T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2022/41 Esas
KARAR NO: 2024/31
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 29/01/2022
KARAR TARİHİ: 30/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sigortalı, dava dışı ...San. Tic. A. Ş. ne ait, 6.480 adet, 648 koli, net 7.776,00 Kg, 31.687,20 Euro değerindeki dondurulmuş yarı kuru domates emtiasının Finlandiya'ya, ...geçerli olacak şekilde satıldığını, tarafların soğuk zincir bozulmadan - 20 C de taşıma konusunda mutabık kaldıklarını, emtianın 31.08.2020 tarihinde ... numaralı konteynere yüklendiğini,... gemisi ile İzmir'den ...'ye taşımanın gerçekleştirildiğini, deniz taşıması belgesinde emtianın - 20 C de taşınması gerektiği notunun bulunduğunu, üç katman halinde taşıması gerçekleştirilen emtianın, soğuk zincirin kırılması sonucu üst katmanda bulunan kısmının - 13 C olarak teslim alındığını bu sebeple bozularak hasarlandığını, gerekli ihbarın yapılarak sigortalısının zararının giderildiğini, emtianın ilk sırası için - 13 C, ikinci ve aşağı sırası için -17,7 C ve - 19 C şeklinde hasar notu düşüldüğünü, ekspertiz raporu bulunduğunu, konteyner sıcaklık kayıtlarına göre taşımanın gerçekleştirildiği 31.08.2020 tarihinden 15.09.2020 tarihine kadar geçen süre içinde konteynerde sıcaklık dalgalanmalarının yaşandığını, konşimentoda "soğuk zincir bozulmadan - 18 C de muhafaza edilecek" ve "24 saatlik arıza klozu" özel şartının bulunduğunu, zararın 32.689,66 TL olduğunu ifade ederek yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının rücu istemine ilişkin hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, davacı ... Sigorta'nın aktif husumet ehliyetine sahip olmadığını, dava dışı sigortalı ...firmasının alacak hakkına haiz olmadığını, dosya kapsamında hasara, dava dışı gönderici, sigortalı ...Gıda'nın mı yoksa alıcı ... Ltd. firmasının mı katlandığı hususunun anlaşılamadığını, hasarın sigorta kapsamında olmadığını, poliçede "her ne sebepten ileri gelirse gelsin, bozulma rizikosu sigorta kapsamından hariçtir" ibaresini olduğunu, ihbar şartının yerine getirilmediğini, taşıyıcı firmanın ... A. Ş. olduğunu huzurdaki davanın ... A. Ş. ye ihbarını istediklerini, emtianın ambalajının yol şartlarına uygun olduğunun ispatının gerektiğini ifade ederek davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ...Donatanına izafeten KTL ... Taş. Ve Loj. A.Ş. Olduğu, 03/12/2020 tarihinde 33.613,25.TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 21/12/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 17/12/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 29/01/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler...,... ve ... tarafından tanzim edilen 09/12/2022 tarihli raporda; Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetleri bakımından; davacının TTK m.1472 gereği sigortalısına tazminat ödediği, ödediği tazminat tutarı asıl alacak olacak şekilda sorumlulara bunu rücu edebileceği; davalının ise somut taşıma bakımından taşıma işleri organizatörü akdi taşıyan olduğu, pasif husumete ehil olduğu, dava dışı ihbar olunan ... firmasının ise fiili taşıyan sıfatı ile taşıma sürecinde yer aldığı, Davacı ödeme mesnedi Sigorta poliçesinin geçerli bir sigorta sözleşmesi uyarınca düzenlendiği, ekspertiz raporu ile tespit edilen sigorta tazminatının somut olaya uygun olduğu ve sunulan ödeme dekontu ile de teyit edildiği, Hasara ilişkin tahliye sırasında derhal bildirim yapıldığı, eksper talep edildiği TTK m.1185 hükmüne uygn süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunduğunun değerlendirildiği, Dava konusu deniz taşımacılığı 31.08.2020 tarihinde gemiye yükleme ile 17.09.2020 tarihleri arasında gerçekleştiği, 01, 02 Eylül tarihlerinde konteyner soğutucu sisteminin tedarik sıcaklığının yükseldiği (25 saat yüksek seyrettiği, bu süre zarfında — 0,4 C ye kadar yükseldiği,) oluşan hasarın ... taşımacılığı sırasında meydana geldiğinin sabit olduğu, Hasar kaynaklı davacı ödemesi tazminat bakımından, davalının TTK m.1141 hükmü gereği "yüke elverişli olmayan" taşıma sürecinde meydana gelen zarardan sorumlu olduğunun değerlendirildiği, Meydana gelen zarar ve davacının 27.11.2020 tarihinde Sigortalısı ...GIDA adına ödemesi tutarı olan 32.689,66 TL tazminatın somut olaya uygun kadri marufunda tazminat miktarına işaret ettiğine ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Davadışı sigortalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için Antalya ... ATM 'ye talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ...an tarafından tanzim edilen 28/03/2023 tarihli raporda; Dava konu olan, Fillandiya menşeili Yurt dışı alıcı ... LTD. ne dava dışı şirket olan ...Gıda San. ve Tic. A.Ş' tarafından 7.08.2020 tarihinde, ...İrsaliye, ... nolu E-Fatura ile 293.670,92 TL tutarlı " Dondurulmuş Yarı Kuru Domates cinsi 6.480 adet olarak satılan mallar ve tahsil işlemleri ile ilgili, Dava dışı şirketin incelenen 2020 yılı ticari defterlerinin E-Defter sistemine tabi olduğu, Kağıt ortamında Yalnızca Envanter Defteri tasdik ettirildiği, Envanter defterin Yasal süresinde açılış tasdikinin yaptırıldığı. Dava dışı Şirketin İncelenen Yevmiye defteri ve Defter-i Kebir defterleri E-Defter olarak tutulduğu, Davaya konu mallar aile ilgili işlemlerin yapıldığı, 2020 yılı 8., 9. 11. ve 12. ay Defterleri, yasal sürelerinde İnternet ortamında GIB' e gönderildiği Onaylı Berat' larının alındığı görüldü. Dava dışı şirket tarafından ... LTD. firmasına satılan ticari mallara ilişkin ...nolu faturanın, Tablo01 de görüldüğü gibi, 31.08.2020 tarih, ...yevmiye no ile Ticari deftelerine kaydedildiği, Fatura karşılığı ödemenin 06.11.2020 tarihinde 336.330,29 TL,(33.830,60 €) dava dışı şirkete yapıldığı, ...nolu yevmiye kaydı ile defterlere kaydedildiği, Dava dışı şirektin 2020 yılı ticari defterlerinde... LTD. Davaya konu ticari mallar için düzenlenen ve Tablo-01 1. sırada görülen Fatura dışında, 2020 yılında Başkaca indirim Faturası vb fatura kaydına rastlanılmadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya bilirkişiye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 11/07/2023 tarihli ek raporda, 03.07.2023 tarihli kök rapora ek olarak; Dava konu olan, Finlandiya menşeili Yurt dışı alıcı ... LTD. ne dava dışı şirket olan ...San. ve Tic. A.Ş' tarafından 7.08.2020 tarihinde, ...İrsaliye, IHR2020000000023 nolu E-Fatura ile 293.670,92 TL tutarlı " Dondurulmuş Yarı Kuru Domates cinsi 6.480 adet olarak satılan mallar satıldığı, Satışlan işleme ilişkin defter kaydının Tablo-02 de görüldüğü gibi olduğu, Dava dışı şirektin 2020 yılı ticari defterlerinde ... LTD. Davaya konu ticari mallar için düzenlenen ve Tablo-02 işlem dışında 2020 yılında Başkaca indirim Faturası vb fatura kaydına rastlanmadı, Dava dışı ...A.Ş'nin 2020 yılı ticari ( ilgili dönemlerde) Finlendiya kökenli ... LTD. ile ilgili, 3.761,28 €, yada TL karşılığında herhangi bir alacak kaydına rastlanmadı, Davacı Şirket ile ilgili, yukarda detaylıca açıklandığı üzere, Davacı şirketin unvani ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmamış olup, Davacının, Dava dışı ...A.Ş' ne davacı şirket tarafından ödendiği beyan edilen ...Bankası A.Ş ne ait 27.11.2020 tarihli ... dekont nolu, ...A.Ş'nin ... Bankası A.Ş hesabına gönderilen 32.689,66 TL ödeme ...A.Ş 'nin 2020 yılı ticari defterlerinde, "649.1.01.700 SİGORTADAN ALINAN HASAR TAZMİNATLARI" adlı hesapta Yukarıda Tablo-03 de görülen tarih ve yevmiye kaydı ile 2020 yılı ticari defterlerinde kayıtlı Davacıdan gelen 32.689,66 TL kayıtlı olup, doğrudan ilgili "DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR" hesabına kaydedildiğinin tespit edildiğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya bilirkişiye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 30/11/2023 tarihli 2. ek raporda, Dava dosyası ve Dava dışı ...San. ve Tic. A.Ş'nin 2021 yılına ait ticari defter kayıtlarında yapılan incelemede,
Verilen Görev kapsamında sorulan 3.761,28 € tutar, ...A.Ş'nin 2021 yılı ticari Defterlerinde, 120-ALICILAR hesabı altında "120.2.90.001 EURO YURT DIŞI-ALICILAR" adlı hesap içinde de, Tablo-02 4. sırada görüldüğü üzere, ... LTD firması hesabına alacak olarak 3.761,28 € kayıt tarihindeki güncel kura göre 36.761,13 TL üzerindan tahsil edildiği şeklinde kaydedildiği, 3.761,28 EURO, ... LTD nden, ...A.Ş alacağı olarak C/H dan düşüldüğü tespit edildiğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, hasar dosyası ,konişmento, navlun faturası, ödeme dekontu, ibrarname, bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Somut olayda emtiaların 18.09.2020 tarihinde alıcısına teslim edildiği, davacının 27.11.2020 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtiaların... numaralı emtia nakliyat sigorta poliçesi tahtında 27.08.2020 tarihinde sigortalandığı, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin mal faturası ve gümrük beyannamesinden... Finlandiya olduğunun anlaşıldığı ,CIF satışta, eşyanın gemiye yüklenmesinden sonra yüke ait her türlü yarar ve hasar alıcıya geçmiş olduğundan taşıma sırasında ortaya çıkacak ziya ve hasardan dolayı tazminat talep etme hakkı da alıcıya ait olduğu, bu nedenle CIF satışta genel kural sigorta poliçesinin alıcı lehine düzenlendiğinin kabul olunduğu, 27.08.2020 tarihli ...Gümrük müdürlüğünün düzenlemiş olduğu gümrük beyannamesinde mal mukabili kaydının bulunduğu, mal mukabili satışlarda mal bedeli tahsil edilinceye kadar satıcının yükte meydana gelecek zararlar nedeniyle yük üzerinde menfaat hakkının bulunduğu, somut olayda, satış faturası ile gümrük beyannamesinde "mal mukabili satış" kaydı yer aldığından, bu durumda satıcının kendi lehine sigorta poliçesi yaptırmakta hukuki yararı bulunduğu kabul olunmuş, (bkz.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 02/07/2014 tarih, 2013/18638 E, 2014/7694 K, 2014/526E ve 2014/ 9398 Sayılı K.)dosya kapsamına göre, malın alıcıya teslim edildiğinin sabit olduğu, sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi ile davaya konu hasar sebebiyle 3.761,28 euro alıcı lehine alacak kaydı yapıldığı tespit edildiğinden satıcının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu , davacının 27.11.2020 tarihinde sigortalıya 32.689,66 TL ödediği dosyaya sunulu dekonttan anlaşıldığından davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Taşımanın ...A.S tarafından düzenenen 136911148 numaralı konişmento tahtında...gemisi ile gerçekleştirildiği, 15.09.2020 tarihli navlun faturasının ise ... Taşımacılık tarafından düzenlendiğinin görüldüğü, davalı vekilince donatanın işletenin açıkça tereddüte mahal vermeyecek şekilde açıkça belirtilmesi gerekirken iş bu davada donatan açıkça belirtilmediğinden bahisle pasif husumet ehilyeti itirazında bulunduğu, buna mukabil mahkememizce davacıya ... gemisinin donatanını açıkça belirtmesi için kesin süre verildiği, davacının kesin süre içerisinde ... gemisinin donatanı olarak davaya konu icra takibinde aleyhinde takip yürütülen... olarak belirtildiği, donatının yurtdışında mukim olması sebebiyle acentesi olarak davalıya husumetin yöneltildiğini beyan ettiği görülmekle davalının taşıyan olarak pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı... A. Ş. ne ait, 10 palet, 1.080 koli, net 7.776,00 Kg, 31.687,20 Euro değerindeki dondurulmuş yarı kuru domates emtiasının yurtdışında mukim ... LTD firmasına satıldığı, emtianın 27.08.2020 tarihinde İzmir'den Fillandiya ...'ye ... gemisinde...numaralı konteyner ile sevk edildiği, 18.09.2020 tarihinde varış yerinde, alıcı firma adresinde konteynerde soğuk zincir kırıldığı için hasarlandığı ileri sürülmüştür. Ana konşimentoda sıcaklığın -20 C olması gerektiğinin belirtildiği, dosyada mübrez evrak üzerinden hazırlanan ekspertiz raporunda; " sevkiyata konu... numaralı konteynere ait, 31.08.2020 tarihi ile 15.09.2020 tarih aralığını kapsayan, ...antetli sıcaklık verilerinde; set edilen sıcaklığın - 20 C olduğu, 01, 02 Eylül tarihlerinde konteyner soğutucu sisteminin tedarik sıcaklığının 25 saat yüksek seyrettiği, bu süre zarfında - 0,4 C ye kadar sıcaklığın yükseldiği ,- 20 C de gerçekleştirilmesi gereken sevkiyatta soğuk zincirin kırıldığının" belirtildiği, yine ekspertiz raporunun devamında sevkiyata konu konteynerin sıcaklık dökümlerinin ilgili ... firmasından temin edildiği, sıcaklık verilerine göre ısının -20 C ye ayarlandığı, 01.09.2020 tarihi saat 09.02 de başlayan ısı dalgalanmasının 02.09.2020 tarihi 09.42 ya kadar devam ettiğinin tespit edildiği, dosyaya sunulu bilirkişi raporunda ;" soğuk zincirin kırıldığının ... tarafından ekspertiz raporunun ekinde sunulan ısı kayıtla ile sabit olduğundan taşıyanın meydana gelen hasardan sorumlu olduğunun belirtildiği devamında hasar miktarının kadri marufunda olduğunun" belirtildiği, ekspertiz raporu , konişmento , bilirkişi raporu ile ısı kayıtları bir arada değerlendirildiğinde ; konişmento üzerinde -20 C de taşınacağı belirtilen yarı kuru domates emtiasının 01.09.2020 tarihi saat 09.02 ile 02.09.2020 tarihi 09.42 arasında 13,3 C, -20 C arasında ısı dalgalanmasının gerçekleştiği, poliçede yer alan sıcaklık klozuna göre de soğuk zincirin kırılmasının ez 24 saat devam etmesinin istenildiği, somut olayda da soğuk zincirin 24 saatten fazla bir süre kırıldığının ... tarafından sunulan ısı kayıtları ile sabit olduğundan taşımaya konu emtiada meydana gelen hasarın teminat içerisinde kaldığı ve davalı taşıyanın
TTK nun 1178/2 maddesi uyarınca, eşyanın zıyaı ve hasara uğramasından ileri gelen tüm
zararlardan sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.
TTK 1186/1 maddesi gereğince eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin her türlü zıya veya
hasar nedeniyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safi
ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutarı aşan zarar için sorumlu olmaz; meğer ki, eşyanın cinsi ve değeri, yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmış olsun. Özel Çekme Hakkı, fiilî ödeme günündeki veya taraflarca
kararlaştırılan diğer bir tarihteki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirası’na çevrilir. Dosyaya sunulan yük taşıma senedinde emtianın ağırlığı toplamda brüt 8.782,00 kg gösterilmiştir. Şu
hâlde sorumluluğun üst sınırı hesaplanırken yükün ağırlığının esas alınması gerekecektir. Bu şekilde
hesaplanacak üst sınır 8.782 Kg X 2 ÖÇH olmakla, icra takip tarihi itibarı ile esas alınan kur bilgilerine göre yapılan hesaplamada; 8.782 Kg X 2 ÖÇH (11.2030 TL) =98.384 TL olduğu, davacının talebi bu üst sınırın altında kaldığından davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı icra dosyasına yaptığı itirazın iptaline karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davacının davasının KABULÜ ile, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı icra dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takibin bu davalı yönünden aynen DEVAMINA,
-Koşulları oluşmadığından davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 2.296,12.TL'den peşin alınan 574,04.TL'nin mahsubu ile bakiye 1.722,08.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (666,24.TL ilk harç 327,25.TL posta ücreti ve 7.500,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 8.493,49.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı vekili için takdir edilen 17.900,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/01/2024
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır
e-imzalıdıre-imzalıdır