T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/421 Esas
KARAR NO :2025/372
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:19/10/2022
KARAR TARİHİ:14/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava dışı ... Paz A.Ş.'ye ait emtianın taşınmasında doğabilecek rizikoları Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile teminat altına aldığını, sigortalı ... firmasının Romanya'da mukim ... firmasına göndermiş olduğu demir boru cinsi emtianın Türkiye'den Romanya'ya taşıma iş için ... TAŞ A.Ş. firması ile anlaştığını, fiili taşıma ... idaresinde gerçekleştiğini, geminin söz konusu taşıma işleminden doğan sorumluluğu ise diğer davalı ... Lımıted tarafından sigorta teminatı altına alındığını, davaya konu emtianın davalı ... sorumluluğunda diğer davalı ...'in donatnı olduğu ... isimli gemiye yüklenerek Türkiye'den Romanya'ya sevk edildiğini, emtianın taşınması sırasında davalı taşıyıcı sorumluluğunda sevk ve idare edilen aracın karışmış olduğu trafik kazası sonucu sigortalı emtianın hasar gördüğünün tespit edildiğini, net zarar miktarının 40.516,31 Euro müvekkilce sigortalısına ödendiğini, müvekkili şirketin sigortalısının kanuni halefi olduğunu, davalı ...'ın meydana gelen kazadan taşıyıcı olarak sorumlu olduğunu, davalı ... taşımanın yapıldığı geminin donatını olduğunu, davalı London Steam Shıp'in diğer davalının CMR Sigortacısı olarak meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, davalı ... Sigorta diğer davalı geminin... Sigortacısı olduğunu, beyanla, toplam 40.516,31 EUR tutarının ödeme tarihi olan 25.04.2022 tarihinden itibaren işleyecek USD alacaklarına uygulanacak en yüksek mevduat faizi, mahkeme masrafları ve vekalet ücreti ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini ve davalılara ait araç ve gayrimenkul kayıtları üzerine üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi amacıyla tebligat icra edilmeksizin ve teminatsız olarak HMK m. 389 ve m. 392 uyarınca ihtiyati tedbir konulmasını dava ve talep etmiştir.
Davalı ... Lojistik Dağıtım Dep. Taş. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, uyuşmazlığa konusu taşıma işinin hiçbir safhasında yer almadığını ve dava dışı ... Şirketi'yle de bu kapsamda bir sözleşme akdetmediğini, hal böyleyken huzurdaki davanın tarafı olmasının hukuken mümkün olmadığını, bu itibarla davanın öncelikle pasif husumet yokluğundan reddi gerektiğini, somut olayda emtiaların deniz yoluyla taşınmasını gerçekleştiren ... isimli geminin gerek bahse konu olayda, gerekse de başka bir ticari faaliyette müvekkil şirket tarafından hiçbir zaman bağlanmadığını, müvekkili şirketin, dava dışı ... için Köstence Limanında tahliye edilmek üzere 2021 yılında sadece iki kere taşıyıcı sıfatını üstlendiğini ve bu taşımalar da 2021 yılının Mart ayında gerçekleştirildiğini, öte yandan bu taşıma işlemlerinin yükleme limanı da ... Limanı değil, ... Diliskelesi olduğunu, öyle ki davacı tarafından dosyaya ibraz edilmiş olan hiçbir delilde de müvekkil şirketin isiminin geçmediğini, davacı taraf, müvekkil şirketin somut olaya dahil olduğu yönünde bir iddiaya sahipse, buna ilişkin yazılı ve muteber bir delil sunması gerektiğini beyanla, öncelikle işbu davada müvekkili şirketin hiçbir suretle taraf sıfatı bulunmadığından davanın husumet yokluğu sebebiyle tüm talepler yönünden usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise davacı tarafın haksız ve mesnetsiz taleplerinin tüm yönleriyle esastan reddi ile yargılama masrafı ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ve Tic. Ltd. Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu navlun ve konşimento ilişkisinden kaynaklı tüm uyuşmazlıklar için tahkim yolu öngörüldüğünü, bu kapsamda navlun sözleşmesi ve bu bağlamda düzenlenecek konşimentolardan kaynaklı tüm uyuşmazlıkların tahkime tabi olması ve uyuşmazlığın ... Association/ Alman Deniz Tahkimi Birliği kurallarına göre çözülmesini kararlaştırıldığını, navlun sözleşmesi davacı şirketin sigortalısı ... A.Ş. ile müvekkili arasında kurulduğunu, davacı sigorta şirketi dava dilekçesinde sunduğu ibraname ile sigortalısı ...'nun tüm haklarına halef olduğunu iddia ettiğini, bu bağlamda davacı sigortalısının akdetmiş olduğu tahkim anlaşmasına da taraf olduğunu, dolayısıyla davacının navlun ve konşimento ilişkisinden kaynaklı tüm talepleri için tahkim yoluna gitmesi gerektiğinden işbu davanın tahkim şartı nedeniyle reddi gerektiğini, taşıma eylemi İskenderun Limanından Köstence Limanına yapılmış olduğundan taşımanın İstanbul ile bir bağlantısı olmadığını, ayrıca taşımaya konu emtiaların da Türkiye'de olmadığını, emtiaların Türkiye'den Romanya'ya ihraç edildiğini, bununla birlikte Türk mahkemelerinin kendisini yetkili görmesi halinde yetkili mahkeme İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacı sigorta şirketinin aktif dava ehliyeti bulunmadığını, davacı sigorta şirketinin riziko gerçekleştikten sonra geçmişe dönük tanzim edilen dolayısıyla geçersiz olan bir sigorta sözleşmesi kapsamında ödeme yaptığını, yapılan ödemenin müvekkili şirkete rücu etme imkanı olmadığını, bu nedenle davanın aktif husumet yokluğundan usulden reddi gerektiğini, dosyaya sunulan delillere göre de emtiaların herhangi bir ambalajlama yapılmaksızın teslim edildiğini, yükleme ve boşaltma limanındaki fotoğraflarda bu durumun görüldüğünü, oluşan zararlar teminat dışında kalmış olmasına rağmen sigorta şirketi sigortalısına ödeme yaparak "ex gratia" yani hatır ödemesi yapıldığını, bu durumda halefiyet şartları gerçekleşmediğini, satışın CIF satış şekliyle yapılması nedeniyle sigorta alıcı lehine yapılmış olduğunu emtiaya ilişkin zarar ve menfaatler alıcıya ait olduğunu beyanla, davanın yetkili mahkemede açılmamış olmasından dolayı yetkisizlik nedeni ile aksi halde aktif husumet yokluğu nedeni ile reddini, mahkeme tarafından işin esasına girilmesi halinde yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle haksız davanın reddini, her türlü yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Dava; davacı sigorta şirketi nezdinde Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan yükün gemiye yüklenerek Türkiye'den Romanya'ya sevk edildikten sonra davalı taşıyıcının sorumluluğundaki araç ile taşınırken hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin TTK m. 1472'de düzenlenen halefiyet hükümlerine göre davalılara rücü edilmesi istemine ilişkin olup; dosyadaki uyuşmazlık noktaları, davalıların milletler arası tahkim ve yetki itirazlarının yerinde olup olmadığı, tarafların husumet ehliyetini haiz olup olmadıkları, yükün hasarlanmasında taşıyanın kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.
Davalı vekili Konişmentonun atıf yaptığı çarter partideki tahkim şartına dayanarak milletlerarası tahkim ilk itirazında bulunmuştur. Dosyaya sunulan 03.09.2021 tarihli, gemi bağlantı teyidi (Recap) şeklinde düzenlenen ... parti ... İht. İth. ve Paz. A.Ş. adına Fulmar Shipping ile ... ve Tic. Ltd. Şti. arasında yapılmış olup yabancı dilde düzenlenmiştir. Çarter partinin tarafları ... ile ... arasında yabancı dilde düzenlenmiştir. Bu durumda çarter partideki tahkim şartı 805 sayılı kanunun 1.maddesi gereğince (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2021/8414 Esas ve 2023/2361 Karar sayılı ilamı) geçersiz olduğundan tahkim itirazının reddine karar verilmiştir.
Diğer yandan davalı ...'in milletlerarası yetki itirazı MK'nun 2. maddesine gereğince yerinde görülmediği gibi, iç hukuk açısından HMK'nun 7. Maddesine göre mahkememiz yetkili olduğundan İskenderun mahkemelerinin yetkili olduğu konusundaki yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
Dosyada davalıların sorumluluğuna ilişkin değerlendirme yapabilmek için öncelikle tarafların husumet ehliyetini haiz olup olmadığı tespit edilmelidir. Dava, TTK m.1472'deki kanuni halefiyete dayanan rücu davası olduğundan aktif dava ehliyeti açısından davacı sigorta şirketinin halefiyetinin şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği gündeme gelmektedir. Kanuni halefiyet sigortacının, sigorta tazminatını ödediği anda ve ödediği miktarla sınırlı olarak gerçekleşecektir.
Somut olayda taşıma konusu eşyanın satım faturasında CIF teslim şartının kararlaştırıldığı fatura örneğinden anlaşılmaktadır. CIF teslim şartlı satım sözleşmelerinde, yükün gemiye yüklenmesinden itibaren hasar ve yarar alıcıya geçecektir. Ancak satıcı mal bedelini tahsil etmemiş ise bu durumda yükün hasarlanmasından kaynaklanan zarar satıcı/ sigortalı ... üzerinde doğmuş olur. Dava dışı sigortalı/ satıcı ... ve Paz. A.Ş.'nin mahkemeye sunduğu 08.06.2023 tarihli cevabi yazısında, mal bedelinin tahsil edildiği beyan edilmiş olup, bu konuda ... Katılım bankasından gelen 02.05.2023 tarihli bilgi yazısında da, dava konusu eşya nedeniyle ... tarafından yurt dışındaki alıcı ... firması adına düzenlenen 15.09.2021 tarihli satım faturası bedelinin ...'nun hesabına geldiği bildirilmiştir. Davacı vekilinin 24.04.2023 tarihli dilekçe ekinde dosyaya sunduğu ibraname ve ödeme belgesinin incelenmesinden, sigortacının hasar bedelini ...'ye ödediği, ödememeden sonra da ... şirketinin talep ve dava haklarını davacı sigorta şirketine temlik ettiği görülmüş olduğundan davacının iş bu davada aktif husumet ehliyetine haiz olduğu kanaatine varılmıştır.
Davacı Sigorta şirketi, dava dışı ...'ya ait emtianın taşıması sırasında doğabilecek rizikoları Nakliyat Abonman Sözleşmesi ile teminat altına alındığını, sigortalı ... firmasının, Romanya'da mukim ... firmasına satmış olduğu demir boru cinsi emtianın Türkiye'den Romanya'ya taşıma işi için ... Taş. A.Ş firması ile anlaştığını ileri sürmektedir. Somut uyuşmazlık bakımından davalı ...'ın taşımayı taahhüt ettiğine dair bir belge ya da ... adına kestiği navlun faturası ya da konişmento ibraz edilememiştir. Bu itibarla somut taşımada ...'ın taşıyan sıfatıyla hareket ettiği ispatlanamadığından, bu davalının husumet ehliyetinin bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Davacı taraf, taşımanın fiilen yapıldığı ... gemisinin davalı... ... Limited tarafından sigorta teminatı altına alınmış olduğunu iddia ederek, yük hasarından dolayı bu şirketinde sorumluluğunun doğduğunu ileri sürmektedir. Ancak davalı ...'ın olay tarihinde geminin Klüp sigortacısı olduğunu gösteren herhangi bir bilgi ve belge sunulamamış olduğundan, iddia edilen hasar nedeniyle bu davalıya husumet yöneltilemeyeceği kabul edilmiştir.
Davalı ... ve Ticaret Ltd. Şti. bakımından, bu şirketin taşımada kullanılan ... gemisinin donatanı olduğu, bu nedenle fiili taşıyan sıfatıyla hasardan sorumlu olduğu iddia edilmektedir. Dosyaya ibraz edilen Gemi Yönetimi Sözleşmesinde ... gemi yöneticisi olarak gösterillmiştir. Geminin ... kaydındaki bilgilerde, 03.07.2018 tarihinden, 09.05.2023 tarihine kadar olan dönemde gemi malikinin (...) ... A.Ş. olduğu, ...'inde ... olarak kayıtlı olduğu görülmektedir. Dava konusu taşıma 2021 yılında yapılmış olduğundan, taşıma tarihindeki gemi malikinin ... A.Ş. olduğu açıktır. ... Borunun 08.06.2023 tarihinde dosyaya sunduğu navlun faturası ve ödeme belgesinden, dava konusu taşıma için ... A.Ş. tarafından, ... ve Pazarlama A.Ş. adına navlun faturası kesilerek, fatura bedelinin ödendiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla navlun faturasını düzenleyen ... A.Ş. Gemi donatanı olup, davalı ... ise gemi yönetici konumunda olduğu açıklanan belgeler ile sabittir. Gemi yöneticisi, ücret karşılığında geminin yönetimini üstlenen kişidir. Ancak yönetici gemiyi donatan nam ve hesabına yönetmektedir. Kendi nam ve hesabına gemiyi işletme şartı gerçekleşmediğinden TTK m. 1061 kapsamında ...'in donatan sayılması mümkün değildir. Dolayısıyla davalı ... donatan sıfatına sahip olmadığından bu davalının da pasif husumet ehliyetini haiz olmadığı değerlendirilmiştir.
Dosya kapsamına göre yapılan tüm bu değerlendirmelerin sonucunda; davalıların husumet ehliyetine haiz olmadığı kanaatine varıldığından, bu kanaat ışığında davanın, pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın, davalıların pasif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 12.551,38 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 11.935,98 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı ... ... Ve Ticaret A.Ş yargı gider toplamı olan 58,00 TL'nin davacıdan alınıp işbu davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalılar vekilleri için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda davalılar vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/05/2025
Başkan ... ✍e-imzalıdır.
Üye ... ✍e-imzalıdır.
Üye ... ✍e-imzalıdır.
Katip ... ✍e-imzalıdır.