T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/448 Esas
KARAR NO:2025/109
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:28/10/2022
KARAR TARİHİ:04/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından ile ... Dış Tic. Ltd. Şti. arasında emtia nakliyat sigorta sözleşmesi akdedildiğini, ... sayılı spesifik sigorta sözleşmesi ile ... Sigorta A.Ş. sigortacı, ... Dış Tic. Ltd. Şti. nin de sigortalı sıfatı olduğunu, sigortalı şirketin Güney Kore'de mukim dava dışı .... isimli firmaya 12.11.2021 tarihli fatura ile ekmek, unlu mamuller, pastacılık ve restoran işletmaciliğinde kullanılan sanayi tipi 3 katlı elektrikli taş taban fırın/sehpalı emtia sattığını, emtianın Türkiye' den Güney Kore' ye taşıma işinin davalı... A.Ş. tarafından taahhüt edildiğini ve taşıma için Gemlik Limanı' nda 22.11.2021 tarihli konşimento düzenlendiğini, emtianın 03.02.2022 günü alıcısına zarar görmüş olarak teslim edildiğini, yapılan incelemede tamirinin mümkün olmadığı ve zayii olduğu tespit edilmiş, hasarın nakliyeci firma sorumluluğunda iken meydana geldiği belirlenerek, 76.133,72 TL sigorta tazminatı sigorta ettirene 04.04.2022 günü ödendiğini ifade ederek ; sigorta tazminatı olarak ödenen 76.133,72 TL nin ticari faizi ile davalı... A.Ş.' den tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacının ödediği tazminatın teminat kapsamı dışında olduğunu ve lütuf ödemesi olduğunu, müvekkilinin taşıyan olmadığını, bu nedenle meydana gelen hasarlardan sorumlu tutulamayacağını, söz konusu taşınmanın CIF olduğunu ve müvekkilinin teslim yükümlülüğünü yerine getirdiğini, konteynerlerin taşıyana mühürlü olarak teslim edilerek taşındığını, dolayısıyla taşıyanın mühürlü konteynerlerin deniz taşımasına uygunluğunu kontrol etmesinin mümkün olmayacağını, dosyaya sunulan ekspertiz raporunun hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dava konusu mal bedelinin gönderen tarafından tahsil edilip edilmediğinin tespitinin gerektiğini, emtianın ambalajının usulüne uygun olarak yapılmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte sorumluluğun brüt kg bazında 2 SDR ile sınırlı olduğunu, davanın fiili taşıyan ... Loj. A.Ş.'ne ve müvekkilinin sigorta şirketi olan ... A.Ş.'ne ihbarının gerektiğini beyanla öncelikle davanın zamanaşımı yönünden usulden reddine ve nihayetinde davanın esastan da reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile alacak davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Dava dışı sigortalı ... Makine Paz. Dış Tic. Ltd. Şti.'nin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için Bursa ... ye talimat yazılmıştır. Mahkemece resen seçilen bilirkişi Berrin Cavlak tarafından tanzim edilen 17/10/2023 tarihli raporda; Dava dışı sigortalıya ait 2021, 2022 ve 2023 yılı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılarak, dava konusu emtia hasarına ilişkin ikame mal gönderildiği beyanına dair kayıtların ticari defterlerde bulunup bulunmadığı, emtia satım bedelinin tahsil edilip edilmediği hususlarında Bilirkişiliğimizce yapılan çalışma ve mütalaalardan sonuç olarak; Delillerin ve hukuki durumların takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, İncelenen ... Dış Tic. Ltd. Şti. 2021 ve 2022 yıllarına ait kanuni defterlerinin açılış ve kapanış kayıtlarının zamanında yapıldığının görüldüğü, Defterlerin Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği' ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu İncelemeye sunulan ... Dış Tic. Ltd. Şti. Resmi Defterleri Sahipleri lehine delil niteliğinde olduğu, Dava dışı ... Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından dava dışı alıcı .... 'e kesilen 28.11.2021 tarih ... nolu, 176.694,31 bedelli faturanın ... yevmiye numarası ile Resmi Defterlerine kayıt edilmiş olduğu, ... Sigorta A.Ş. den gelen 76.133,72 TL nin, Dava dışı ... Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından 10.04.2022 tarihinde 35 Yevmiye Numarası ile kaydedildiği, Dava dışı sigortalı ... Dış Tic. Ltd. Şti resmi defterlerinde dava dışı alıcı .... 2023 yılı Cari Hesabı incelendiğinde sadece 01.07.2023 tarihinde kesilen faturasının alacağı bakiye olarak görüldüğü, diğer alacaklarının tahsil edilmiş olduğu, ... Dış Tic. Ltd. Şti. ve alıcı .... arasında süregelen bir cari hesap ilişkisi olduğu, İKAME MAL BEDELİ ; Dava dışı sigortalı ... Dış Tic. Ltd. Şti. 24.05.2022 tarih ve ... nolu faturada ... şirketine dava konusu hasar gören 3 Katlı Elektrikli Taş Taban Fırın dan 1 adet ve 3.150,00 Euro bedel ile gönderdiği, bu faturanın 30.05.2022 tarih ve 57 yevmiye numarası ile kayıt altına alındığı görüldüğü, bu gönderinin ikame mal bedeli olduğuna dair faturada bir ibare bulunmadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 22/08/2024 tarihli raporda; Davaya konu olayın transfer sırasında konteyner içinde ya da forklift taşıması esnasında çevredeki malzemelere çarpılma sonucu oluşabileceği, taşıma fotoğraflarına ilişkin fotoğraflarda görülen duruma istinaden konteynerin değişik yönlere eğilmesi neticesi oluştuğu, parsiyel taşıma nedeniyle emtiada oluşan hasarın emtianın henüz davalı taşıyanın zilyetliğinde iken meydana geldiği, hasardan davalının sorumlu olduğu, Hasarın mahalde onarılması veya emtianın imalatçıya geri gönderilmesinin ekonomik açıdan uygun olmadığı ve bulunduğu ülke şartlarında sovtaja esas bedel ortaya çıkmayacağı, Özel imalata mahsus makinanın yenilenmesinin makul olacağı, ortaya çıkan zararın ihracat fatura bedeli olan 6.075,-Avro/69.088,55TL olarak kabulü gerektiği, Sigorta şirketi tarafından geçen süreçteki kur farkına %10 ilave ile 76.133,72TL ödeme gerçekleştirmiş olduğu, %10 ilave bedelin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, alacağın temlik edilmiş olması itibariyle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, Alacağın temlik edilmiş olması itibariyle sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödeme yapılıp yapılmadığı hususlarının araştırılmasına gerek olmadığı, Hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunmadığı ancak hasarın henüz taşıyanın zilyetliğinde gümrük tarafından tespit edilmiş olması nedeniyle ihbara gerek olmadığı, Hasardan davalının sorumlu olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya bilirkişi kuruluna yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 29/01/2025 tarihli raporda; kök rapordaki görüş ve tespitlerini yinelemişlerdir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Makina Pazarlama Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından CIF teslim şekli ile ihraç ettiği "Sanayi tipi 3 katlı elektrikli taş taban fırın/sehpalı" emtiasının Gemlik Limanı'ndan Güney Kore Busan Limanı'na ... A isimli gemi ile taşımasının sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ...Dış Tic. Ltd. Şti. firmasının konşimentoda yükleten firma olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 04/04/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 76.133,72 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ...Dış Tic. Ltd. Şti. 'ye ödendiği anlaşılmıştır. Davaya konu emtia satım şekli CIF olmakla, bu satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmekle, dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfati bulunup bulunmadığının tespiti için bulunduğu ... ATM'den talimat yolu ile ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiştir. Yapılan muhasip incelemesi neticesinde, dava dışı sigortalı tararfından emtia satım bedelinin tamamının tahsil edildiği ancak sigortalının hasarlanan 3 katlı elektrikli taş taban fırın emtiası yerine aynı ürünü ilk satım bedeli olan 12.150,00/2= 6.075,00 Euro yerine 3.150,00 Euro bedel ile yeniden gönderdiği tespit edilmiş olup, bu tespite göre ikame gönderilen ürünün ilk satım bedelinden toplamda 2.925,00 Euro daha düşük bedelle gönderilmesi bakımından bu bedel oranında dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentonun dava dışı ... firması tarafından düzenlendiği, ancak yine dosyada mübrez 23/11/2021 tarihli davalı tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlendiği görülen Navlun Ücreti açıklamalı fatura dikkate alınarak davalının TTK 921 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez gümrük kayıtları ve ekspertiz raporlarına göre eşyanın hasarının 03/02/2022 tarihinde kargo inceleme raporu tespit edildiği dikkate alındığından, davanın açıldığı 28/10/2022 tarihinde her halükarda TTK 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık sürenin dolmamış olduğu değerlendirilerek davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan18/03/2022 tarihli ... firması tarafından düzenlendiği anlaşılan ekspertiz raporunda; dava dışı sigortalı ... firması tarafından Güny Kore'de mukim dava dışı alıcı ... firmasına satılan 3 katlı fırın emtiasının ... firması sorumluluğunda ... numaralı konteyner içerisine parsiyel olarak istif edilerek, Gemlik Limanı'ndan ... A isimli gemi ile Singapur aktarmalı Busan-Güney Kore Limanı'na sevk edildiği, rapor içerisine emtianın sigortalı adresinden teslim alınmasına, limanda konteyner içerisine istif edilmesine ve tahliye limanında tahliye anındaki durumlara ait fotoğrafların bulunduğu, emtianın tahliyesi esnasında 02/03/2022 tarihinde tahliye limanında düzenlendiği anlaşılan belge ile emtiada hasar-ezikler bulunduğunun tutanak altına alındığı, fotoğraflar üzerinden yapılan inceleme ile emtianın muhtelif yerlerinden darbeler aldığı, kontrol panosunda darbe sonucu yamulma ve muhtemelen iç kısımda güvenli çalışmayı engelleyecek tahribatın oluştuğu belirtilerek, emtianın bulunduğu ülkenini koşulları uyarınca sovtaj imkanının bulunmadığı ile toplamda %10 ilaveli 76.133,72 TL net zarar/ziyanın ise hesaplanmış olduğu, poliçe kurunun ise Euro/TL 11,3930 olarak uygulandığı görülmüştür.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4). Bu kapsamda dosya kapsamında dava konusu emtia hasarının 03/02/2022 tarihinde kargo inceleme raporu tespit edildiği, davalıya ise hasar ihbarının 11/02/2022 tarihinde dosyada bulunan ihtarname ile bildirildiği anlaşılmaktadır. Buna göre TTK 1185 maddesi uyarınca 3 günlük süre içerisinde davaya konu emtia hasarına ilişkin olarak davalıya ihbar edildiğine ilişkin herhangi bir delil bulunmamakla birlikte, hasarın davalıya TTK 1185 maddesi gereği usule uygun olarak ihbar edilmemiş olduğu kabulü ile, ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.
Dosyada bulunan konşimento kayıtları, ekspertiz raporundaki tespitler ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporundaki değerlendirmeler ile sabit olduğu hali ile davaya konu emtia ... numaralı konteyner içerisine davalı tarafından parsiyel olarak istif edilerek taşınmış olup, yükleme anına ait fotoğraflarda herhangi bir hasarın bulunmadığı görülmüş ayrıca konşimento üzerine da herhangi bir hasar kaydının düşülmediği anlaşılmıştır.
Yine dosyada bulunan 03.02.2022 tarihli "cargo inspection report: kargo inceleme raporu" mevcuttur. Bu rapor emtianın gümrükleme aşamasında gümrükçüler tarafından emtianın henüz alıcısına teslim edilmeden önce düzenlenmiş olup raporda dava konusu emtianın "ambalajda harici hasar, dahili ürün hasarı, ezikler" şeklinde hasarlandığı kayıt altına alınmıştır. Bu kapsamda hasarın, henüz emtianın davalı zilyetliğinde iken ve deniz taşıması esnasında meydana geldiği bilirkişilerce açıklanmış olup, mahkemece de bu değerlendirme esas alınarak, davacının üzerinde bulunan ispat yükünün yerine getirildiği ve hasardan davalının sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Yukarıda açıklandığı hali ile dava dışı sigortalının ancak 2.925,00 Euro bakımından sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu kabulü ile, davacının da ancak poliçe kuru esas alınarak mahkemece yapılan hesaplama doğrultusunda 2.925,00 x11,3930 =33.324,25 TL bakımından davalıdan rücu hakkı bulunduğu kabul edilmiştir.
Taraf vekilleri tarafından, bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile, rapordaki tespitlerin aksini gösterir herhangi bir açıklama yahut bilgi-belge sunulmamış olmakla, özellikle konteynerin parsiyel taşıma olarak taşınmış ve konşimentoda herhangi bir hasar kaydının bulunmaması nedeni ile emtianın konteynere hasarsız yüklendiği ancak varış limanında gümrük sahası içerisinde hasarlı olduğunun tespit edilmiş olması nedeniyle, bilirkişi raporundaki tespitler de mahkemece esas alınarak, hasarın davalı sorumluluğu altında davalıdan kaynaklanan nedenlerle meydana geldiği kabulü ile neticede davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 33.885,25TL nin 04/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
-42.248,46.TL bakımından davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE,
2-Karar harcı olan 2.314,70.TL'den peşin alınan 1.300,18.TL'nin mahsubu ile bakiye 1.014,52.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 1.300,18. TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 22.726,70.TL'nin ( 80,70.TL başvurma harcı, 646,00TL posta gideri ve 22.000,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 10.113,38TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı yargı gider toplamı olan 68,00.TL'nin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 37,74TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı için takdir edilen 30.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
7-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.424-TL sinin davalıdan, 1.776,00.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/03/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır