimento tahtında taşınan 10 adet konteyner 19/01/2021 tarihinde, ... nolu konşimento tahtında taşınan 2 adet konteyner ise 31/01/2021 tarihinde ABD/Tarım Bakanlığı'nın ilgili birimlerince, konteynerlerde (... 15 standardına aykırı olarak) canlı böcek bulunması nedeniyle ABD'ne girişi engellenmiştir.
... 15; Uluslararası Bitki Sağlığı Konvansiyonu (IPPC) tarafından, bitki sağlığı önlemleri için belirlenen, zararlı organizmaların ihracatta kullanılan ahşap ambalaj malzemeleri ile taşınması ve yayılmasını önlemek üzere, uluslararası ticarete konu ahşap ambalaj malzemeler hakkındaki standarttır. 27.05.2015 tarih ve 29368 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik”in kaldırılarak yeni yönetmeliğin 25.05.2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış ve 01.01.2020 tarihi itibarıyla yürürlüğü girmiştir.
Teknik bilirkişiler tarafından belirtildiği üzere, ihracatta kullanılacak olan ahşap ambalaj malzemelerinin izin belgesi işletmede ısıl işleme tabi tutulup, ... 15 ve izlenebilirlik işareti ile işaretlenip satışa sunulduktan sonra son kullanıcı olan ihracatçıya ulaşıncaya kadar Bakanlıkça izlenebilmektedir. ... 15 palet; tahta veya ahşap olan paletin fırın içinde belli bir sıcaklığa getirilmesi sonucunda oluşan yeni palete ısıl işlem palet adı verilmektedir. Isıl işlem aşamaları; 56 derece sıcaklıktaki fırına palet alınarak yarım saat bekletilir. Böylece ahşap içindeki haşere ve larvaları yok edilmektedir. Palet fırından çıkarılarak damgalanır. IPPC damgasıyla uluslararası ticarette mal taşınmasında kullanılabilmektedir.
Türkiye'nin de üyesi bulunduğu, IPPC (Uluslararası Bitki Koruma Konvansiyonu) Genel Kurulunun 2002 yılında kabul ettiği, uluslararası ticarette ahşap ambalaj malzemelerin kullanımını düzenleyen standarttır. ...-15 Standartlarında ısıl işlem görmüş ahşap malzemede işaretleme olmak zorundadır. 29/05/2019 tarih ve 30784 sayılı “Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik” 'in 7. Maddesinin(k) bendinde; "Isıl işlem uygulaması, ... 15 işaretlemesi ve izlenebilirlik işareti yapılan ahşap ambalaj malzemelerinde, zararlı organizma bulunamaz. İzin belgeli işletmede yapılan denetimlerde, işletme tarafindan ... 15 işaretlemesi yapılmış ahşap ambalaj malzemelerinden alınan numune üzerinde yapılan analiz sonucunda; alınan numuneye ısıl işlem uygulaması yapılmadığının veya numunede zararlı organizma bulunduğunun tespit edilmesi halinde; bahse konu ahşap ambalaj malzemesine, ısıl işlem uygulaması yapılmadan ... 15 işaretlemesi yapıldığına hükmedilir." hükmü düzenlenmiştir.
Davacılar ya da yük ilgilileri tarafından, Amerika'da veya bahse konu yük iade edildikten sonra Almanya'da, böceklenen paletlerden numune alınıp, incelenip, üzerinde analiz yapılıp, paletlere ... 15 işleminin tam olarak uygulanıp uygulanmadığına dair teknik bir rapor dava dosyasına sunulmamıştır. Bu konuya ilişkin 17.02.2021 tarihli elektronik posta yazışmalarında; “...bu tür iade sevkiyatlar konusunda uzmanlaşmış bir sörvey bulduk. Bu sörveyörü görevlendirmeyi ve ayrıca canlı böceklerin menşeini daha ayrıntılı araştırmayı önereceğiz Ahşabın yeterli bir şekilde olduğunun yanı sıra ahşabı ve menşei ve yaşlarını bulmak için böcekleri araştıracakları bir laboratuvarı bulunmaktadır...” ifadeleri yer almakta ise de bahse konu survey sonucu alınan bir rapor bulunmamaktadır.
Buna karşın dosyaya sunulan, ... firması tarafından tanzim edilen 06/12/2020 tarihli Lashing Sertfikasında, tüm ahşap malzemelerde "... 15“ standardındaki gerekliliklere göre ısıl işlem yapılmış olduğu ve standartta tanımladığı gibi damgalanmış olduğunun belirtildiği görülmektedir. Dolayısıyla yükün yol ve taşıma şartlarına uygun olarak istiflendiği, sabitlendiği bağımsız denetim firmasınca onaylanmıştır.
Yükün ABD'ye varışında ise ahşap paletlerde canlı böcek tespit edildiği sunulan belgelerle sabittir. Bu durumda sorulması gereken soru, belirlenmiş olan standartlarda ısıl işlemi uygulanarak ... 15 işaretlemesi yapılan paletlerde böceklenme meydana gelip gelmeyeceği gelirse nedenin ne olduğu noktasında toplanmaktadır.
Bilirkişi raporunda bu konuya ilişkin olarak;" Ahşap malzeme ne kadar kaliteli olursa olsun bir takım bozulma sorunları ile karşı karşıya kalabilmektedir. Yapılan ısıl işlemle, işlenmemiş ağaç doğada elde edilirken ve işlenmek üzere depoda bekletirken bünyesinde meydana gelen mantar, böcek ve böcek yumurtalarını yok etmeye yöneliktir. Isıl işlemi sonrasında ahşap bünyesinde canlılardan arınmış hem de kurtulmuş olur. Şöyle ki ahşap malzemenin barındırmış olduğu paletlerin kullanımı esnasında kendi bünyesinden kaynaklı bir böceklenme söz konusu olmaz bunun yanı sıra kuru olduğu için dışarıdan gelebilecek böceklerin ahşap palet üzerinde barınma ihtimali çok az olur. Ancak, ahşap palet ısıl işlem standartları uygulansa bile bir süre sonra tekrar neme tabi kalır ve ilk etapta yüzeylerinde mantar oluşumu gerçekleşerek ve böceklenmeye davetiye çıkarır duruma gelebilmektedir. Dosyaya sunulan ve yükleme öncesi emtianın konteyner üzerinde istiflenmiş ve sabitlenmiş olduğu fotoğraflarda da göründüğü gibi bahse konu yüklerde kullanılan paletler açıktadır (flatrack konteyner olması nedenli) ve atmosferik ortamda var olan nem ile karşı karşıya kalmaktadır. Ayrıca bahse konu yüklerin İspanya'yın ... Limanından başka gemiler ile Amerika'nın ... Limanına götürülmek üzere aktarma yapılmış olduğunu da belirlidir. Bu durumda "..." isimli gemiden aktarma limanı olan ...'a tahliye yapıldığı esnada; yağmur yağmış olması ve kısa süreli de olsa paletlerin ıslanmış olma ihtimali, uygun olmayan ortamda bekletilmesi ve bekletildiği ortamda böceklenme söz konusu olup paletlere böceklerin sirayet etmiş olma ihtimali, ayrıca paletlerin kısa sürede olsa da açıkta olmasından dolayı üzerinden bir kuş sürüsünün geçmesi veya farelerin paletlere teması esnasında dışkılarını paletlere birakma durumu, konteyner tipinin flat rack olması nedeniyle, gemi üzerinde diğer konteynerlerin arasında değil üstünde ve üstü açık bir şekilde, yaklaşık 45 günlük açık deniz yolculuğunun yapıldığı kış aylarındaki hava şartları da göz önüne alındığında, "..." ile "..." isimli gemilerc, bahse konu konteynerler yüklenene kadar geçen zamanda, ve seyir esnasında oluşan nem nedeniyle böceklenme sürecinin başlamış olabileceğinin kuvvetle muhtemel olduğu" görüşü bildirilmiştir..
Dava konusu yüklerin, normal standart konteynerlere sığmayacak veya uygun bir şekilde yüklenemeyecek ölçülerde olduğundan flat rack(raf tipi) diye tabir edilen yan kenarları ve üstü açık konteynerlere yüklenmiştir. Bilirkişi raporunda," Bahse konu yükler küçük ölçüde olup da aynı ahşaplar ile standart kapalı konteynere yüklenmiş olsa idi böceklenmenin söz konusu olamayacağı, ancak açık tipli konteyner (falt rack) ile yapılacak taşımalarda ahşap palet yerine, kompozit malzemelerden imal edilmiş böceklenme ve korazyon sorunu olmayan sertleştirilmiş plastik olarak adlandırılan paletlerin kullanılması, bu tarz rizikoların meydana gelmesini önleyeceği" belirtilmiş ise de, yüklemenin şekil ve şartlarını belirleyen davacılardan ... ... Almanya firmasının davalı ... Lojistik AŞ'ne bu yönde bir talimatının olduğuna dair dosya kapsamındaki yazışmalarda bir bilgi bulunmamaktadır.
Türk Hukuku'nda Taşıma işleri kamisyoncusunun sorumluluğunu TTK m. 928'de düzenlenmiştir. Hükmün 1. Fıkrasına göre; taşıma işleri komisyoncusu zilyetliğinde bulunan eşyanın zıyaından ve hasarından sorumlu olup söz konusu sorumluluk sistemi, eşyanın komisyoncunun zilyetliğindeyken uğradığı hasar veya zıyaa ilişkindir. Komisyoncunun zilyetliğinde bulunmayan eşyanın hasara/zıyaa uğramasından kaynaklanan sorumluluğu ise hükmün 2. fıkrasında düzenlenmiştir. Bu hüküm ile,, taşıma işleri komisyoncusunun zilyetliğinde bulunan malın zıyaından veya hasarından kaynaklanmayan bir zarardan sadece 918. madde uyarınca kendisine düşen bir yükümlülüğü ihlal etmesi hâlinde sorumluluğunun doğacağı, tedbirli bir tacirin göstereceği özene rağmen zarar önlenemeyecek ise komisyoncunun sorumluluktan kurtulacağı kabul edilmiştir.
Somut olayda davalı ... Lojistik AŞ.'nin sorumluluğunun doğması üstlenmiş olduğu eşyanın tahta malzemelere istiflenmesi işinde tahta malzemenin böceklenmeyi önleyici şekilde hazırlanmış olması hususunda tedbirli bir tacirin göstereceği özeni göstermiş olup olmadığına göre belirlenecektir. Bilirkişi raporunda bu konuya ilişkin olarak, eşyanın yüklendiği tahta malzemenin gerekli şekilde ısıl işleme tabi tutulduğu, usulüne uygun şekilde hazırlandığı ve dolayısıyla davalının özenli bir tacirin göstermesi gereken özeni göstermiş olduğuna dair görüş ve kanaati bildirilmiş olduğundan, Mahkemece bilirkişilerin teknik değerlendirmeleri esas alınarak davalının ahşap malzemenin böceklenmesinden kaynaklanan zararlardan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmış olduğundan, bu kanaat ışığında davacı ... ... Almanya firmasının davanın esastan REDDİNE, diğer davacı ... Avusturya firmasının davasının ise, yukarıda açıklanan nedenlerle aktif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın, davacı ...'e bakımından aktif husumet yokluğu nedeni ile, davacı ...bakımından esastan REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 8.568,10 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 7.952,70 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-1 nolu davacının davası yönünden, davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacı ... alınıp davalıya verilmesine,
4-2 nolu davacının davası yönünden, davalı vekili için takdir edilen 80.274,93 TL red vekalet ücretinin davacı ... KG alınıp davalıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/05/2025
Başkan ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Üye ..
✍e-imzalıdır.
Katip ...
✍e-imzalıdır.