T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2023/2 Esas
KARAR NO: 2024/258
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 07/07/2022
KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ... Sigorta A.Ş. ile dava dışı sigortalısı ... Ltd. Şti. ile arasında 1.194 kutu boş cam parfüm şişesinin Çin'de bulunan ... Limanı’ndan ... Limanı’na gemi ile nakliyesi sırasında sigortalanması adına 26.01.2021 düzenlenme tarihli Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi imzalandığı, sigorta poliçesine konu emtianın müvekkili şirket sigortalısı tarafından Çin'de yerleşik Ltd. firmasından FOB Shanghai teslim şartı ile satın alındığı, ilgili ürünlerin Çin'den İzmit Türkiye Limanı’na nakliyesine ilişkin nakliye işinin davalı şirket tarafından üstlenildiği ve nakliyeye konu ürünlerin davalı şirket sorumluluğunda yine davalı şirketçe belirlenen fiili taşıyıcı sıfatına sahip dava dışı ... Ltd. firması tarafından ... numaralı konteyner içerisinde Çin'de bulunan Lianyugang Limanı’ndan ... adlı gemiye yüklenerek ...Limanı’na sevk edildiğini, nakliyatın gerçekleştirilmesinin ardından 27.02.2021 tarihinde ... Limanı gümrük sahasında, kontrol amaçlı olarak konteynerin açıldığı ve yapılan inceleme sonucunda konteyner içerisinde bulunan nakliyeye konu emtianın kolilerinin ıslak ve su almış olduğunun tespit edildiği, yapılan tespit üzerine müvekkili şirket sigortalısının müvekkili şirkete bildirimde bulunarak davalı şirket sorumluluğunda gerçekleştirilen nakliyat kapsamında nakliyeye konu ürünlerin kozmetik ambalaj ürünleri olduğunun, ürünlerin gümrükteki kontrolleri sırasında ıslanmış olarak hasarlı şekilde teslim edildiğinin tespit edildiğinin, ürünlerin insan sağlığını doğrudan etkileyecek nitelikte olması sebebiyle bu şekilde kullanılmasının mümkün olmadığı bildirilerek uğranılan hasarın giderilmesi talep edildiğini; müvekkili sigorta şirketinin ise sigortalı tarafından kendisine yapılan bildirim üzerine meydana gelen hasarın tespit edilmesi adına ekspertiz raporu aldırdığını ve işbu ekspertiz raporu doğrultusunda sigorta poliçesi kapsamında olduğu belirlenen net hasar tutarı olarak 18.782,24 TL tutarın 10.03.2021 tarihinde dava dışı sigortalı şirkete ödendiği, dava konusu somut olayda davalı şirketin sigorta poliçesine konu emtianın nakliyesinde ana nakliyeci firma konumunda olduğundan ve meydana gelen hasarın davalı tarafından gerçekleştirilen nakliye sırasında konteyner kapak lastiklerinin düşüklüğü, kapakların tam olarak kapatılmamış olması, konteynerin sevkiyat sürecindeki aktarmalarda su birikintisinde istif edilmesi sebebiyle zeminde mevcut mikro deliklerden su sirayeti sonucunda meydana gelmiş olduğunu belirterek Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. maddesindeki halefiyet ilkesi gereğince müvekkili şirketçe karşılanan 18.782,24 TL'lik hasar tazminatının ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ve ferileriyle birlikte davalı tarafından müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sunduğu bir hasar tutanağı ve hasar ihbarı bulunmadığı, hasarın rücu edilebilmesi için nakliyeci firmanın emtiayı sigortalıya teslim ederken bir hasar tespit edilmesi durumunda nakliyecinin de imzasının bulunduğu bir hasar tutanağı düzenlenmesi gerektiğini, dava konusu emtianın sigortaya bildiriminin 28.01.2021 tarihinde yapıldığını, malın teslim tarihinin 26.01.2021 olduğunu, eksperin depoya (İstanbul/Esenler) giderek hasar incelemesi yaptığı tarihin ise 04.02.2021 olduğunu, ilk aşamada hasarın fark edilmesinin olanaksız olduğu durumlarda emtianın nakliyeciden teslim alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde nakliyeci firmaya noter aracılığıyla ihtarname çekilmesi gerektiğini, süresi içinde çekilen ihtarnameler de hasar tutanağı yerine geçeceğini, ihtarnamenin süresi içinde çekilmemesi halinde ise hasar olsa dahi nakliyeci firmanın sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, bu manada müvekkili firmanın imzaladığı bir hasar tutanağı veya müvekkiline keşide edilmiş bir ihtarnamenin söz konusu olmadığını, TTK 1185/1 uyarınca bildirimin eşyanın gönderilmesinden itibaren üç gün içinde gönderilmesi ve hasarın neden olduğu belirtilmesinin gerektiğini, bu yönde davacının mahkemeye sunduğu herhangi bir belge veya bilginin bulunmadığını, hasarın nerede ve nasıl olduğuna dair bir delilin de dosyada yer almadığını, ... Limanın'dan ... depoya taşınan konteynerin kara taşımasının kimin tarafından yapıldığının belli olmadığını, müvekkilinin taşıyan olduğu bir an kabul edilse bile konşimento ve gümrük beyannamesince sorumluluğun ... Limanı’nda teslim ile son bulduğunu, konteynerin Çin/Lianyumngang Limanı’ndan İzmit/Evyap Limanı’na geldiğini, eksperin depoya giderek hasar incelemesi yaptığı tarihin ise 04.02.2021 olduğunu, bu aradaki 9 günlük sürede konteynerin şehirlerarası kara taşımasını nasıl ve kimin tarafından yapıldığı izah edilmediğini, davacının taşımanın FOB olduğunu beyan ettiği ancak teslim yerinden başka bir şehire kara taşımasının nasıl ve kiminle yapıldığı izah edilmeden müvekkilinin tek davalı gösterilerek açılan davanın husumet yönünden ve ispat hukuku anlamında eksik olduğunu, ekspertiz raporunda hasarın neden kaynaklandığının belirlenmediğini, davaya konu sigorta poliçesinde taşınan konteynerin numarası yazılmadığını, hasarın meydana gelme nedeni olarak net hiçbir sonuca varılamadığı ve nihayet ... deposunda yaptığı incelemede İzmit'ten İstanbul'a taşınması safhasını yok saydığını ve hiçbir ihtimalden bahsedilmemiş olunması sebebiyle ekspertiz raporunun davanın ispatı için dayanak oluşturmaktan uzak olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla alıcı firmanın talep ettiği kayıp/hasar bedeli olan 18.782,24 TL yüksek ve fahiş olduğu belirterek davanın usul ve esastan reddine, harç, masraf ve ücret-i vekaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/12/2022 tarih ve 2022/... Esas 2022/... karar sayılı görevsizlik kararı üzerine dosya mahkememize gelmiş olup, mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 05/07/2021 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 08/07/2021 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçlunun 09/07/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 07/07/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 13/07/2023 havale tarihli raporda özetle; davaya konu talebin TTK madde 1246’da öngörülen 1 yıllık süre içerisinde başlatıldığı, dolayısıyla alacağın hak düşürücü sürenin içerisinde ileri sürülmüş olduğu, davacının aktif, davalının ise pasif husumet ehliyetlerini haiz olduğu, TTK madde 1184 anlamında incelemenin yapılmış olması sebebiyle ayrıca bir ihbara gerek kalmadığı, davaya konu hasarın TTK madde 1178 gereğince emtianın taşıyan sıfatını haiz davalının hakimiyet sahasında meydana geldiği ve dolayısıyla işbu zarardan davalının sorumlu olacağı, davacının tazminat talep hakkının bulunduğuna hükmedilmesi halinde 16.756,58 TL tutarında hasar miktarının takip tarihi 05.07.2021 itibariyle talep edilebileceği belirtilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472. maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... poliçe numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ve 25/11/2020 tarihli satım faturasına göre dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti firması tarafından FOB teslim şekli ile ithal edilen boş cam parfüm şişesi emtiasının, Çin Lianyuganag Limanı'ndan Türkiye İzmit Limanı'na ... ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait10/03/2021 tarihli ödeme dekontuna göre 18.782,24 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472. maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak dava dışı ... Ltd. firmasının kayıtlı bulunduğu, davalı ... Ltd. Şti. firmasının ise teslim yeri acentesi olarak kayıtlı bulunduğu görülmüştür. Ayrıca dosyaya davalı ... tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlenen 25/01/2021 tarihli 2.248,00 USD bedelli Navlun Bedeli açıklamalı navlun faturası ibraz edilmiş olup, bu kapsamda davalının TTK 921. maddesi gereğince taşıyan sıfatı ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Kaldı ki davalının da aksi yönde bir savunması bulunmamaktadır.
Dosyaya ibraz edilen 03/03/2021 tarihli ve sigortalı ... firmasının ..., İstanbul'da bulunan adresine gidilerek 04/02/2021 tarihinde yapılan inceleme neticesende düzenlendiği anlaşılan Ekspertiz Raporu'nda; davaya konu emtiaların dava dışı satıcı sorumluluğunda ... numaralı konteyneri istiflenerek Çin Lianyungang Limanı'ndan ... Limanı'na ... ... isimli gemi ile sevk edildiği, konteynerin 27/01/2021 tarihinde ... Limanı Gümrük Sahası'nda kontrol amaçlı olarak açıldığında kolilerin ıslak olduğunun tespit edildiği, hasara ilişkin olarak aynı tarihli Konteyner Açma Kapama Tutanağının düzenlendiği ve bu tutanağın muayene memuru, operasyon görevlisi ile sigortalı firma yetkilisi tarafından imzalandığı, emtilar üzerinde yapılan inceleme sonrasında toplamda 465 kolinin ambalajının ıslak, deforme ve yırtık olduğunun ve hasarlı ambalajların çoğunun ıslanan yüzeylerinin yırtılmış ve muhteviyatı şişelerin döküldüğünün görüldüğü ve yapılan istişare sonucunda emtianın sovtaj değerinin bulunmadığı belirtilmiş, konu hasarın yakın sebebinin Çin'den Türkiye'ye yapılan sevkıyat esnasında konteyner kapak lastiklerinin kondüsyon düşüklüğü ve/veya kapakların tam olarak kapatılmamış olması ve/veya konteynerin sevkıyat sürecindeki aktarmalarda su birikintisinde istif edilmesi sebebi ile ahşap zeminden ve zeminde bulunan mikro deliklerdin su sirayeti sonucu meydana gelmiş olabileceği görüşü belirtilmiş ve yapılan gümüş nitrat testinde ıslanmanın tatlı su kaynaklı olduğu açıklanmıştır. Ekspertiz raporunda bahsedildiği hali ile; dava konusu emtiaların gümrük sahasında kontrolü amacıyla yapılan denetim esnasında bazı ambalajların ıslak olduğunun tespit edilmesi üzerine Gümrük Muayene Memuru, sigortalı firma yetkilisi olduğu değerlendirilen (dosyaya davalı şirket yetkilisi olduğuna ilişkin beyan yahut belge sunulmadığından) kişi ile ... görevlisi 27/01/2021 tarihli müşterek imzalı bir konteyner açma kapama tutanağının düzenlendiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte dosyaya davacı sigorta şirketine hitaben düzenlenen 26/01/2021 tarihli hasar bildirir ve tazmin talepli evrakın sunulduğu görülmüştür.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4). Buna göre dosyaya sunulan hasar tespitine ilişkin 27/01/2021 tarihli müşterek imzalı bir konteyner açma kapama tutanağı ile davacı sigorta şirketine hitaben düzenlenen evrak dışında yük hasarına ilişkin bir tutanak dosyaya sunulmamıştır. 27/01/2021 tarihli müşterek imzalı bir konteyner açma kapama tutanağında davalı şirketi temsilen bir yetkilinin imzası bulunmadığından TTK 1185/2. maddesi gereğince tarafların katılımı ile düzenlenmiş bir tutanak bulunmadığı anlaşılmakla, davalı taşıyana TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmadığı anlaşılmıştır. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.
Taşımaya konu ... numaralı konşimentoda bulunan “ ...” kaydından, davaya konu emtianın konteynerlerin içerisine yüklenmesi, istiflenmesi, tartımı ve sayımı ile nihayetinde konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat dava dışı Çin'de mukim yükleten ... firması tarafından gerçekleştirildiği ve kapalı şekilde davalı taşıyana teslim edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Yine ilgili konişmentoya göre ve dosyaya sunulan navlun faturasına göre davalı sorumluluğunun, yükleme limanından tahliye limanına kadar olduğu göz önüne alındığında, taşımaya konu konteynerlerin yükleme limanı olanLianyungang’da gemiye yüklenmesi ile ... Limanı'na tahliyesi’ne kadar geçen zaman zarfı ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarların tespit edildiği “Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağı" da dosyaya sunulmamıştır. Bu durumda, konteynerin gemiden hasarsız bir şekilde liman sahasına indirildiği değerlendirilmiştir. Gerek davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ekspertiz raporunda gerekse dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda hasarın hangi aşamada ve hangi nedenle meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyandıracak ve davacı üzerinde bulunan karinenin aksini ispata yarar herhangi bir açıklama getirilemediğinden, bununla birlikte yükün dava dışı satıcı yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, varma yerinde yapılan kontrollerde konteyner mühürlerinin sağlam olduğu tespiti ile emtialarda deniz suyu temasının tespit edilemmesi karşısında, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamadığından; ayrıca hasarın taşımanın deniz ayağında mı kara ayağında mı meydana geldiği davacı tarafından dosya kapsamında ispat edilemediğinden, hasarın davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporu da hükme kısmen esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 1.348,36 TL'den peşin alınan 238,41 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.109,95 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan /argılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.06/06/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır