T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/370 Esas
KARAR NO:2025/521
İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS SAYILI (ÖNCEKİ ESAS ...'NİN 2022/591) ASIL DOSYADA:
DAVA : Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/08/2022
İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS ( ÖNCEKİ ESAS 3. ATM'NİN ... ESAS) SAYILI BİRLEŞEN DOSYASINDA
DAVA : Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/07/2022
İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS SAYILI DOSYASI İLE BİRLEŞİK .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ... ESAS SAYILI DASYASINDA:
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 28/07/2022
İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS SAYILI (ÖNCEKİ ESAS ... ...) BİRLEŞEN DOSYASINDA
DAVA : Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/07/2022
KARAR TARİHİ : 18/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili Asıl ve Birleşen davalara ilişkin dava dilekçelerinde özetle; davacıların yürüttüğü ticari faaliyetler kapsamında davacıların bir takım müşterileri ile bu müşterilerine Çin'den ürün getirmek üzere anlaşma sağlandığını, davalının bu ürünlerin Çin'den Türkiye'ye getirtilmesi hususunda anlaşma sağlandığını, davalının Çin'de çalışmalarını yürüten üçüncü bir şirket olan ... isimli Çin menşeli firma ürünleri Türkiye'ye getirdiğini, davalı ile arasındaki iş ilişkisi kapsamında davalıdan alması gereken ödemeleri alamadığı için davacıya ait ürünlerin Türkiye'nin farklı farklı limanlarında bekletildiğini, davalının bu şekilde davacıya teslim etmeyi taahhüt ettiği ürünleri davacıya zamanında teslim etmediğini, 2 ay süre ile bu ürünlerin limanlarda bekletildiğini, sürecin taraflar arasındaki mailler ile de sabit olduğunu, davacı tarafından davalı yetkililerine maillerin atıldığı ordinosu teslim edilen ve teslim edilemeyen ürünlerin açıkça davacı tarafından tablo halinde belirtildiğini, tabloda ordinosu beklenen toplamda 15 adet yüklemenin bulunduğu bu yüklemelerin 2022 Ocak ayından başlamak üzere 2022 Mart ayı yüklemelerini kapsadığının görüldüğünü, maillerde davacının ürünleri teslim almak için davalıdan ana ordino bilgisi istediğini, ana ördino bilgisinin davacıya verilmediğini, davacının bu yüzden kendi müşterileri ile yaşadığı problemleri davalıya mail yolu ile ilettiklerini, buna rağmen davalı tarafından ordino bilgisinin davacı ile paylaşılmadığını, davalının mail yazışmalarına cevaben, bir tanesi mahkeme dosyasına konu çek olmak üzere davacının cari hesap alacağına teminat olarak verdiğini, 30.06.2022 ödeme tarihli 300.000 USD tutarlı ... seri numaralı ... Bankası'na ait çek, 30.06.2022 ödeme tarihli 450.000 USD tutarlı ... seri numaralı ... Bankası'na ait çek, 15.07.2022 ödeme tarihli 250.000 USD tutarlı ... Bankası'na ait çek, 31.07.2022 ödeme tarihli 500.000 USD tutarlı ... Bankası'na ait çek, 15.08.2022 ödeme tarihli 250.000 USD tutarlı ... Bankası'na ait ... seri numaralı davaya konu çek, 31.08.2022 ödeme tarihli 446.000 USD tutarlı ... Bankası'na ait ... seri numaralı çek bedellerini, teminat amacı ile verildiğini kabul ederek davacılardan ordinoları teslim etmediği halde bu cari hesap çeklerinin ödemelerini talep ettiğini, bedelsiz kalan çeklerin ödeme günü gelen çekleri bankadan yazdırarak 30.06.2022 vade tarihli 2 adet çeke ilişkin olarak icra takibi başlattığını, davacının davalının icra tehdidi altında kalması nedeni ile çeklerle ilgili olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022 / ... E. sayılı dosyası ile, 15.07.2022 vade tarihli çek ile ilgili olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E, Sayılı dosyası ile, 31.07.2022 vade tarihli çek ile ilgili olarak ..., Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası ile, 15.08.2022 vade tarihli çek ile ilgili olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası ile, ihtiyati tedbir talepli olarak menfi tespit davası açıldığını ve mahkemelerce ödemeden men yasağı ve icranın durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiğini, davacının büyük bir mali yük altında bırakılmış olduğunu, davacının icra tehdidi altında olması sebebiyle mahkeme dosyası hariç olmak üzere 4 adet dava açtığından dava değerlerinin yüksek olması nedeni ile yüklü miktarlarda harç yatırdığını, davacı tarafından davalı taraf ile çalıştıkları süre boyunca tüm işler için cari hesap ödemelerine teminat oluşturması açısından teminat çekleri verildiğini, ödemeler cari hesaptan yapıldıkça çeklerin bedelsiz kaldığını, davaya konu çekinde cari hesap alacağın teminat oluşturması açısından davalı tarafa verilen çeklerin 1 adedinden ibaret olduğunu, davalının dilekçesinde cari hesap için kesilen faturalardan söz edilerek davaya konu çekin bu cari hesap alacaklarına ilişkin olarak verildiğini kabul ettiğini, davaya konu çek davanın dilekçesinde bahsettiği cari hesap faturalarının teminatı olarak davalıya verildiğini, davalının davacının iş ilişkisi boyunca cari hesap alacaklarına karşılık teminat amaçlı ileri vade tarihli çek verildiğini, tarafları arasındaki ticari ilişkinin en başından beri bu şekilde ilerlediğini, davalıya cari hesap alacağına teminat oluşturması amacıyla davaya konu çek ve davaya konu çekler dışında da çekler verildiğini, bunların ödemelerinin de cari hesaptan yapıldığı halde teminat olarak verilen çeklerin teslim edilmeyen cari hesap faturalarını ve bu faturalara ilişkin davacı tarafından yapılanı düzenli ödemelere dair ödeme dekontlarını sunduklarını, davalının anlaşma gereği ifa etmesi gereken edimini ifa etmediğini, davalının ürünleri gelen ... isimli firmaya ödeme yapmaması nedeni ile Çin menşeli ... isimli firma ürünleri Türkiye'ye getirmesine rağmen davalının ürünleri teslim etmeyi taahhüt ettiği ürünleri zamanında teslim etmediğini, dekontlardan davacı tarafından cari hesap alacağına karşılık toplamda 1.680.654,55 USD tutarında olduğunu, davalının yüklemeleri bekleterek sebebiyet verdiği ve davacının müşterilerine ödediği ve halen müşterilerinin talepte bulunmaya devam ederek davacıdan tahsil ettiği ve edeceği zararların tamamının toplandığında davacının davalıdan alacaklı hale geçeceğini, davacının zararı ödediği cezalar ve tazminatlarla sınırlı kalmadığını, aylık ortalama olarak 3.000.000 USD tutarında ticari iş hacmi olan müşterilerini kaybettiğini bu şekilde maddi zararlara uğradığını, buna karşın davalının cari hesap teminatı olarak davacıdan aldığı çekleri yazdırdığını, bir kısım çekler için icra takibi başlattığını, ödemesi cari hesap olarak yapılan diğer çekleri de davacıya iade etmediğini, davalı tarafından davacı aleyhine 2022 Haziran ayına ait 2 adet çek ile ilgili .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını belirterek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile, ... Bankası A.Ş. ... ... şubesine ait 31.08.2022 tarihli, 446.000,00 USD tutarlı, ... çek seri numaralı çek yönünden davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespiti ile çekin iptalini, davaya konu çeke ilişkin olarak ödemeden men yasağı kararı verilmesi ile icra takibinin durdurulması yönünde öncelikli olarak teminatsız olarak, mahkeme aksi kanaatte ise %15 teminat bedelini aşmamak kaydı ile ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davacılar alacak talepleri ve icra takiplerinde haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine dava değerinin % 20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı ... Lojistik A.Ş. vekili Asıl ve Birleşen davalara ilişkin cevap dilekçelerinde özetle; davacının .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası ile de davalı aleyhine dava konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti talebiyle dava açtığını, söz konusu davada davacının davaya konu çeklerin veriliş amacına ilişkin herhangi bir iddiada bulunmadığını, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında davalıya keşide edilen çekin teminat amacıyla verildiği yönünde iddiada bulunduğunu, .... Asliye Ticaret Mahkemenin ... E, Sayılı dosyasında çeklerin hizmet bedeli olarak verildiğini, dava da cari hesaba teminat olarak verildiği yönünde beyanlar önde sürerek birbiriyle tamamen çelişkili gerçeklikten uzak iddialarda bulunduğunu, dava konusu çek, davacıların borçlu olup olmadığını tespitine mahal bırakmayacak şekilde davacıların borçlu olduğunu açıkça gösterdiğini, davalı tarafından düzenlenen faturalara ilişkin davacılar tarafından yasal süresi içerisinde itiraz edilmediğini, davacıların dava dilekçelerinde çekler yazdırıldıktan icra takibi başlatıldıktan sonra yaklaşık olarak 1.000.000 USD tutarında iade faturasını kestiklerini iddia etseler de, davacı ... Lojistik şirketi ile yapılan ticari faaliyetlerin karşılığı olarak davacılardan ... Lojistik şirketine faturalar düzenlendiğini, faturaların davacı ... Lojistik şirketine usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen yasal süresi içerisinde faturalara itiraz edilmediğini, Beyoğlu 10. Noterliğinin 01.08.2022 tarihli 0013097 yevmiye numaralı ihtarnamesinde de süresinde itiraz edilmediğinin ikrar edildiğini, davalı ile ... Lojistik arasındaki ticari faaliyete ilişkin açık hesap şeklinde devam eden ticari ilişkiye istinaden davacılar davalının alacağına önceki tarihli ... Bankası ... Şubesinin ... seri numaralı 31.03.2022 keşide tarihli 121.000 USD bedelli, ... seri numaralı, 05.04.2022 keşide tarihli 100.000 USD bedelli, 0084364 seri numaralı 07.04.2022 keşide tarihli 100.000 USD bedelli çekleri keşide ettiğini, davalı tarafından söz konusu çekler süresinde muhatap bankaya ibraz edildiğinde çeklerin karşılığının çıkmadığını, davacı ... Lojistik ve Danışmanlık A.Ş. firmasından borçlarına karşılık yeniden farklı vadeleri olan, Aval sıfatıyla ... İç ve Dış Ticaret A.Ş. ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. ve karşı tarafı temsile yetkili ...'nin de imzasını taşıyan ...Bankası A.Ş. ... ... Şubesinin ... seri numaralı, 30.06.2022 keşide tarihli, keşide çeki İstanbul olan 450.000 USD bedelli çeki,... Bankası ... Şubesinin ... seri numaralı, 30.06.2022 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 300.000 USD bedelli, Aval sıfatıyla ... İç ve Dış Ticaret A.Ş., ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. ve karşı tarafı temsile yetkili ...'nin de imzasını taşıyan ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesinin ... seri numaralı, 15.07.2022 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 250.000 USD bedelli çek, Aval Sıfatıyla Um İç ve Dış Ticaret A.Ş., ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. ve karşı tarafı temsile yetkili ...'nin de imzasını taşıyan ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesinin ... seri numaralı, 31.07.2022 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 500.000 USD bedelli çek, Aval Sıfatıyla ... İç ve Dış Ticaret A,Ş., ... İnşaat ve Ticaret A.Ş, ve karşı tarafı temsile yetkili ...'nin de imzasını taşıyan ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesinin ... seri numaralı, 15.08.2022 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 250.000 USD bedelli çek, Aval Sıfalıyla ... İç ve Dış Ticaret A.Ş., ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. ve karşı tarafı temsile yetkili ...'nin de imzasını taşıyan ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesinin ... seri numaralı, 31.08.2022 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 446.000 USD bedelli 6 adet çek alındığını, çeklerin bankaya ibraz edildiğini, çek hesaplarında para olmadığı için çeklerin karşılıksız kaldığımı, davalı tarafından çek bedellerinin tahsiline yönelik olarak hukuki işlemler başlatıldığını, davalı tarafından ibraz edilen dava konusu ... Bankasının ... seri numaralı, 31.08.2022 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 446,000 USD bedelli çek karşılıksız kaldığını, bunun üzerine ödenmeyen ve karşılıksız çıkan çekin tahsiline yönelik olarak taraflarınca .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası ile takibe başlanıldığını, davacılar tarafından dava dilekçesinde yer verilen elektronik posta yazışmalarının gerçeği yansıtmadığını, eksik bir şekilde sunulduğunu, dava dilekçesinde alındığı ileri sürülen ihtiyati tedbir kararları açısından henüz kesinleşmiş bir ihtiyati tedbir kararı bulunmadığını, ihtiyati tedbir kararları itiraz aşamasında olduğunu, huzurdaki davanın davacı tarafça davalıya olan borcuna istinaden verilen çekler ile ilgili menfi tespit davası olduğunu, davacının iddia ettiği hususların işbu davanın konusu olmadığını, davacıların basiretli bir tacir gibi hareket etmediğini, icra iflas kanununun 72/4 maddesi uyarınca davalı lehine tazminata hükmedilmesi gerektiğini, huzurdaki davanın menfi tespit davası olduğunu, davacının gerçek dişi iddialarının tamamını kabul etmediklerini, öne sürülen iddialar tamamen müspet zararın varlığına ilişkin olduğunu, müspet zarar iddiası ile ihtiyati tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, belirterek, davalı aleyhine hukuka ve hakkaniyete aykırı şekilde açılmış olan davanın reddini, İİK 72/4 hükümleri çerçevesinde % 20'den aşağı olmamak üzere davalı lehine tazminata hükmedilmesini, HMK 329, Madde uyarınca asgari ücret tarifesinden ayrı vekalet ücretine ve idari para cezasına hükmedilmesini, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Mahkememizce resen seçilen 1. Bilirkişi heyetinin düzenlediği 29.05.2024 tarihli bilirkişi raporda özetle Davacı kayıtlarında yer alan ve davalı hesabına borç kaydı yapılan 1.106.388 USD'lik “Nakliye, Demuraj, Ardiye Ücretleri.vs” açıklamalı 16.173,415,16 TL. toplam tutarındaki iade faturalarının davalının yasal defter kayıtlarında yer almadığını, taraflar arasındaki cari hesap farkının büyük kısmının iş bu fatura tutarlarından kaynaklandığını, davacı kayıtlarında yer alan fakat davalı kayıtlarında yer almayan, taraflar arasındaki cari hesap uyuşmazlığa konu yukarıdaki borç/alacak kalemlerine ilişkin dayanağı belgelerin ibrazı gerektiğini, mevcut sunuları mali veriler ve dosyaya ibraz edilen belgeler incelendiğinde; davacı ile davalının mutabakat sağladığı fatura, ödeme tutarları esas alındığında, davaya konu çeklerin de mahsup edilmesiyle, davacının davalıdan (davalının yasal defterleri doğrultusunda) 570.263,18 TL. alacağının kabulü gerektiğini, şu halde, takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere, dava konusu çeklerin teminat için verilmiş olduğunun davacı tarafından ispatlanamamış olduğunu, dava konusu çekin teminat için verilmiş olduğunun kabulü ihtimalinde dahi davalının, işbu dava konusu çek tutarında davacıdan alacaklı olduğunu, o nedenle teminatın paraya çevrilmesi şartlarının oluştuğunu, iade faturasının tek başına davacı için alacak oluşturmayacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen 2. Bilirkişi heyetinin düzenlediği 24.04.2025 tarihli bilirkişi raporda özetle; dava konusu çekler üzerinde teminat amacıyla verildiğine dair herhangi bir ifadeye rastlanılamadığını, kıymetli evraka bağlanan alacaklar asıl borç ilişkisinden soyut olması hasebi ile taraflar arasındaki cari ilişkiden bağımsız olduğunu, davacı vekili tarafından “Bilirkişinin de raporunda açıkça belirttiği gibi davaya konu çekler davalıya teminat amacıyla verilmiş ve taraflar arasındaki anlaşmaya uygun olarak da müvekkil defter kayıtlarını bu doğrultuda tutmuş ve davalıya ait ... Hesabı Teminat Hesabı olarak tutulduğunu, ayrıca, bilirkişi raporunda müvekkil davacının defter kayıtlarının lehine delil niteliği taşıdığını açıkça belirtmiştir.” ifadelerine yer verilmişse de davacının da kabulünde olduğu üzere bu hususlar davacıya ait ticari defterlerde kayıtlı tek taraflı atılan kayıtlar olduğunu, bu hususların davalıya ait ticari defterlerde kayıtlı olmaması ve davalı ... Lojistik A. Ş.'nin incelenen 2021 ve 2022 yıllarına ait yasal ticari defterlerinin; TTK' nun 64 ve 65 maddelerinde yer alan defter tutma yükümlülüğü ve defterlerin tutulması hükümlerini ve VUK” nun 220-226' maddelerinde yer alan defterlerin tasdiki hükümlerini ihtiva etmesi davacının iddiasını ispata yeterli olmadığı düşünüldüğünü, hâl böyle olunca bu noktada ulaşılacak ilk ara sonucun gerek kambiyo senetleri borç ilişkisinden soyut olduğu gerekse de dava konusu senedin davacı tarafça (üzerinde bu yönde herhangi bir kayıt bulunmaması) nedeniyle teminat amacıyla verilmediği düşünüldüğünden davacının asıl ve birleşen davaya konu altı adet senede dayanan borcun tamamından sorumlu olacağına ilişkin olduğunun ifade edilebileceğini, ancak ilerleyen süreçte davacı ... Lojistik tarafından ... Lojistik'e vadeli çeklerle yapılan ödemelerin cari hesap borcundan düşülerek, çekler hesabında takip edildiğini, alınan bu çeklerin karşılıksız çıkması sonucunda tarafların 24.05.2022 tarihinde bir araya gelerek 24.05.2022 tarihi itibariyle borcun toplamına ve ödeme şekline ilişkin toplantı düzenledikleri 24.05.2022 tarihi itibariyle davacı ... Lojistik'in davalı ... Lojistik'e 2.196.097,30 USD borcunun olduğu hususunda mutabık kaldıkları ve borç- alacak mutabakatı ile borcun yeniden yapılandırılması niteliğinde olan ve ... Şirketleri yetkili ve yöneticilerince imzalanarak aşağıda sadece bir örneği sunulan 3 adet “Garanti Sözleşmesi” belgesinin ... Lojistik'e verildiğinin anlaşıldığını, Garanti sözleşmesinin tarihi 24.05.2022 tarihi olup, sözleşmede; “... Lojistik ve Danışmalık A.Ş. (Borçlu)cari ödemesinden/borcundan, kaynaklanan 2.196.097,30$ bilgilerinin yer aldığı ve belirtilen borç tutarının, cari hesap borcu olduğunun çok net olduğunun anlaşıldığını hâl böyle olunca tüm bu hususlar taraflar arasındaki çeke dayanan hukuki ilişkinin akdedilen garanti sözleşmesi kapsamında cari hesaba döndürüldüğünü, 24.05.2022 tarihinde ilgili borç bakiyesinin tasfiyesi kapsamında verilen 2.196.000 USD çekin TL karşılığı olan 34.868.088 TL'nin mutabık kalınan cari hesap borcunun TL karşılığı olan 34.869.632,93 TL'den mahsubu sonrası kalan borcun 1.544,93 TL olması gerektiğini, bu yönü ile davacının menfi tespit talebinin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğunun sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Asıl ve Birleşen davalar; teminat çeki olduğu ileri sürülen,... Bankası A.Ş. ... ... Şubesine ait ... seri nolu, 31.08.2022 keşide tarihli, 446.000 USD bedelli, ... seri nolu 30.06.2022 tarihli, 300.000,00 USD bedelli, ... seri nolu, 31.07.2022 keşide tarihli, 500.000 USD bedelli, ... seri numaralı, 15.08.2022 keşide tarihli, 250.000 USD bedelli, ... seri nolu, 15.07.2022 keşide tarihli, 250.000 USD bedelli, ... Bankasına ait ... seri nolu, 05.07.2022 tarihli 450.000, 00 USD bedelli çeklerden dolayı davacıların davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
... Esas sayılı Asıl dava, dava açılış tarihinde ...'nin ... Esasına tevzi edilmiş olup, bu mahkemenin vermiş olduğu gönderme kararı üzerine 17. ATM'ye geldikten sonra ... Esasını almıştır.
Davacılar tarafından, aynı davalı aleyhine ...'nin ... Esas sayılı, 3. ATM'nin ... Esas sayılı, 3. ATM'nin ... Esas sayılı, ...'nin ... Esas sayılı, dosyaları üzerinden başka çekler nedeniyle aynı hukuki nedene dayanarak menfi tespit davaları açılmıştır. 3. ATM'nin ... Esas sayılı dosyası ...'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleştikten sonra ...'nin görevsizlik kararı ile dosya 17. ATM'ye geldikten sonra ... Esasını almıştır.
3. ATM'nin ... Esas sayılı dosyası gönderme kararı ile mahkememize geldikten sonra 17. ATM'nin ... Esasını almış olup, asıl dosya olan 17. ATM'nin ... Esası ile birleştirilmiştir.
...'nin ... Esas sayılı dosyası gönderme kararı ile mahkememize geldikten sonra 17. ATM'nin ... Esasını almış olup, asıl dosya olan 17. ATM'nin ... Esası ile birleştirilmiştir.
... Esas sayılı asıl dosya yönünden mahkememiz tarafından 20.09.2022 tarihli ara karar ile İİK'nın 72/3.maddesi gereğince dava konusuYapı Kredi Bankası A.Ş. ... ... Şubesine ait ... seri nolu, 31.08.2022 keşide tarihli, 446.000 USD bedelli çek yönünden 20.09.2022 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir.
Birleşen ... Esas sayılı dosyadaki asıl davaya konu ( Eski esas ....ATM ... )... Bankası ... ... Şubesi 30.06.2022 tarihli ... numaralı 450.000 USD bedelli çek ile ... Bankası ... Şubesine 30.06.2022 tarihli ... nolu 300.000 USD bedelli çekler bakımından ... tarafından 06.07.2022 tarihinde "takip başlatılmaması, başlayan takiplerin durdurulması" yönünde ihtiyati tedbir kararı verildikten sonra, aynı mahkeme tarafından 28.07.2022 tarihli ara karar ile tedbirin "icra dosyasına yatacak paranın dava sonuna kadar alacaklıya ödenmemesi" şeklinde değiştirildiği, sözkonusu çekler bakımından ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında davacı ... Lojistik ve Danışmanlık ve A.ş tarafından ... aleyhine 08.07.2022 tarihinde icra takibi başlatıldığı, ... tarafından konu çekler ile ilgili verilen tedbir kararıyla ilgili teminatın mahkemeye yatırıldığı ve tedbir kararının icra dosyasına sunulmasıyla, icra takibinin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Birleşen ... Esas sayılı ( Eski esas ....ATM ... ) dosyasının birleşeni ....ATM'nin ... Esas sayılı dosyasına konu çekler bakımından ....ATM tarafından 29.07.2022 tarihinde tedbir kararının verildiği, ancak tedbir için öngörülen teminat yatırılmadığından ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkmış ve uygulanmamıştır.
Birleşen ... (Eski esas ....ATM'nin ...) esas sayılı dosyasına konu çekler bakımından ....ATM tarafından 12.08.2022 tarihinde takiplerin durdurulması yönünde tedbir kararı verildiği, ancak mahkemece hükmedilen teminat miktarı yatırılmadığından tedbir kendiliğinden kalkmış, dolayısıyla uygulanmamıştır.
Birleşen ...(Eski Esas İstanbul ...'nin ...) Esas sayılı dosyasına konu çekler bakımından ... tarafından 18.07.2022 tarihinde muhtemel takiplerin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiş olup, tedbire yapılan itiraz üzerine İstanbul BAM 12.Hukuk Dairesi'nin kararı ile kaldırılmış olduğundan uygulanmamıştır.
Davacı taraf iddialarında, davacının müşterilerine ait ürünlerin Çin'den Türkiye'ye getirtilmesi konusunda tarafların anlaşmaya vardıklarını, davalının Çin'deki çalışmalarını yürüten ... firmasına ödeme yapmaması nedeniyle ürünleri Türkiye'ye getiren firmanın yükü gümrükte bekleterek teslim etmediğini, bu nedenle davalının müvekkiline teslim etmeyi taahhüt ettiği malları zamanında teslim etmediğini, böylelikle daha işin başında müvekkili tarafından hizmet bedelinin teminatı olarak davalıya verilmiş olan çeklerin bedelsiz kaldığını, davalının edimlerini zamanında ifa etmemesi nedeniyle müvekkilinin kendi müşterilerine gecikme cezası ödeyerek zarara uğradığını, davalının müvekkilinden aldığı teminat çeklerini bankadan yazdırarak icra takibine koyma niyetinde olduğunu belirterek, asıl ve birleşen davalara konu tüm çekler bakımından müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili ise savunmalarında, müvekkilinin taahhüt ettiği edimlerini yerine getirdiğini, dava konusu çekler karşılıksız çıktıktan sonra davacının müvekkili şirkete iade faturası kestiğini, oysaki yapılan hizmet nedeniyle müvekkilinin davacı adına düzenlediği ve usulüne uygun olarak tebliğ edilen faturalara karşı daha önceden yapılan bir itirazın olmadığını, ticari ilişkide açık hesap şeklinde çalışıldığını, müvekkilinin alacağına karşılık verilen çeklerin karşılıksız çıktığını, bu nedenle çek bedellerinin tahsili için icra takipleri başlatıldığını, ayrıca düzenlenen garanti sözleşmeleri ile davacı şirketin müvekkiline borçlu olduğu ve davacı şirket ile grup şirketlerinin yetkilisi ve hissedarı olan kişilerin işbu garanti sözleşmeleri ile borcu garanti altına aldıklarının görüleceğini, garanti sözleşmeleriyle dava konusu çeklerin teminat amacıyla verilmediğinin ortaya konulduğunu, asıl ve birleşen davalara konu çeklerin borca karşılık olarak verildiğini ve teminat fonksiyonunun bulunmadığını savunmuştur .
Davalı vekili tarafından dosyaya sunulan 24.05.2022 tarihli Garanti sözleşmeleri incelendiğinde, davacı şirketlerin davalıya olan 2.196.097,30 USD cari hesap borcunun 15/06/2022 tarihinde ödenmesi taahhüdü ve borcun garanti altına alınması amacıyla verildiği, sözleşmenin davacı şirketler ile garantör ...A.Ş. tarafından imzalandığı görülmektedir.
Yine delil olarak dosyaya sunulan e-posta yazışmalarının içeriğinden, taraflar arasında davacı şirketin davalıya olan borcunun yapılandırılması konusunda müzakereler yürütüldüğü, bu kapsamda davacı şirket yetkisi tarafından alternatif ödeme planlarının sunulduğu, davacı şirket yetkilisi tarafından davalı ...'e gönderilen 07.06.2022 ve 23.06.2022 tarihli e-postalarda ... Lojistiğin mevcut borçları kapsamında verilmiş ve ödenmemiş çeklerin yerine yeni bir ödeme planı hazırlanıp yeni çekler verdikleri, davacı tarafın borcu ödeme isteğini karşı tarafa bildirdiği, borçlarını ödeyebilmek için 12-24 ay'lık bir plana ihtiyaçlarının olduğu şeklinde beyanlarının yer aldığı görülmektedir.
Davalı vekili tarafından, müvekkilinin yaptığı işlerin karşılığı olarak düzenlendiği faturalara itiraz edilmediği, davacının önceki çekleri ödememesi üzerine müvekkili şirket tarafından borcun yapılandırılarak farklı vadeli çekler alındığı, dava konusu çeklerinde bu çekler olduğu, ancak çeklerin karşılıksız çıktığı, ... Lojistik dışındaki diğer davacıların borcun ödenmesini garanti etmek üzere garanti sözleşmeleri imzaladıkları, dolayısıyla bu sözleşmelerin dava konusu çeklerin teminat amacıyla verilmediğini ortaya koyduğunu ileri sürmüştür.
Tarafların ticari defterlerine yansıyan alacak ve borç kayıtlarının tespit edilmesi amacıyla defterler üzerinde muhasip bilirkişi marifetiyle yapılan inceleme sonucunda düzenlenen raporda; taraflar arasındaki cari hesap ilişkisinin 2012 yılı 8. ayından itibaren başladığı, 2021 yılında davalı tarafından davacı adına tanzim edilen tüm faturaların davacının yasal defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının defterlerinde 31.12.2021 tarihi itibariyle davalıdan 2.138.802,72 TL alacaklı gözükmesine rağmen, davalının kendi defterlerinde davacıdan 31.12.2021 tarihi itibariyle 162.688,55 USD karşılığı 2.111.290,66 TL alacaklı gözüktüğü, tarafların kayıtlarındaki farkın davacı tarafından sehven mükerrer borç kaydı yapıldığı tespit edilen 29.12.2021 tarihli 3 adet çekten kaynaklandığı, sonradan 01.12.2022 tarihinde düzeltme kaydı açıklamasıyla düzeltme kaydının oluşturulduğu, diğer yandan davacı kayıtlarında yer alan ve davalı hesabına borç kaydı yapılan nakliye, demuraj, ardiye ücretleri vs. açıklamalı 16.173.415,16 TL tutarındaki iade faturalarının davalının yasal ticari defterlerinde yer almadığı, taraflar arasındaki cari hesap farkının büyük oranda iş bu faturalardan kaynaklandığı belirtilmiştir.
İtirazlar nedeniyle tarafların ticari defter kayıtlarının yeniden incelemesi sonucu düzenlenen 30/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda, davalı ... nezdindeki ... Lojistiğe ait hesapların incelenmesiyle davacı tarafından ...'e vadeli çeklerle yapılan ödemelerin cari hesap borcundan düşülerek çekler hesabında takip edildiği, 24.05.2022 tarihi itibariyle USD hesabın cari hesap bakiyesinin 731.619,35 USD, bu tarihten önce cari hesaba mahsuben alınarak cari hesap borcundan düşülen ancak karşılıksız çıkan çek tutarlarının toplamının 1.464.800 USD olduğu, tarafların 24.05.2022 tarihinde bir araya gelerek borcun toplamına ve ödeme şekline ilişkin toplantı düzenledikleri, 24.05.2022 tarihi itibariyle davacı ... Lojistiğin davalı ... Lojistiğe 2.196.097,30 USD borcunun olduğu hususunda mutabık kaldıkları, borç - alacak mutabakatı ile borcun yeniden yapılandırılması niteliğinde olan ve ... şirketleri yetkilisi ve yöneticilerince imzalanan Garanti Sözleşmelerinin ...'e verildiği, bu aşamadan sonra davalının ticari defter kayıtlarında mutabakat kapsamında alınan çeklerin cari hesaba alacak olarak işlenip ...'in borcundan düşüldüğü, bu düşüm sonrası ...'in ...'ten olan cari hesaptan kaynaklanan 15.774,35 USD alacaklı gözüktüğü, davacı şirket nezdinde ki Sıntek'e ait cari hesap ekstresinde 24.05.2022 tarihi itibariyle hesabın 10.547.042,93 TL alacak bakiyesi verdiği, garanti sözleşmesinde kabul edilen 2.196.097,30 USD'nin 23.05.2022 tarihindeki kur üzerinden karşılığı olan 34.869.632,93 TL alacak bakiyesi verdiği, borcun tasfiyesi kapsamında ...'e verilen 6 adet çek bedeli toplamının 2.196.000,00 USD olduğu, bu rakamın TL karşılığının 34.869.632,93 TL'ye karşılık geldiği, bu tutarın 34.868.088,00 TL'den mahsubu sonrası kalan borcun 1.544,93 TL olması gerekirken ... Lojistik nezdinde ki ... Lojistiğe ait cari hesap ekstresinde 24.05.2022 tarihli itibariyle 10.547.042,93 TL alacaklı gözüktüğü, aradaki farkın 2021 yılından hatalı şekilde devir eden bakiyeden kaynaklandığı, ... tarafından ... Lojistik adına tanzim edilen tüm faturaların ... Lojistik tarafından teslim alınarak, hiçbir itiraza uğramadan defterlerine borç olarak kayıt edildiği ve ilgili fatura bedellerinin garanti sözleşmesinde bakiye borç tutarı olarak yer aldıktan sonra, bu faturalara karşılık ... tarafından iade faturalarının kesildiği, bu nedenle iade faturalarının davalı ... hesabına borç kaydının yerinde olmadığı belirtilmiştir.
Asıl ve birleşen davaya konu menfi tespit talebi taraflar arasında düzenlenen garanti sözleşmesi kapsamında ... Lojistik tarafından ...'e verilen 6 adet çeke ilişkindir. Taraflar arasında 2021 yılından itibaren yürütülen ticari ilişkisinden dolayı davalı ... tarafından davacı ... Lojistiğe kesilen tüm faturaların her iki tarafın ticari deftelerinde kayıtlı olduğu yapılan bilirkişi incelemesiyle tespit edilmiştir. İş bu faturalar nedeniyle ticari defterlere yansıyan kayıtlardan; taraflar arasında yapılan 24.05.2022 tarihli hesap mutabakatı öncesinde davalı ...'in davacı ... Lojistikten 446.974,35 USD cari hesap alacağı ile 1.764.800 USD toplam tutarlı karşılıksız çıkan çek bedelinden kaynaklı alacağının olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyaya sunulan e-posta yazışmaları içeriklerinden tarafların söz konusu borcun ödenmesi ve vadesi konusunda müzakereler yürüttükleri, bu kapsamda davacı şirket yetkilisi tarafından davalıya alternatif ödeme planlarının sunulduğu belirlidir. Görüşmeler neticesinde 24.05.2022 tarihinde yazılı hale getirilen Garanti Sözleşmesi başlıklı mutabakat metni ile toplam borcun 2.196.097,30 USD olduğu kabul edilerek, borca karşılık olarak ... Lojistik tarafından asıl ve birleşen davaya konu 6 adet çekin ...'e verilmiş olup olup, söz konusu çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle ... tarafından icra takiplerine konu edilmiştir.
Davacı ... Lojistik, ...'ten almış olduğu hizmet nedeniyle ... tarafından kendi adına kesilen tüm faturaları itirazı kayıtsız olarak teslim alıp, kendi ticari defterlerine kayıt ettiği halde 24.05.2022 tarihli hesap mutabakatı tarihi ile bu mutabakat kapsamında verilen çeklerin icraya konulmasından sonra iade faturaları düzenlemiştir. İade faturaları davalının defterlerinde kayıtlı olmadığından davacılar lehine bir sonuç doğurması mümkün değildir. Zira, tebliğ alıp ticari defterlerine kayıt ettiği faturalara TTK'nın 21/2.maddesinde ön görülen süre içerisinde itiraz etmeyerek hesap mutabakatı yapıldıktan sonra faturaları kabul etmemesi MK 2'ye aykırı olduğu gibi basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne de aykırı bir durumdur. Ayrıca icra takibi başlatıldıktan sonra iade faturası düzenlenmesi kötü niyetli bir yaklaşım olarak değerlendirildiğinden, sözkonusu bu faturalara itibar edilmemiştir.
Davalı vekili dava ve takibe konu tüm çeklerin teminat çeki olduğunu bildirmiş ise de çekler üzerinde bu yönde herhangi bir kayıt yer almamaktadır. Bu konuda taraflar arasında düzenlenmiş yazılı bir belgede dosyaya sunulamamıştır. Bu durumda asıl ve birleşen davalara konu çeklerin teminat çeki olduğu iddiası ispatlanamamıştır. Diğer yandan 24.05.2022 tarihli mutabakat içerikli garanti sözleşmesiyle kabul edilen borç tutarıyla çek bedelleri örtüştüğünden sözkonusu çeklerin cari hesap borcuna karşılık olarak verildiği ve davacı lehine teminat fonksiyonun bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Davalı diğer bir savunma sebebi olarak, Çin'den getirtilen ürünlerin gümrükte bekletilerek teslim edilmediğini bu nedenle davalının taahhüdünü zamanında yerine getirmeyerek müvekkilinin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini ileri sürmüş ise de, sözkonusu hizmet nedeniyle davalının düzenlemiş olduğu faturaları ticari defterlerine kayıt edip zamanında itiraz etmediğinden ve sonradan düzenlemiş olduğu iade faturaları da kabul görmediğinden, davacıların hizmetin sözleşmeye uygun şekilde yerine getirilmediği yönündeki iddiası dosya kapsamına göre ispatlanamamıştır.
Tüm bu değerlendirmelerin sonucunda; asıl ve birleşen davalara konu çeklerin ticari ilişki kapsamında borca karşılık olarak keşide edilip davalıya verildiği, çeklerin kambiyo senedi vasfına haiz olup teminat senedi niteliği taşımadığı, bu nedenle davacıların söz konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olup çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle takibe konulmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı kanaatine varılmış olduğundan bu kanaat ışığında asıl ve birleşen davalara konu çekler nedeniyle açılan menfi tespit davalarının reddine karar vermek gerekmiştir.
Asıl ve birleşen davalar bakımından verilen ihtiyati tedbir kararlarından sadece birleşen ... Esas sayılı (Eski Esas ....ATM ... ) dosyada ... Bankası ... ... Şubesi 30.06.2022 tarihli ... numaralı 450.000 USD bedelli çek ile ... Bankası ... Şubesine 30.06.2022 tarihli ... nolu 300.000 USD bedelli çekler yönünden verilen tedbir kararı uygulanmıştır. Sözkonusu çekler için davalı ... tarafından davacılara karşı .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatılmış olup bu çekler yönünden ... ATM'nin ... Esas üzerinden vermiş olduğu 06.07.2022 tarihli ihtiyati tedbir kararı davacılar tarafından takip dosyasına sunularak uygulanmıştır. Bu durumda davalı vekilinin ... Esas sayılı (Eski Esas ....ATM ... ) dosyadaki İİK'nın 72.maddesine dayalı tazminat talebinin yerinde olduğundan, birleşen ... Esas sayılı (Eski Esas ....ATM ... ) dosyada dava konusu çek bedelleri toplamı olan 750,000,00 USD'nin takdiren %20 oranı üzerinden hesap edilen 2.585.790,00 TL (.... İcra Dairesinin ... Esas sayılı, 06.07.2022 takip tarihindeki Dolar/TL Kuru 17.2386 x 750.000,00 USD = 12.928.950 TL%20= 2.585.790,00 TL) tazminatın davacıdan tahsil edilerek davalıya ödenmesine karar vermek gerekmiştir. Diğer dosyalarda verilen ihtiyati tedbir kararlarına ilişkin teminatlar yatırılmadığından tedbirler kendiliğinden kalktığı ve uygulanmadığı anlaşıldığından, bu dosyalarla ilgili tazminat taleplerinin reddi gerektiği sonucuna varılmış olduğundan, açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
A-... ESAS SAYILI ASIL DAVADA
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının İİK'nın 72. Maddesine dayalı tazminat talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 138.773,82 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 138.158,42 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi gereğince davalı vekili için takdir edilen 647.847,82 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Davalı yargı gider toplamı olan 191,75 TL'nin ( 191,75 TL posta gideri olmak üzere) davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
B-BİRLEŞEN ... ESAS SAYILI DAVADA
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının İİK'nın 72. Maddesine dayalı tazminat talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 76.806,06 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 76.190,66 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi gereğince davalı vekili için takdir edilen 500.875,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
C-BİRLEŞEN ... ESAS SAYILI DOSYADA
a) -Asıl davanın REDDİNE
1-Asıl davada davalının İİK'nın 72/4.maddesine dayalı tazminat talebinin KABULÜ ile, dava konusu çek bedelleri toplamı (üzerinden takdiren %20 oranına göre hesap edilen 2.585.790,00 TL tazminatın davacıdan tahsil edilerek davalıya ÖDENMESİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 217.645,91 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 217.030,51 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi gereğince davalı vekili için takdir edilen 735.446,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
b)- Birleşen 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı davasının REDDİNE,
1-Davalının İİK m. 72'ye dayalı tazminat talebinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 153.386,69 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 152.771,29 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi gereğince davalı vekili için takdir edilen 671.291,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Ç-BİRLEŞEN ... ESAS SAYILI DOSYADA
1-Davanın REDDİNE,
2- Birleşen davada davalının İİK m. 72'ye dayalı tazminat talebinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 73.902,89 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 73.287,49 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi gereğince davalı vekili için takdir edilen 490.340,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/06/2025
Başkan ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Katip ...
✍e-imzalıdır.