T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/113 Esas
KARAR NO:2024/201
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:10/03/2023
KARAR TARİHİ:30/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının konşimento talimatını verdiğini, taşıtanı bulunduğu ... numaralı ve 20.03.2022 tarihli konşimento talimatına göre yüklerin ... gemisi ile ... numaralı konteynerle Gebze-Cezayir arası deniz taşımasının yapıldığını, davalı taşıtanı olduğunu, navlununu ödediği yüklerin Cezayir limanına ulaştığında, müvekkili şirket tarafından gerekli ihbarların yapıldığını, ancak, limanda gümrüklü sahaya boşaltılan yüklerin süresinde teslim alınmadığını,davalı taşıtanı bulunduğu konteynerlerin boşaltma limanında süresinde teslim alınmaması sonucu oluşan konteyner demuraj tazminat alacaklarından, müvekkili ile yaptığı taşıma anlaşması ve verdiği talimatlar gereği davalının sorumlu olduğunda tereddüt olmadığını, bu hususların konşimento şartlarında da açıkça yer aldığını, konteynerlerin teslim alınmaması sonucu oluşan 7.425,00 USD tutarındaki konteyner demurajı ile 8.000,00 USD tutarındaki konteyner tazminatı olmak üzere toplam 15.425,00USD tutarında alacaklarının tüm taleplere rağmen davalı tarafça ödenmediğini, ... Noterliği'nden 14 Eylül 2022 tarih ve ... yevmiye sayısıyla Davalı/borçluya keşide edilen ihtarname de sonuç vermediğini, alacaklarının tahsili için davalı aleyhine, ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/ ... E. sayılı dosyasında, ilamsız icra takibi yapıldığını, yapılan bu takibe Davalı tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... İcra Dairesi 2022/... E. sayılı dosyasının herhangi bir resmi faturaya dayanmadığını, müvekkilinin faturaya yönelik itiraz hakkını ve faturanın yansıtma fatura olarak tanzim edilebilme imkanını bertaraf ettiğini, ticari anlamda niteliği bulunmayan icra takibine yönelik itirazlarının zamanaşımı da gözetilerek haklı bulunması gerektiğini, kabul etmemekle birlikte, likit bir alacak talebine dayanmayan iddialar için %20 icra inkar tazminat ile faiz istenmesinin de hukuka aykırı olduğunu, davanın bütün olarak reddi gerektiğini, davanın taşıtana yöneltilmesi gerektiğinden işbu davanın ... Ltd. Şti'ne ihbar edilmesi gerektiğini, davalının, alt navlun ilişkisi kuran komisyoncu olduğunu, taşıtan olmadığını ve komisyon ücreti karşılığında kendisine ait olmayan fakat aracılık sağladığı armatör firmalar üzerinden konteyner taşımacılığı hizmeti verdiğini, bu kapsamda ... Ltd. Şti onayı ile ve şirket adına davacının " ... " gemisi, ... numaralı konteyner üzerinden Gebze/Cezayir arası deniz taşıması işleminde komisyon ücreti karşılığında aracılık yaptığını, işbu taşıma sonucunda müvekkilinin ,davanın ihbarı istenen ... ile alt navlun ilişkisi kurduğunu taşıtanın; davanın ihbarı istenen ... olduğunu, navlun ödemesinin de yine aynı şirket tarafından Davalıya ifa edildiğini, taşımaya yönelik ordinonun, gönderilen tarafından 11.04.2022 tarihinde teslim alındığını ve davacı bakımından taleplerinin yöneltileceği tarafın ordino teslimi ile yer değiştirdiğini, davanın müvekkiline yöneltilmesinin mesnetsiz olduğunu, davacının talep ettiği demuraj ve konteyner bedelinin fahiş ve hukuka aykırı olduğunu, taşımaya konu yüklerin, varış limanında gemiden konteyner içinde tahliye edildiğini, fakat işbu yüklere Cezayir Gümrüğü tarafından el konulduğunu, söz konusu durumun müvekkili tarafından davanın ihbarı istenen ...' e-posta ile bildirildiğini, ...'in, ordinonun gönderilen tarafından teslim alındığını beyan ettiğini, Uluslararası hukuka göre, taşıması yapılan yüklerin gönderilen tarafından çekilmemesi ve/veya kabul edilememesi objektif sebeplere dayanması halinde gönderilenin temerrüdünden bahsedilemeyeceğini, Gümrük müdürlüğü tarafından el konulan huzurdaki davaya konu yükler açısından objektif imkansızlığın söz konusu olduğunu, hal böyle iken; Davacının demuraj ücreti istemesi ve konteyner üzerinde hakimiyeti bulunmayan müvekkiline yönelik konteyner bedeli talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının taleplerinin müvekkiline yöneltilmeyeceğini, konşimentoda ... kaydı yer aldığını, işbu kayıt sonucu davacının ordinoyu alan gönderilene başvurmasının zorunlu olduğunu, davacının kanun gereği gönderilene aksi halde taşıtan konumundaki yükleyiciye başvurmadan huzurdaki davayı davalıya yöneltmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 12/12/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Uyuşmazlık konusu istemin konteyner gecikme ücreti olduğu, davacının taşıyan sıfatına sahip olduğu, davalının Davacıya karşı taşıtan sıfatına sahip olduğu, konişmentoda yer verilen tarifeye göre 90 günlük 7.425 USD konteyner gecikme ücreti ve 8.000 USD konteyner bedelinden olmak üzere toplam 15.425 USD sorumlu olduğu, davacı tarafından davaya konu edilen 8.000 USD konteyner tazminat ile 7.425 USD demuraj bedeli için davalı adına fatura tanzim edilmediği, her iki tutarında da kendi yasal ticari defterlerinde kayıt altına alınmadığı, haliyle her iki tutarın Davalının kayıtlarına da yansımadığı belirtilmiştir.
Dava; alıcısı tarafından teslim alınmayan yük nedeniyle meydana gelen konteyner demuraj ücreti ve konteyner tazminatı alacağının tahsili isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
... İcra Müdürlüğü'nün 2022/ ... Esas sayılı dosyasının celbedilip incelenmesinden, davacı tarafından demuraj ücreti alacağının tahsili için davalılar aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali davasının ise İİK'nun 67.maddesine göre süresi içerisinde açıldığı görülmüştür.
Davacı vekili davalının taşıtanı bulunduğu ... numaralı ve 20.03.2022 tarihli konşimento talimatına göre yüklerin ... gemisi ile ... numaralı konteynerle Gebze-Cezayir arası deniz taşımasının yapıldığını, limanda gümrüklü sahaya boşaltılan yüklerin süresinde teslim alınmadığını, konteynerlerin teslim alınmaması sonucu oluşan 7.425,00 USD tutarındaki konteyner demurajı ile 8.000,00USD tutarındaki konteyner tazminatının tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili davalının, alt navlun ilişkisi kuran komisyoncu olduğunu, taşıtan olmadığını ve komisyon ücreti karşılığında kendisine ait olmayan fakat aracılık sağladığı armatör firmalar üzerinden konteyner taşımacılığı hizmeti verdiğini, talebin taşıtan ... Ltd. Şti ye yöneltilmesi gerektiğini, ordinonun, gönderilen tarafından 11.04.2022 tarihinde teslim alındığını ve davacı bakımından taleplerinin yöneltileceği tarafın ordino teslimi ile yer değiştirdiğini davacının talep ettiği demuraj ve konteyner bedelinin fahiş ve hukuka aykırı olduğunu, yine yüke gümrük tarafından el konulmuş olduğunu, demuraj ücreti talep edilemeyeceğini savunmuştur.
Dava konusu taşımaya ilişkin düzenlenen ... sayılı konişmento tahtında ... sayılı konteyner muhtevası emtianın Gebze Limanından Cezayir Limanına taşındığı, yükün alıcısı tarafından teslim alınmadığı, davacının bu nedenle meydana gelen demuraj ücretini ve konteyner tazminatını talep ettiği anlaşılmaktadır. Dosyaya sunulan konişmentonun davacı adına düzenlendiği , Gümrük Müdürlüğünden gelen belgelere göre fiili taşımanın anılan konişmento ile yapıldığı, buna göre davacının fiili taşıyan konumunda olduğu ve demuraj ücretini yönünden aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Navlun sözleşmesinin tarafları taşıyan ve taşıtan olup, TTK madde 1207 uyarınca navlun ücreti ile genel olarak navlun teferruatı olarak nitelendirilen masrafların borçlusu taşıtandır. TTK m. 1203 maddesinde "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur". düzenlemesi bulunmaktatır. Buna göre gönderilenin demuraj ücretinden sorumluluğunun doğması için yükün teslimini istemiş olması gerekmektedir. Davalı vekili ordinonun gönderilen tarafından teslim alındığını ileri sürmüş ise de buna ilişkin teslim ordinosu vb delil sunulmamış olup dosyaya sunulan belgelerden 01/10/2023 tarihi itibarıyle yükün teslim alınmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre eldeki uyuşmazlıkta demuraj ücretinden taşıtan sorumlu olduğundan davalının taşıtan konumunda olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Davalı cevap dilekçesinde taşıma işleri komisyoncusu olduğunu, taşıtan konumunda olmadığını ve sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürmüştür. Taşıma işleri komisyoncusu TTK'nın 917 ve devam maddelerinde düzenlenmiş olup buna göre, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu eşya taşıtmayı üstlenir, bu sözleşme ile gönderen, kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer. TTK m. 918 f. 3'te taşıma işleri komisyoncusunun, gerekli sözleşmeleri kendi veya böyle bir yetki almış olması şartıyla, gönderen adına yapacağı öngörülmüştür. TTK m. 921 f. 1 de “ Taşıma işleri komisyoncusu ile gönderen arasında ücret olarak taşıma giderlerini de içeren tek bedel kararlaştırılmışsa, taşıma işleri komisyoncusu, taşımaya ilişkin olarak, taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur” düzenlemesi, TTK m. 926 da ise “ Taşıma işleri komisyoncusu, eşyanın taşınmasını bizzat üstlenebilir. Bu hakkını kullanırsa, taşımadan doğan haklar ve yükümlülükler yönünden taşıyıcı veya taşıyan sayılır. Bu durumda, kendi faaliyeti için isteyeceği ücretin yanısıra olağan taşıma ücretini de isteyebilir.” Düzenlemesi bulunmaktadır. Dosyaya sunulan navlun faturalarının incelenmesinden ... Nolu 18.03.2022 tarihli navlun faturasının davacı tarafından, davalıya "navlun, yükleme, isps, mühür, vgm ve baf" açıklamaları ile düzenlenmiş olduğu, ... Nolu 21.03.2022 tarihli navlun faturasının davalı tarafından, dava dışı konşimentoda yükleten olarak yer alan ... Ltd. Şti.'ne "navlun ücreti" açıklamasıyla düzenlenmiş olduğu görülmektedir. Davalının düzenlemiş olduğu navlun faturası tutarı davalı adına düzenlenen navlun tutarından fazladır. Buna göre davalının kesmiş olduğu faturanın yansıtma niteliğinde olmadığı, komisyon ücretini aşan navlun bedeli olduğu, davacı ile davalı arasında navlun sözleşmesi kurulmuş olduğu ve davalının taşıtan konumunda olduğu, davacının meydana gelen demuraj ücretini kende akidi olan davalıdan talep edebileceği değerlendirilmiştir.
Dosyaya sunulan konişmento incelendiğinde ön yüzünde konteyner gecikme ücreti tarifesi bulunmaktadır. Bu tarifeye göre 45 feet konteyner için 15 gün serbest süre sonrasında, 16 ila 30 gün arasında günlük 55 Usd ve 30 günden sonra ise günlük 110 Usd demuraj bedeli yansıtılacaktır. ... Nolu 20.03.2022 tarihli konişmento arkasında yer alan 19. madde "konteynerin 90 gün içerisinde iade edilmemesi durumunda, demuraj ücretine ek olarak 40 feet konteyner için 8.000 Usd tazminat yansıtılacaktır" şeklinde düzenlenmiştir. Görüleceği üzere konteyner gecikme ücretinin işlemesi bakımından 90 günlük üst süre öngörülmüş bu sürede konteyner iade edilmezse 90 günlük gecikme ücretinin yanında 40 feetlik konteyner için ilave 8.000 USD ödeneceği öngörülmüştür. Dava konusu konteynerin, dosyada mevcut yazıya göre 1 Ekim 2023 tarihi itibariyle hâlen limanda beklediği ve taşıyan davacıya iade edilmediği görülmektedir. Bilirkişi raporunda konşimentoda yer verilen demuraj tarifesine göre 90 günlük demuraj bedeli 7.425 Usd demuraj bedeli hesaplanmıştır.
Davacı taraf aynı zamanda konteyner tazminatı adı altında konteyner başına 8.000 USD talep etmektedir. Bu bedelin de cezai şart niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Davalı vekili talep edilen bedellerin fahiş olduğunu ileri sürmüş olup Türk Ticaret Kanunu'nun 22. maddesinde tacir sıfatını haiz borçlunun, fahiş cezanın indirilmesini mahkemeden isteyemeyeceği hükme bağlanmıştır. Buna karşılık Yargıtay kararlarında kabul edildiği üzere, cezai şartın ekonomik yönden mahva neden olması TBK'nın 27. maddesi kapsamında, tacirler yönünden değerlendirilebilecek bir durum olup, taraflarca sözleşme ile kararlaştırılmış olan cezaî şart miktarı, borçlu durumda olan tacirin iktisaden mahvına neden olacak ve onun eskisi gibi ticarî faaliyetini devam ettirmesine imkân tanımayacak derecede ağır ve yüksek ise, o zaman, böyle bir cezaî şart, ahlâk ve adaba aykırı bir şart olarak kabul edilerek, kısmen veya tamamen iptali gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bilirkişi raporunda sektörde konteyner gecikme ücreti bakımından genellikle uyuşmazlıktakinin aksine 90 gün gibi üst sürenin konulmadığı ve ucu açık bırakıldığı ve konteyner gecikme ücretinin yüksek miktarlara ulaştığı, uyuşmazlıktaki konişmentoda artan oranlara göre ödenecek konteyner gecikme ücreti 90 gün ile sınırlı tutulduğu, bu yönde düzenlemenin dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmediği belirtilmiştir. Buna göre yapılan değerlendirmede davalının deniz taşımacılığında faaliyette bulunan bir şirket olması, denizcilik piyasasındaki navlun gelirleri ve karlılık durumu gözetildiğinde, kararlaştırılan cezai şartın tacir olan davalının ekonomik mahvına neden olacak boyutta olmadığı değerlendirilmiştir.
Davalı vekili uyuşmazlıkta gümrük müdürlüğü tarafından el konulan huzurdaki davaya konu yükler açısından objektif imkansızlığın söz konusu olduğunu, idare tarafından el konulan yüklere demuraj işletilmesinin mümkün olmadığını ileri sürmüş ise de eşyaya Gümrük Müdürlüğü tarafından el konulmasına taşıyanın kusuru sebebiyet vermediği takdirde konteyner gecikme ücreti işlemeye devam edeceğinden davalının bu yöndeki itirazları yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle ; davalının davacıya karşı taşıtan sıfatına sahip olduğu, yükün alıcısı tarafından teslim alınmaması nedeniyle davalı taşıtanın konişmentoda yer verilen tarifeye göre 90 günlük 7.425 USD konteyner gecikme ücreti ve 8.000 USD konteyner bedeli olmak üzere toplam 15.425 USD alacaktan sorumlu olduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile
... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin 15.425,00 USD asıl alacak üzerinden devamına, kabulüne karar verilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden faiz uygulanmasına,
2-Kabulüne karar verilen 15.425,00 USD asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar harcı olan 19.569,71 TL'den peşin alınan 3.459,46 TL'nin mahsubu ile bakiye 16.110,25 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (3.664,96 TL ilk harç, 192,00 TL posta ücreti ve 12.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 15.856,96 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı vekili için takdir edilen 44.972,59 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/04/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır