T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/148 Esas
KARAR NO:2024/126
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:31/03/2023
KARAR TARİHİ:12/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, dava dışı müvekkili sigortalısı ... A.Ş. tarafından satın alınan kakao çekirdeği emtiasının taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, müvekkili şirket sigortalısı ... isimli firmadan kakao çekirdeği emtiası satın alındığını, söz konusu emtianın ... gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, ... numaralı ve 22.05.2021 tarihli konşimento tahtında Fildişi Sahili'nden Türkiye'ye taşındığını, emtiaların Ambarlı Limanı'nda tahliye edildiğini, tahliye esnasında emtia miktarı tespit edildiğini, emtianın hasarlı olarak ayrıldığını, incelemeler neticesinde ıslaklığın yağmur suyu kaynaklı olduğunun tespit edildiğini, davalı şirketin taşımaya ilişkin taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK madde 1191 uyarınca fiili taşıyan olarak hareket ettiğini, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen kakao çekirdeği emtiasının taşıma sırasında hasar görmesi sebebiyle davalının taşıyan sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu olduğunu, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, 6102 Sayılı TTK'nun 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve kanuni halef sıfatını kazandığını, taşıyanın kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini ve eşyanın kendi hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, TTK madde 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğunun söz konusu olduğunu, borçlu aleyhine ... İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı/borçlu tarafından yapılmış olan itirazların haksız olduğunu belirterek ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyası sayılı dosyasına davalı/borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren davalı/borçlu aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının aktif husumetine ve halefiyetine itiraz ettiklerini, aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, dava konusu talebin sigorta poliçesi kapsamında olduğunun ispatlanamadığını, talebin sigorta poliçesi kapsamı dışında olması halinde davacı tarafından yapılan ödeme hatır ödemesi olup müvekkilinden talep edilmesinin mümkün olmadığını, dava konusu talebin ne şekilde hesaplandığı ve bu hesaplamanın doğru olup olmadığının belli olmadığını, taşımanın ... 'nin Genel Hüküm ve Şartlarına tabi olduğunu, Genel Hüküm ve Şartlar Madde 30 Uygulanacak Hukuk hükmü uyarınca taşımanın İngiliz Hukuku'na tabii olduğunu, taşımanın tabi olduğu bu şartlar uyarınca dava konusu talebin İngiliz Hukuku uyarınca değerlendirilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin dava konusu yükleri taşıma sözleşmesine uygun bir şekilde Fildişi Sahili'nden Türkiye'ye taşıyarak alıcısına teslim ettiğini, müvekkili şirketin konteynerleri gönderen firma tarafından teslim edildiği şekilde teslim aldığını, aynı şekilde ve hasarsız olarak alıcısına teslim ettiğini, müvekkili şirketin yüke özen borcunu yerine getirdiğini, rezerv kaydı ile gemiye yüklenen konteynerin gönderen firma tarafından mühürlü bir şekilde müvekkili şirkete teslim edilmiş olması nedeniyle konteyner içindeki yüklerin sayısının veya durumunun müvekkili şirket tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, TTK madde 1239 düzenlemesi uyarınca konşimentoda belirtilen rezerv kayıtlarının yük ilgililerine karşı geçerli olduğunu, taşıma konusu konteynerlerin gemiden hasarsız bir şekilde tahliye edildiğini, TTK madde 1185 kapsamında müvekkiline yapılmış bir hasar ihbarının bulunmadığını, iddia edilen yük hasarından taşıyanın sorumlu olmadığını, gönderilen tarafından yükün bir kısmının ıslak halde yüklenmesi ve bu nedenle gönderilene ıslak teslim edilmesi hali de TTK madde 1182/f kapsamında olduğundan bundan doğabilecek zararlardan müvekkili şirketin sorumlu olmadığını, davanın reddi ile yargılama gideri, masraf ve vekalet ücretinin ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
... İcra Müdürlüğü'nün 2022/ ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 08/04/2022 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 09/05/2022 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun 16/05/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 31/03/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Gıda Mühendisi ... tarafından tanzim edilen 05/02/2024 havale tarihli raporda özetle; davacının aktif, davalının da pasif husumet ehliyetlerini haiz olduğu, hasar ihbarının süresi içinde yapılmadığı, işbu davada karine olarak hasarın yükün davalı taşıyanın hakimiyeti altında olduğu süreçte meydana gelmediği kabul edildiğinden işbu karinenin aksinin, dava dışı sigortalı taşıtanın halefi olan davacı sigorta şirketince ispatlanması gerekirken dosya münderecatında bu yönde bir ispata rastlanmadığı, bu sebeple dava konusu zarardan taşıyanın sorumlu olmadığının kabulünün gerektiği, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde davaya konu zararın 562,02 EUR olarak hesaplanan hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğu, insan sağlığı açısından güvenli gıda vasfını yitirdiği için dava konusu 535,80 Kg çekirdek kakao emtiasının sovtaj değeri bulunmadığı, zayi sayılması ve imhaya gönderilmesi zorunluluğunun bulunduğu belirtilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472. maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ...-1 poliçe numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Abonman Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... A.Ş. firması tarafından CFR satım şekli ile ithal edilen kakao çekirdeği emtiasının, ... Limanı'ndan Türkiye Ambarlı Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Tic. A.Ş. firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankası'na ait 29/03/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 562,02 EURO hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş. firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472. maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak davalı ... firmasının kayıtlı bulunduğu görülmekle bu hali ile davalının TTK 1238 maddesi gereğince konşimentoyu düzenlemekle taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dava dışı sigortalı ... firması tarafından dava dışı ... İsimli firmadan satın alınan 20 konteyner muhteviyatı toplam 7700 torba, net 499.830 Kg, brüt 504,990 Kg, çekirdek kakao çekirdeği emtiasının, Fildişi Sahili / Abidjan Limanı'ndan İstanbul’a kadar olan denizyolu nakliyesi sonrasında ... Limanı'nda tahliye edildiği (tarih belli değil), 29/07/2021 tarihinde gümrük işlemlerinin tamamlanmasını müteakip 20 adet konteynerin tırlarla Silivri’de bulunan ... depoya sevk edildiği, burada dava dışı sigortalı alıcı ... Gıda adına ... Gözetim firması nezaretinde yapılan tahliye esnasında 20 adet konteyner içerisinden 106 torba, 6.906,00 Kg lık çekirdek kakao emtiasının ıslak, nemli ve küflü olduğunun tespit edildiği, bu tespitten yaklaşık 5 ay sonra, davacının 14/12/2021 tarihli talebi üzerine sigorta eksperi tarafından 22/12/2021 tarihinde dava dışı sigortalı ... firmasının Topkapı’da bulunan deposunda yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde, kakao çekirdeklerinde ağır küf, renk değişikliği ve koku olduğunun tespit edilerek, yapılan gümüş nitrat testinin (-) negatif sonuç verdiği, dolayısıyla ıslaklığın deniz suyu değil tatlı su kaynaklı olduğunun anlaşıldığı, sigortalı alıcı tarafından teslim alınan, ıslak 106 torba, 6.906,00 kg. kakao çekirdeğinin incelendiği, sağlam kısımları ayrıldığında 535,80 Kg kakao çekirdeğinin hasarlı olduğu, bertaraf edilmek üzere buna ilişkin hurda tespit formu düzenlendiği; ekspertiz raporunda hasarın Fildişi Sahili'nden Türkiye'ye yapılan sevkıyat sırasında konteynerlerin kapaklarında bir nedenden dolayı (muhtemelen kapaklarda kullanmaya bağlı oluşan deformasyon çatlak ve/veya lastiklerin yırtık olması nedeniyle) yağmur suyunun içeri girerek emtiaya sirayet etmesi sonucu meydana geldiği yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
TTK 1185. maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında bulunan ekspertiz raporunda hasarın 11/08/2021 tarihinde tespit edildiğine ilişkin beyan ile ekspertiz raporu 8 numaralı ekte bulunduğu belirtilen ancak dosyaya ibraz edilmeyen ... Firması tarafından düzenlediği belirtilen gözetim raporuna göre 20 konteyner içerisinden 106 torba 6.906,00 Kg emtianın ıslak şekilde çıktığı beyanı dışında, emtianın dava dışı alıcıya teslimine ilişkin başkaca bir belge sunulmadığından emtianın dava dışı alıcıya 11/08/2021 tarihinde teslim edildiği değerlendirilmiş ancak dava dışı sigortalı tarafından davalıya hasar ihbarının iletildiğine dair ise dosyaya herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu nedenle davalı taşıyana TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmadığı anlaşılmıştır. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.
Taşımaya konu ... numaralı konişmentoda bulunan “ ... ” kaydından, davaya konu emtianın konteynerlerin içerisine yüklenmesi, istiflenmesi, tartımı ve sayımı ile nihayetinde konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat Fildişi Sahilinde mukim yükleten ... firması tarafından gerçekleştirildiği ve kapalı şekilde davalı taşıyana teslim edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Yine ilgili konişmentoya göre davalı sorumluluğunun, yükleme limanından tahliye limanına kadar olduğu göz önüne alındığında, taşımaya konu konteynerlerin yükleme limanı olan ...’da gemiye yüklenmesi ile ... Limanı'na tahliyesi’ne kadar geçen zaman zarfı ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarların tespit edildiği “Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağı" da dosyaya sunulmamıştır. Bu durumda, konteynerin gemiden hasarsız bir şekilde liman sahasına indirildiği değerlendirilmiştir. Gerek davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ekspertiz raporunda gerekse dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda hasarın hangi aşamada ve hangi nedenle meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyandıracak ve davacı üzerinde bulunan karinenin aksini ispata yarar herhangi bir açıklama getirilemediğinden, bununla birlikte yükün dava dışı satıcı yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, varma yerinde yapılan kontrollerde konteyner mühürlerinin sağlam olduğu tespiti karşısında, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamadığından; ayrıca hasarın taşımanın deniz ayağında mı kara ayağında mı meydana geldiği davacı tarafından dosya kapsamında ispat edilemediğinden, hasarın davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak neticede davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
-Şartlar oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 427,60 TL'den peşin alınan 179,90 TL'nin mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına
3-Davalı vekili için takdir edilen 11.729,80 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/03/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır