T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2023/236 Esas
KARAR NO:2025/365
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:18/01/2023
KARAR TARİHİ:13/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Sigorta A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve ... Sigorta A.Ş. ile birleşerek ünvan değişikliği ile ... A.Ş. adı altında faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirket ile dava dışı sigortalı ... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketi arasında .../0 no’lu poliçe numarası ile ...-8, ...-7 no'lu konteynerlarda taşınan Washington Portakal cinsi emtiayı, Mersin Tarsus'tan Katar'a taşınması sırasında teminat altına alan Emtia Naklı (Direkt Kati) Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, sigortalı/satıcı ... Gıda Dış Ticaret A.Ş. tarafından, .... adlı firmaya 42 Palet, 2.416 kutu, 41.096 Net Kg, 42.918 Brüt Kg Portakal/Orange (Washington) cinsi emtia satıldığını, konu emtia Sigortalı/Satıcının tedarikçisi ... Ltd. tarafından 23.12.2020 tarihinde Mersin’de firmanın kendi tesislerinde sigortalı çalışanları nezaretinde ...-8 ve ...-7 no.lu konteynerlere yüklendiğini, konu konteynerler Türkiye, İskenderun Limanından ...” gemisi ile Katar, Hamad Limanına sevk edildiğini, buradan da karayolu ile Doha, Katar’da bulunan alıcı firma tesislerine sevk edildiğini ve alıcı firmaya 20.01.2021 tarihinde teslim edildiğini, emtianın kısmen çürüdüğünün ve küflendiğinin tespit edildiğini, meydana gelen hasar neticesinde, müvekkili sigorta şirketince teminat altına alınan emtialarda meydana gelen hasarın tazmini amacıyla müvekkili şirkete başvuru yapıldığını, başvuru üzerine 13/... numaralı hasar dosyası açıldığını, ekspertiz incelemesi neticesinde, 4.569,88 USD tazminat miktarı hesaplandığını, ilgili tutarın sigortalısına 08/04/2021 tarihinde ödendiğini, ödemenin gerçekleşmesi akabinde, sigortalı ... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketi tarafından ibraname/temlikname düzenlendiğini, davalının, meydana gelen hasar nedeniyle sorumlu olduğunu ve müvekkili sigorta şirketince yapılmış tazminat ödemesini ödemekle mükellef olduğunu, müvekkili şirket tarafından ödenen tazminatın rücuen tahsili amacıyla, 4.569,88 USD'nin ödeme tarihindeki (08/04/2021) TL karşılığı olan 37.398,07 TL hasar bedeli üzerinden, davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası üzerinden takip başlatıldığını, yetki itirazı akabinde, dosya .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esasına kaydedildiğini, karşı tarafça gönderilen ödeme emrine itiraz edildiğini ve itiraz neticesinde başlatılan icra takibinin durduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası kapsamındaki alacakların ve ferilerinin tahsili için arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu ve anlaşma sağlanamadığını, açıklanan nedenlerle, borçlunun .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine yaptığı haksız itirazın iptaline ve takibin devamına, %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, davalının adına menkul ve gayrimenkul malların araştırılarak alacağa yeter miktar üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Uyuşmazlığın rücuen tazminat davası niteliğinde olduğunu, sigortalılık davanın ana uyuşmazlığını oluşturmadığını ve deniz taşımacılığı sırasında meydana gelen zarara ilişkin hususlar çerçevesinde davaya konu uyuşmazlık çözüleceğinden, ilgili uyuşmazlığa bakmakla görevli mahkemenin denizcilik ihtisas mahkemeleri olduğunu, davacının rücu istemine ilişkin hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, taleplerinin hak düşürücü sürenin geçtikten sonra ileri sürüldüğünü ve davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, uyuşmazlığa konu taşıma faaliyetinin “CIF” teslim şekliyle gerçekleştiğini, buna göre yük, gemi küpeştisini geçtiği andan itibaren, hasara katlanma yükümlülüğünün alıcıya geçtiğini, bu sebeple, dava dışı (satıc/gönderici) sigortalının katlanması gereken bir zararın mevcut olmadığını, davacının da halef olabileceği bir hakkın bulunmadığını, dava dışı sigortalının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davacı şirketinin de dava açma hakkına halef olamayacağını ve aktif husumet ehliyetinin de bulunmadığını, müvekkili şirketin, davaya konu taşımada taraf sıfatını haiz olmadığını, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu olarak hareket ettiğini, müvekkili şirketin, davacı tarafından sunulan ... numaralı konşimentonun düzenleyicisi olarak yer almadığını, ... tarafından düzenlenen konişmentoda müvekkili şirketin Forwarder Agent olarak yer aldığını, bu kapsamda ... ...'un da taşıyan sıfatını haiz olduğunun açık olduğunu, müvekkili şirketin taşıma işinin organizasyonunu sağladığını, müvekkili şirketin bu kapsamda konşimentonun düzenlenmesi ile taşıma işleri komisyoncusu olarak eşyanın taşıtılması taahhüt borcunu gereği gibi ifa ettiğini, söz konusu ilişkide taşıyan sıfatını haiz olan ve taşıma gerçekleştiren ise ... ... olduğunu, müvekkili şirketin, basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve özeni fazlası ile gösterdiğini, taşımayı gerçekleştirmek üzere dünyadaki konteyner taşıma sektörünün en önemli aktörlerinden ... ile anlaştığını, müvekkili şirketin özen yükümlülüğünü gereğince yerine getirebilmek adına gereken adımları attığını, bu sebeple, iddia konusu hasarın sebebi ile her türlü yasal ve sözleşmesel yükümlülüğünü yerine getirdiğini ve müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, iddia konusunu hasarın taşıma sırasında oluşmuş olduğunun kabul edilmediğini, ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, yükün alıcısı tarafından ihtirazı kayıtsız ve hasarsız olarak teslim alındığını, davacı tarafından zayi olduğu iddia edilen ürünlerin 20/01/2021 tarihinde alıcıya teslim edildiğini, teslim edilirken konişmentoya bu yönde bir ihtirazi kayıt düşülmediğini, teslim tarihinde teslim alınan malın ayıplı olduğuna ilişkin herhangi bir bildirimin de ne fiili taşıyana ne de davalı müvekkili şirkete ulaşmadığını, müvekkili şirkete ilk bildirimin dava dışı sigortalı tarafından 01/02/2021 tarihinde gönderilen e-posta ile olduğunu, bu e-postada da hasarın bildirilmediğini, yalnızca konteynerın ısı dökümlerinin istendiğini, müvekkili şirketin özellikle bir sorun olup olmadığını sorması neticesinde 23/01/2021 tarihinde bir hasarın meydana gelmiş olabileceği iddiasının e-posta yolu ile iletildiğini, bu e-postaya kadar müvekkili şirkete söz konusu taşımadaki hasarın iddiası ile ilgili olarak hiçbir bildirimde bulunulmadığını, ısı/sıcaklık dökümleri iletilmemişken bu haliyle tanzim edilen ekspertiz raporunun da kabulünün de mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 12/04/2023 tarih, ... esas ve ... sayılı görevsizlik kararı ile, davacı vekilinin talebi üzerine mahkememize gönderilmiş olup, dosya mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizin 05/10/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişiden aldırılan raporda özetle; Dava dışı şirket adına tanzim edilen 24.12.2020 tarih ... seri nolu "Portakal / Orange (Washington" açıklamalı 32.876,80 USD bedelli faturanın 28.12.2020 tarihinde malın alıcısı firma hesabına borç kaydedildiği, Davacı ... A.Ş tarafından, dışı sigortalı ... Gıda Dış Ticaret A.Ş 'nin Yapı Kredi Bankası hesabına 08.04.2021 tarihinde banka yoluyla yapılan 4.569,88 USD'nin dava dışı şirketin yasal defter kayıtlarında 08.04.2021 tarih, 55 yevmiye numarası ile 4.569,88 TL karşılığı 37.330,44 TL.'nin 679- Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına gelir olarak kaydedildiği, malın alıcısı adına tanzim edilen 32.876,80 USD fatura karşılığında banka yoluyla 27.945,28 USD tahsil edildiği, ekspertiz raporu ile ilk tespit edilen hasar bedeli 4.931,52 USD'nin hesabına alacak kaydedilerek giderlere yansıtıldığı, dolaysıyla dava dışı malın alıcısının hesabına mal bedelinden hasar kısmının alacak kaydedilmek suretiyle mahsup edildiği belirtilmiştir.
Mahkememizin 19/12/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişiden heyetinden aldırılan raporda özetle; Tarafların husumet ehliyetinin bulunduğu, sigortalının alacağını davacıya temlik etmiş olması itibariyle geçerli bir sigorta sözleşmesinin varlığı ya da geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığının araştırılmasına gerek olmadığı, hasara ilişkin ihbarın süresinde yapılmadığı, emtia hasarının denizyolu taşımasında (taşıyanın sorumluluğunda) oluştuğunun ispat edilemediği, davalının emtiada oluşan hasardan dolayı sorumlu olup olmadığının dosya kapsamındaki verilerle tespit edilemediği, hasar bedelinin 36.923,76 TL olduğu belirtilmiştir.
Mahkememizin 15/10/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişiden heyetinden aldırılan ek raporda özetle;Ekspertiz bulgularında portakaldaki hasarın, Turunçgillerde depo çürüklükleri, Yeşil küf çürüklüğü olduğu, Depo çürüklükleri, Yeşil küf çürüklüğü (Penicillium digitatum (Pers.)Sacc. ve Mavi küf çürüklüğü (Penicillium italicum Wehmer) olduğu, bu mikroorganizmaların Optimum 20°C -27°C'de gelişerek meyveyi niteliğini bozmaya ve çürütmeye başladığı, 29.12.2020 tarihinde yaklaşık +5 derece olduğu ancak bu tarihten sonra hiç +5 derecenin sabit olarak sağlanamadığı, ortalama sıcaklığın +6-7 derece civarında seyrettiği ve özellikle 19.01.2021 tarihinden sonra +20 dereceye kadar çıktığı. 29.12.2020 tarihinde başlayan sevkiyatta özel taşıma koşulu olarak bildirilen +5 derece neredeyse hiç sağlanamadığı, sıcaklığın +20 Derecelere kadar çıkmasından dolayı sıcaklık farkından oluşan bağıl nemin %85-90 da kontrol altına alınamamasından dolayı bozulmanın olabileceği kanaatine varıldığı, ayrıca konteyner içi sıcaklığın emtia gemiden tahliye edildikten sonra artmış olması itibariyle zararın deniz yolu ile taşıma sırasında meydana gelmediği, davalının bu itibarla söz konusu hasardan sorumlu tutulamayacağı, davalının kalkış limanına olan kara taşımasını ifa etmiş olduğu, bu itibarla tahliye limanından sonraki kara taşıma safhasında meydana gelen zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı belirtilmiştir.
Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Dava dışı sigortalı satışı yapılan portakal emtiasının ... sayılı konişmento tahtında İskenderun Limanı'ndan Hamad Limanı'na taşındığı, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtiaların çürüdüğünün belirlendiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve davacının bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Dava konusu taşımaya ... sayılı konişmento tahtında yapıldığı, navlun faturasının ise davalı ... Taşımacılık ve Lojistik tarafından düzenlendiği görülmekte olup buna göre ... ... un fiili taşıyan, davalının ise akdi taşıyan konumunda olduğu, buna göre davalının pasif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Dosyaya sunulan mal faturasına göre davaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olup, satıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunması, mal bedelinin tahsil edilmemiş olmasına bağlıdır. Bilirkişi raporunda sigortalı şirket tarafından tanzim edilen 24.12.2020 tarih ... seri nolu "Portakal / Orange (Washington" açıklamalı 32.876,80 USD bedelli faturanın 28.12.2020 tarihinde malın alıcısı firma hesabına borç kaydedildiği, fatura karşılığında banka yoluyla 27.945,28 USD tahsil edildiği, ekspertiz raporu ile ilk tespit edilen hasar bedeli 4.931,52 USD'nin hesabına alacak kaydedilerek giderlere yansıtıldığı, dolaysıyla dava dışı malın alıcısının hesabına mal bedelinden hasar kısmının alacak kaydedilmek suretiyle mahsup edildiği belirtildiğinden sigortalının hasar bedelini talep etmekte menfaatinin bulunduğu, davacının geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak sigorta tazminatını ödediği , ayrıca dosyaya sunulan ibraname ve temlik belgesinden sigortalının her türlü dava hakkını sigortacıya devrettiği anlaşıldığından davacının sigortalısının haklarına TTK 1472 md. ve BK.183. Madde uyarınca halef olduğu ve aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olup anılan maddede "(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda hak düşürücü sürenin TTK 1188/1 kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Hasarın 20/01/2021 tarihinde tespit edildiği, Bakırköy İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında icra takibinin 02/11/2021 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı, davanın süresinde olduğu tespit edilmiştir.
Dosyaya sunulan eksper raporunda casus cihazın dökümlerinin ibraz edildiği, +5 °C'de taşınması gereken emtianın hiç bu derecede taşınmadığı, hep üst derecelerde taşındığı, en düşük +5,6 °C'de taşındığı, bunun dışında ortalama sıcaklığın +6,8 °C olduğu, 29.12.2020 ile 20.01.2021 tarihleri arasında, 22 gün boyunca sıcaklığın +6 °Cnin altına düşmediği, konteyner içi sıcaklığın yükleme tarihi olan 29.12.2020 tarihinde yaklaşık +5 Derece olduğu ancak bu tarihten sonra hiç +5 derecenin sabit olarak sağlanamadığı, ortalama sıcaklığın +6-7 Derece civarında seyrettiği ve özellikle 17/18 Ocak tarihinden itibaren yoğun dalgalanmalar sonucunca ve +8 Derecenin üzerinde seyretmekle birlikte +20 Derecelere kadar çıktığı, 29.12.2020 tarihinde başlayan sevkiyatta özel taşıma koşulu olarak bildirilen +5 Derece sağlanamadığı belirtilmiştir.
Dosyaya sunulan kök bilirkişi raporunda ihtilafın çözümü bakımından ; Hasarlı yükün bulunduğu konteynerin Katar Hamad limanına gemiden ne zaman indirildiği (Gemiden tahliye edildiği ) ve hangi tarihte kara taşımasının yapıldığının bilinmesi gerektiği, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğini tespit etmenin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Fiili taşıyan ... ... un yazı cevabında konteyner hareketleri gösteren bilgiler gönderilmiş, incelenmesinde konteyenırn 13.01.2021 saat 01:30 da Hamad 'da Gemiden tahliye edildiği, 19.01.2021 de saat 07:24 de Hamad liman kapısından dolu olarak çıkış yaptığı, 20.01.2021 de 13:01 de Konteyner boş olarak Hamad liman kapısından giriş yaptığı anlaşılmaktadır. Konteyner içi sıcaklığın 19.01.2021 de saat 07:24 de Konteyner Hamad liman kapısından dolu olarak çıkış yaptıktan hemen sonra +20 dereceye doğru yükseldiği daha sonra tekrar +6-7 dereceye düştüğü konteynerin boşaltılması sonrası konteyner içi sıcaklığın yeniden artışa geçtiği tespit edilmiştir. Bilirkişi ek raporunda da belirtildiği gibi bu durum konteynerin karayolu ile iç taşıması sırasında ve varış noktasında güç kesintisine uğradığı yeterli soğutmayı yapamadığı anlamına gelmektedir. Konteynerin limana indirildiği 13.01.2021 saat 01:30 ile konteynerın Hamad liman kapısından dolu olarak çıkış yaptığı 19.01.2021 saat 07:24 aralığında konteyner içi sıcaklığın +6-7 derece civarında seyrettiği görülmektedir. Konteyner içi sıcaklığın konteyner gemiden tahliye edildikten sonra artmıştır. Taşıma sırasındaki ortalama sıcaklık 6-7 derece arasında ise de bilirkişi raporunda portakalların depolama sıcaklığının 6/8 derece olduğu, bu koşullarda depolama süresinin 5 ay kadar olduğu belirtilmiş olup ortalama sıcaklığın hasarın oluşumunda etkili olmadığı, hasarın gemiden tahliye sonrasındaki sıcaklık artışı nedeniyle meydana geldiği değerlendirilmiştir. Davacı vekili kara taşımasının da davalı tarafından yapıldığını ileri sürmüş ise de dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş konişmentolarda ve navlun faturasında nihai varış yeri belirtilmediğinden davalının sadece deniz taşımasını ve yurt içi karar nakliyesini üstlendiği, tahliye sonrası kara taşımasını üstlenmediği anlaşılmaktadır. Bu açıklamalara göre konteyner içi sıcaklığın emtia gemiden tahliye edildikten sonra artmış olduğu, ortalama sıcaklığın 6-7 civarında olmasının hasarın oluşumunda etkili olmadığı, zararın deniz yolu ile taşıma sırasında meydana gelmediği ve hasarın meydana gelmesinde davalı taşıyanın sorumluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiş, yasal koşullar oluşmadığından davalı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 683,38 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 67,98 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı yargı gider toplamı olan 90,00 TL'nin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır