T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/201 Esas
KARAR NO :2025/695
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 26/04/2023
KARAR TARİHİ : 08/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta A.Ş.'nin dava dışı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti'ye ait emtiayı ...-... nolu Nakliyat Sigorta Poliçesi tanzim etmek sureti ile taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı sigortaladığını, Türkiye'de yerleşik sigortalı ...tarafından Çin'de yerleşik ... Ltd. Firmasından 700 Bags - 25.086,50 Brüt Kg "...” cinsi fermuar aksamı emtianın “FOB” teslim şekli ile 88.620 USD bedel ile satın alındığını, malın 6 Mayıs 2022 tarihli ... nolu konşimento tahtında, Çin'in Ningbo Limanından Ambarlı'ya taşınmak üzere, ... ...-1 numaralı konteyner içerisinde Çin' in Ningbo Limanı” nda “...” adlı gemiye hasarsız şekilde yüklenerek taşındığını, geminin tahliye limanı olan Ambarlı /... Limanından önce Mersin Limanı'na yanaştığını ve 06.06.2022 tarihinde ... Limanı”na gitmek üzere Mersin Limanı'ndan ayrıldığını, Mersin limanından ayrılmasından kısa bir süre sonra kargo ambarında yangın çıktığını, yangına müdahaleyi gemi personeli yaptığını ve ardından gemi Mersin demirleme sahasında bir süre demirledikten sonra, İstanbul ... Limanına gelerek dava konusu yükleri gemiden tahliye ettiğini, gümrük işlemlerinin 22.06.2022 tarih ve ... nolu ekli beyanname ile müvekkilinin sigortalısı tarafından tamamlanması akabinde, dava konusu konteyner, 24.06.2022 tarihinde, 35 HC 1164 - 34 DAB 591 plakalı dahili nakliye aracıyla, ... Limanı'dan, Güngören/İstanbul’daki sigortalı firma tesisine nakledildiğini, konteyner içindeki yüklerin boşaltılması için kapakları açıldığında içerisinden deniz suyu akmaya başladığını, konteyner dışarıdan ve içeriden fiziki olarak incelendiğinde; dışarıdan yangından kaynaklı is oluşumları, içeriden ise yangın ve deniz suyu dolduğu tespit edildiğini ve bu hususta bir tespit tutanağı düzenlendiğini, emtia sigortalı firmanın Tavşanlı / Kütahya’daki tesisine getirilmiş olup, söz konusu hasarın incelenmesi ve tespiti amacı ile sigortalı ...tarafından müvekkiline hasar ihbarında bulunulmasını müteakip, müvekkili tarafından Sigortacılık Kanunu 22. Maddesi uyarınca alanında uzman ve bağımsız ekspertiz firması olan ... Hiz. Ltd. Şti atandığını, ekspertiz firması tarafından yapılan incelemeler neticesinde, fermuarlarda lekelerin kaldığı, apre makinesi tamburu üzerinde yoğun bir tuz tabakasının biriktiği, hasarın ... adlı gemi ile Çin’den İstanbul / Türkiye ye yapılan taşıma esnasında, 06.06.2022 tarihinde, geminin ... Limanı na gitmek üzere Mersin Limanı’ndan ayrılmasından kısa bir süre sonra kargo ambarında yangın çıkması sonucu oluştuğunun yapılan inceleme neticesinde ortaya çıktığını, meydana gelen hasar nedeni ile sigortalı tarafından 2 nolu davalıya da hasar ihbarında bulunulduğunu, eksper tarafından sovtaj bedeli düştükten sonra dava konusu emtiada meydana gelen hasar tutarı 1,029,484.67 TL olarak belirlendiğini, dava konusu olay neticesinde müvekkili tarafından sigortalısına ...-... notu Nakliyat Sigorta Poliçesi kapsamında 1,029,484.67 TL hasat tazminatı ödendiğini, dava konusu mallar sigortalı tarafından FOB esaslı olarak alınmış olup, sigorta yaptırma ve navlun bedelini ödeme külfetleri de alıcıya ait olduğunu, dava konusu “..." gemisi dava tarihinde Singapurda mukim 1 nolu Davalı ... ... Pte. Ltd. Şirketi tarafından işletildiğini, ... ...'in internet sitesinde Türkiye acentesi ... ... Ltd. olarak belirtildiğini, meydana gelen hasardan dolayı geminin donatanı/işleteni/kiracısı 1 nolu Davalı ... ... Pte. Ltd aynı zamanda fiili taşıyan olup sorumlu olduğunu, 3 nolu Davalı ..., Ltd ise ... nolu konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini üstlenmek sureti ile somut olaya konu taşımada taşıyan sıfatını haiz olup, 2 no'lu davalı ise navlun faturası düzenlemesi sebebiyle TTK md. 1138 ve Yargıtay içtihatları gereğince somut olaya konu taşımada "akdi taşıyan” olarak hareket etmiş olduğundan sorumlu olduğunu, 2 no'lu davalı, 3 nolu davalı şirketin ayrıca tahliye limanı acentesi olarak da hareket etmiş olup, her 3 davalı da hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen emtianın hasara uğraması sebebiyle gerek akdi taşıyan gerek fiili taşıyan gerekse alt taşıyan olarak müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1,029,484,67 TL tazminatın 16.8.2022 tarihinden itibaren en yüksek reeskont faizi oranı uygulanmak sureti ile faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen rücuen tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama masrafları, avukatlık ücreti ve arabuluculuk ücretinin davalılar tarafından müştereken ve müteselsilen ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ...'e izafeten acentesi ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ... Pte. Ltd'nin Singapur’da kurulu bir şirket olduğunu, konişmentodan görüleceği üzere taşımada konişmentonun ... ... ... tarafından düzenlendiğini ve dolayısıyla taşıyanın (carrier) ... ... ... olduğunu, bu şirket ise Dubai’de kurulu bir şirket olup Singapur’da kurulu şirketten ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu, müvekkili ... ... ile davacının sigortalısı arasında herhangi bir akdi taşıma ilişkisi bulunmadığını, davacı sigortalısı açısından, akdi taşıyanlar; davacı delilleri arasında bulunan ... nolu konişmentoyu düzenleyen dava dışı ... ve navlun faturasını düzenleyen ... Taş. İç ve Dış Tic. Ltd.Şti olduğunu, müvekkilinin davacı sigortalısı ile akdi taşıma ilişkisi olmadığı gibi, müvekkil fiili taşıyan da olmadığını, taşıma zincirinin birinci halkası; ... Ltd ... nolu konişmentoya göre yükleten ve hasara uğrayan malların satıcısı, davacı sigortalısı ...Ltd Şti. malların Alıcısı ve ... nolu konişmentonun gönderileni, ..., ... nolu konişmentoyu düzenleyen taraftır ve gerek yükleten olan .... Ltd’ye gerekse ...Ltd’ye karşı akdi taşıyanı, ... navlun faturasını düzenleyen taraf olduğunu, taşıma zincirinin ikinci halkası; müvekkili ... ... açısından; taşımada dava dışı Çin’de kurulu ... ... Limited yükleten sıfatına ve dava dışı Volta ... Services, Dubai gönderilen sıfatına sahip olduğunu, taşıma zincirinin üçüncü halkası; müvekkili ise taşımayı fiili taşıyan olan M.V. ... gemisi donatanına tevdi ettiğini, ... gemisinin donatanı ve işleteni ... ... Inc şirketi, geminin teknik yönetimi ise ... ... Pte. Ltd. Şirketi olduğunu, geminin teknik yönetimi ve gemi adamlarına teknik talimat verme yetkisi donatanda olduğunu, davanın pasif husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, fiili taşıyan donatan olan ... ... Inc Şirketi olduğunu, müvekkili bakımından taşıma ... numaralı konşimento tahtında yapıldığını, bu konişmentonun 28. maddesine göre Londra Yüksek Adalet Mahkemesi münhasıran yetkili ve uygulanacak hukuk da İngiliz Hukuku olduğunu, kabul anlamında olmamak üzere bir an için müvekkilin fiili taşıyan olarak kabul edilmesi halinde dahi zarardan sorumluluğu bulunmadığını, yangın sonucunda oluşan zararlardan taşıyan yalnız kendi kusurundan sorumlu olduğunu, TTK 1180 maddesi gereği, yangına özel bir hal olarak, müvekkili sadece kendi kusurlarından sorumlu olduğunu, yani, alt-taşıyanların, fiili taşıyanın ve gemi adamlarının varsa bile kusurlarından sorumlu olmadığını, ... gemisi donatanı ve işletenine veya gemi adamlarına da atfedilebilecek bir kusur da bulunmadığını, akdi taşıyan niteliğinde olan müvekkilinin, teknik durumu ve yeterliliği ... üyesi bir klas kuruluşu tarafından denetlenen, tüm sertifikaları geçerli bir gemi olan ... gemisiyle yaptırmak üzere ... gemisi donatanına yaptırdığını, ... gemisi, 05.06.2022 tarihinde Mersin Limanından İstanbul ... limanına doğru yola çıktığını, saat 06.06.2022 günü saat 03:31 de 5 numaralı ambarda yangın olduğuna ilişkin yangın alarmları çaldığını, durum kontrol edildiğinde 5 numaralı ambardan duman çıktığının anlaşılması üzerine ambara hava girebilecek yerler mühürlendiğini ve ambar için 65 tüp CO2 basıldığını, 06.06.2022 günü sıcaklığın yükselmesi üzerine 07:36’da tekrar CO2 tüpleri ambara basıldığını, gemi 08:00 sularında Mersin’e geri dönmeye başladığını ve Mersin’e demirlediğini, yangının büyüme ihtimaline karşı güvenlik nedeniyle yangın söndürme römorkörlerinin refakati talep edildiğini, bu arada, soğutma çalışmaları devam ettiğini, 06.06.2022 günü saat 18:00’de tekrar CO2 tüpleri ambara boşaltıldığını, saat 21:00’de tam teşekküllü yangın söndürme ekibi, ambara girmiş, yangının devam etmesi üzere ambara yangın söndürme amacıyla ambara su basılmaya başlandığını, sonuçta, ambara su basılarak yangın söndürüldüğünü ve sıcaklık normale döndürüldüğünü, daha sonra gemi limandan aldığı izinle İstanbul ... limanına gelmiş ve yüklerini boşaltıldığını, yangının geminin 5 numaralı ambarında dip taraflarda bulunan bir konteynerin içindeki yüklerde kendiliğinden başladığı anlaşıldığını, yangın çıktıktan sonra da gerekli tüm müdahaleler yapılmış ve gemi söndürüldüğünü, bu yangınla savaş müdahaleleri için zorunlu olarak ambara CO 2 köpükleri ve su sıkılmak zorunda kalındığını, kaptan ve gemi adamları teknik olarak yapılması gerekenleri yaptığını, yangın söndürme faaliyetlerinden dolayı yükün ıslanması ile zarar görmesi hali bir müşterek avarya hali olduğunu, davacının, TTK 1278 (2) gereğince, dispeç yaptırma hakkı olmasına rağmen bunu yaptırmadığını, yükler 24.06 2022 tarihinde davacı sigortalısı tarafından alındığını ve hasar öğrenilmiş ancak 04.07.2022 tarihinde hasar ihbarı ...'ye verildiğini, müvekkiline yapılan bir ihbar da bulunmadığını, davacının zararı belirlemesinde mal bedeline %10 bedel artışı yaparak sigortalısına ödeme yaptığı anlaşıldığını, İç Kara Nakliyei ve Gümrük vergilerinin ve masraflarının tamamının dikkate alınmaması gerektiğini beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretini karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasına sunulan 20/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı sigortalısı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Çin'de yerleşik .... Ltd firmasından satın almış olduğu 1.400.000 mt (700 bags - 25.086,50 brüt kg) “5 ...” cinsi fermuar aksamının ... isimli gemiyle taşındığı esnada, 06.06.2022 tarihinde Mersin Limanı’ndan İstanbul Ambarlı Limanı’na gitmekte iken geminin ambar kısmında yangın çıktığı ve gemi personelinin kendi imkanlarıyla yangının söndürüldüğü, yangın ve söndürme işlemleri esnasında ... nolu konteyner içerisindeki sigortalıya ait emtiaların hasar gördüğü, Yangın nedeniyle ... nolu konteyner içerisindeki sigortalı şirkete ait emtialarda 1.131.146,54 TL hasar oluştuğu, davacı sigorta şirketinin sigortalısına 1.029.484,67 TL ödeyerek 08.08.2022 tarihli Tazminat Makbuzu, İbraname ve Feragatname aldığı, %10 ilave bedelin takdirinin Mahkemede olduğu, 3.davalı ...’nun, TTK m. 1238/1 uyarınca dava konusu taşıma bakımından (akdi) taşıyan sıfatını haiz olduğu, 2.davalı ... Taşımacılığın, dava konusu fermuar emtiasının taşıtılmasını üstlendiği, dolayısıyla taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettiği kabul edilse dahi, düzenlediği navlun faturası karşısında kesin ücret kararlaştırılmış olması dolayısıyla dava konusu taşıma bakımından taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olduğu, 1. davalı ... ...’in dava konusu taşıma bakımından fiili taşıyan sıfatını haiz bulunduğunun ispatlanamadığı, kendisine yönelik talebin haksız fiil hükümlerine dayandırılmasının mümkün olduğu, bu durumda da TTK m. 1190/1 uyarınca sorumsuzluk halleri ile sorumluluk sınırlarına ilişkin TTK hükümlerinin uygulanacağı; ancak kusuru ispat yükünün davacıya ait olacağı, TTK m. 1180/1 uyarınca yangının mutlak sorumsuzluk sebebi teşkil etmesi ve davacının, yangının başlangıçtaki elverişsizlikten kaynaklandığını yahut taşıyanın şahsi kusurunu ortaya koyamamış olması karşısında, 2 ve 3.davalı taşıyanların meydana gelen yük zararından sorumlu tutulamayacağı, 1.davalıya yöneltilen talep haksız fiil hükümlerine dayansa dahi, taşıyanın sorumluluktan kurtulması hâlleri ile sorumluluk sınırlandırılmasına ilişkin hükümler uygulanacağından, 1.davalının da meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağı, Mahkeme’nin aksi kanaatte olması durumunda davacının davalılardan talep edebileceği zararın miktarının ve davalıların sorumluluğunun üst sınırının belirlenmesi gerekeceği; sigortacının sigorta sözleşmesi uyarınca sigortalısına ödediği %10 ilave bedelin davalılardan talep edilemeyeceği; taşıyanın tazminle yükümlü olduğu zararın, zıya, hasar veya geç teslime neden olan olay meydana gelmeseydi yükle ilgilinin malvarlığının bulunacağı durum ile bu olay sonucunda aldığı durum arasındaki fark olduğu; eşyanın zıyaa veya hasara uğraması nedeniyle yapılan masrafların bu kapsamda yer aldığı, buna karşılık taşıma nedeniyle yapılmış olan masrafların, eşyanın hasara uğraması nedeniyle kısmen boşa gitmiş olsalar dahi bu kapsamda yer almadığı, TTK m. 883’e paralel bir düzenlemeye TTK’nın deniz ticareti kitabında yer verilmediğinden söz konusu masraf kalemlerinin davalılardan talep edilemeyeceği, TTK m. 1299/1 uyarınca navlunun iadesinin ancak eşyanın zayi olması halinde talep edilebileceği, olayda ise zıya değil hasarın söz konusu olduğu, bu çerçevede davalıların yalnızca eşyanın hasarlı ve hasarsız haldeki değeri arasındaki farktan sorumlu tutulabilecekleri; toplam zarar miktarı, TTK m. 1186 uyarınca hesaplanan üst sınırın altında kaldığından tamamının talep edilebileceği, dava dışı sigortalı alıcının dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir menfaate sahip olduğu, yangından ileri gelen zararların poliçede düzenlenen / atıf yapılan istisnalardan herhangi birinin kapsamına girmemesi nedeniyle dava konusu yük hasarının sigorta kapsamında olduğu kanaatine varılmıştır.
11/08/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda; İncelenen dava dışı sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye ait 2022 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve dava dışı sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 2022 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı dava dışı sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, dava dışı sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu ithalat işlemi ile ilgili olarak banka aracılığıyla 06.06.2022 tarihinde dava dışı satıcı .... LTD.’ye 88.620,00-USD eft göndererek fatura bedelini ödediği, dava dışı sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ticari defterlerinde ikame mal gönderimi yada hasara ilişkin mahsuplaşma kaydının bulunmadığı, diğer hususlarda ilk raporda ulaşılan kanaatin değiştirilmesini gerektiren bir husus tespit edilmediği kanaatine varılmıştır.
Dava; davacı sigorta şirketi nezdinde Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan yükün gemiyle taşınması sırasında hasarlanmasından dolayı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalılara rücu edilmesi istemine ilişkindir.
Dava dilekçesinde dava, M/V ... gemisi Donatanı/ Taşıyanı sıfatıyla ... ... Pte Ltd'ye yöneltmiş ise de, davacı vekili yazılı ve sözlü beyanlarında konişimentoyu düzenleyenin ... ... ... olduğunu sonradan öğrendiklerini, bu nedenle bu davalının ünvanın ... ... ... olarak düzeltilmesini talep etmiş olduğundan, 1 nolu davalının unvanının HMK'nın 124.maddesi uyarınca ... ... ... olarak düzeltilmesine karar verilmiştir.
Ambarlı Gümrük Müdürlüğünden celp edilen belgeler ile davacı vekilinin sunduğu delillerin incelenmesinden, ... ... Limited Şirketinin ... CO Ltd'nin acentesi olarak hareket ettiği anlaşıldığından, davalı ... CO Ltd'ye izafeten ... ... Limited Şirketine yapılan dava dilekçesi tebliği ile taraf teşkilinin sağlanmış olduğu değerlendirilmiştir.
Davalı ... ... yönünden ... numaralı konşimentodaki yetki şartına dayanılarak davada Londra Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğu ileri sürülerek yetki itirazında bulunulmuş ise de, davacının sigortalısı ...Tekstil şirketi, ... ... ...'nin düzenlediği konişimentoya taraf olmadığı, yükün ... CO Ltd'ın düzenlediği konişimento tahtında taşınarak gümrükte işlem gördüğü anlaşıldığından, bu durumda Sea Lead ... ...'nin düzenlediği konişimentosunda ki yetki şartı sigortalıyı ve davacıyı bağlamayacağından yetki itirazı yerinde görülmemiştir.
Dava TTK'nın 1188. Maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi olup bu süre yükün teslim tarihinde itibaren başlamaktadır. Yükün 22.06.2022 tarihinde ... Limanında alıcısına teslim edildiği dosya kapsamından anlaşıldığından davanın TTK m.1188'/1'e göre süresinde olduğu anlaşılmıştır.
Davacı sigorta şirketinin düzenlediği 10.06.2022 başlangıç tarihli Nakliyat Abonman Sözleşmesi incelendiğinde, sigortalı “... Fermuar”; sigorta konusu “fermuar aksamı”, nakil vasıtaları “kamyon, uçak ve gemi”; sefer açıklaması “sigortalının dünya ülkelerinden Türkiye’ye gerçekleştireceği sevkiyatlar (istisna ülkeler hariç) ve yurtiçi sevkiyatlar”; teminat “grev/harp, ... (A) 1/1/82 CL. 252, ... (Air) 1/1/82 CL. 259” olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Ayrıca davacının ibraz ettiği 06.06.2022 başlangıç tarihli “Nakliyat Sigorta Poliçesi”ninde fermuar aksamı emtiasının, Çin’den Türkiye’ye ... isimli gemi ile denizyolu ile taşınması sırasındaki rizikolara karşı düzenlendiği görülmektedir. Poliçede, Enstitü Yük Klozları (A) 1/1/82’nin 1. maddesi uyarınca 4,5,6 ve 7. klozlarda istisna edilen haller hariç, sigorta edilen şeyin her türlü riziko nedeniyle uğrayacağı zıya veya hasar sigorta teminatı altına alınmıştır. Bu çerçevede yangından ileri gelen zararların istisnalardan herhangi birinin kapsamına girmemesi nedeniyle dava konusu yük hasarının sigorta kapsamında olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Dosyaya sunulan ve dava dışı satıcı .... Ltd. tarafından dava dışı sigortalı alıcı adına düzenlenmiş olan 26.04.2022 tarihli faturada “FOB Çin” kaydı yer almaktadır. Ambarlı Gümrük Müdürlüğü’nün 22.06.2022 tarihli Gümrük Beyannamesi’nde de teslim şekli “FOB” olarak gösterilmiştir. FOB (free on board – gemide / bordada masrafsız teslim) tipi teslim şeklinde satıcının malları teslim yükümlülüğü, yükün yükleme limanında alıcı tarafından tayin edilen gemiye teslim edilmesiyle sona ermektedir. FOB satımda yarar ve hasar, satım konusu mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçmektedir. Bu nedenle dava dışı sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir menfaate sahiptir.
Sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti.tarafından 1.400.000 mt (700 bags-25.086,50 brüt kg) “5 ...” cinsi fermuar aksamını .... Ltd.'den 88.620 USD tutarında 26.04.2022 tarihli ... nolu faturayla satın almıştır. Dava dışı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti. Üzerinde muhasip bilirkişi marifetiyle yapılan inceleme sonucunda, dava konusu sigortalı mallar için satıcı .... Ltd. tarafından sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 88.620,00 USD tutarındaki fatura bedelini dava dışı satıcı .... LTD.’ye 06.06.2022 tarihinde ödediği tespit edilmiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına 1.029.484,67 TL ödenerek 08.08.2022 tarihli Tazminat Makbuzu, İbraname ve Feragatname alınmış olduğundan, davacının TTK'nun 1472. ve TBK'nun 183. maddesine göre aktif husumet ehliyetine haiz olduğu değerlendirilmiştir.
Dosyaya sunulan, dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı konişmento, 3. davalı ... tarafından düzenlenmiştir. Bu konişmentonun gönderileni, dava dışı sigortalı ... Fermuar’dır. TTK m. 1238/1 uyarınca, konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişmento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi, taşıyan sayıldığından bu çerçevede davalı ..., dava konusu taşıma bakımından (akdi) taşıyan sıfatını haizdir. Dosyaya sunulan ... numaralı konişmento ise, aralarında dava konusu ... nolu konteynerin de bulunduğu toplam 157 adet konteynerin Ningbo Limanı’ndan İstanbul’a taşınmasına ilişkin olarak 1. davalı ... tarafından düzenlenmiştir. Bu konişmentoda dava dışı sigortalı alıcı taraf olmadığından, davalı ... ... ile davacının sigortalısı arasında akdi bir ilişki bulunmamaktadır. Bununla birlikte yük ilgilisi TTK'nun 1191. Maddesine göre fiile taşıyana başvurma hakkına haizdir. Bu itibarla davalı ... ...’in fiili taşıyan sıfatını haiz olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Dava konusu taşıma ... gemisi ile gerçekleştirilmiştir. ... gemisinin malikinin dava dışı ... ... olduğu, gerek ... numaralı Liberya Cumhuriyeti Kalıcı Tescil Belgesi’nden, gerekse...’nin 09.06.2022 tarihli Klas Durum Raporu’ndan anlaşılmaktadır. Dosyada mübrez bir web sitesi (web adresi: https://.../sl-...-...) haberinde ... gemisinin Sealaed ... tarafından işletildiği bilgisi yer almaktadır (“According to the inquiry "..." is currently operated by ..., ... ... Pte Ltd is a private global ... company established in 2017 and headquartered in Singapore.” (Yapılan sorguya göre ... gemisi şu anda ... tarafından işletilmektedir. ... ... Pte, 2017’de kurulmuş olan özel ve global bir denizcilik şirketi olup merkezi Simgapur’dadır.) Bu bilgi davalı ... ...’in dava konusu taşıma bakımından fiili taşıyan sıfatını haiz olduğunu ispatlar niteliktedir. Ayrıca ...'nin, gemiye yüklenen tüm konteynerler için konişmento düzenlemiş olması taşıyan sıfatıyla hareket ettiğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla davalı ... somut taşımada TTK'nun 1191. Maddesine göre fiilen taşıyanın yükümlülüklerine tabidir. Diğer yandan davalı ... ... fiili taşıyan olmasa dahi, kendisine yöneltilen talep konusunda, TTK m. 1190/1 uyarınca TBK m. 49/1 TBK m. 50/1 hükümlerine göre sorumluluğunun doğması da mümkündür. Bu durumda kusuru ispat yükünün davacıya ait olacaktır.
Davacı tarafça dosyaya sunulan 03.06.2022 tarihli ve ... numaralı navlun faturası dava konusu taşıma için ... Taşımacılık tarafından dava dışı sigortalı ...adına düzenlenmiş olduğu görülmektedir. Yargıtay uygulamaları ile navlun faturası düzenleyen taşıyan sayıldığı gibi davalı ... Taşımacılığın, taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettiği kabul edilse dahi, kesin ücret kararlaştırılmış olması dolayısıyla TTK m. 921 uyarınca dava konusu taşıma bakımından taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olduğu kabul edilmiştir.
Davacı tarafça, sigortalı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin Çin'de yerleşik ... Ltd. Firmasından satın aldığı 700 Bags - 25.086,50 Brüt Kg "...” cinsi fermuar aksamı emtianın 6 Mayıs 2022 tarihli ... nolu konşimento tahtında, Çin'in Ningbo Limanından Ambarlı'ya taşınmak üzere, ... ...-1 numaralı konteyner içerisinde Çin' in Ningbo Limanı” nda “...” adlı gemiye hasarsız şekilde yüklenerek taşındığını, geminin tahliye limanı olan Ambarlı /... Limanından önce Mersin Limanı'na yanaştığını ve 06.06.2022 tarihinde ... Limanı”na gitmek üzere Mersin Limanı'ndan ayrıldığını, Mersin limanından ayrılmasından kısa bir süre sonra kargo ambarında yangın çıktığını, yangına müdahaleyi gemi personeli yaptığını ve ardından gemi Mersin demirleme sahasında bir süre demirledikten sonra, İstanbul ... Limanına gelerek yükün içinde bulunduğu konteynerin tahliye edildiğini, mütakiben Güngören/İstanbul’daki sigortalı firma tesisine nakledildiğini,burada konteyner kapakları açıldığında içerisinden deniz suyu akmaya başladığını, konteyner dışarıdan ve içeriden fiziki olarak incelendiğinde; dışarıdan yangından kaynaklı is oluşumları, içeriden ise yangın ve deniz suyu dolduğu tespit edildiği, ekspertiz firması tarafından yapılan incelemeler neticesinde, fermuarlarda lekelerin kaldığı, apre makinesi tamburu üzerinde yoğun bir tuz tabakasının biriktiğinin tespit edildiğini, hasarın ... adlı gemi ile Çin’den İstanbul'a yapılan taşıma esnasında, geminin ... Limanı'na gitmek üzere Mersin Limanı’ndan ayrılmasından sonra, kargo ambarında çıkan yangın sonucu oluştuğu ileri sürülmektedir.
Dava konusu edilen yük hasarının, fermuar emtiasının ıslanmasından ve is sirayetinden kaynaklandığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’nün 06.06.2022 tarihli Yangın-Patlama Raporu’ndan, geminin 5 numaralı ambarında yangın çıktığı ve geminin kendi imkanlarıyla yangına müdahale ettiği sabittir. Anılan raporda geminin “CO2 ile yangına müdahale ettiğini bildirdiği” belirtilmiştir. Dosyaya sunulan ...numaralı hasar ekspertiz raporundan, hasarlı emtiaya uygulanan gümüş nitrat testinin pozitif sonuç verdiği görülmektedir. Bilirkişi raporunda teknik bilirkişiler tarafından; gemide meydana gelen yangının CO2 ile söndürülmesinden sonra soğutma amacıyla deniz suyu ile müdahale edilmesinin rutin bir uygulama olduğu değerlendirmiştir. Bu çerçevede yükteki ıslanma ve is sirayeti hasarının, gemi ambarında çıkan yangının sonucunda meydana geldiği, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’nün 06.06.2022 tarihli Yangın-Patlama Raporu’ndan yola çıkılarak TTK m. 1180/1 anlamında bir yangının olayda söz konusu olduğu anlaşılmaktadır.
TTK m. 1180/1 uyarınca “Zarar, geminin sevkine veya başkaca teknik yönetimine ilişkin bir hareketin veya yangının sonucu olduğu takdirde, taşıyan yalnız kendi kusurundan sorumludur.” Yangın zararı, yangının doğrudan sonucu olmayan dolaylı zararları da kapsamaktadır. Söndürme faaliyetlerinin ya da dumanın neden olduğu zararlar da bu çerçevede değerlendirilebilecek zararlardandır.
Taşıyan yangın zararı söz konusu olduğunda yalnızca şahsi kusurunun bulunması halinde zarardan sorumludur. Bu çerçevede taşıyanın geminin güvenliğine ilişkin düzenlemeleri ihmal etmesi ve bunun yangına ya da yangınla mücadelenin yetersiz kalmasına yol açması hâllerinde şahsi kusuru nedeniyle sorumlu tutulması mümkündür.
Dava konusu yangın, gemi Mersin limanından, Ambarlı limanına seyir halinde iken çıkmıştır. Personelin eksik ve yeterliliklerin bulunmaması halinde geminin Mersin’den hareketine liman otoritesi tarafından izin verilemeyecektir. Gemi liman çıkış belgesini alarak Mersin’den hareket etmiştir. Mürettebat tarafından yangına müdahale edilerek yangın başarılı bir şekilde söndürülmüştür. Bu durum mürettebatın gerekli eğitimi almış olduğunun ispatı olarak değerlendirilmektedir.
Davacı tarafça, ... da konulan kuralları ihlal eden şekilde tehlikeli yüklerin taşınması halinde, taşıyan bu yükü yüklememesi gerektiğini bildiği halde yük yüklenmişse, bundan dolayı taşıyanın şahsi kusurunun olduğunun kabul edilmesi gerektiği, yangının başladığı konteynerdeki yüklerin yanıcı özelliğe sahip olduğunu bilen taşıyanın yangının meydana gelmesinde şahsi kusurunun bulunduğu ileri sürülmüş ise de, teknik bilirkişilerce belirtildiği üzere Konteyner gemilerinin ambarları ve güvertesinde ... yükleri taşınabilmektedir. Dosyaya sunulmuş olan survey durum raporuna göre geminin ... sertifikasının bulunduğu ve 28.02.2023 tarihine kadar geçerli olduğu anlaşıldığından davacının bu yöndeki iddiasına itibar edilmemiştir.
Somut olayda taşıyanın şahsi kusurunun söz konusu olduğu, örneğin gemide yangınla mücadelede kullanılacak ekipmanların yetersiz olduğu; gemi adamlarına yangınla mücadele konusunda gereken eğitimin verilmediği vb. bir husus ispat edilmiş değildir. Dosya içeriğinden anlaşılan, ambarda yangın çıktığı, buna müdahale edildiği ve yangının geminin kendi imkanlarıyla söndürüldüğüdür. Bu çerçevede taşıyanın şahsi kusurunun söz konusu olabileceğine dalâlet eden somut bir vakıa ortaya konamamıştır.
Yangın başlangıçtaki elverişsizliğinden kaynaklanmış ise bu durumda taşıyanın TTK'nın 1180. Maddesine dayanarak sorumluluktan kurtulması mümkün değildir. TTK m. 1141'de ise taşıyanın geminin elverişsizliğinden kaynaklanan sorumluluğu düzenlenmiştir. Anılan hükümde; “Her türlü navlun sözleşmesinde taşıyan, geminin denize, yola ve yüke elverişli bir hâlde bulunmasını sağlamakla yükümlüdür. Taşıyan, yükle ilgili olanlara karşı geminin denize, yola veya yüke elverişli olmamasından doğan zararlardan sorumludur; meğerki, tedbirli bir taşıyanın harcamakla yükümlü olduğu dikkat ve özen gösterilmekle beraber, eksikliği yolculuğun başlangıcına kadar keşfe imkân bulunmamış olsun." düzenlemesi yer almaktadır.
Bu bakımdan TTK m. 1141 gereği taşıyanın sorumluluğuna giden tarafın üç hususu ortaya koyması gerekir. Bunlar; gemiyi elverişsiz hâle getiren herhangi noksanlık veya bozukluk, zarar ve zarar ile elverişsizlik arasındaki nedensellik bağı bulunmasıdır. Yükle ilgilinin elverişsizliğin başlangıçta bulunduğunu ispat etmesi gerekmez. Sorumlu olmadığını ispat etmek taşıyanın elverişsizliğin bulunmadığını, bulunuyorsa bile tedbirli bir taşıyandan beklenen özeni göstermesine rağmen yolculuğun başlangıcına kadar keşfedilemesi mümkün olmayan bir durum olduğunu ispat etmesi gerekli ve yeterlidir. Dava konusu olayda yangının geminin başlangıçtaki bir elverişsizliğinden ileri geldiği de ispatlanamamıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; “...” isimli gemide meydana gelen ve sigortalı yükün hasarlanmasına neden olan yangının geminin başlangıçtaki elverişsizliğinden kaynaklandığı yahut yangının ortaya çıkmasında taşıyanın şahsi kusurunun bulunduğu dosya kapsamına göre ispatlanamadığından, söz konusu yük hasarından dolayı davalıların sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatine varılmakla, bu kanaat ışığında davalılar hakkındaki davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davalılar hakkındaki davanın REDDİNE,
2- Peşin alınan 17.581,03 TL harçtan, karar harcı olan 615,40 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 16.965,63 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/4 maddesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak 1 nolu davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.200,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair,hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/10/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır