T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2022/72 Esas
KARAR NO : 2024/407
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 16/02/2022
KARAR TARİHİ : 23/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili lehine ... acente, ... poliçe numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, poliçe süresi içinde müvekkili tarafından ... ... A.Ş. firmasına satılmak üzere Rusya'dan ithal edilen Rus mısırı üzerinde hem depolama hem gemiye yükleme sırasında ayrı ayrı olmak üzere usulüne ve ülkemiz de dahil tüm dünyada geçerliliği olan ... kurallarına uygun olarak numunesi alınıp gerekli incelemenin yapıldığını, ithale uygun olduğunun tespit edildiğini, ithale konu malların millileştirilmesi için emtialarından numune alındığını, ... 'nün 08/01/2019 ve 29/01/2019 tarihli yazılarında ürünlerin belirlenen kriterlere uygun olmadığının tespit edildiğini, müvekkilinin ithalattan elde edilecek gelirden mahrum kaldığı gibi geminin limanda beklemesinden dolayı da maddi zararının arttığını, müvekkili şirketin emtiaların kabul edilmemesi üzerine meydana gelen tüm zararlarının poliçe kapsamından değerlendirilmesi için davalı sigorta şirketine ihbarda bulunduğunu, ihbar üzerine açılan hasar dosyası ile 29/05/2019 tarihli ... numaralı ekspertiz raporu düzenlendiğini, düzenlenen raporda müvekkili şirketin zarara uğradığının kabul edilerek ... gemisindeki emtialardan 17/01/2019 ve 19/1/2019 tarihlerinde alınan numune analizlerinde ve yine ... gemisindeki emtialardan alınan 24/12/2018, 26/12/2018 ve 28/12/2018 tarihlerinde alınan numune analizlerinde herhangi bir soruna rastlanmadığı kabul edilmiş ise de, hasara uğrayan emtiaların sebebiyet verdiği zararın tazmini taleplerinin sürüncemede bırakılarak müvekkili şirketin zararının giderilmediğini, ... Noterliği 08/07/2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini, olumlu bir dönüş alınamadığını ve davalı sigorta şirketinin tazminat taleplerinin reddi gerekçesini değiştirerek müvekkili şirkete gönderdikleri 20/01/2020 tarihli ... referansk numaralı e-mail ile verdiği cevapta ... tarafından aflatoksin B1 içeriği yönünden test edilen numunelerin ve yine Türkiye'de kurumlar tarafından test edilen numunelerin her iki gemide yüklenilen ve boşaltılan numunelerin temsilcisi kabul edilemeyeceğinden tazminat taleplerinin reddedildiğini belirterek şimdilik 80.000,00 USD'nin sigorta şirketine ilk başvurunun yapıldığı tarihten itibaren devlet bankalarınca dolar cinsi mevduata uygulanan bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek faizi birlikte ile davalı sigorta şirketinden tahsiline, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı sigorta şirketine yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkili mahkemede ikame edilmediğini, müvekkili şirketin merkezinin Beykoz/İstanbul olduğundan İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğunu, Deniz İhtisas Mahkemesi'nde ikame edilmediğini, işbu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini, emtianın teslim şeklinin CIF olarak belirlendiğini, davacının dava ehliyetini bulunmadığını, poliçede daini mürtehin kaydı bulunduğundan davacının hak sahibi olmadığını, somut olayda fronting olarak tanzim edilen poliçe bulunduğunu, poliçeye ..., ...'nın rehin alacaklısı olduğuna ilişkin ekleme yer aldığını, emtiaların 28/12/2018 tarihinde gemiye yüklenerek sevk edildiğini, emtiaların tahliyesi aşamasında alınan numunelerin üzerinde yapılan analiz sonucunda ... tarafından malın ithalatına izin verilmediğini, hasar yılı 2018 olup hasar tarihinin üzerinden 2 yılı aşkın süre geçmiş olduğundan alacağın zaman aşımına uğradığını, rizikonun teminat kapsamında bulunmadığını, davacının zarara uğramamış olduğunu ve talebin fahiş olduğunu, gerçek zararın ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, poliçede muafiyet bulunduğunu belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dosyası ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/... Esas 2021/... Karar sayılı 02.06.2021 tarihli yetkisizlik kararı ile ... Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi olunmuş, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/... Esas 2021/... Karar sayılı 08.12.2021 tarihli görevsizlik kararı ile mahkememize gelmiş olmakla, yukarıdaki esasa kaydı yapılmıştır.
Dava; ... (Emtia Nakliyat) Sigortası Poliçesi'nden kaynaklanan hasar bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkin olup dosyadaki uyuşmazlık noktaları, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, yükteki hasarın sigorta teminatı kapsamında kalıp kalmadığı ile davacı sigortalının hasarın artmasına neden olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.
Davacı, 80. 000 USD üzerinden belirsiz alacak davası açtıktan sonra, 05.05.2022 tarihli dilekçesinde dava değerini 462. 871, 92 USD olarak açıklayarak harcını yatırmıştır.
Dosyadaki belgelerden, sigorta sözleşmesine 30.01.2019 tarihinden itibaren ... ... ...'nın rehin alacaklısı olarak dahil olduğu tespit edilmiştir. Davacı vekilinin 14.09.2023 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunulan e-posta yazışmalarından, davacı ve davalı taraf arasında yapılan ... (Emtia Nakliyat) Sigortası Poliçesi kapsamında dava dışı ... ... ... şirketinin rehinli alacaklısı (dain-i mürtehin) sıfatının sona erdiği anlaşılmıştır. Bu durumda davacı sigortalının TTK m. 1456/2 c. 1 hükmü uyarınca, dava dışı ... ... ... şirketinin muvafakatini almasına gerek olmadığından davada husumet ehliyetine haiz olduğu değerlendirilmiştir.
Mahkememiz dosyasına sunulan 05/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda; dosyadaki tüm analiz sonuçlarının doğru olduğu varsayımı ile hareket edildiğinde emtiada aflatoksin miktarının başlangıçta düşük çıkıp, daha sonra taşıma sonrası yüksek çıkması, başlangıçta emtianın küf bulaşı miktarının yüksek olduğunu, mikrobiyolojik açıdan çok uygun olmadığı, bu durumun da taşıma sırasında uygunsuz sıcaklık ve nemli ortam nedeniyle emtiadaki küflerin toksin üretimini tetiklediği, tüm bu nedenle son üründeki analizde yüksek aflatoksin miktarları bulunduğu şeklinde yorumlanabileceği, Enstitü Yük Klozları All Risk klozu istisna hükmüne göre kızışma ve ısınma zararı kapsam dışında bırakılmış ise de, taraflar arasında düzenlenen poliçede "ısınma" hasarının özel şart olarak kapsama alındığı, buna göre, meydana gelen hasarın, emtianın bünyesinde var olan ancak ölçümü yapılmamış olması nedeniyle miktarı bilinmeyen mikroorganizmaların (küf ve bakteri ) uygun olmayan nem ve ısı sebebiyle tetiklenerek insan ve hayvan sağlığına zararlı oranda Aflatoksin B1 toksini üremesine sebep olduğu, ısınma/kızışma sebebiyle hasar oluşabilmesi için emtianın bünyesinde bir miktar da olsa mikroorganizmaların mevcut olması gerekeceği, bu durumda poliçede sigorta şirketi tarafından ısınma için teminat verilmiş olması öngörülebilir bir risk sayılacağı nedeniyle emtia açısından gizli ayıp veya emtianın niteliğinden kaynaklı bir hasar sebebi olarak değerlendirilmediği, emtianın ayıplı sayılabilmesi için police teminatının başlamasından önce Aflatoksin B.l oranının kabul edilebilen sınırların üstünde olması gerektiği, GAFTA 124 kurallarına uygun olarak alındığı kabul edilen ve uluslararası akredite laboratuvarında analizi yapılan emtianın Aflatoksin BI oranının düşük olduğunun tahlil sonuçları ile ortaya konulduğu, aksinin sigorta şirketi tarafından ispat edilmesi gerekeceği, düzenlenen poliçede yer alan “Navlun, Görev Ve Tahliye Giderleri Sigortası” başlıklı kloz düzenlemesine göre davacı tarafından talep edilen Emtia zararı, Navlun bedeli, Demoraj, Gümrükleme, Gemi Yükleme, İsrail Gemi Navlun, depo kirası giderlerinin poliçe ile teminat altına alındığı, arttırılmış değer sigortası olduğu, poliçede sigorta bedeli üzerinden %0,50 muafiyet hükmü olduğu, yapılan harcamaların miktar yönünden denetiminin bilirkişi heyetinde uzman olmaması nedeniyle yapılamadığı, davacının faturaya dayalı olarak talep ettiği zarar miktarının %0,50 muafiyet oranının mahsubu sonrasında ; 164.369,28 USD (... Gemisi)+ 176.233,81 USD (... Gemisi) +122.328,83 USD (her iki gemi yönünden ortak)=462.871,92 USD %0,50 muafiyet miktarı sigorta bedeli üzerinde 6.146,35 USD olup mahsubu sonuca nihai olarak poliçe teminatında değerlendirilecek tazminat miktarı 456.725,57 USD olacağı, sigorta şirketi tarafından görevlendirilen evrak Üzerinden düzenlendiği belirtilen ekspertiz raporunda; 168.365,02 USD (... Gemisi)t 144.733,79 USD (... GEMİSİ) 313.098,81 USD %0,50 muafiyet miktarı 6.146,35 USD olup mahsubu sonucu nihai olarak sigorta eksperi raporuna göre tespit edilen miktar 306.952,46 USD olarak zarar tespiti yapıldığı, ekspertiz rapor açıklamasında “emtianın ülkeye girişine izin verilmediği için oluşan ekstra maliyet talepleri olduğu, bu büyüklükte bir taşıma için uygun talepler olduğu, ancak bu ödemeleri destekleyen faturalar mevcut olmadığı, ödeme kararı halinde faturaların temini gerekir” açıklamasının bulunduğu, davacının faturalar ile teyid ettiği muafiyet uygulaması sonrasında tespit edilen sigorta tazminatının 456.725,57 USD olduğu, temerrüt tarihinin TTK m. 1427 düzenlemesine sadık kalınması halinde 27.05.2019 olarak tespit edildiği, ancak hasarın mahiyeti gereği sovtaj değerlenmesi süreç aldığından, yapılan masraflar bu tarihte halen devam etmekte olup belirsiz, depo kiralama ücreti, gemi yükleme masrafları, Emtea sovtajının İsrail’e gönderilmek üzere gemiye yüklendiği tarihte nihai zararın belirlenebilir olduğu dikkate alındığında; ... gemisi yönünden ortak gider dahil muafiyet mahsup edilerek hesaplanan 222.326,55 USD zarar için 20.01.2020, ... GEMİSİ yönünden ortak gider dahil muafiyet mahsup edilerek hesaplanan 234.399,02 USD zarar için 30.11.2019 temerrüt tarihi olarak belirlenebileceği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 26/06/2024 havale tarihli raporda; sigortalı emtialardaki aflatoksin miktarındaki artışın (hasarın) sebebinin, emtiaların bünyesinde var olan ancak ölçümünün yapılmamış olması nedeniyle miktarı bilinmeyen küf ve bakterilerin uygun olmayan sıcaklık ve nem olduğu; tüm bu sebeplerin etkisiyle emtialarda Aflatoksin üretiminin meydana geldiği; emtialardaki aflatoksin artışının poliçenin 3. sayfasında yer alan “Yangın, Patlama, Isınma ve İslanma” başlıklı kloz çerçevesinde kaldığının kabul edilmesi gerektiği; poliçede ısınma ve kızışma rizikoları için himaye sağlandığı dikkate alınarak emtialardaki aflatoksin miktarındaki artışın sigorta teminatı kapsamında kaldığı; Enstitü Yük Klozları (A) CL382 klozunda yer alan 4.2 maddesinde; “Sigorta edilen şeyin olağan akması, olağan ağırlık veya hacim kaybı ya da olağan aşınma ve yıpranması” sigorta teminatının dışında kaldığının ifade edildiği; bu kapsamda davalı- sigortacının ... gemisinde taşınan emtiada meydana gelen 39,31 mt'lik; ... gemisinde taşınan emtiada meydana gelen 25,29 mt'lik fire ve zaiyattan sorumlu olmadığı; bu miktarlara tekabül eden emtia bedellerinin davalı-sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğünden düşürülmesi gerektiği; nitekim zarar hesabında da bu fire ve zaiyatlara tekabül eden emtia bedellerinin zarar hesabında dikkate alındığı; sigorta poliçesinin 7. sayfasında, tüm sevkiyatta toplam sigorta bedelinin % 0.5 i oranında muafiyet kararlaştırıldığı, muafiyet oranı belirlenirken, emtiaların Rusya'dan ithal edilmesi ile elde edilmesi hedeflenen gelirler ve tüm masraflar dahil nihai alıcıya ulaşması anındaki sigorta bedelleri esas alınması gerektiği, bu kapsamda, muafiyet hesabında emtiaların hasarlanmamış olması ihtimalinde, dava dışı-alıcı ... şirketine kesilen fatura değerlerinin esas alınması sonucunda yapılan hesaplamada muafiyet miktarının 6.146,35 USD'ye tekabül ettiği; davacı tarafın uğradığı zararlar tespit edildikten sonra toplam zarar miktarından 6.146,35 USD'lik tutarın İndirilmesi neticesinde, davalı sigorta şirketinin nihai tazminat ödeme yükümlülüğünün tespit edilmiş olacağı; sovtaj gelirleri ile davalı sigortacının sorumlu olmadığı fire ve zaiyat miktarları dikkate alınarak yapılan detaylı hesaplamalar neticesinde; davacı-sigortalının faturaya dayalı nihai zarar miktarının ... gemisinde taşınan emtia için toplamda 255 936,49 USD olduğu; ... gemisinde taşınan emtia için toplamda 247.700,08 USD olduğu; davacının ortak gider zararlarının toplamının ise 134.434,14 USD olduğu; bu 3 ayrı zarar kaleminin toplamının 638.070,71 USD olduğu; bu miktardan muafiyet miktarı çıkarıldığında davacının faturaya dayalı toplam nihai zarar miktarının 631.924,36 USD olduğu; bu tutarların aksinin davalı-sigortacı tarafından ispat edilmediği sürece kadri marufunda olduğu; sigorta teminatı kapsamında yer alan 631.924,36 USD'lik nihai zarar miktarından davalı sigortacının sorumlu olduğu; dava konusu uyuşmazlıkta, aksi davacı tarafından ispat edilmediği sürece, rizikonun gerçekleştiğinin sigortacıya 11.04.2019 tarihinde bildirildiği; rizikonun gerçekleştiğinin ... gemisinde taşınan emtia bakımından 3 aydan fazla; ... gemisinde taşınan emtia bakımından ise yaklaşık 3 ay süreyle geç bildirilmiş olduğu; bu durum, rizikonun gerçekleştiğinin gecikmeksizin sigortacıya bildirilmesi gerektiğine ilişkin TTK m. 1446/1 hükmüne aykırılık oluşturduğu; ancak dava konusu uyuşmazlıkta geç bildirimin sigorta tazminatının artmasına yol açmadığı, bu nedenle de sigorta tazminatından indirim yapılmasının gerekmediği, 27.05.2019 tarihinden önceki faturaya dayalı masraf ve zararlar bakımından muacceliyet tarihinin 27.05.2019 olduğu; daha sonraki faturaya dayalı masraf ve zararların ise, fatura düzenlenme tarihinde muaccel oldukları; dava açılış tarihi olan 15.02.2021 tarihi itibariyle 27.05.2019 tarihinde muaccel olan alacaklar bakımından 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolmamış olduğu; 27.05.2019 tarihinden sonra muaccel olan alacaklar bakımından ise, her bir zarara ilişkin fatura düzenlenme tarihinin üzerinden 2 yıl geçmeden davanın açılmış olduğu, 27.05.2019 tarihinden sonraki faturaya dayalı masraf ve zararlar bakımından bu zararlar bakımından ekspertiz incelemesi yapılmadığı ve sigortacının bu zararlara ilişkin bilgisi mevcut olmadığından bu zararlar bakımından genel hükümler çerçevesinde, ihtar ile sigortacının temerrüde düşeceği kabul edilmesi gerektiği; 27.05.2019 tarihinden sonraki faturaya dayalı alacaklar bakımından davalı sigortacının dava dilekçesinin kendilerine tebliğ tarihi olan 25.01.2021 tarihinde temerrüde düştüğü şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Dosya kapsamından, ... poliçe numaralı ... Sigortası Poliçesi ile davacı ... ve Ticaret AŞ ve sigortalının ilişkili veya bağlı olduğu ortak girişim şirketlerinin 28.02.2018-2019 tarihleri arasında dünyanın herhangi bir limanından yerinden, herhangi bir limanına yapılan sevkiyatlar için ... hükümleri çerçevesinde teminat verildiği, dava konusu taşımanın poliçe teminat süresi içerinde yapıldığı, yurt dışından ithal edilen Rus Mısır Emtiasının davacı ... San. ve Tic. AŞ tarafından Rusya'da mukim satıcı ... LLC'den FOB alım satış şekli ile satın alınarak ... ... San. A.Ş.'ne satışının yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. 3.195,070 kg emtia için 19.01.2019 T fatura konusu emtia için ... adına 21.01.2019 T.629,428,79 USD bedelli fatura,3.124,170 kg emtia için 28.12.2018 T. fatura konusu emtia için ... adına 02.01.2019 T.599.840,64 USD bedelli fatura düzenlemiştir. Faturalar ile konişmento örnekleri incelendiğinde, malın teslim şeklinin CİF ... olduğu, ödeme şeklinin peşin, teslimin gemi üstünde olacağının yazılı olduğu, emtianın nakliyesinin iki ayrı gemi ile yapıldığı, ... gemisi ile 3.124,170 kg,... gemisi ile 3.195,170 kg emtianın taşındığı, konişmentoların emre düzenlendiği, alıcısının ... ... A.Ş. olduğu, davacı şirketin satıcı/gönderen olarak yer aldığı görülmüştür.
CIF teslim şekliyle yapılan satışta, gemiye alınan yüke ilişkin hasar ve yarar alıcıya geçmektedir. Somut olayda davacının düzenlediği 21.01.2019 ve 29.01.2019 tarihli fatura ile 02.01.2019 T. 599.840,64 USD bedelli fatura iptal edilerek edilerek iade fatura kesilmiştir. ... Bankası ... Subesine yazılan müzekkereye gümrük belgeleri ve konşimentolar eklenerek, ... ...A.Ş. tarafından davacı ...AŞ. hesaplarına ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmuş olup, muhatap bankanın cevabi yazısında herhangi bir ödeme kaydının tespit edilemediği bildirilmiştir. Bu durumda emtiaların satış bedellerinin davacı- satıcıya ödenmemiş olması nedeniyle emtia üzerindeki hasar ve riskin davacı satıcı üzerinde doğduğu, dolayısıyla davacının, davalı sigorta şirketinden sigorta tazminatı talep etmekte hukuki menfaatinin bulunduğu ve husumet ehliyetine haiz olduğu değerlendirilmiştir.
Davacı taraf iddialarında, Rusya'dan ithal edilen Rus mısırı üzerinde hem depolama hem gemiye yükleme sırasında ayrı ayrı olmak üzere ülkemizde dahil tüm dünyada geçerliliği olan Uluslararası GAFTA 125 kurallarına uygun olarak numuneler alınıp gerekli incelemenin yapıldığını, ithale uygun olduğunun tespit edildiğini, ithale konu malların millileştirilmesi için emtialarından numune alındığını, Balıkesir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 08/01/2019 ve 29/01/2019 tarihli yazılarında ürünlerin belirlenen kriterlere uygun olmadığının tespit edildiğini, müvekkilinin ithalattan elde edilecek gelirden mahrum kaldığı gibi geminin limanda beklemesinden dolayı da maddi zararının arttığını, emtiaların kabul edilmemesi nedeniyle meydana gelen tüm zararların poliçe kapsamından değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.
Yük gemilerle ... Limanına taşındıktan sonra burada alınan numunelerinde ALFATOKSİN oranının yönetmelikte belirtilenin çok üzerinde olması nedeniyle ithaline izin verilmediği, bu nedenle emtiaların millileştirilmeden İsrail'de bulunan ... LTD firmasına satışının yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacı bu kapsamda uğradığı zararlarından hasarlı emtia bedeli, navlun bedeli, demuraj bedeli, komisyon bedeli, gümrükleme bedeli, yurtdışına satılan malların sovtaj yükleme bedeli ve sovtaj ürünlerin navlun bedelini davalı sigortacıdan tahsilini talep etmektedir.
Dosyada alınan bilirkişi raporunda, gıda mühendisi bilirkişi tarafından hasarın nedenine ilişkin olarak; meydana gelen hasarın, emtianın bünyesinde var olan ancak ölçümü yapılmamış olması nedeniyle miktarı bilinmeyen mikroorganizmaların (küf ve bakteri) uygun olmayan nem ve ısı sebebiyle tetiklenerek insan ve hayvan sağlığına zararlı oranda Aflatoksin B1 toksini üremesine sebep olduğu, ısınma, kızışma sebebiyle hasar oluşabilmesi için emtianın bünyesinde bir miktar da olsa mikroorganizmaların mevcut olması gerekeceği, dosyadaki tüm analiz sonuçlarına göre taşıma sırasında uygunsuz sıcaklık ve nemli ortam nedeniyle emtiadaki küflerin toksin üretimini tetiklediği, bu durumda poliçede sigorta şirketi tarafından ısınma için teminat verilmiş olmasi öngörülebilir bir risk sayılacağı nedeniyle emtia açısından gizli ayıp veyâ emtianın niteliğinden kaynaklı bir hasar sebebi olarak değerlendirilmediği, Enstitü Yük Klozları Ali Risk Klozu istisna hükmüne göre, kızışma ve ısınma zararı kapsam dışında bırakılmış ise de taraflar arasında düzenlenen poliçede "ısınma" hasarının özel şart olarak kapsama alındığı, emtianın ayıplı sayılabilmesi için poliçe teminatının başlamasından önce Aflatoksin B.1 oranının kabul edilebilen sınırların üstünde olması gerektiği, GAFTA 124 kurallarına uygun olarak alındığı kabul edilen ve uluslararası akredite laboratuvarında analizi yapılan emtianın Aflatoksin Bİ oranının düşük olduğunun tahlil sonuçları ile ortaya konulduğu değerlendirmesi yapılmıştır. Dosyada yer alan analiz sonuçlarının aksi ise TTK m. 1409 hükmü gereğince sigorta şirketi tarafından ispat edilmediğinden emtiadaki hasarın sigorta teminatı kapsamında kaldığı kanaatine varılmıştır.
TTK m.1420'de sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl olarak düzenlenmiştir. Bu durumda öncelikle alacağın muaccel olduğu tarihin tespiti gerekmektedir. Muacceliyet konusunda TTK m. 1427/1'de yapılan düzenleme “Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446 ncı maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur” şeklindedir. Konişmento kayıtlarına göre, ... gemisi ile taşınan 599.840,64 USD bedelli 3.124,170 MT emtia 28.12.2018 tarihinde gemiye yüklenmiş, 08.01.2019 tarihinde verilen numune sonuç raporu ile ithaline izin verilmemiş, ... gemisi ile taşınan 629,428,79 USD bedelli 3.195,170 MT emtia19.01.2019 tarihinde gemiye yüklenmiş, 28.01.2019 tarihinde verilen numune sonuç raporu ile ithaline izin verilmemiş olduğundan ilgili rapor tarihlerinde hasardan haberdar olunduğu kabul edilmelidir. Hasarın sigorta şirketine ihbarı ile ilgili belge sunulmamıştır. Sigorta şirketinin cevap dilekçesinde ihbar tarihi 11.04.2019 olarak bildirilmiştir. Sigorta şirketinin görevlendirdiği eksperin rapor tarihi ise 29.05.2019'dur. İhbardan itibaren TTK m. 1427'de öngörülen 45 günlük sürenin bitimi ise 27.05.2019 tarihidir. Buna göre muacceliyet tarihi 27.05.2019 olmakla, 15.01.2021 olan dava tarihi itibariyle 2 yıllık zamanaşımı süresinin henüz geçmemiştir. TTK m.1427 belirtilen azami 45 günlük süre dikkate alındığında temerrüt tarihi 27.05.2019 olarak belirlenmiştir. Ancak, emtianın hasarlı olduğunun anlaşılmasından sonra sovtaj değerlendirilmesi için bir sürecin yaşandığı, ... gemisinde taşınan emteaların yeniden İsrail'e taşınması için 20.01.2020 tarihinde, ... gemisi ile taşınan emtiaların yeniden İsrail'e taşınması için 30.11.2019 tarihinde son faturanın düzenlendiği dikkate alındığında, buna göre temerrüt tarihinin ... gemisi yönünden 30.11.2019'de, ... gemisi yönünden de 20.01.2020 oluştuğu kabul edilmiştir.
Davacı vekilinin 05.05.2022 tarihli dilekçesinde açıkladığı toplam 462.871, 92 USD tutarındaki zarar kalemlerinin sigorta teminatı kapsamında kaldığı ve davacı sigortalının gerçek zararını yansıttığı yapılan yargılama sonucunda anlaşılmış olup sigorta poliçesinde kabul edilen % 0.5 oranında muafiyet tenzilinden sonra davacının isteyebileceği hasar tazminatının 456.725,57 USD olduğu kanaatine varıldığından, sonuçta davanın KISMEN KABULÜ ile 456.725,57 USD'nin, bu tutardan 234.399,02 USD'ye 30.11.2019 tarihinden itibaren, 222.326,55 USD'ye 20.01.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca yıllık dolar faizi işletilmek suretiyle davalıdan tahsil edilerek davacıya ÖDENMESİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 456.725,57 USD'nin, bu tutar içerisindeki 234.399,02 USD'ye 30.11.2019 tarihinden itibaren, 222.326,55 USD'ye 20.01.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca yıllık dolar faizi işletilmek suretiyle davalıdan tahsil edilerek davacıya ÖDENMESİNE,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 422.250,00 TL karar harcından 107.218,73 TL peşin harcın (ıslah harcı dahil) mahsubu ile bakiye 315.031,27 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 59,30 TL başvurma harcı, 303,10 TL posta gideri ve 12.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 12.362,40 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 12.182,70 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 585.068,95 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.300,72-TL sinin davalıdan, 19,28-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/10/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır