T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/443 Esas
KARAR NO:2023/466
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:26/10/2022
KARAR TARİHİ:21/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Sigorta A.Ş. tarafından .../... no.lu Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin, Almanya'da yerleşik ... Seilacher ... firmasından, 27.05.2021 tarih ve ... no.lu fatura muhteviyatı ile satın almış olduğu 30 palet/900 torba - Net 20.000 kg - Brüt 20.744 kg kimyevi madde emtiasının, Almanya'dan Türkiye'ye nakliyesi işi, 17.06.2021 tarih ve ... no.lu navlun faturası kapsamında 1 no.lu davalı ... A.Ş. tarafından üstlenilmiş olduğunu, 2 no.lu davalı ... Katılım Sigorta A.Ş. ise ... no.lu poliçe kapsamında nakliyeci şirketin sorumluluk sigortacısı konumunda olduğunu, sigortalı emtiaların, Almanya'dan İstanbul'a kadar olan denizyolu nakliyesini gerçekleştirmek üzere freight forwarder ... A.Ş. firması organizasyonuyla ... 40 feet'lik kapalı tip nolu konteyner içerisinde olmak üzere ... gemisine 02.06.2021 tarihinde yüklenmek suretiyle sevk edildiğini, geminin 21.06.2021 tarihinde ... Gümrük Müdürlüğü'ne varışına müteakip, sigortalı emtiaların, 21.06.2021 tarihinde gümrük işlemleri tamamlanmış olup, 22.06.2021 tarihinde dahili sigortalının tesislerine sevk edilmek maksadıyla dahili nakliyesi gerçekleştirilmiş olduğunu, sigortalı emtiaların 22.06.2021 tarihinde alıcı tesislerine varışı akabinde yapılan kontrollerde emtiada hasar tespit edilmiş olup ve sigortalı firma yetkililerince araç sürücüsünün de imzası alınmak suretiyle hasar tutanağı düzenlendiğini, müvekkil şirkete yapılan hasar ihbarı üzerine açılan ... no.lu hasar dosyası üzerinden görevlendirilen ekspertiz firması tarafından düzenlenen Ekspertiz raporunda, davaya konu hasarın 306,00 EUR olduğu ve nakliyeci ... A.Ş.'nin hasardan dolayı sorumluluğu bulunduğu yönünde görüş ve kanaat belirtildiğini, müvekkil ... Sigorta A.Ş., davaya konu olay nedeniyle, 29.07.2021 tarihinde ekspertiz raporunda tespit edilen hasar miktarının tamamı olan 306,00 Euro karşılığı 3.087,41.-TL sigorta tazminatı ödediğini, müvekkil ... Sigorta A.Ş., TTK 1472 maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olduğundan sorumluluğunu karşılayan alacak için davalılara karşı rücu hakkı doğduğunu, davalılardan ... A.Ş. müvekkil şirket sigortalısı ile yapmış olduğu anlaşma gereğince 17.06.2021 tarih ve ... no.lu navlun faturası kapsamında, davaya konu nakliye işini üstlendiğini, davalı ... A.Ş. yükü teslim aldığı andan, teslim ettiği ana kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından, hasara uğramasından sorumlu olduğunu, sigortalı emtiaların, davalı ... A.Ş. tarafından gerçekleştirilen nakliye sırasında hasarlanması nedeniyle davalı ... A.Ş. davaya konu zarardan sorumlu olduğunu, diğer davalı ... Sigorta A.Ş. ise, ... no.lu sigorta poliçesi kapsamında, nakliyeci ... A.Ş.'nin sorumluluk sigortacısı konumunda olup, davaya konu zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, dava konusu olay nedeniyle ödenen tazminatın, zarar sorumlusu olan davalılardan tahsili amacıyla ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış ise de davalılara gönderilen ödeme emrine haksız şekilde itirazda bulunularak icrai işlemler durdurulmuş olup, yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de sonuç alınamaması üzerine işbu itirazın iptali davası açılmak durumunda kalındığını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydı ile davalıların ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı dosyasına karşı yaptığı haksız itirazlarının iptaline, takibin asıl alacak ve ferileri üzerinden devamına, 2- %20'den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatının ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı/borçlulardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
1 nolu davalı ... vekili davaya cevap dilekçesinde Özetle; davanın taşıyan sıfatı bulunmayan müvekkil şirket aleyhine ikame edilmiş olması hukuka aykırı olduğunu, dava ödenen sigorta bedelinin rücuen davalı ...' dan tahsili talebiyle açıldığını, Deniz Ticaret Hukuku'na göre taşıyan deniz yolu ile yük taşımayı taahhüt etmiş olan taraf olduğunu, davacı taraf sadece navlun faturasının müvekkil tarafından düzenlenmiş olması iddiasıyla müvekkili davalı olarak gösterdiğini, nitekim sigortalı ... A.Ş.'nin mallarını, ... konşimento ile kayıtlı ... Konteyner numaralı taşıma armatör ... A.Ş. taşıdığını, işbu davanın yükün asıl taşıyanı konumundaki ... Shipping Line şirketine yöneltilmesi gerektiğini, işbu davada müvekkilin bir tazminat ödemesine mahkum edilmesi halinde, müvekkilin de asıl taşıyana rücu hakkı olacağından davanın ... İzafeten ... A.Ş.'ye ihbar edilmesi gerektiğini, davacı şirketin sigortalısı ttk kapsamında kendisine yüklenen muayene ve ihbar yükümlülüğünü süresinde yerine getirmediğinden, müvekkil şirketin sorumluluğuna gidilmesi mümkün olmadığını, davacı tarafın dayandığı tek taraflı olarak hazırlanmış ekspertiz raporunun huzurdaki dava yönünden hiçbir geçerliliği bulunmadığı, davacının sunmuş olduğu raporun aleyhe olan kısımlarını kabul etmenin mümkün olmadığını, bahsi geçen ekspertiz raporu tek taraflı olarak hazırlandığını, davacının iddia ettiği bir hasar söz konusu ise gerek sorumluluğun belirlenmesi, gerek hasarın ne zaman meydana geldiğinin tespit edilmesi ve gerekse sorumluluk sebeplerinin tespit edilmesi açısından yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini, davacı tarafından dosyaya sunulan tutanakta, konteynerin kapalı ve mühürlü olarak geldiğini, mührün sigortalı tarafından açıldığını, mührün açılması sonrasında konteyner içinde bulunan malzemelerin hasarlı olduğunun belirtildiğini, dolayısıyla kapalı ve mühürlü olarak teslim alınan konteyner içinde meydana gelen hasarın taşımadan kaynaklandığına dair tek bir kayıt dosyada olmadığını, müvekkil şirket taşıyan olarak kabul edilse dahi somut olayda taşıyanın kusursuzluk ve uygun illiyet bağı karinelerinden yararlandığı haller vuku bulduğunu, müvekkilin taşıma eyleminde herhangi bir kusuru bulunmadığını, davacı tarafından iddia olunduğu gibi bir hasar mevcut ise, hasardan dolayısıyla ortaya çıkan zarardan sorumlu olanın belirlenebilmesi yönünden söz konusu hasarın ne zaman, nerede ve nasıl meydana geldiğinin ve taşıyanın sorumsuzluk sebeplerinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti zaruri olduğunu, müvekkilin taşıyan olmadığı, Sigortalı emtiaları ... tarafından taşındığını, taşıyanı Sigortalının seçtiğini, Konteynerler müvekkile ait olmadığını, Emtianın konteynere yüklenmesi, istiflenmesi, sayılması ve mühürlenmesi tedarikçi tarafından yapıldığını, Taşımanın müvekkil tarafından yapılmadığını, konşimentoda taşıyan olarak ... görülmekte olup, müvekkilin herhangi bir taşıma taahhüdü olmadığını, konteynerlerin kara taşımasının müvekkil tarafından yapılmadığını, kara taşımasını da sigortalının kendisinin organize ettiği şirket tarafından yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2 nolu davalı ... A.Ş.'ye usulüne uygun tebligat yapılmış olup davaya cevap vermemiştir.
Bilirkişi Taşıma Uzmanı ... 'ndan aldırılan raporda özetle; Tarafların husumet ehliyeti bakımından davacının sigortalısına ödemesi tutarında halef olduğu, TTK m.1472 gereği sorumlulara rücu edebileceği, davalıların da TTK m.1478 gereği birlikte sorumluluğuna gidilebileceği, davacı ödemesinin geçerli bir sigorta sözleşmesine dayandığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbar söz konusu olmadığı gibi, tazminat ödemesine konu hasarın davalı taşıma işleri organizatörünün sorumluluğunda meydana geldiğinin de sabit olmadığı, taşınan emtia bakımından ekspertiz raporunun somut olaya uygun olduğu, açılan ve patlayan torbalar bakımından sovtaj kıymeti olmadığı, emtia hasarının denizyolu taşımasında (taşıyanın sorumluluğunda) oluştuğunun ispat edilemediği, emtianın konteynır içerisine istifinde davalı tarafın herhangi bir dahili bulunmadığından davalının emtianın taşınması sırasındaki hasardan sorumlu olmayacağı, aksi kanaat halinde ise hasar miktarının ekspertiz raporunda belirtilen 306-€ kadar olabileceği belirtilmiştir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili isteğine ilişkindir.
Dava dışı sigortalı tarafından satın alınan kimyasal madde emtiasının ... Limanından ... Limanına sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, alıcı tesislerine varış sonrasında yapılan kontrolde emtiaya ait torbaların patlak ve akarlı olduğunun tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin akdi taşıyan ve sorumluluk sigortacısı diğer davalıdan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Davaya konu ... sayılı konişmentonun ... adına düzenlendiği, davalının ...'in gönderilen olarak gösterildiği, navlun faturasının ise davalı tarafından sigortalı adına düzenlendiği görülmüştür. Buna göre navlun sözleşmesinin dava dışı sigortalı alıcı ile davalı arasında kurulduğu davalının akdi taşıyan konumunda olup pasif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.
Davaya konu mal faturasına göre emtianın FOB teslim şartı ile satıldığı görülmektedir. Bu satış türünde emtia gemi küpeştesini geçtikten sonra her türlü risk alıcıdadır. Ayrıca gümrük beyannamesinde "peşin ödeme" olduğu kayıtlıdır. Buna göre buna göre dava dışı alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının TTK 1472. maddesi gereğince halefiyete istinaden aktif husumet ehliyetini haiz olduğu anlaşılmıştır.
TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda emtianın 22/06/2021 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, icra takibinin 07/06/20212 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı görülmüştür.
Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Hasarın 22/06/2021 tarihli tutanak ile tespit edilmiş olduğu, hasar ihbarının 05/07/2021 tarihli ihtarname ile yapıldığı görülmektedir. Süresinde hasar ihbarının yapılmadığı anlaşıldığından davacının hasarın taşıyanın kusuru nedeniyle meydana geldiğini ispatlanması gerekmektedir.
Denizyolu taşımasının Hamburg/Almanya' dan Haydarpaşa/İstanbul arası tamamlanmasından sonra, emtianın karayoluyla gönderilen sigortalı ... fabrikasına sevk edildiği, mühürlü bir şekilde fabrikada teslim alınan konteynırın burada yapılan boşaltma işlemi sırasında fark edilen emtia hasarına ilişkin olarak tutanak tutulduğu anlaşılmaktadır. Ekspertiz raporunda hasarın nakliye sürecindeki sarsıntılar veya hatalı elleçleme sebebiyle meydana gelmiş olabileceği belirtilmiş, bilirkişi raporunda ise hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğinin ispatlanamadığı, emtianın konteyner içine istifinde davalının herhangi bir dahlinin bulunmadığından hasardan sorumlu tutulamayacağı yönünde görüş bildirilmiştir. Taşımaya konu konişmentolarda FCL/FCL (full container load) ve“ shippers load stow and count" (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına yer verilmiştir. Bu durumda konteyner içi istifi yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek ve paketlemek yükletenin sorumluluğunda olup taşıyanın sorumluluğu bulunmamaktadır. Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere konteyner taşımacılığında tüm konteynerlerın yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra hem liman, acente ve gümrük görevlileri hem de gemide güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip " ... " olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmektedir. Bu tutanak tutulurken, yükleme ya da boşaltmada, taşıyan temsilcisi Güverte zabiti (kaptan adına) ile acente, yükleten veya gönderilen tarafın temsilcileri birlikte hareket etmesi ve tutanağı beraber kayıt altına alması gerekmektedir. Dava konusu konteynere ilişkin bu yönde bir hasar tutanağının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre hasarın davalının sorumluluğunda meydana geldiği uygun delilerle ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 269,85 TL'den peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 189,15 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 3.517,59 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.21/11/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır