T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/106 Esas
KARAR NO:2023/236
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:08/03/2023
KARAR TARİHİ:06/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin borçlu armatör firmaya ait... isimli ... IMO numaralı gemisinde Muğla/Bodrum Limanı ve Bursa/Gemlik Limanları'nda makine tamiratını gerçekleştirdiğini, müvekkilinin tamir işleminden sonra borçlu şirketin olan ...@... .com mail hesabından iletişime geçerek proforma faturayı ilettiğini, karşı taraf borçludan ödeme talep ettiğini, borçlu şirketin buna rağmen müvekkiline ödeme yapmadığını, müvekkilinin borçlu şirketten borcunu tahsil edemediğinden gemi tamiri için almış olduğu malzeme bedellerini ödeyemediğini ve ticari itibarının sarsıldığını, parça temin edilen firma tarafından müvekkiline ihtarname gönderildiğini, davalı borçlu tarafından vadesi gelen deniz alacağı açısından herhangi bir ödeme yapılmadığını, davalı borçlu tarafça tüm ihtarlarının cevapsız bırakıldığını, mahkememize ihtiyati haciz talepli başvurularının 30/11/2022 tarih, ... D.iş ve ... Karar sayılı ilamıyla ... Bayraklı ... isimli geminin TTK 1363/3 maddesi gereğince ihtiyaten haczine karar verildiğini, bu kapsamda TTK 1364. maddesi gereğince tarafımızca yasal süresi içerisinde İstanbul ... İcra Dairesi Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası üzerinden 18.000,00 USD karşılığı Türk lirası olarak gösterildiğini ve fiili ödeme tarihindeki kurun esas alınması talepli icra takibi başlatıldığını, borç tutarının 24/01/2022 tarihinde muaccel hale geldiğini, 03/03/2023 hesap tarihi itibariyle takipte kesinleşen tutarın 259.617,33 TL olduğunu, 24.01.2022 tarihli proforma faturada asıl alacak tutarı toplamının 20.470,00 USD olduğunu, karşı tarafça mahkememizin ...D.iş ve 2022/94 Karar sayılı dosyasına ibraz edilen makbuzların asıl alacak tutarı olan 20.470,00 USD üzerinden düşülmüş olduğunu, proformanın içeriğinden görüleceği üzere 1.500,00 USD ve 740,00 USD'nin tahsil olarak gösterildiğini, mahkememizin ... D.iş ve 2022/94 Karar sayılı ilamında ek karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, müvekkilinin bu ihtilaf dolayısıyla ıslahla talep artırım hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 16.000,00 USD tutarında alacağı bulunduğunu, alacak likit olduğunu, davalı borçlu tarafından borcun tüm unsurlarının bilindiğini, borçlunun süreç öncesinde temerrüde de düşürüldüğünü belirterek davanın kabulü ile borçlunun itirazının iptaline ve takibin İstanbul ...İcra Dairesi Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası üzerinden devamına, borca itiraz eden aleyhine takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile nispi vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ...'ın taraf sıfatı bulunmadığını, müvekkilinin...ile anlaştığını, ... İş Listesi başlığı altında.../... Teknik” unvanıyla imzalandığını, ardından Malzeme Teslim Tutanağı ve İş Listesi'nin...tarafından imzalandığını, aralarındaki anlaşma gereği müvekkili tarafından ...'a 1.500,00 USD tutarında ön ödeme yaptığını, iş listelerinden sonra ... Elektronik İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. unvanlı şirket tarafından 07/01/2022 tarihli proforma ve fatura olduğu iddia edilen belge düzenlendiğini, bu proforma faturanın da...tarafından imzalandığını, müvekkilinin...ile anlaştığını, müvekkili ve ...'ın dışında üçüncü bir kişi konumunda yer alan dava dışı ...Ltd. Şti. tarafından resmi niteliği bulunmayan, bahsi geçen 3.000,00 USD tutarındaki anlaşmaya istinaden işbu belgenin düzenlendiği şüphesi oluştuğundan müvekkiline karşı yöneltilemeyeceğini, üzerinde anlaşılan işler başladıktan sonra enspektör ve çarkçıbaşının istekleri doğrultusunda yapıldığı iddia edilen ancak şirket yetkilisi olan müvekkilinin bilgisi ve onayı dışında birtakım işler de yapıldığını, bu yapıldığı iddia edilen işlere istinaden bu defa da...tarafından ... Elektrik unvanı altında 24.01.2022 tarihli... biçiminde ve adi şekilde 18.230,00 USD tutarında proforma olduğu iddia edilen bir belgenin müvekkiline iletildiğini, müvekkilinin basiretli bir tacir olarak hareket ettiği anlaşılan işlerle birlikte yapılan ve tamamlanan ek işlere dair iki ayrı tarihte olmak üzere dolar kuruna karşılık TL cinsinden ödemeyi de...ile anlaşması sonucu kendisine yapıldığını, cari hesap dökümlerinin de...hesabına açıldığı, müvekkilinin...ile anlaşmasına ve anlaşmasına istinaden ödemeleri ...'a yapmış olmasına rağmen ilişkide hiçbir sıfatı bulunmayan ... tarafından ihtiyati haciz talep edildiği ve ...'ın aktif husumet ehliyeti olmadığını, müvekkili ile ...arasında herhangi bir ilişki bulunmadığını, dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından düzenlendiği anlaşılan ve ...a hitaben yazılmış ... imzalı sözde ihtarnamede ... gemisi için 12.500,00 USD tutarında kablo ve muhtelif elektrik malzemeleri alındığına dair ifadenin gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin bu kadar yüksek tutarda bir anlaşması bulunmadığını, müvekkilinin basiretli bir tacir olarak hareket ettiğini, anlaşılan işlerle birlikte yapılan ve tamamlanan ek işlere dair iki ayrı tarihte olmak üzere dolar kuruna karşılık TL cinsinden ödemeyi anlaştığı gibi...'a yaptığını, ödemenin müvekkili tarafından yapılmış olmasının ortada herhangi bir şekilde bir borç olmadığını ortaya koyduğunu, davaya konu proforma faturalarda müvekkilinin unvanının dahi yer almadığını, davacı tarafından usulüne uygun düzenlenmiş ne bir fatura ne de usulüne uygun şekilde faturaları tebliğ ettiğine ilişkin bir iddiası bulunmadığını, herhangi bir evrakta geminin kaptanının kaşe, mühür ya da imzası bulunmadığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın aktif dava sıfatı yokluğu sebebiyle öncelikle usulden reddine, alacak bulunmaması sebebiyle esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki gemi makine tamiratı ve elektrik işlerinden kaynaklanan alacağın tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın; mahkememizin görevli bulunup bulunmadığı, davacının aktif husumet ehliyetine haiz olup olmadığı, alacağa konu bedellerin ödenip ödenmediği ve neticede var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkemenin görevi HMK 'nun 114.maddesi gereğince kamu düzeni ile ilgili bir dava şartı olup, HMK'nun 115.maddesine göre yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerekmektedir.
6102 sayılı TTK nun 4 ve 5.maddeleri gereğince mahkememizin görevinin tayini için öncelikle davanın 6102 sayılı TTK'dan veya diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine veya deniz sigortasına ilişkin bir dava olup olmadığının saptanması gerekmektedir. Zira mahkememiz 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nun 5.maddesi uyarınca Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 10/07/2012 tarih ve 1888 sayılı kararıyla Türk Ticaret Kanunundan ve diğer kanunlardan doğan Deniz Ticaretine ve Deniz Sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilmiştir.
TTK'nun 5.maddesinde de ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi kurumundan hareket ederek asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğu dava ve işler düzenlenmiştir. TTK nun 5. maddesine göre; asliye ticaret mahkemeleri tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Yine özel kanunlardan doğan özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer dava ve işlere asliye ticaret mahkemesinde bakmakla görevlidir.
Dava konusu olan uyuşmazlık TTK 5. kitabında düzenlenen deniz ticareti hükümlerinden kaynaklanmayıp, ... (IMO: ...) isimli gemiye, davacı tarafından Bodrum ve Gemlik Limanları'nda verilen makine tamiratı ve elektrik işlerinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkin olmakla; bu haliyle taraflar arasındaki ihtilâf Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindeki işlemden kaynaklandığından, davaya bakma görevi genel mahkemelere aittir. Her ne kadar, geminin yapımı, yeniden yapımı, onarımı, donatılması ya da geminin niteliğinde değişiklik yapılması hizmetinden kaynaklanan alacaklar TTK 1352. maddesinde deniz alacakları olarak sayılmışsa da bu husus ihtiyati haciz ile ilgili olarak görev tayini bakımından önemlidir. Dava konusu alacak deniz alacağı niteliğinde olsa da, alacağın genel hükümlerde düzenlenen bir borç ilişkisinden kaynaklanması halinde davanın, taraflarının tacir olup olmamasına göre genel Ticaret Mahkemesi yada Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerekmektedir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/587 Esas ve 2018/479 Karar sayılı, 2020/202 Esas ve 2020/190 Karar sayılı, 14. Hukuk Dairesi'nin 2020/1152 Esas ve 2020/965 Karar Sayılı, 37. Hukuk Dairesi'nin 2020/855 Esas ve 2020/1675 Karar sayılı, 37. Hukuk Dairesi'nin 2021/622 Esas ve 2021/1759 Karar sayılı ve son olarak güncel 37. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2023 tarihli 2022/2089 Esas ve 2023/848 Karar sayılı kararlarında gemi inşa, tamir ve bakım işlerinden kaynaklanan davalar bakımından, uyuşmazlığın sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerindeki eser sözleşmesi hükümlerine göre incelenip çözümlenmesi gerekeceğinden bahisle genel mahkemelerin görevli olduğu kabul edilmiştir. Ayrıca Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları da bu yöndedir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2017 tarih 2016/2840 esas, 2017/2126 karar; 05/10/2015 tarih, 2015/3948 esas, 2015/4790 karar; 09/11/2015 tarih, 2014/6962 esas, 2015/5607 karar sayılı kararları).
Açıklanan nedenlerle, taraflar arasındaki ihtilaf Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinin ferisi niteliğindeki işlemden kaynaklandığından ve eldeki dosyada tarafların her ikisinin de tacir olduğu, uyuşmazlığın ticari işletmeleri ile ilgili hususlardan doğduğu da dikkate alınarak, işbu dava yönünden mahkememizin görevsizliğine, genel yetki kuralları gereği ve mahkememizin görev alanı ile usul ekonomisi kuralları göz önüne alınarak, İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli bulunduğuna dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Asliye Ticaret Mahkemesi'ne görevli bulunduğunun tespiti ile karar kesinleştiğinde ve süresinde talep halinde dosyanın görevli İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine,
2-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, talep olmadığı takdirde, "davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına",
3-Yargılama gideri ve vekalet ücretine yönelik taleplerin 6100 sayılı HMK 331/2. Maddesi Gereğince görevli ve yetkili mahkemece karara BAĞLANMASINA,
4-Süresinde görevli mahkemeye gönderilmesi talebinde bulunulmaması halinde dosyanın resen ele alınarak HMK 20/son cümle gereğince davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin taraflara İHTARINA, (ihtaratın tebliğ yolu ile yapılmasına)
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.06/06/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır