T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO : 2023/146 Esas
KARAR NO : 2024/501
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/03/2023
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/03/2023
KARAR TARİHİ : 11/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin sigortacılık işi ile iştigal eden bir sigorta şirketi olduğunu, müvekkili tarafından ... Sanayi A.Ş.'ye ait elma suyu konsantresi emtiasının taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Emtia Nakliyat Sigortası Abonman Sözleşmesi ile teminat altına alındığını, müvekkili şirket sigortalısının Almanya'da bulunan ... KG isimli firmaya elma suyu konsantresi emtiası sattığını, söz konusu emtianın ... gemisine hasarsız bir şekilde yüklenerek ... numaralı konşimento tahtında Türkiye'den Almanya'ya taşındığını, emtiaların Hamburg Limanı'nda tahliye edildiğini, emtianın tahliye işlemleri sonucunda ... numaralı konteynerin akarlı olduğu tespit edildiğini, hasarın fark edilmesinin akabinde hasarla ilgili olarak ekspertiz incelemesi gerçekleştirildiğini, konteyner zemininin birkaç noktadan onarıldığını ve sağ ve sol kapılarında kısmen paslı ve kesin kenarlı vidalar bulunduğunun görüldüğünü, flexi tankın yırtılarak emtiaların hasarlanmasına sebep olduğunun açık bir şekilde tespit edildiğini, meydana gelen hasarın fark edilmesinin ardından sigortalı şirketçe konu hasara ilişkin olarak davalı şirketlere ihtarname gönderildiğini, 1 numaralı davalı şirketin sigortalıya flexi tanklar için ... numaralı faturayı kestiğini, davalı emtiaların taşındığı flexi tanklerin üreticisi olup flexi tanklerin taşımaya elverişli olmasından sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalının taşımaya ilişkin konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada hem TTK madde 1191 uyarınca fiili taşıyan hem de taşımaya ilişkin navlun faturasını düzenleyerek TTK madde 1138 uyarınca akdi taşıyan olarak hareket ettiğini, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen elma suyu konsantresi emtiasının taşıma sırasında hasar görmesi sebebiyle davalıların müştereken ve müteselsilen zarardan sorumlu olduklarını, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, TTK 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve kanuni halef sıfatını kazandığını, taşıyanın kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, hasarın eşyanın kendi hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK madde 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğunun söz konusu olduğunu belirterek .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyası sayılı dosyasına borçlular/davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, borçlular/davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl davada davalı ... Limited Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde müvekkili şirketin özen yükümlülüğüne aykırı davranması sebebiyle emtiada oluşan hasardan sorumlu olduğunun iddia edildiğini, davacının bu iddiasının mesnetsiz olduğunu, davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, dava konusu konişmento tahtında yüklerin Almanya'ya taşındığı için işbu ihtilafın hallinde yetkili mahkemenin Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunu, Türk Mahkemelerinin somut olayı incelemek adına milletlerarası yetkisi olup olmadığının MÖHUK hükümlerine göre tespit edileceğini, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacı şirketin zararın müvekkilinin flexitank üretimi bakımından kusurundan ileri geldiğini beyan edilmişse de müvekkilinin kusuru bulunmadığını, zararın ya davacının selefi tarafından aşırı dolum nedeniyle ya da emtianın nevinden veya dolum tesisinde bulaşan bakterilerin fazla artışı nedeniyle veyahut taşıma nedeniyle oluşan bir zarar olduğunu, talep konusu alacağın TBK madde 231 hükmü uyarınca zamanaşımına uğradığını, davacının sigortalısının muayene ve ihbar külfetini yerine getirmediğinden hak talep edemeyeceğini, meydana gelen zararın müvekkilinin kusuruyla sebebiyet verdiği bir zarar olmadığını, flexitank'ın ayıplı olmadığını, müvekkilinin işbu davada zarardan sorumlu tutulabilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin ürettiği flexitanklar'ın güvenilir ve uluslararası taşıma standartlarına uygun olduğunu, somut olaya konu flexitank'ın teknik standartlar ve ürün güvenliği konularında uluslararası alanda kabul görmüş olan ISO 9001 ve bu yöndeki birçok sertifikaya haiz olduğunu, zararın dolum yapılması sırasında veya emtianın nevinde kaynaklanan bakteri gelişimi ve bu bakterinin çok fazla artışı sonucunda gaz/sıvı/köpük oluşturması nedeniyle meydana geldiğini, dolayısıyla sorumluluğun davacıda olduğunu, davacının talep miktarının ve faiz talebinin fahiş ve hukuka aykırı olduğunu, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla mahkemenin görevsiz ve yetkisiz olması nedeniyle davanın reddine, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine, takibin ve derdest davanın haksız ve kötüniyetli başlatılması nedeniyle davacının talep konusunun % 20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl davada davalı ... ... AS'ye izafeten ... A.Ş. vekili dava dilekçesinde özetle; Dava konusu ihtilafa ilişkin yüklerin merkezi Kopenhag/Danimarka'da bulunan yabancı taşıyan ... ... A/S tarafından düzenlenmiş konşimento tahtında taşındığını, işbu davanın taşıyan tarafından düzenlenmiş konşimentonun şart ve koşullarına tabi olduğunu, davacının sigortalısının konşimentoya göre yükleten sıfatına haiz olduğunu, navlun faturasının yabancı taşıyan ... ... A/S tarafından sigortalıya kesildiğini ve navlun ücretinin de sigortalı tarafından ... ... A/S'ye ödendiğini, sigortalının TTK madde 1200 uyarınca taşıtan sıfatının da bulunduğunu, konşimento tahtındaki taşımalardan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İngiliz Yasaları olduğunu, yetkili mahkemenin de Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunu, konşimento muhteviyatındaki yüklerin Türkiye'den Almanya'ya taşındığını, taşımada yabancılık unsurunun mevcut olduğunu, davacı taraf5ın ...2 numaralı Abonman Poliçesi'nin dosyaya ibraz ettiğini ancak Sefer Bazlı Nakliyat Sigorta Poliçesi'ni dosyaya ibraz etmediğini, dava konusu taşımanın teminat dışı olup olmadığının anlaşılamadığını, Emtia Nakliyat Sigortaları Genel Şartları uyarınca mutad dışı akmadan ileri gelen hasarların sigorta kuvertürü dışında olduğunu, hasarın elma suyu konsantresi yükünde meydana gelen mikrobiyolojik faaliyeti müteakip yükün kendine has mahiyetinden kaynaklı aşırı gaz ve köpük oluşması ve flexitank içindeki sıvı yükün üst kısmında oluşan köpük sebebiyle flexitank üzerindeki gaz tahliye valflerinin tıkanması ve valften gaz tahliyesi yapılamaması nedeniyle oluşan aşırı genleşmeden flexitankın patlaması sonucu meydana geldiğini, konteyner içindeki flexitankın diğer davalı tarafından temin edildiğini, yükün konteyner ve flexitank içerisinde davacı sigortalısı tarafından yüklendiğini, davacı sigortalısının konteyneri yüklemeden önce kontrol yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirterek davanın milletlerarası yetki şartı uyarınca yetki yönünden reddine, her halükarda esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, müvekkili tarafından ... A.Ş.'ye ait elma suyu konsantresi emtiası, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Emtia Nakliyat Sigortası Abonman Sözleşmesi ile teminat altına alındığını, müvekkili şirket sigortalısı, Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan "... " isimli firmaya elma suyu konsantresi emtiası satmış olup, söz konusu emtia "... ..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklenerek, 29.03.2021 tarihli ... numaralı konşimento tahtında Türkiye'den Amerika Birleşik Devletleri'ne taşınmıştır. Emtialar ... Limanında tahliye edildiğini, söz konusu emtianın tahliye işlemleri sırasında, ... Limanı sahasında ...numaralı konteynerd sızıntı olduğu tespit edildiğini, hasarın fark edilmesi akabinde söz konusu hasarla ilgili olarak ekspertiz incelemesi gerçekleştirildiğini ve emtiaların flexi tanktan sızdırma yaparak hasarlandığı açık bir şekilde tespit edildiğini, meydana gelen hasarın fark edilmesinin ardından, sigortalı şirketçe konu hasara ilişkin olarak davalı şirketlere ihtarname gönderildiğini, 1 Numaralı davalı şirket, sigortalı şirkete flexi tankları tedarik ettiğini, davalı, emtiaların taşındığı flexi tankların üreticisi olup flexi tankların taşımaya elverişli olmasından sorumlu olduğunu, konu torbaların taşıma sırasında yırtılmış olmasından dolayı özen yükümlülüğüne aykırı davranarak emtianın hasar görmesinden sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalı, taşımaya ilişkin konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada, taşıyan sıfatıyla hareket ettiğini, bu nedenle, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen elma suyu konsantresi emtiasının taşıma sırasında hasar görmesi sebebiyle davalılar, müştereken ve müteselsilen zarardan sorumlu olduklarını, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin etmiş olup, 6102 Sayılı TTK'nun 1472. Maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve "kanuni halef" sıfatını kazandığını, taşıyan, hem kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş hem de hasar, eşyanın kendi hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK md. 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğu söz konusu olduğunu, borçlu aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/ ... esas sayılı dosyası ile başlattıkları takibe davalılar tarafından yapılmış olan itiraz haksız olup, tamamen kötü niyetli olarak alacağımızı sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını beyanla ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyası sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı ... A/S'e İzafeten ... A.Ş vekili dava dilekçesinde özetle; Taşımaya ilişkin olan ... numaralı konişmentonun yer alan taşıma şartları arasında yer alan madde 26'da yetki anlaşması bulunduğunu, anlaşması bulunmakta olup, konişmento tahtındaki taşımalardan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İngiliz Yasaları olduğu ve yetkili mahkemenin ise Londra' daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu taraflarca kabul edildiğini ve diğer tüm mahkemelerin yetkisi ortadan kaldırıldığını, dava konusu sıvı haldeki konsantre elma suyu yükü flexitank içerisinde, 1 adet standart (DRY) tipi konteyner ile taşındığını, fakat davacı tarafından dosyaya sadece abonman (blok) poliçesi sunulmuş olup, tüm özel şartlar ve klozların belirtildiği poliçe orijinali ve sefer bazlı nakliyat sigorta poliçesi dosyaya ibraz edilmediğini, dava konusu taşımanın teminat dışı olup olmadığının anlaşılamadığını, Emtea Nakliyat Sigortaları Genel Şartları uyarınca mutad dışı akmadan ileri gelen hasarlar sigorta kuvertürü dışında olduğunu, mal faturasında, sigorta ekspertiz raporunda ve gümrük beyannamesinde satıcı konumunda olan sigortalı ile dava dışı yük alıcısı arasındaki alım satım akdine konu teslim şeklinin Denizaşırı Satış Sözleşmelerinden CFR teslim şekli olduğunun belirtildiğini, CFR teslim şeklinde sigortalı satıcının kendi lehine yapmış olduğu sigorta geçersiz olduğundan davacı sigortacının sigortalısına bir ödeme yapmaması gerektiğini, buna rağmen eğer davacı sigorta şirketi sigortalısına bir ödeme yapmış ise, bu ödeme Ex-Gratia (kuvertür dışı ödeme) olarak adlandırılacağını Ex-Gratia ödemelerin rücu mümkün olmadığını, iddia olunan hasar, elma suyu konsantresi yükünde meydana gelen mikrobiyolojik faaliyeti müteakip, yükün kendine has mahiyetinden kaynaklı aşırı gaz ve köpük oluşması, flexitank içindeki sıvı yükün üst kısımda oluşan köpük sebebiyle flexitank üzerindeki gaz tahliye valflerinin tıkanması ve valften gaz tahliyesi yapılamaması sebebiyle oluşan aşırı genleşmeden flexitankın patlaması sonucu meydana geldiğinin rapor edildiğini, dava konusu taşımaya ilişkin konişmento üzerinde “saıd to contaın” ve shıppers stow load weight and count” rezerveleri bulunduğunu, bu rezervlere göre taşıyan, taşımaya konu konteynerlerin içinde ne olduğunu ve nasıl halde bulunduğunu bilmediğini, dava konusu taşımada kullanılan ve konteynerin içine yerleştirilen flexitank 'ın üreticisi ve tedarikçisi diğer davalı olduğunu, imalatına göre yükletenler tarafından taşıma kapasitesi üzerinde yükleme yapılan flexitanklarda meydana gelen hasarlardan taşıyanın sorumlu tutulabilmesi mümkün olmadığını, iddia olunan hasarın ne zaman ne şekilde ve nasıl meydana geldiği ile bu yöndeki hasarın yükün taşıyanın hakimiyetindeyken meydana geldiğinin belli olmadığını, TTK m. 1185 gereğince taşıyana süresinde hasar ihbarı yapılmadığını, zayi bildiriminde bulunulmadığını, hasar hesabı hatalı yapıldığını, içinde mal bedeline ek olarak navlun ve taşıma ücretlerini de barındıran “CFR baltımore” teslim şekline konu satış bedeli üzerinden hasar hesabının yapılması mümkün olmadığını, sigorta ekspertiz raporlarında iddia edilen hasarın miktarı tespit edildikten sonra bu hasar meblağına %10 oranında 2.549,12 Euro tutarlı ilave bedel eklendiğini, hasar miktarına %10'luk ilave bedelin eklenmesi sigortacı ile sigortalı arasındaki bir sözleşmesel ilişkidir ancak sigortacı ile sigortalının bir araya gelerek yaptığı biz sözleşme ile 3.kişileri hasardan daha fazla borçlu çıkarmaları hukuken mümkün olmadığını beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşi tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı ... Limited Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle; Üretim aşamasında flexitankta yapılan testlerin sonuçları ile flexilanktın hasarlanan kısmı üzerinde yapılan testlerin sonucu dikkate alınarak düzenlenmiş olan Sörvey Raporu, flexitankta üretim/dikiş hatası, kusur ve ayıp bulunmadığını ispat ettiğini, davacı taraf ... Sigorta A.Ş., ... Sanayi ve A.Ş tarafından düzenlenmiş olan 22 Mart 2021 tarih ve ... numaralı ticari fatura tahtında Amerika'da mukim ... ... Inc, şirketine satılmış ve gönderilmiş olan 155.025 USD bedelli 155.025,00 kg elma suyu konsantresinin nakliye rizikolarını teminat altına almış olan sigorla şirketi olduğunu, bu emtia, davacının selefi olan ... taratından, Karaman tesislerinde 24 Mart 2021 tarihinde ... ve ... numaralı konteynerler içerisindeki flexitanklara dolum yapıldığını ve akabinde bu konteynerler karayoluyla yine davacının yedinde Mersin Limanı'na sevk edildiğini, Mersin Limanı'na gelen könteynerler kamyonlardan liman sahasına indirildiğini ve 28 Mart 2021 tarihinde “... ...” isimli gemiye yüklendiğini, konteynerler 2.davalı tarafından düzenlenmiş olan ... numaralı konişmento tahtında geminin 112S numaralı seferi ile taşındığını, konteynerler Mersin Limanı'ndan deniz yoluyla Mısır'ın ... Limanı'na taşındığını, burada 13 Nisan 2021 tarihinde “... ” adlı başka bir gemiye yüklendiğini, konteynerler bu gemi ile İspanya'nın ... limanına taşınmış ve burada 23 Nisan 2021 tarihinde gemiden tahliye edildiğini, konteynerler burada 27 Nisan 2021 tarihinde “... " isimli gemiye yüklendiğini ve bu gemiden de 3 Haziran 2021 tarihinde Amerika ... Limanı'nda tahliye edildiğini, liman sahasına tahliye edilen konteynerler, ... sahasında istife alındığını, 11 Haziran 2021 tarihinde, bu sahada ... numaralı konteynerin içerisindeki ... seri numaralı flexitankın akarlı olduğu tespit edildiğini ve akan emtia zararının tespiti için 24 Haziran 2021 tarihinde Ekspertiz Raporu yapıldığını, raporda aynı ambalaj yapısı ile taşınan diğer 4 konteynerin içerisindeki flexitanklarda ise bir hasar/sızıntı bulunmadığı, flexitarık imalatında herhangi bir kusur bulunmadığı, konteynerin liman sahasına taşınmasında kaba elleçleme nedeniyle flaxitanıkın konteyner içinde istifi bozularak konteyner yapılarına çarpması neticesinde delinerek zayi olduğu kanaatine varıldığını, davacının selefi olan ... Sanayi A.Ş., ihtarname ile uğradığı zarar kalemleri olarak akan cmlianın bedeli ve sair diğer masraf kalemlerinin tazminine ilişkin hasar bildirimini ihtar ettiğini, ihtarnameye karşı müvekkilinin emtiaların taşıma sırasında ötürü herhangi bir flexitankların yırtılması sonucu akara zarara uğramasından sorumluluğu bulunmadığına yönelik cevabi ihtarnamc gönderdiğini, davacının deniz taşımasından bahisle müvekkili aleyhine deniz ihtisas mahkemesi olarak mahkeme nezdinde işbu davayı ikame etmesi mümkün olmadığını, İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri görevli ve yetkili olduğunu, somut uyuşmazlığa Amerikan Hukuku'nun uygulanması gerektiğini, davacının dava konusu rizikoya/hasara yönelik sigorta tazminatını ödediğini ispatlanamadığından davacı sigortalıya halef olamadığını ve dolayısıyla işbu dava bakımından aktif husumet ehliyetini haiz olmadığını, eğer bu hasar için bir ödeme yapıldıysa bile, bu ödeme ex gratia niteliğinde bir ödeme olduğunu, TTK m.1188 uyarınca zararlardan dolayı ileri sürülen talepler, 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, hak düşürücüsü sürenin geçirilmiş olmasından ötürü düştüğünü, talep konusu alacak, TBK m. 231 hükmü uyarınca zamanaşımına uğradığını, davacının sigortalısı muayene ve ihbar külfetini yerine getirmediğinden hak talep edemeyeceğini, hasarın flexitanktaki bir üretim hatasından değil emtiadan kaynaklandığını, davacının talep miktarı ve faiz talebi fahiş ve hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın reddine, takibin ve derdest davanın haksız ve kötüniyeli başlatılması nedeniyle davacının İcra İllas Kanunu m. 67 uyarınca talep konusunun %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahküm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl ve Birleşen dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin TTK m. 1472'deki halefiyet hükümlerine göre davalılara rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olup, her iki dosyadaki uyuşmazlık konuları davalıların milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, icra takibinin TTK'nın 1188. maddesine göre süresinde açılıp açılmadığı, sigortalı emtianın içinde taşındığı filexi tankdaki sızıntının neden kaynaklandığı, tank'daki elverişsizliğin üretim hatasından mı, yoksa taşıma sırasındamı meydana geldiği buna göre yükün ziya ve hasara uğramasında davalıların kusur ve sorumluluklarının bulunup bulunmadığı ile istenebilecek hasarın miktarına ilişkindir.
Davalı ... ve Tic Ltd Şti vekili konişmentodaki yetki şartına dayanarak milletlerarası yetki itirazında bulunmuş ise de, bu şirketin konişimentoya taraf olmaması ve MK 2'ye göre reddine, davalı ... ... SA'nın yetki itirazının da TTK'nın 105/2.maddesine göre reddine karar verilmiştir.
Asıl davaya konu taşımaya ilişkin dosyaya sunulan belgeler incelendiğinde; Dava dışı sigortalı ... SAN. A.Ş. tarafından Almanya'da bulunan ... isimli firmaya 25.05.2021 tarih ... sayılı fatura kapsamında 5 flexi tank içerisinde net 119.250 kg. Elma Suyu Konsantresinin 146.677,50 EUR ve ... sayılı fatura kapsamında 5 flexi tank içerisinde net 119.250 kg. Elma Suyu Konsantresinin 146.677,50 EUR karşılığında ... teslim şartı ile satıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı ... tarafından düzenlenen ... no.lu konşimentoya göre; Yükletenin dava dışı sigortalı ... SAN. A.Ş., alıcının Almanya'da bulunan ... KG firması olduğu, taşıma konusu net 238.500,00 kg. Elma Suyu Konsantresi emtiasının yükleten tarafından 10 adet flexi tanka doldurulduktan sonra 10 adet 20’DV kapalı konteynerlerin içerisine istiflendiği ve İzmir limanında “ ... ” isimli gemiye yüklenerek varış yeri olan Hamburg limanına deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu ve taşıma konusu Elma Suyu Konsantresi emtiasının içine yükleneceği flexi tankların konteynerlerin içerisine istiflenmesi, daha sonra sıvı haldeki emtianın flexi tanka doldurulması ve nihayetinde tankın konteyner içerisinde lashingi (sabitlenmesi) işlemlerinin bizzat sigortalı yükleten ... tarafından gerçekleştirilmiş olduğu ve konişmentoda SD/SD klozunun bulunduğu anlaşılmaktadır. Buna göre davalı ..., taşıyıcı olarak konteynerlerin yükleme adresinden ihracat limanına ve boşaltma limanından konteyner teslimat adresine kadar olan taşınması sorumluluğunu üstlenmiş bulunmaktadır.
Dava konusu Elma Suyu Konsantresi emtiasının, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından ... no.lu “Nakliyat emtia sigortası Abonman Poliçesi” ile nakliyat rizikolarına karşı sigortalandığı ve bu sözleşmenin Institute Yük Klozları ICC (A) 1.1.2009 esasına dayandığı, sigortalı olarak ... San. A.Ş.'nin gösterildiği poliçe örneğinden anlaşılmaktadır.
Davalı ... tarafından sigortalı ... San. A.Ş. adına düzenlenmiş 03.06.2021 tarih ... sayılı fatura uyarınca, 10 adet 20’lik konteynerin “Navlun bedeli ve diğer masraflar” olarak 23.341,99 EUR tutarında fatura kesilmiş olduğu, taşıma şeklinin SD/SD olduğu ve faturanın içeriğinin konişmento kayıtları ile uyumlu olduğu görülmektedir.
Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin taşıma esnasında hasara uğrayan mallar için sigortalı ... San. Tic, A.Ş.'ye ... A.Ş. aracılığı ile yaptığı ödemeye ilişkin 31.12.2021 tarihli 27.269,05 EURO bedelli ve 02.02.2022 tarihli 4.908,43 EURO bedelli ödeme dekontları dosyaya sunulmuştur. Sigortalıya ödenen toplam 32.177, 48 Euro'nun davalılara rücu edilmesi için ... İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlattığı, davalıların süresinde yapılan itirazı nedeniyle icra takibinin durdurulduğu, icra takibinin TTK'nın 1188.maddesinde ön görülen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde başlayıp davanında İİK'nın 67. Maddesine göre süresinde olduğu tespit edilmiştir.
2023/... Esas no.lu birleşen dosyaya sunulan belgeler incelendiğinde, sigortalı ... SAN. A.Ş. tarafından ABD’de bulunan ... ... isimli firmaya 22.03.2021 tarih ... sayılı fatura kapsamında 5 flexi tank içerisinde net 119.250 kg. Elma Suyu Konsantresinin, 155.025,00 USD karşılığında, CFR ... teslim şartı ile 2 nolu davalı ... tarafından düzenlenen 29.03.2021 tarih ve ... no.lu konşimentoya göre; Yükletenin dava dışı sigortalı ... SAN. A.Ş., Alıcının ABD’de bulunan ... ... isimli firma olduğu, taşıma konusu net 119.250 kg. brüt 119.750 kg. Elma Suyu Konsantresinin yükleten tarafından 5 adet flexi tanka doldurulduktan sonra 5 adet 20’DV kapalı konteynerlerin içerisine istiflendiği ve Mersin limanında “ ... ... ” isimli gemiye yüklenerek varış yeri olan ... limanına deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu ve taşıma konusu Elma Suyu Konsantresi emtiasının içine yükleneceği flexi tankların konteynerlerin içerisine istiflenmesi, daha sonra sıvı haldeki emtianın flexi tanka doldurulması ve nihayetinde tankın konteyner içerisinde lashingi (sabitlenmesi) işlemlerinin bizzat sigortalı yükleten ... tarafından gerçekleştirilmiş olduğu ve konişmentonun ... A.Ş. tarafından imzalanmış olduğu görülmektedir.
Konşimentoya dercedilen kayıtlar incelendiğinde; SHIPPER’S LOAD, STOW, WEIGHT & COUNT kaydından; emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, sabitlenmesi, sayımı ve nihayetinde konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleten satıcı ... tarafından gerçekleştirilmiş olduğu; SD/CY (Store door to containeryard) kaydından; emteanın içerisinde bulunduğu konteynerin, taşımacı firma tarafından gönderenin tesislerinden alınıp, varış ülkesindeki limana kadar yapılan denizyolu taşımasını ifade etmekte olduğu ve varış limanı dışı bir bölgeye yapılacak olan kara taşımasının risk ve sorumluluğunun ise yükletene veya alıcıya ait olduğu, anlaşılmaktadır.
... San. A.Ş., tarafından ABD’ye sevk edilen 5 kap flexi tank içerisindeki net 119.250 kg. Elma Suyu Konsantresi emtiasının, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından 1.1.2021 tanzim tarihli ve ...-2 no.lu “Nakliyat emtia sigortası Abonman Poliçesi” ile nakliyat rizikolarına karşı sigortalandığı ve bu sözleşmenin ... esasına dayandığı tespit edilmiştir.
... San. ve Tic. A.Ş. tarafından 1 ve 2 nolu davalılara yazılı olarak gönderilen 11.06.2022 tarihli ihtarnamede, ... nolu konteynerde bulunan üründe meydana gelen hasarla ilgili olarak TTK md.1185 doğrultusunda hasar bildiriminde bulunulduğu görülmektedir.
Dosyaya mübrez ... Bankası ödeme dekontuna göre, Ekspertiz raporuna istinaden davacı ... Sigorta tarafından dava dışı sigortalı ...’ya 27.01.2022 tarihinde 23.040,36 Euro, 16.03.2022 tarihinde 4.147,26 Euro tutarında olmak üzere toplam 27.187.62 Euro ödeme yaptığı, ödenen toplam 27.187,62 Euro'nun davalılara rücu edilmesi için .... İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlattığı, davalıların süresinde olan itirazı nedeniyle icra takibinin durdurulduğu anlaşılmaktadır.
2023/... E. Sayılı dosya kapsamındaki uyuşmazlık; ... nolu konteynerin, Frankfurt’a karayolu sevkiyatı esnasında içerisindeki ... seri numaralı flexi tankın akarlı hale gelerek emtianın zayi olması şeklinde meydana gelen hasarın, muhtemelen konteyner kapılarındaki kısmen paslı ve keskin kenarlı vidalar ve/veya konteynerin kaba elleçlenmesi sebebiyle oluştuğu iddiasından kaynaklanmakta olup,2023/... E. Sayılı dosya kapsamındaki uyuşmazlık ise, ... nolu konteynerin, ...’de liman sahasına taşınması esnasında içerisindeki ... seri numaralı flexi tankın akarlı hale gelerek emtianın zayi olması şeklinde meydana gelen hasarın, muhtemelen konteynerin şaseye yüklenmesi veya limandan ambara taşınması sırasında devrilmesi neticesinde flexi tankın delinmesi sebebiyle oluştuğu iddiasından kaynaklanmaktadır.
Her iki taşımaya ilişkin konişmentolar üzerinde bulunan ... kaydından, taşıma konusu Elma Suyu Konsantresi emtiasının içine yükleneceği flexi tankın konteyner içerisine istiflenmesi, daha sonra sıvı haldeki emtianın flexi tanka doldurulması ve nihayetinde tankın konteyner içerisinde sabitlenmesi (lashing) işlemlerinin bizzat sigortalı yükleten ... gözetiminde gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, uygulamada genel olarak, bu tipte sıvı haldeki maddelerin flexi tankların içerisine doldurulması işlemi bizzat yükleyicinin (taşıtan) kendi elemanları tarafından yapılmaktadır. Teknik bilirkişilerin yaptığı değerlendirmelerden, sıvı haldeki emteanın flexi tankın içerisine doldurulmasına müteakip bu flexi tank kapalı konteyner içerisine istiflenip gerekirse lashingi (sabitlemesi) yapıldıktan sonra, kapı içerisindeki vida, somun vs. gibi unsurların flexitanka zarar vermesini önlemek maksadıyla kapı içlerine fiberboard tabir edilen sunta, mukavva karışımı daneçler konulduktan sonra konteyner kapıları kapatılarak yükleyici tarafından mühürlenir ve taşıyana teslim edildiği, bütün bu işlemleri taşıyanın bilgisi haricinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Dosyadaki deliller kapsamında ... ve ... nolu konteynerlerin dış yapısında bir deformasyon/darbe izi bulunmaması karşısında konteynerlerin sağlam ve denize/yüke elverişli oldukları belirlidir.
Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse gemi görevlileri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip; sadece konteyner hasarları için matbu olan “Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağı”na (EIR Equipment interchange report) kaydedilmektedir. Ancak dava konusu olayda, bahse konu ... ve ... nolu konteynerlerin dış gövdesinde herhangi bir fiziki hasar olduğuna ve/veya içerisinde bulunan emtia hasarının denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, gerek tahliye limanında liman, gümrük ve acente yetkilileri tarafından, gerekse gemi görevlileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına rastlanmamıştır. Dolayısıyla dosyada bulunan belge ve bilgiler çerçevesinde yükteki hasarın konteynerin elverişsizliğinden kaynaklandığını söylemek mümkün değildir.
Öte yandan, davalı ... tarafından da , ..., ve 'daki flexi tanklarda hasar tespiti için yerel eksperlerle çalışmalar yürütüldüğü ve hasarın nasıl ve neden meydana geldiğini araştırmak üzere bir personelini görevlendirerek ABD'nin ... şehrine gönderdiği anlaşılmaktadır. Bu personelin şişmiş ancak henüz yırtılmamış olan flexi tanklara müdahale ederek sızıntının önlenmiş olduğu, ayrıca şişme meydana gelen her flexi tank üzerindeki emniyet valflerinin tek tek kontrol edilerek bu vanaların gazı tahliye etme görevini yerine getirdiğinin tespit edildiği, ancak bu emniyet valfleri flexi tankların içinde birikebilecek gazı tahliye etmek üzere tasarlanmış olduğundan köpük tahliyesine uygun olmadığı ve bu nedenle şişen flexi tankların basıncı emniyet valflerinin açılma basıncını aşmasına rağmen (diğer bir deyişle, valfin açılıp serbest bırakmaya başlaması gerekirken), basıncı oluşturan akışkan köpüklü yapıda olduğu için valften serbest bırakmanın gerçekleşememiş olduğu tespit edilmiştir.
Bilirkişi heyetinde yer alan Gıda mühendisi bilirkişisi tarafından meyve suyu emtiası ile ilgili yapılan değerlendirmede, "Meyve sularındaki mikrobiyolojik bozulmalar genellikle mayalar, küfler, laktik asit bakterileri ve asetik asit bakterilerinden kaynaklanmaktadır. Yüksek asitliğe (pH 3.0-4.0) sahip bu ürünler pastörize edilerek mikrobiyolojik bozulmalara karşı korunurlar. Pastörizasyon işlemi ile özellikle ısıya duyarlı vejetatif mikroorganizmalar inaktif olmakta, bakteri sporları canlı kalabilmektedir. Bununla birlikte, bozulmalara yol açabilen pekçok bakteri sporu meyve suyunun pH değerinde gelişememektedir. Ancak ... ve ... pasteuriamum gibi bazı sporlu bakteriler pH 3.8'e kadar gelişebilmekte ve meyve sularında bozulmalara neden olabilmektedirler. Ancak son yıllarda gerçekleştirilen araştırmalar, meyve sularında bacillus ve clostridium türleri dışında, termoasidofilik karakterde bazı sporlu bakterilerin de bozulmalara sebep olduğunu göstermiştir. Meyve sularının konsantre edilmeleri durumunda birçok özellikleri değişir. Su miktarı azalır, asit ve şeker konsantrasyonu yükselir. Bu bakımdan meyve suyu konsantreleri mikrobiyolojik bozulmalara karşı dayanıklıdır. Meyve suyu konsantrelerinin küf mantarı ve bakteriler tarafından bozulmaları ise bir ayrıcalık oluşturur. Bozulma etmeni olabilen ... ve ... türleri 40-50 Brix ve hatta daha fazla şeker konsantrasyonunda bile gelişebilirler. Elmaların ve diger meyvelerin zedelenmesi sonucunda, gereksiz depolama ve taşınma sırasında meyvelerde istenmeyen maddeler oluşmaktadır. Zedelenmiş elmalarda mikrobiyel aktivitenin artması asetik asit, laktik asit ve kehribar asidi oluşumuna neden olmaktadır. Meyve suyu konsantrelerinin bileşiminde bulunan organik asitler meyvenin cins ve türüne bağlı olarak değişim göstermektedir. Laktik asit, meyve suyu ve konsantresinde bir bozulma kriteri olarak kabul edilmekte olup, elma suyunda laktik asit miktan 0.6 g/l düzeyinde olmalıdır. Meyve sularında bozulma oluşturan bakteri grubu içinde laktik asit bakterileri oksijensiz ortamda gelişebilmeleri, yüksek karbondioksit konsantrasyonundan zarar görmemeleri ve düşük sıcaklıkta faaliyette bulunabilmeleri nedenleri ile meyve suyu depolamada çok önem taşımaktadırlar. Meyve sularında gelişebilen laktik asit bakterileri heterofermentatif olup laktik asit yanında diğer organik asitler, etil alkol ve karbondioksit oluşturmaktadırlar. Bazı laktik asit bakterileri meyve suyunda malik asidi, laktik asit ve karbondioksite dönüştürmektedir. Bu açıklamalara göre elma suyu konsantresi üretiminde ve depolanmasında laktik asit oluşumunun önemli bir sorun olduğu ortaya çıkmaktadır.
Meyve sularında bozulma oluşturan bakteri grubu içinde laktik asit bakterileri oksijensiz ortamda gelişebilmeleri, yüksek karbondioksit konsantrasyonundan zarar görmemeleri ve düşük sıcaklıkta faaliyette bulunabilmeleri nedenleri ile meyve suyu depolamada çok önem taşımaktadırlar. Meyve sularında gelişebilen laktik asit bakterileri heterofermentatif olup laktik asit yanında diğer organik asitler, etil alkol ve karbondioksit oluşturmaktadırlar. Bazı laktik asit bakterileri meyve suyunda malik asidi, laktik asit ve karbondioksite dönüştürmektedir. Elma suyu konsantresinde su miktarı azalır, asit ve şeker konsantrasyonu yükselir. Bu bakımdan meyve suyu konsantreleri mikrobiyolojik bozulmalara karşı dayanıklıdır.
Ancak depolanmada ve taşımada sıcaklığın önemli olduğu ve laktik asit oluşumunun önemli bir sorun olduğu ortaya çıkmaktadır. Meyve sularında bozulma oluşturan bakteri grubu içindeki laktik asit bakterileri oksijensiz ortamda gelişebilmekte ve diğer organik asitler, etil alkol ve karbondioksit oluşturdukları için ortamda gaz miktarının artmasına, artan gazın ise ambalajda içten dışa doğru basınç yaparak ambalaj malzemesinin en zayıf noktasından yırtılmasına sebep olabilmektedir." belirtilmiştir.
Gıda mühendisinin yaptığı bu açıklamalara göre, dava konusu ... içerisinde taşınan elma suyu konsantresinin mikrobiyal faaliyet nedeniyle çok yoğun bir şekilde köpüklenme ve gaz oluşturduğu ve emteada oluşan bu aşırı köpüğün flexitankların üzerinde bulunan gaz ventillerinin tıkanmasına neden olarak fleksi tanktaki basınç emniyet valflerinin açılma basıncı aşıldığı halde (bir başka deyişle, valfin açılmış ve tahliyeye başlamış olması gerekirdi) valften tahliye meydana gelememiş olması sebebiyle flexitankların dikişlerinden atarak patladığı ve içindeki elma suyu konsantresinin dökülerek ziyan olduğu sonucuna varılmıştır. Bunun yanı sıra ... ve ... no.lu konteynerlerde herhangi bir fiziki hasar, anormallik olmaması nedeniyle davalı taşıyana ait konteynerlerin sağlam ve denize/yüke elverişli oldukları; davalı ... tarafından üretilmiş olan flexitankların ise ayıplı olmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde hasarın davacının sigortalısına ait elma suyu konsantresinde mikrobiyal faaliyet nedeniyle çok yoğun bir şekilde oluşan köpüklenmeden kaynaklanmış olduğu kanaatine varılmış olduğundan bu kanaat ışığında asıl ve birleşen dosyada, davalılar hakkında açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Asıl ve birleşen davanın REDDİNE,
2-Koşulları oluşmadığından davalı ... vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
A-Asıl davada;
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 8.752,08 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 8.324,48 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
2-Davalı vekili için takdir edilen 103.982,99 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
3-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.200,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
B-Birleşen davada;
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 7.397,13 TL den karar harcı olan 427,60 TL nin mahsubu ile fazla alınan 6.969,53 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
2-Davalı vekili için takdir edilen 88.478,32 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
3-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.200,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/12/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır