T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2022/487 Esas
KARAR NO:2025/359
DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:21/03/2022
KARAR TARİHİ:13/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının davalıdan dış ticaret konusunda hizmet aldığını, Bangladeş Dhaka'da yerleşik ... ... firmasına yapılan soğan ihracatı sevkiyatı 30.10.2021 tarihinde davalı ile Bangladeş ... limanına 7 adet reefer konteyner içinde 210 ton kuru soğan gönderildiğini, 26.11.2021 tarihinde konteynerler karşı limana vardığında ithalatçı firma davacıdan ek free time süre talep ettiğini, davalının 30.11.2021 tarihli mesajı ile süre talebine olumsuz yanıt verdiğini, davalının 01.12.2021 tarihinde e-posta ile ihracata konu ürünleri taşıyan konteynerlerin boş dönüşünün gerçekleştiği bilgisini verdiğini, 02.12.2021 tarihinde amir banka davacıya evrakların geç gönderildiğini bildiren bir swift mesajı gönderdiğini, davacının, davalının mail yoluyla yazılı bildirim ve telefonla teyit ettiği konteynerlerin çekildiği bilgisiyle ve ithalatçının mesajlarını davalıya güvenerek dikkate almadığını, davalının yazılı teyidi üzerine 03.12.2021 tarihinde amir bankaya konteynerlerin çekildiği bilgisini içeren swift mesajı gönderdiğini, davacı bankası ile ithalatçının bankası ile görüşerek ödemenin yapılmasını, yapılmayacaksa evrakların geri gönderilmesini talep ettiğini, Bangladeş Dakka Büyükelçi ticari Ateşesi ... beyin banka ile görüşerek konteynerlerin halen limanda olduğu ve ithalatçı bankanın evrakları geri gönderdiği bilgisini davacıya ulaştırdığını, davalının hatalı işlemleri neticesi demuraj masraflarının artmaması ve ihracata konu gıda ürünün harap olmaması için davacının ithalatçı firma ... ile yapmış olduğu görüşmeler neticesinde mecburi olarak satış bedeli üzerinden 35.000 USD indirim yapmak zorunda kalındığını, ... firmasının herhangi bir demuraj ödemeyeceğini belirttiğini, sürecin davalının yanlış/eksik ve hatalı davranışları sonucu bu noktaya geldiğini, davalının hatalı, yanlış ve eksik bilgilendirmesi ve süreci profesyonelce yönetmemesi nedeniyle bu satımdan davacının ciddi miktarda maddi ve manevi zarara uğradığını, davacı tarafından davalıya zararın karşılanması için .... Noterliğinden 26.01.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik davacı demuraj bedellerinin karşılığı olarak şimdilik 1.000,00 USD'nın ticari faizi ile davalılardan tahsilini, davacının sattığı üzerinden yapmak zorunda kaldığı zorunlu indirim nedeniyle davalının sebebiyet verdiği zarar sebebiyle şimdilik 1.000,00 USD'nin ticari faizi ile davalıdan tahsilini, ödenmiş bedellerin ticari faizi ile iadesini, davacının manevi zararları karşılığı olarak şimdilik 100,00 USD'nın yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı görmeye görevli mahkeme İstanbul Denizcilik İhtisas mahkemeleri olduğunu, Sayın Mahkeme huzurunda ikame edilmesine itiraz ettiklerini, görevsizlik kararı verilerek huzurdaki davanın görevli olan İstanbul Deniz İhtisas Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının talebine ilişkin hak düşürücü sürenin geçmiş olduğu ve taleplerinin zamanaşımına uğradığı gerçeği mahkemece gözetilerek davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının aktif husumet ehliyetine haiz olmadığını, davacının uğradığı bir zararın mevcut olmadığını, davacının satış bedelini dava dışı alıcı ... firmasından tahsil ettiğini açıkça ikrar ettiğini, davacı tarafından gönderici ile alıcı firmalar arasındaki satış sözleşmesi ile firmalar arasındaki cari hesap ekstresi, ödeme dekontlarının Sayın Mahkeme huzuruna ibraz edilmediğini, huzurdaki davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini, Arabuluculuk aşamasında yurt dışı kusurlu lojistik hizmetinden kaynaklı ticari alacağın ödenmesi talebi bildirilmişse de davacının demuraj bedeli iadesi manevi tazminat ve diğer talepleri açıklanmadığını, davada senetle ispat kuralı uygulama alanı bulacağından davacının tanık deliline dayanmasına muvafakat etmediklerini, davacının fazlaya dair hakları saklı kalmak kadıyla şimdilik 100,00 USD manevi tazminat talebi olduğunu bildirdiğini, bu talebin yersiz olduğunu, bölünmezlik ilkesi gereği, manevi tazminat talebinin kısmi dava ile ileri sürülemeyeceğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının meydana gelen zararını ispatla mükellef olduğunu, davacının dilekçesinde sözünü ettiği işlem akreditif olduğunu, akreditif işlem türü davacı tarafından açıklanmadığını itiraz ettiklerini, davalı personeli tarafından davacı yana malların çekildiğine dair yanlış bilgi verildiği yolundaki hiçbir iddiayı kabul etmediklerini, buna ilişkin hiçbir delil sunulmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davalı tarafından yanlış bilgi verilmiş olsa dahi gerek davacı ihracatçının gerekse de muhabir bankanın malların sevkine dair belgeleri inceleyip malların teslim edildiğini onaylama sorumluluğu bulunduğunu, zararın mevcut olduğunun kabulü manasına gelmemek kaydıyla sözü edilen hatalı işlemden muhabir banka ile birlikte davacının sorumlu olduğunu, davacının doğmuş bir zararının mevcut olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının doğmuş bir zararı varsa bile işbu zarar ile davalı eylemleri arasında illiyet bağı bulunmadığını, davacının, davalıdan ödediği bedellerin iadesini talep ettiğini, bu talebin son derece mesnetsiz olduğunu, kabulünün mümkün olmadığını, davacının ödediğini iddia ettiği demuraj bedellerinin tahsilini talep ettiğini, davacının işbu talebi son derece yersiz olduğunu, davacının demurajın artmasına sebebiyet vermemek için ve malların harap olmaması için dava dışı alıcı ...'e satış bedelinden indirim yaptığını bildirdiğini, yükü zamanında çekmeyerek demuraja sebebiyet verenin dava dışı alıcı firma olduğunu, davacının dilekçesinde iddia ettiği olaylardan önce 26.11.2021 tarihinde alıcı tarafından emtia limana vardıktan sonra ek free time süre talep edildiğini açıkça ikrar ettiğini, demuraj oluşmasında davalının hiçbir kusuru bulunmadığını, ödenen demuraj bedellerinin iadesi talebinin son derece yersiz olduğunu, davacının dava dışı alıcı ile yaşadığı ticari anlaşmazlığın sebebini mesnetsiz bir şekilde davalıya yüklemeye çalıştığını belirterek, davanın ... A.Ş.'ye ihbarını, davanın davalı sigortacısı ... Sigorta A.Ş.'ye ihbarını, görevsizlik karar verilerek dosyanın görevli olan İstanbul Deniz İhtisas Mahkemelerine gönderilmesini, usuli itirazları gözetilerek davanın usulden reddini ve nihayetinde davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/11/2022 tarih ve ... sayılı Görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan ve konteynerlerin teslim edildiğine dair yanlış bilgilendirme iddiasına dayanan demuraj, maddi ve manevi zararlara ilişkin kısmi alacak davası olup uyuşmazlığın taşımaya konu emtiaların varış limanına ulaşması ile alıcıya teslim için varış ihbarının gönderilip gönderilmediği, konteynerlerin teslim alınarak boşaltıldığı bilgisinin davalı yanca hatalı olarak davacıya iletilip iletilmediği, bu süreçte konteynerlerin beklemesi nedeni ile oluşan zararlar bakımından davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve buna göre varsa davacı yanca talep edilebilecek alacak miktarının tespiti hususlarından toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 11/03/2024 tarihli raporda; Davacı ile Davalı Şirket arasında navlun sözleşmesinin bulunduğu, Davacının taşıtan Davalı 'nın akdi taşıyan sıfatı ile davada taraf husumetinin gerçekleştiği, Dava dışı ... Ltd. Bangladeş şirketinin Gönderilen ve Alıcı konumunda olduğu, Davacının fiziki sunulan 2021 yılı yasal defter kayıtlarında; davacı tarafından dava dışı malın alıcısına ait muavin kayıtlarının 120.R02- M/S ... ... LTD nolu Müşteriler hesabının alt detayında takip edildiği, dava dışı şirket adına tanzim edilen 19.10.2021 tarih, ... seri nolu 85.050 USD karşılığı 788.124,33 TL. bedelli faturanın 31.10.2021 tarih 265 yevmiye numarası ile yevmiye kayıtlarına 806.384,57 TL. bedelle kaydedilmiş olduğu, dava dışı malın alıcısından 31.12.2021 tarihinde banka yoluyla tahsil edilen 44.840 USD'nin mahsubuyla davacının dava dışı şirketten 31.12.2021 tarihi itibarıyla 40.210 USD karşılığı 521.825,27 TL. alacaklı olduğu, Dava dışı ... Ltd. Bangladeş şirketinin kendi bankasına ilgili evrakları ibraz sonrasında ödemeyi yaparak orijinal belgeleri teslim alması gerektiği, bu belgeleri almadan emteanın teslimini fiili taşıyandan talep edemeyeceği, dolayısıyla gecikmeye Davalı Şirket değil dava dışı gönderilenin sebebiyet verdiği, Dosyadaki taraflar arasındaki yazışmalardan, konteynerlerin dava dışı gönderilen şirket tarafından teslim alındığı, Bu durumda, konteyner gecikme ücretinden, dava dışı ... Ltd. Bangladeş şirketinin sorumlu olduğu, davacının bir zararı var ise bu zararını dava dışı Şirketten tahsil etmesi gerektiğine ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.
Tarafların beyan ve itirazlarının karşılanması için dosya bilirkişi kuruluna yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 06/01/2025 tarihli raporda; kök rapordaki görüşlerimizi aynen muhafaza ettiğimizi, Dava dışı ... Ltd. Bangladeş şirketinin kendi bankasına ilgili evrakları ibraz sonrasında ödemeyi yaparak orijinal belgeleri teslim alması gerektiği, bu belgeleri almadan emteanın teslimini fiili taşıyandan talep edemeyeceği, dolayısıyla gecikmeye Davalı Şirket değil dava dışı gönderilenin sebebiyet verdiği, Dosyadaki taraflar arasındaki yazışmalardan, konteynerlerin dava dışı gönderilen şirket tarafından teslim alındığı, Bu durumda, konteyner gecikme ücretinden, dava dışı ... Ltd. Bangladeş şirketinin sorumlu olduğu, davacının bir zararı var ise bu zararını dava dışı Şirketten tahsil etmesi gerektiği şeklinde beyanlarını bildirmişlerdir.
Dosyada bulunan ... ve ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde davacının göndereni olduğu toplam 7 adet konteynerin ... isimli gemi ile Mersin Limanı'ndan Bangladeş ... Limanı'na taşımasının dava dışı ... firması tarafından gerçekleştirildiği, davalının konşimentoda forwarding acentesi olarak kayıtlı bulunduğu, navlunun yükleme limanında peşin olarak ödendiği görülmüştür. Dosyaya celp edilen gümrük kayıtları, navlun faturası ve dosyada bulunan satım faturasına göre, davacı tarafından CFR satım şekli ve 85.050 USD bedelle satışı yapılan soğan emtiasının 22/10/2021 tarihinde gümrük beyannamesi açıldığı, taşımaya ilişkin navlun faturasının davalı tarafından davacı adına düzenlendiği ve davacı tarafından bedellerin davalıya ödendiği anlaşılmıştır. Bu bilgiler ışığında; davacı şirketin, adına düzenlenen navlun faturasının muhatabı olarak ve ödemesini yapmış olup aynı zamanda konşimento ve sunulan belgelere göre yükleten konumunda bulunmakla, taşıtan sıfatı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Davalı şirket ise taşımayı organize etmek, kendi adına navlun faturası düzenleyerek tahsil etmek suretiyle ve dosyadaki e posta yazışmaları da dikkate alınarak akdi taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz kabul edilmiştir.
Davacı vekilinin uyuşmazlığa konu iddiası, davalı tarafından yükün dava dışı alıcı tarafından çekildiğine dair yanlış bilgilendirme yapılması nedeni ile alıcının yükü zamanında çekememesi nedeniyle satım bedelinden indirim yapılmak durumunda kalınması ile ayrıca demuraj bedellerini ödendiğine ilişkin olup, davalının yanlış yönlendirmesi nedeniyle ödeme yapılmaması durumunda akreditif bankası tarafından evrakların geri istendiği ve ithalatçı banka tarafından da evrakların geri gönderildiği ileri sürülerek zararın bu nedenle oluştuğu açıklanmıştır. Dosyada alınan bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile; Akreditif hesap bankalar arasında onaylandıktan sonra, Davacı Satıcı şirket kendi bankasına sunduğu orijinal konşimento ve diğer gerekli evrakları serbest bırakacak, ilgili banka evrakları karşı bankaya kararlaştırılan şekilde iletecek (genelde kargo ile), konteynerler teslim limanına vardıktan sonra Dava dışı alıcı gönderilen şirket kendi bankası aracılığı ile ödemeyi serbest bırakacak böylece Davacı yükleten satıcı şirket satış bedelini alırken, Dava dışı gönderilen alıcı şirket belgeleri teslim alacak ve Fiili taşıyana belgeleri ibraz ederek emteayı teslim alabilecektir. Dosya kapsamında yükün zamanında varış limanına ulaşmadığına dari yahut davalı tarafından dava dışı alıcıya yükün varışının bildirilmediğine ilişkin bir iddia bulunmamakla birlikte, dosyadaki mevcut bilgilerden Davacı şirketin ilgili evrakları kendi bankası aracılığı ile karşı bankaya gönderdiği anlaşılmaktadır. Ancak karşı bankaya evrakların zamanında gidip gitmediği, dava dışı gönderilen dava dışı şirketin kendi bankasına zamanında başvurup vurmadığı ilgili belgeleri ibraz ederek ödemenin serbest bırakılmasını zamanında teyit edip etmediği dosya kapsamında belirsizdir. Bu işlemler olmadan kendi bankasından orijinal dökümanları alamayacak olan dava dışı gönderilen şirket ilgili belgeleri fiili taşıyana ibraz edemeyeceğinden emteayı teslim alamayacaktır. Davalı akdi taşıyanın, konteynerlerin tesliminde gecikmeye sebep olduğuna dair, yükün limanı geç vardığı yahut varışın dava dışı alıcıya bildirilmediğine dair dosyada herhangi bir bilgi yahut delil bulunmamaktadır. Kaldı ki emtea tahliye limanındaki terminale varmıştır ve ihbarın da zamanında yapıldığı sonucuna dayanarak taşıyan şirket konteyneri teslime hazır hale getirerek üzerine düşen görevi yaptığı kanaatine varılmıştır. Davalı, gecikmeye sebep olmuş ise, bu olgunun somut olarak ispat edilmesi gereklidir. Nitekim, delil ikamesi, tarafların kendi vakıa iddialarının doğru olduğu veya karşı taraf iddialarının doğru olmadığı hususunda ispat sonucuna ulaşabilmek ve kendi lehine karar verilmesini sağlayabilmek amacıyla, çekişmeli vakıalar hakkında deliller, ispat araçları sunarak gerçekleştirdikleri usûli bir faaliyettir. HMK 190 maddesi uyarınca ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Dosyaya sunulan e posta yazışmaları ile yükün dava dışı alıcı şirket tarafından henüz çekilmemesine karşılık davalı tarafından bu şekilde bir bilgilendirme yapıldığı anlaşılmaktaysa da; bu durumun dava konusu demuraj oluşması ve davacı tarafından satım bedelinde indirim yapılması arasındaki uygun illiyet bağı davacı tarafından ortaya konulamamıştır. Ayrıca davaya konu yükün nihai olarak alıcısı tarafından teslim alındığı sabit olmakla TTK 1203 maddesi uyarınca talebe konu edilen demuraj bedeli bakımından da dava dışı alıcının sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava dışı şirketin kendi bankasına ilgili evrakları ibraz sonrasında ödemeyi yaparak orijinal belgeleri teslim alması gerektiği, bu belgeleri almadan emteanın teslimini fiili taşıyandan talep edemeyeceği anlaşılmakla, dosya kapsamında bu durumu gösterir herhangi bir delilin davacı tarafından sunulmamış olması nedeniyle davacı tarafından davaya konu edilen zarar talepleri ile davalının eylemi arasındaki uygun illiyet bağı ortaya konulamamış olup, neticede talebe konu zararların oluşmasına davalının sebebiyet verdiği konusunda mahkemede kanaat oluşmamış, davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 615,40.TL'den peşin alınan 512,33.TL'nin mahsubu ile bakiye 103,07.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davalı yargı gider toplamı olan 200,00.TL'nin davacıdan alınıp davalıya ÖDENMESİNE,
4-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/05/2025
Katip ..
Hakim ...